Gujarati

Relation between roots and coefficients Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Relation between roots and coefficients

513+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 513 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
જો $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ હોય અને $Ax^2 + Bx + C = 0$ ના બીજ $\alpha - k, \beta - k$ હોય,તો $\frac{B^2 - 4AC}{b^2 - 4ac}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$(\frac{A}{a})^2$
D
$(\frac{a}{A})^2$

Solution

(C) સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D_1 = b^2 - 4ac$ છે. બીજનો તફાવત $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta = (\frac{-b}{a})^2 - 4(\frac{c}{a}) = \frac{b^2 - 4ac}{a^2}$ દ્વારા મળે છે.
સમીકરણ $Ax^2 + Bx + C = 0$ માટે,બીજ $\alpha - k$ અને $\beta - k$ છે. આ બીજનો તફાવત $(\alpha - k) - (\beta - k) = \alpha - \beta$ થાય.
આમ,બીજના તફાવતનો વર્ગ $(\alpha - \beta)^2 = \frac{B^2 - 4AC}{A^2}$ છે.
$(\alpha - \beta)^2$ માટેના બંને પદોને સરખાવતા,આપણને $\frac{b^2 - 4ac}{a^2} = \frac{B^2 - 4AC}{A^2}$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $\frac{B^2 - 4AC}{b^2 - 4ac} = \frac{A^2}{a^2} = (\frac{A}{a})^2$ મળે છે.
52
EasyMCQ
જો $p$ અને $q$ એ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ હોય,તો
A
$p = 1, q = -2$
B
$p = -2, q = 1$
C
$p = 1, q = 0$
D
$p = -2, q = 0$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $p + q = -p$ અને બીજનો ગુણાકાર $pq = q$ થાય.
$pq = q$ પરથી,આપણને $q(p - 1) = 0$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $q = 0$ અથવા $p = 1$.
કિસ્સો $1$: જો $q = 0$ હોય,તો $p + 0 = -p$,જે $2p = 0$ આપે છે,તેથી $p = 0$. આનાથી બીજ $(0, 0)$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: જો $p = 1$ હોય,તો $1 + q = -1$,જે $q = -2$ આપે છે. આનાથી બીજ $(1, -2)$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચી જોડી $p = 1, q = -2$ છે.
53
EasyMCQ
જો સમીકરણ $5x^2 - 7x + k = 0$ ના બીજ એકબીજાના વ્યસ્ત હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$2$
C
$1/5$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે બીજ એકબીજાના વ્યસ્ત છે,તેથી $\beta = \frac{1}{\alpha}$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha \cdot \beta = 1$.
સમીકરણ $5x^2 - 7x + k = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a} = \frac{k}{5}$ થાય છે.
બીજના ગુણાકારને $1$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\frac{k}{5} = 1$ મળે છે.
તેથી,$k = 5$.
54
EasyMCQ
જો $x^2 - 7x + 6 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta}$ ની કિંમત શોધો.
A
$6/7$
B
$7/6$
C
$7/10$
D
$8/9$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -b/a$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = c/a$ થાય.
આપેલ સમીકરણ: $x^2 - 7x + 6 = 0$.
અહીં,$a = 1, b = -7, c = 6$.
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -(-7)/1 = 7$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = 6/1 = 6$.
આપણે $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} = \frac{\alpha + \beta}{\alpha \beta}$ શોધવાનું છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{7}{6}$ મળે છે.
55
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $x^2 - 2x + 4 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^5 + \beta^5$ ની કિંમત શોધો.
A
$16$
B
$32$
C
$64$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 2x + 4 = 0$ છે.
બીજ $\alpha, \beta$ હોવાથી,$\alpha + \beta = 2$ અને $\alpha \beta = 4$ થાય.
$\alpha$ એ બીજ હોવાથી,$\alpha^2 - 2\alpha + 4 = 0$,એટલે કે $\alpha^2 = 2\alpha - 4$.
$\alpha^n$ વડે ગુણતા,$\alpha^{n+2} = 2\alpha^{n+1} - 4\alpha^n$ મળે.
ધારો કે $S_n = \alpha^n + \beta^n$. તો $S_n = 2S_{n-1} - 4S_{n-2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $S_0 = 2$ અને $S_1 = 2$.
$S_2 = 2(2) - 4(2) = -4$.
$S_3 = 2(-4) - 4(2) = -16$.
$S_4 = 2(-16) - 4(-4) = -16$.
$S_5 = 2(-16) - 4(-16) = 32$.
આમ,$\alpha^5 + \beta^5 = 32$.
56
EasyMCQ
જો $a(p + q)^2 + 2bpq + c = 0$ અને $a(p + r)^2 + 2bpr + c = 0$ હોય,તો $qr$ =
A
$p^2 + \frac{c}{a}$
B
$p^2 + \frac{a}{c}$
C
$p^2 + \frac{a}{b}$
D
$p^2 + \frac{b}{a}$

Solution

(A) $a(p + x)^2 + 2bpx + c = 0$ સમીકરણને ધ્યાનમાં લો.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $a(p^2 + 2px + x^2) + 2bpx + c = 0$ મળે છે.
$x$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ તરીકે પદોને ગોઠવતા: $ax^2 + 2x(ap + bp) + ap^2 + c = 0$,જે $ax^2 + 2xp(a + b) + ap^2 + c = 0$ માં સરળ બને છે.
જેથી $q$ અને $r$ આ સમીકરણના બીજ છે,તેથી બીજનો ગુણાકાર $qr$ એ અચળ પદ ભાગ્યા $x^2$ નો સહગુણક થાય છે.
આમ,$qr = \frac{ap^2 + c}{a} = p^2 + \frac{c}{a}$.
57
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ હોય,તો જેનાં બીજ $2 + \alpha$ અને $2 + \beta$ હોય તેવું સમીકરણ કયું છે?
A
$ax^2 + x(4a - b) + 4a - 2b + c = 0$
B
$ax^2 + x(4a - b) + 4a + 2b + c = 0$
C
$ax^2 + x(b - 4a) + 4a + 2b + c = 0$
D
$ax^2 + x(b - 4a) + 4a - 2b + c = 0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ થાય.
ધારો કે નવા બીજ $\alpha' = 2 + \alpha$ અને $\beta' = 2 + \beta$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો $\alpha' + \beta' = (2 + \alpha) + (2 + \beta) = 4 + (\alpha + \beta) = 4 - \frac{b}{a} = \frac{4a - b}{a}$ થાય.
નવા બીજનો ગુણાકાર $\alpha'\beta' = (2 + \alpha)(2 + \beta) = 4 + 2(\alpha + \beta) + \alpha\beta = 4 + 2(-\frac{b}{a}) + \frac{c}{a} = \frac{4a - 2b + c}{a}$ થાય.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$x^2 - (\frac{4a - b}{a})x + \frac{4a - 2b + c}{a} = 0$ મળે.
$a$ વડે ગુણતા,$ax^2 - (4a - b)x + 4a - 2b + c = 0$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $ax^2 + x(b - 4a) + 4a - 2b + c = 0$ થાય.
58
MediumMCQ
જો $x^2 + bx + c = 0$ અને $x^2 + qx + r = 0$ ના બીજનો ગુણોત્તર સમાન હોય,તો
A
$r^2c = b^2q$
B
$r^2b = c^2q$
C
$rb^2 = cq^2$
D
$rc^2 = bq^2$

