IIT JEE 1983 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

47 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ147 of 47 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
સંકર સમતલમાં બિંદુઓ $z_1, z_2, z_3, z_4$ એ ક્રમમાં સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો અને તો જ
A
$z_1 + z