Solution

(C) ધારો કે $x^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ છે અને $x^2 + qx + r = 0$ ના બીજ $\alpha', \beta'$ છે.
તેથી $\alpha + \beta = -b, \alpha\beta = c$ અને $\alpha' + \beta' = -q, \alpha'\beta' = r$ થાય.
આપેલ છે કે $\frac{\alpha}{\beta} = \frac{\alpha'}{\beta'}$,તેથી યોગ-વિયોગ પ્રમાણના નિયમ મુજબ $\frac{\alpha + \beta}{\alpha - \beta} = \frac{\alpha' + \beta'}{\alpha' - \beta'}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{(\alpha + \beta)^2}{(\alpha - \beta)^2} = \frac{(\alpha' + \beta')^2}{(\alpha' - \beta')^2}$ મળે.
$(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta$ હોવાથી,$\frac{b^2}{b^2 - 4c} = \frac{q^2}{q^2 - 4r}$ થાય.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા $b^2(q^2 - 4r) = q^2(b^2 - 4c) \Rightarrow b^2q^2 - 4rb^2 = q^2b^2 - 4cq^2$ મળે.
આમ,$-4rb^2 = -4cq^2$,એટલે કે $rb^2 = cq^2$ થાય.
59
MediumMCQ
જો $x^2 - x - k = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજનું વર્ગ હોય,તો $k =$
A
$2 \pm \sqrt{3}$
B
$3 \pm \sqrt{2}$
C
$2 \pm \sqrt{5}$
D
$5 \pm \sqrt{2}$

Solution

(C) ધારો કે $\alpha$ અને $\alpha^2$ એ $x^2 - x - k = 0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
$\alpha + \alpha^2 = 1$
$\alpha^3 = k$
આથી,$k^{2/3} + k^{1/3} = 1$.
બંને બાજુ ઘન કરતા,$k^2 + k + 3k(k^{2/3} + k^{1/3}) = 1$.
$k^2 + 4k - 1 = 0$ ઉકેલતા $k = 2 \pm \sqrt{5}$ મળે છે.
60
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજનો સરવાળો તેમના વ્યસ્તના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોય,તો $\frac{b^2}{ac} + \frac{bc}{a^2} = $
A
$2$
B
$-2$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(A) ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે. તેથી,$\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ થાય.
આપેલ છે કે બીજનો સરવાળો તેમના વ્યસ્તના વર્ગોના સરવાળા બરાબર છે:
$\alpha + \beta = \frac{1}{\alpha^2} + \frac{1}{\beta^2}$
$-\frac{b}{a} = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{(\alpha\beta)^2}$
$-\frac{b}{a} = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta}{(\alpha\beta)^2}$
$\alpha + \beta$ અને $\alpha\beta$ ની કિંમતો મૂકતા:
$-\frac{b}{a} = \frac{(-\frac{b}{a})^2 - 2(\frac{c}{a})}{(\frac{c}{a})^2}$
આનું સાદુરૂપ આપતા આપણને મળે છે:
$2 = \frac{b^2}{ac} + \frac{bc}{a^2}$.
61
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 6x + a = 0$ ના બીજ હોય અને $3\alpha + 2\beta = 16$ સંબંધનું પાલન કરતા હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$-8$
B
$8$
C
$-16$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 6x + a = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = 6$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = a$ છે.
આપેલ સંબંધ $3\alpha + 2\beta = 16$ ને $2(\alpha + \beta) + \alpha = 16$ તરીકે લખી શકાય.
$\alpha + \beta = 6$ ની કિંમત મૂકતા: $2(6) + \alpha = 16$ $\Rightarrow 12 + \alpha = 16$ $\Rightarrow \alpha = 4$.
$\alpha + \beta = 6$ હોવાથી,$4 + \beta = 6 \Rightarrow \beta = 2$.
હવે,બીજના ગુણાકારનો ઉપયોગ કરતા: $a = \alpha\beta = 4 \times 2 = 8$.
62
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $lx^2 + mx + n = 0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $\alpha^3\beta$ અને $\alpha\beta^3$ હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$l^4x^2 - nl(m^2 - 2nl)x + n^4 = 0$
B
$l^4x^2 + nl(m^2 - 2nl)x + n^4 = 0$
C
$l^4x^2 + nl(m^2 - 2nl)x - n^4 = 0$
D
$l^4x^2 - nl(m^2 + 2nl)x + n^4 = 0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $lx^2 + mx + n = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{m}{l}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = \frac{n}{l}$ છે.
ધારો કે નવા બીજ $S_1 = \alpha^3\beta$ અને $S_2 = \alpha\beta^3$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો $S_1 + S_2 = \alpha\beta(\alpha^2 + \beta^2) = \alpha\beta((\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta) = \frac{n}{l} \left( \frac{m^2}{l^2} - \frac{2n}{l} \right) = \frac{n(m^2 - 2nl)}{l^3}$ થાય.
નવા બીજનો ગુણાકાર $S_1 S_2 = \alpha^4\beta^4 = (\alpha\beta)^4 = \frac{n^4}{l^4}$ થાય.
માગેલ સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
તેથી,$x^2 - \frac{n(m^2 - 2nl)}{l^3}x + \frac{n^4}{l^4} = 0$.
$l^4$ વડે ગુણતા,$l^4x^2 - nl(m^2 - 2nl)x + n^4 = 0$ મળે.
63
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજનો તફાવત $1$ હોય,તો:
A
$p^2 = 4q$
B
$p^2 = 4q + 1$
C
$p^2 = 4q - 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે બીજનો તફાવત $\alpha - \beta = 1$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ પરથી,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -p$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = q$ મળે છે.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$(1)^2 = (-p)^2 - 4(q)$
$1 = p^2 - 4q$
તેથી,$p^2 = 4q + 1$.
64
EasyMCQ
સમીકરણ $(5 + \sqrt{2})x^2 - (4 + \sqrt{5})x + 8 + 2\sqrt{5} = 0$ ના બીજનો હરાત્મક મધ્યક (harmonic mean) શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $(5 + \sqrt{2})x^2 - (4 + \sqrt{5})x + 8 + 2\sqrt{5} = 0$ છે.
ધારો કે બીજ $x_1$ અને $x_2$ છે.
બીજનો સરવાળો: $x_1 + x_2 = \frac{4 + \sqrt{5}}{5 + \sqrt{2}}$.
બીજનો ગુણાકાર: $x_1x_2 = \frac{8 + 2\sqrt{5}}{5 + \sqrt{2}} = \frac{2(4 + \sqrt{5})}{5 + \sqrt{2}} = 2(x_1 + x_2)$.
હરાત્મક મધ્યક $H = \frac{2x_1x_2}{x_1 + x_2}$.
સૂત્રમાં $x_1x_2 = 2(x_1 + x_2)$ મૂકતા:
$H = \frac{2 \times 2(x_1 + x_2)}{x_1 + x_2} = 4$.
65
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $Ax^2 + Bx + C = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3 + \beta^3$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{3ABC - B^3}{A^3}$
B
$\frac{3ABC + B^3}{A^3}$
C
$\frac{B^3 - 3ABC}{A^3}$
D
$\frac{B^3 - 3ABC}{B^3}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $Ax^2 + Bx + C = 0$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,$\alpha + \beta = -\frac{B}{A}$ અને $\alpha \beta = \frac{C}{A}$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)^3 - 3\alpha \beta (\alpha + \beta)$.
કિંમતો મૂકતા,$\alpha^3 + \beta^3 = (-\frac{B}{A})^3 - 3(\frac{C}{A})(-\frac{B}{A})$.
$\alpha^3 + \beta^3 = -\frac{B^3}{A^3} + \frac{3BC}{A^2}$.
$A^3$ ને સામાન્ય છેદ લેતા,$\alpha^3 + \beta^3 = \frac{-B^3 + 3ABC}{A^3} = \frac{3ABC - B^3}{A^3}$.
66
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ ${x^2} - (1 + {n^2})x + \frac{1}{2}(1 + {n^2} + {n^4}) = 0$ ના બીજ હોય,તો ${\alpha ^2} + {\beta ^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2n$
B
${n^3}$
C
${n^2}$
D
$2{n^2}$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ ${x^2} - (1 + {n^2})x + \frac{1}{2}(1 + {n^2} + {n^4}) = 0$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$\alpha + \beta = 1 + {n^2}$
$\alpha \beta = \frac{1}{2}(1 + {n^2} + {n^4})$
આપણે ${\alpha ^2} + {\beta ^2}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
નિત્યસમ ${\alpha ^2} + {\beta ^2} = {(\alpha + \beta )^2} - 2\alpha \beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
${\alpha ^2} + {\beta ^2} = {(1 + {n^2})^2} - 2 \times \frac{1}{2}(1 + {n^2} + {n^4})$
${\alpha ^2} + {\beta ^2} = (1 + {n^4} + 2{n^2}) - (1 + {n^2} + {n^4})$
${\alpha ^2} + {\beta ^2} = 1 + {n^4} + 2{n^2} - 1 - {n^2} - {n^4}$
${\alpha ^2} + {\beta ^2} = {n^2}$.
67
MediumMCQ
$p$ ની કઈ કિંમતો માટે સમીકરણ $x^2 - 30x + p = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજનું વર્ગ છે?
A
માત્ર $125$
B
$125$ અને $-216$
C
$125$ અને $215$
D
માત્ર $216$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $x^2 - 30x + p = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\alpha^2$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \alpha^2 = 30$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \cdot \alpha^2 = \alpha^3 = p$ થાય.
$\alpha^2 + \alpha - 30 = 0$ ને ઉકેલતા:
$(\alpha + 6)(\alpha - 5) = 0$,જે $\alpha = -6$ અથવા $\alpha = 5$ આપે છે.
જો $\alpha = 5$ હોય,તો $p = \alpha^3 = 5^3 = 125$.
જો $\alpha = -6$ હોય,તો $p = \alpha^3 = (-6)^3 = -216$.
આમ,$p$ ની કિંમતો $125$ અને $-216$ છે.
68
EasyMCQ
$x^2 - 3x + 1 = 0$ સમીકરણના બીજના વર્ગોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$5$
B
$7$
C
$9$
D
$10$

Solution

(B) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 3x + 1 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -(-3)/1 = 3$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = 1/1 = 1$ છે.
આપણે બીજના વર્ગોનો સરવાળો શોધવાનો છે,જે $\alpha^2 + \beta^2$ છે.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે કિંમતો મૂકીએ:
$\alpha^2 + \beta^2 = (3)^2 - 2(1) = 9 - 2 = 7$.
તેથી,બીજના વર્ગોનો સરવાળો $7$ છે.
69
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનો સરવાળો $-1$ હોય અને તેમના વ્યસ્તનો સરવાળો $\frac{1}{6}$ હોય,તો તે સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 + x - 6 = 0$
B
$x^2 - x + 6 = 0$
C
$6x^2 + x + 1 = 0$
D
$x^2 - 6x + 1 = 0$

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -1$ છે.
આપેલ છે કે તેમના વ્યસ્તનો સરવાળો $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} = \frac{1}{6}$ છે.
આને સાદું રૂપ આપતા $\frac{\alpha + \beta}{\alpha \beta} = \frac{1}{6}$ મળે.
$\alpha + \beta = -1$ મૂકતા,$\frac{-1}{\alpha \beta} = \frac{1}{6}$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\alpha \beta = -6$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha \beta = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$x^2 - (-1)x + (-6) = 0$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + x - 6 = 0$ થાય છે.
70
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજનો સરવાળો તેમના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોય,તો
A
$p^2 - q^2 = 0$
B
$p^2 + q^2 = 2q$
C
$p^2 + p = 2q$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha + \beta = -p$ અને $\alpha \beta = q$ મળે.
આપેલ છે કે બીજનો સરવાળો તેમના વર્ગોના સરવાળા જેટલો છે:
$\alpha + \beta = \alpha^2 + \beta^2$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે:
$-p = (-p)^2 - 2q$
$-p = p^2 - 2q$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે:
$p^2 + p = 2q$.
71
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 - 3x + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો જેનાં બીજ $\frac{1}{\alpha - 2}$ અને $\frac{1}{\beta - 2}$ હોય તેવું સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 + x - 1 = 0$
B
$x^2 + x + 1 = 0$
C
$x^2 - x - 1 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 - 3x + 1 = 0$ સમીકરણના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha + \beta = 3$ અને $\alpha \beta = 1$ મળે.
ધારો કે નવા બીજ $x_1 = \frac{1}{\alpha - 2}$ અને $x_2 = \frac{1}{\beta - 2}$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો $S = x_1 + x_2 = \frac{1}{\alpha - 2} + \frac{1}{\beta - 2} = \frac{\alpha + \beta - 4}{\alpha \beta - 2(\alpha + \beta) + 4}$.
કિંમતો મૂકતા,$S = \frac{3 - 4}{1 - 2(3) + 4} = \frac{-1}{1 - 6 + 4} = \frac{-1}{-1} = 1$.
નવા બીજનો ગુણાકાર $P = x_1 x_2 = \frac{1}{(\alpha - 2)(\beta - 2)} = \frac{1}{\alpha \beta - 2(\alpha + \beta) + 4}$.
કિંમતો મૂકતા,$P = \frac{1}{1 - 2(3) + 4} = \frac{1}{1 - 6 + 4} = \frac{1}{-1} = -1$.
માગેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - Sx + P = 0$ છે,જે $x^2 - (1)x + (-1) = 0$ એટલે કે $x^2 - x - 1 = 0$ આપે છે.
72
MediumMCQ
$ax^2 + bx + c = 0$ ના દરેક બીજને $1$ ઘટાડીને બનતું સમીકરણ $2x^2 + 8x + 2 = 0$ છે. તો:
A
$a = -b$
B
$b = -c$
C
$c = -a$
D
$b = a + c$

Solution

(B) ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે.
તેથી $\alpha + \beta = -b/a$ અને $\alpha \beta = c/a$.
નવા બીજ $\alpha - 1$ અને $\beta - 1$ છે.
નવું સમીકરણ $2x^2 + 8x + 2 = 0$ છે,જેને $x^2 + 4x + 1 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
નવા બીજનો સરવાળો: $(\alpha - 1) + (\beta - 1) = -4$ $\Rightarrow \alpha + \beta - 2 = -4$ $\Rightarrow \alpha + \beta = -2$.
$\alpha + \beta = -b/a$ હોવાથી,$-b/a = -2 \Rightarrow b = 2a$.
નવા બીજનો ગુણાકાર: $(\alpha - 1)(\beta - 1) = 1 \Rightarrow \alpha \beta - (\alpha + \beta) + 1 = 1$.
કિંમતો મૂકતા: $c/a - (-2) + 1 = 1$ $\Rightarrow c/a + 3 = 1$ $\Rightarrow c/a = -2$.
$c/a = -2$ અને $b/a = 2$ હોવાથી,$c/a = -b/a$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $c = -b$ અથવા $b = -c$.
73
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $9x^2 + 6x + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{\alpha}$ અને $\frac{1}{\beta}$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ કયું છે?
A
$2x^2 + 3x + 18 = 0$
B
$x^2 + 6x - 9 = 0$
C
$x^2 + 6x + 9 = 0$
D
$x^2 - 6x + 9 = 0$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $9x^2 + 6x + 1 = 0$ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{6}{9} = -\frac{2}{3}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = \frac{1}{9}$ છે.
આપણે એવું સમીકરણ શોધવાનું છે જેના બીજ $\frac{1}{\alpha}$ અને $\frac{1}{\beta}$ હોય.
નવા બીજનો સરવાળો $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} = \frac{\alpha + \beta}{\alpha\beta} = \frac{-2/3}{1/9} = -\frac{2}{3} \times 9 = -6$ થાય.
નવા બીજનો ગુણાકાર $\frac{1}{\alpha} \times \frac{1}{\beta} = \frac{1}{\alpha\beta} = \frac{1}{1/9} = 9$ થાય.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^2 - (-6)x + 9 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + 6x + 9 = 0$ થાય છે.
74
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $6x^2 - 6x + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{2}[a + b\alpha + c\alpha^2 + d\alpha^3] + \frac{1}{2}[a + b\beta + c\beta^2 + d\beta^3]$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{4}(a + b + c + d)$
B
$\frac{a}{1} + \frac{b}{2} + \frac{c}{3} + \frac{d}{4}$
C
$\frac{a}{2} - \frac{b}{2} + \frac{c}{3} - \frac{d}{4}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $6x^2 - 6x + 1 = 0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,$\alpha + \beta = 1$ અને $\alpha\beta = \frac{1}{6}$.
આપણે $S = \frac{1}{2}[a + b\alpha + c\alpha^2 + d\alpha^3] + \frac{1}{2}[a + b\beta + c\beta^2 + d\beta^3]$ ની કિંમત મેળવવાની છે.
$S = a + \frac{b}{2}(\alpha + \beta) + \frac{c}{2}(\alpha^2 + \beta^2) + \frac{d}{2}(\alpha^3 + \beta^3)$.
$\alpha + \beta = 1$ અને $\alpha\beta = \frac{1}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\alpha^2 + \beta^2 = 1^2 - 2(\frac{1}{6}) = \frac{2}{3}$.
$\alpha^3 + \beta^3 = 1^3 - 3(\frac{1}{6})(1) = \frac{1}{2}$.
તેથી,$S = a + \frac{b}{2} + \frac{c}{3} + \frac{d}{4}$.
75
DifficultMCQ
આપેલ છે કે $\tan \alpha$ અને $\tan \beta$ એ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ છે,તો $\sin^2(\alpha + \beta)$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$\frac{p^2}{p^2 + (1 - q)^2}$
B
$\frac{p^2}{p^2 + q^2}$
C
$\frac{q^2}{p^2 + (1 - q)^2}$
D
$\frac{p^2}{(p + q)^2}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - px + q = 0$ પરથી,બીજનો સરવાળો અને ગુણાકાર નીચે મુજબ છે:
$\tan \alpha + \tan \beta = p$ $(i)$
$\tan \alpha \tan \beta = q$ $(ii)$
$\tan(\alpha + \beta)$ માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\tan(\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta} = \frac{p}{1 - q}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^2 \theta = \frac{\tan^2 \theta}{1 + \tan^2 \theta}$.
$\theta = \alpha + \beta$ મુકતા:
$\sin^2(\alpha + \beta) = \frac{\tan^2(\alpha + \beta)}{1 + \tan^2(\alpha + \beta)}$
$= \frac{(\frac{p}{1 - q})^2}{1 + (\frac{p}{1 - q})^2}$
$= \frac{\frac{p^2}{(1 - q)^2}}{\frac{(1 - q)^2 + p^2}{(1 - q)^2}}$
$= \frac{p^2}{p^2 + (1 - q)^2}$.
76
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $\frac{x - m}{mx + 1} = \frac{x + n}{nx + 1}$ ના બીજ એકબીજાના વ્યસ્ત હોય,તો
A
$n = 0$
B
$m = n$
C
$m + n = 1$
D
$m^2 + n^2 = 1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x - m}{mx + 1} = \frac{x + n}{nx + 1}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $(x - m)(nx + 1) = (x + n)(mx + 1)$
$(n - m)x^2 - 2mnx - (m + n) = 0$
બીજનો ગુણાકાર $1$ હોવાથી,$\frac{-(m + n)}{n - m} = 1$
$-(m + n) = n - m$
$-m - n = n - m$
$-2n = 0 \implies n = 0$.
77
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^2 - 5x + 16 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ હોય અને સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha^2 + \beta^2$ અને $\frac{\alpha \beta}{2}$ હોય,તો:
A
$p = 1, q = -56$
B
$p = -1, q = -56$
C
$p = 1, q = 56$
D
$p = -1, q = 56$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x^2 - 5x + 16 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ છે,તેથી $\alpha + \beta = 5$ અને $\alpha \beta = 16$ મળે.
સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha^2 + \beta^2$ અને $\frac{\alpha \beta}{2}$ છે.
બીજનો સરવાળો: $(\alpha^2 + \beta^2) + \frac{\alpha \beta}{2} = -p$.
$(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta = \alpha^2 + \beta^2$ નો ઉપયોગ કરતા,$(5^2 - 2(16)) + \frac{16}{2} = -p$.
$(25 - 32) + 8 = -p$ $\Rightarrow -7 + 8 = -p$ $\Rightarrow 1 = -p$ $\Rightarrow p = -1$.
બીજનો ગુણાકાર: $(\alpha^2 + \beta^2) \times \frac{\alpha \beta}{2} = q$.
$(25 - 32) \times \frac{16}{2} = q$ $\Rightarrow (-7) \times 8 = q$ $\Rightarrow q = -56$.
આમ,$p = -1$ અને $q = -56$.
78
MediumMCQ
$k$ ની કઈ કિંમત માટે ${x^2} - x + 3k = 0$ નું એક બીજ એ ${x^2} - x + k = 0$ ના એક બીજ કરતાં બમણું છે?
A
$1$
B
$-2$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $\alpha$ એ ${x^2} - x + k = 0$ નું એક બીજ છે. તો $2\alpha$ એ ${x^2} - x + 3k = 0$ નું એક બીજ છે.
સમીકરણોમાં આ બીજ મૂકતા:
${\alpha^2} - \alpha + k = 0$ $(1)$
$(2\alpha)^2 - (2\alpha) + 3k = 0 \Rightarrow 4{\alpha^2} - 2\alpha + 3k = 0$ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણતા:
$2{\alpha^2} - 2\alpha + 2k = 0$ $(3)$
સમીકરણ $(2)$ માંથી સમીકરણ $(3)$ બાદ કરતા:
$2{\alpha^2} + k = 0 \Rightarrow {\alpha^2} = -k/2$
${\alpha^2} = -k/2$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$-k/2 - \alpha + k = 0 \Rightarrow \alpha = k/2$
હવે,$\alpha = k/2$ ને ${\alpha^2} = -k/2$ માં મૂકતા:
$(k/2)^2 = -k/2$
$k^2/4 = -k/2$
$k^2 + 2k = 0$
$k(k + 2) = 0$
આમ,$k = 0$ અથવા $k = -2$ મળે છે.
79
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનો $A.M.$ $8/5$ હોય અને તેમના વ્યસ્તનો $A.M.$ $8/7$ હોય,તો તે સમીકરણ કયું છે?
A
$5x^2 - 16x + 7 = 0$
B
$7x^2 - 16x + 5 = 0$
C
$7x^2 - 16x + 8 = 0$
D
$3x^2 - 12x + 7 = 0$

Solution

(A) ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજનો $A.M.$ $\frac{\alpha + \beta}{2} = \frac{8}{5}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\alpha + \beta = \frac{16}{5}$ $(i)$.
તેમના વ્યસ્તનો $A.M.$ $\frac{\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta}}{2} = \frac{8}{7}$ છે.
આ $\frac{\alpha + \beta}{2\alpha\beta} = \frac{8}{7}$ માં પરિણમે છે.
$\alpha + \beta = \frac{16}{5}$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{16/5}{2\alpha\beta} = \frac{8}{7} \Rightarrow \frac{8}{5\alpha\beta} = \frac{8}{7}$.
તેથી,$\alpha\beta = \frac{7}{5}$ $(ii)$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $x^2 - (\frac{16}{5})x + \frac{7}{5} = 0$.
$5$ વડે ગુણતા,આપણને $5x^2 - 16x + 7 = 0$ મળે છે.
80
MediumMCQ
જો $\alpha \ne \beta$ પરંતુ $\alpha^2 = 5\alpha - 3$ અને $\beta^2 = 5\beta - 3$ હોય,તો જેનાં બીજ $\frac{\alpha}{\beta}$ અને $\frac{\beta}{\alpha}$ હોય તેવું સમીકરણ કયું છે?
A
$3x^2 - 25x + 3 = 0$
B
$x^2 + 5x - 3 = 0$
C
$x^2 - 5x + 3 = 0$
D
$3x^2 - 19x + 3 = 0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha^2 - 5\alpha + 3 = 0$ અને $\beta^2 - 5\beta + 3 = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 5x + 3 = 0$ ના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,આપણી પાસે છે:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = 5$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = 3$
આપણે તે સમીકરણ શોધવાનું છે જેના બીજ $\frac{\alpha}{\beta}$ અને $\frac{\beta}{\alpha}$ હોય.
નવા બીજનો સરવાળો: $S = \frac{\alpha}{\beta} + \frac{\beta}{\alpha} = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{\alpha \beta} = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta}{\alpha \beta} = \frac{5^2 - 2(3)}{3} = \frac{25 - 6}{3} = \frac{19}{3}$.
નવા બીજનો ગુણાકાર: $P = \frac{\alpha}{\beta} \times \frac{\beta}{\alpha} = 1$.
જરૂરી સમીકરણ $x^2 - Sx + P = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x^2 - \frac{19}{3}x + 1 = 0$.
$3$ વડે ગુણતા,આપણને $3x^2 - 19x + 3 = 0$ મળે છે.
81
MediumMCQ
જો સમીકરણ $12x^2 - mx + 5 = 0$ ના બીજ $2 : 3$ ના ગુણોત્તરમાં હોય,તો $m =$
A
$5\sqrt{10}$
B
$3\sqrt{10}$
C
$2\sqrt{10}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બીજ $2k$ અને $3k$ છે.
સમીકરણ $12x^2 - mx + 5 = 0$ માટે બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
બીજનો સરવાળો: $2k + 3k = \frac{m}{12}$ $\Rightarrow 5k = \frac{m}{12}$ $\Rightarrow m = 60k$ $(i)$
બીજનો ગુણાકાર: $(2k)(3k) = \frac{5}{12}$ $\Rightarrow 6k^2 = \frac{5}{12}$ $\Rightarrow k^2 = \frac{5}{72}$ $\Rightarrow k = \sqrt{\frac{5}{72}} = \frac{\sqrt{5}}{6\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{10}}{12}$.
$k$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા:
$m = 60 \times \frac{\sqrt{10}}{12} = 5\sqrt{10}$.
82
EasyMCQ
સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજ કરતાં ત્રણ ગણું હોય તેવી શરત કઈ છે?
A
$b^2 = 8ac$
B
$3b^2 + 16ac = 0$
C
$3b^2 = 16ac$
D
$b^2 + 3ac = 0$

Solution

(C) ધારો કે સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $3\alpha$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + 3\alpha = -\frac{b}{a}$ $\Rightarrow 4\alpha = -\frac{b}{a}$ $\Rightarrow \alpha = -\frac{b}{4a}$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \cdot 3\alpha = \frac{c}{a} \Rightarrow 3\alpha^2 = \frac{c}{a}$.
$\alpha$ ની કિંમત ગુણાકારના સમીકરણમાં મૂકતા:
$3\left(-\frac{b}{4a}\right)^2 = \frac{c}{a}$
$3 \cdot \frac{b^2}{16a^2} = \frac{c}{a}$
$3b^2 = 16ac$.
83
EasyMCQ
જે સમીકરણના બીજ એ $3x^2 - 20x + 17 = 0$ સમીકરણના બીજના વ્યસ્ત હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$3x^2 + 20x - 17 = 0$
B
$17x^2 - 20x + 3 = 0$
C
$17x^2 + 20x + 3 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $3x^2 - 20x + 17 = 0$ છે.
જે સમીકરણના બીજ આપેલ સમીકરણના બીજના વ્યસ્ત હોય તે મેળવવા માટે,આપણે $x$ ને $\frac{1}{x}$ વડે બદલીએ છીએ.
મૂળ સમીકરણમાં $x$ ની જગ્યાએ $\frac{1}{x}$ મૂકતા:
$3(\frac{1}{x})^2 - 20(\frac{1}{x}) + 17 = 0$
$\frac{3}{x^2} - \frac{20}{x} + 17 = 0$
આખા સમીકરણને $x^2$ વડે ગુણતા:
$3 - 20x + 17x^2 = 0$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$17x^2 - 20x + 3 = 0$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
84
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + 2x + 4 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{\alpha^3} + \frac{1}{\beta^3}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$32$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + 2x + 4 = 0$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha + \beta = -2$ અને $\alpha \beta = 4$ મળે.
આપણે $\frac{1}{\alpha^3} + \frac{1}{\beta^3} = \frac{\alpha^3 + \beta^3}{(\alpha \beta)^3}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
નિત્યસમ $\alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)^3 - 3\alpha \beta(\alpha + \beta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{\alpha^3} + \frac{1}{\beta^3} = \frac{(\alpha + \beta)^3 - 3\alpha \beta(\alpha + \beta)}{(\alpha \beta)^3}$.
$\alpha + \beta = -2$ અને $\alpha \beta = 4$ કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{(-2)^3 - 3(4)(-2)}{(4)^3} = \frac{-8 + 24}{64} = \frac{16}{64} = \frac{1}{4}$.
85
EasyMCQ
ધારો કે બે સંખ્યાઓનો સમાંતર મધ્યક $9$ અને ગુણોત્તર મધ્યક $4$ છે. તો આ સંખ્યાઓ કયા દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^2 - 18x - 16 = 0$
B
$x^2 - 18x + 16 = 0$
C
$x^2 + 18x - 16 = 0$
D
$x^2 + 18x + 16 = 0$

Solution

(B) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x_1$ અને $x_2$ છે.
સમાંતર મધ્યક $\frac{x_1 + x_2}{2} = 9$ છે,તેથી $x_1 + x_2 = 18$.
ગુણોત્તર મધ્યક $\sqrt{x_1 x_2} = 4$ છે,તેથી $x_1 x_2 = 16$.
દ્વિઘાત સમીકરણનું સૂત્ર $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^2 - 18x + 16 = 0$ મળે છે.
86
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ એ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = $
A
$\frac{1}{p}$
B
$\frac{1}{q}$
C
$\frac{1}{2p}$
D
$\frac{p}{q}$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ $a$ અને $b$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
બીજનો સરવાળો: $a + b = p$ ... $(i)$
બીજનો ગુણાકાર: $ab = q$ ... $(ii)$
આપણે $\frac{1}{a} + \frac{1}{b}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
છેદ સમાન કરતા: $\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = \frac{a + b}{ab}$.
$(i)$ અને $(ii)$ પરથી કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = \frac{p}{q}$.
87
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજનું વર્ગ હોય,તો
A
$p^3 + q^2 - q(3p + 1) = 0$
B
$p^3 + q^2 + q(1 + 3p) = 0$
C
$p^3 + q^2 + q(3p - 1) = 0$
D
$p^3 + q^2 + q(1 - 3p) = 0$

Solution

(D) ધારો કે આપેલ સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\alpha^2$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$\alpha \cdot \alpha^2 = \alpha^3 = q$
$\alpha + \alpha^2 = -p$
બીજા સમીકરણની બંને બાજુ ઘન લેતા:
$(\alpha + \alpha^2)^3 = (-p)^3$
$\alpha^3 + (\alpha^2)^3 + 3\alpha \cdot \alpha^2(\alpha + \alpha^2) = -p^3$
$\alpha^3 = q$ અને $\alpha + \alpha^2 = -p$ કિંમતો મૂકતા:
$q + q^2 + 3q(-p) = -p^3$
$p^3 + q^2 + q - 3pq = 0$
$p^3 + q^2 + q(1 - 3p) = 0$.
88
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + ax + 3 = 0$ નું એક બીજ $3$ હોય અને સમીકરણ $x^2 + ax + b = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજ કરતા ત્રણ ગણું હોય,તો $b$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $3$ એ $x^2 + ax + 3 = 0$ નું એક બીજ છે,તેથી $x = 3$ મૂકતા:
$3^2 + a(3) + 3 = 0$
$9 + 3a + 3 = 0$
$3a = -12$
$a = -4$
હવે,બીજું સમીકરણ $x^2 - 4x + b = 0$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $3\alpha$ છે.
બીજના સરવાળાના સૂત્ર મુજબ,$\alpha + 3\alpha = -(-4)/1 = 4$.
$4\alpha = 4$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha = 1$.
બીજના ગુણાકારના સૂત્ર મુજબ,$\alpha \times 3\alpha = b/1$.
$3\alpha^2 = b$.
$\alpha = 1$ મૂકતા,આપણને $3(1)^2 = b$ મળે છે,તેથી $b = 3$.
89
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ હોય અને $\alpha + \beta, \alpha^2 + \beta^2, \alpha^3 + \beta^3$ એ $G.P.$ માં હોય,જ્યાં $\Delta = b^2 - 4ac$,તો:
A
$\Delta \neq 0$
B
$b\Delta = 0$
C
$cb \neq 0$
D
$c\Delta = 0$
90
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 - (p + 1)x + (p - 1) = 0$ માટે,જો $\alpha - \beta = \alpha \beta$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શું છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 - (p + 1)x + (p - 1) = 0$ છે.
$ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 2$,$b = -(p + 1)$,અને $c = (p - 1)$ મળે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = -b/a = (p + 1)/2$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = c/a = (p - 1)/2$.
શરત $\alpha - \beta = \alpha \beta$ આપેલ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha \beta)^2$.
નિત્યસમ $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha \beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$((p + 1)/2)^2 - 4((p - 1)/2) = ((p - 1)/2)^2$.
$(p + 1)^2/4 - 2(p - 1) = (p - 1)^2/4$.
$4$ વડે ગુણતા:
$(p + 1)^2 - 8(p - 1) = (p - 1)^2$.
$p^2 + 2p + 1 - 8p + 8 = p^2 - 2p + 1$.
$-6p + 9 = -2p + 1$.
$8 = 4p$.
$p = 2$.
91
MediumMCQ
જો $3p^2 = 5p + 2$ અને $3q^2 = 5q + 2$ જ્યાં $p \ne q$ હોય,તો જેનાં બીજ $3p - 2q$ અને $3q - 2p$ હોય તેવું સમીકરણ કયું છે?
A
$3x^2 - 5x - 100 = 0$
B
$5x^2 + 3x + 100 = 0$
C
$3x^2 - 5x + 100 = 0$
D
$5x^2 - 3x - 100 = 0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $p$ અને $q$ એ સમીકરણ $3x^2 - 5x - 2 = 0$ ના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$p + q = \frac{5}{3}$ અને $pq = \frac{-2}{3}$.
ધારો કે નવા બીજ $\alpha = 3p - 2q$ અને $\beta = 3q - 2p$ છે.
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = (3p - 2q) + (3q - 2p) = p + q = \frac{5}{3}$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = (3p - 2q)(3q - 2p) = 9pq - 6p^2 - 6q^2 + 4pq = 13pq - 6(p^2 + q^2)$.
$p^2 + q^2 = (p + q)^2 - 2pq = (\frac{5}{3})^2 - 2(\frac{-2}{3}) = \frac{25}{9} + \frac{4}{3} = \frac{37}{9}$.
ગુણાકાર $\alpha \beta = 13(\frac{-2}{3}) - 6(\frac{37}{9}) = \frac{-26}{3} - \frac{74}{3} = \frac{-100}{3}$.
જરૂરી સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
$x^2 - (\frac{5}{3})x - \frac{100}{3} = 0$,જેનું સાદું રૂપ $3x^2 - 5x - 100 = 0$ થાય છે.
92
DifficultMCQ
જો ${x^2} + px + 1$ એ પદાવલિ $a{x^3} + bx + c$ નો અવયવ હોય,તો
A
${a^2} + {c^2} = - ab$
B
${a^2} - {c^2} = - ab$
C
${a^2} - {c^2} = ab$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે ${x^2} + px + 1$ એ $a{x^3} + bx + c$ નો અવયવ છે,તેથી આપણે લખી શકીએ:
$a{x^3} + bx + c = (x^2 + px + 1)(ax + k)$
જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$a{x^3} + bx + c = ax^3 + (ap + k)x^2 + (p k + a)x + k$
બંને બાજુ $x$ ના સમાન ઘાતાંકોના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$x^2$ નો સહગુણક: $ap + k = 0 \Rightarrow k = -ap$
$x$ નો સહગુણક: $pk + a = b$
અચળ પદ: $k = c$
$k = -ap$ માં $k = c$ મૂકતા,આપણને $c = -ap \Rightarrow p = -c/a$ મળે છે.
$pk + a = b$ માં $p = -c/a$ અને $k = c$ મૂકતા:
$(-c/a)(c) + a = b$
$-c^2/a + a = b$
$a^2 - c^2 = ab$.
93
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ $x^2 + (3 - \lambda)x - \lambda = 0$ ના બીજ છે. $\lambda$ ની કઈ કિંમત માટે $\alpha^2 + \beta^2$ ન્યૂનતમ થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + (3 - \lambda)x - \lambda = 0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = \lambda - 3$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = - \lambda$ થાય.
આપણે $S = \alpha^2 + \beta^2$ ને ન્યૂનતમ બનાવવું છે.
નિત્યસમ $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = (\lambda - 3)^2 - 2(-\lambda) = \lambda^2 - 6\lambda + 9 + 2\lambda = \lambda^2 - 4\lambda + 9$.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$S = (\lambda^2 - 4\lambda + 4) + 5 = (\lambda - 2)^2 + 5$.
કારણ કે $(\lambda - 2)^2 \ge 0$,તેથી $S$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $5$ છે,જે $\lambda - 2 = 0$ એટલે કે $\lambda = 2$ માટે મળે છે.
94
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ $(\alpha < \beta)$ એ સમીકરણ $x^2 + bx + c = 0$ ના બીજ હોય,જ્યાં $c < 0 < b,$ તો
A
$0 < \alpha < \beta$
B
$\alpha < 0 < \beta < |\alpha|$
C
$\alpha < \beta < 0$
D
$\alpha < 0 < |\alpha| < \beta$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + bx + c = 0$ છે,જ્યાં $c < 0 < b$.
વિવેચક $D = b^2 - 4c$. અહીં $b^2 > 0$ અને $c < 0$ હોવાથી $-4c > 0$ થાય,તેથી $D > 0$. આમ,બીજ વાસ્તવિક અને ભિન્ન છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = -b$. $b > 0$ હોવાથી $\alpha + \beta < 0$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = c$. $c < 0$ હોવાથી $\alpha \beta < 0$.
ગુણાકાર $\alpha \beta < 0$ હોવાથી,એક બીજ ધન અને બીજું ઋણ છે.
સરવાળો $\alpha + \beta < 0$ હોવાથી,ઋણ બીજનું માન (absolute value) ધન બીજ કરતા મોટું છે.
$\alpha < \beta$ આપેલ હોવાથી,$\alpha$ એ ઋણ બીજ છે અને $\beta$ એ ધન બીજ છે.
તેથી,$|\alpha| > \beta$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha < 0 < \beta < |\alpha|$.
95
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$,$\alpha$ અને $\gamma$,$\alpha$ અને $\delta$ એ અનુક્રમે $ax^2 + 2bx + c = 0$,$2bx^2 + cx + a = 0$ અને $cx^2 + ax + 2b = 0$ સમીકરણોના બીજ હોય,જ્યાં $a, b$ અને $c$ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે,તો $\alpha + \alpha^2 = $
A
$0$
B
$-1$
C
$abc$
D
$a + 2b + c$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$ax^2 + 2bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ છે $\implies \alpha + \beta = -\frac{2b}{a}, \alpha\beta = \frac{c}{a}$
$2bx^2 + cx + a = 0$ ના બીજ $\alpha, \gamma$ છે $\implies \alpha + \gamma = -\frac{c}{2b}, \alpha\gamma = \frac{a}{2b}$
$cx^2 + ax + 2b = 0$ ના બીજ $\alpha, \delta$ છે $\implies \alpha + \delta = -\frac{a}{c}, \alpha\delta = \frac{2b}{c}$
બીજનો ગુણાકાર લેતા:
$(\alpha\beta)(\alpha\gamma)(\alpha\delta) = (\frac{c}{a})(\frac{a}{2b})(\frac{2b}{c}) = 1$
$\alpha^3(\beta\gamma\delta) = 1$
બીજનો સરવાળો લેતા અને સાદુંરૂપ આપતા,આપણને મળે છે કે $\alpha + \alpha^2 = -1$.
96
MediumMCQ
જો ${x^3} + p{x^2} + qx + r = 0$ ના બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય હોય,તો $pq =$
A
$-r$
B
$r$
C
$2r$
D
$-2r$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિઘાત સમીકરણ ${x^3} + p{x^2} + qx + r = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
આપેલ છે કે બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય છે,ધારો કે $\alpha + \beta = 0$.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta + \gamma = -p$ થાય.
$\alpha + \beta = 0$ મૂકતા,આપણને $0 + \gamma = -p$ મળે,તેથી $\gamma = -p$.
ચૂક $\gamma$ એ સમીકરણનું બીજ છે,તેથી તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે: $(-p)^3 + p(-p)^2 + q(-p) + r = 0$.
$-p^3 + p^3 - pq + r = 0$.
$-pq + r = 0$.
તેથી,$pq = r$.
97
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3 + x + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3 \beta^3 \gamma^3$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$-3$
C
$3$
D
$-1$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^3 + x + 1 = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત ઘન સમીકરણ $ax^3 + bx^2 + cx + d = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1, b = 0, c = 1, d = 1$ મળે છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma = -\frac{d}{a}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,$\alpha \beta \gamma = -\frac{1}{1} = -1$ મળે છે.
આપણે $\alpha^3 \beta^3 \gamma^3$ ની કિંમત શોધવાની છે,જે $(\alpha \beta \gamma)^3$ બરાબર છે.
તેથી,$(\alpha \beta \gamma)^3 = (-1)^3 = -1$.
98
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $x^3 - 3x^2 + x + 5 = 0$ ના બીજ હોય,તો $y = \sum \alpha^2 + \alpha \beta \gamma$ નીચેનામાંથી કયા સમીકરણનું સમાધાન કરે છે?
A
$y^3 + y + 2 = 0$
B
$y^3 - y^2 - y - 2 = 0$
C
$y^3 + 3y^2 - y - 3 = 0$
D
$y^3 + 4y^2 + 5y + 20 = 0$

Solution

(B) આપેલ ઘન સમીકરણ $x^3 - 3x^2 + x + 5 = 0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha + \beta + \gamma = 3$
$\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha = 1$
$\alpha \beta \gamma = -5$
આપણે $y = \sum \alpha^2 + \alpha \beta \gamma$ ની કિંમત શોધવાની છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum \alpha^2 = (\alpha + \beta + \gamma)^2 - 2(\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha)$.
કિંમતો મૂકતા:
$\sum \alpha^2 = (3)^2 - 2(1) = 9 - 2 = 7$.
હવે,$y = 7 + (\alpha \beta \gamma) = 7 + (-5) = 2$.
$y = 2$ હોવાથી,આપણે ચકાસીએ કે કયું સમીકરણ સંતોષાય છે:
વિકલ્પ $B$ માટે: $y^3 - y^2 - y - 2 = (2)^3 - (2)^2 - 2 - 2 = 8 - 4 - 2 - 2 = 0$.
આમ,$y = 2$ એ $y^3 - y^2 - y - 2 = 0$ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
99
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $2x^3 - 3x^2 + 6x + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{15}{4}$
B
$\frac{15}{4}$
C
$\frac{9}{4}$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $2x^3 - 3x^2 + 6x + 1 = 0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,ત્રિઘાત સમીકરણ $ax^3 + bx^2 + cx + d = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta + \gamma = -\frac{b}{a}$ અને બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો $\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = \frac{c}{a}$ થાય.
અહીં,$a = 2, b = -3, c = 6, d = 1$ છે.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = -(\frac{-3}{2}) = \frac{3}{2}$ અને $\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = \frac{6}{2} = 3$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = (\alpha + \beta + \gamma)^2 - 2(\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha)$.
કિંમતો મૂકતા: $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = (\frac{3}{2})^2 - 2(3) = \frac{9}{4} - 6 = \frac{9 - 24}{4} = -\frac{15}{4}$.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Relation between roots and coefficients · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.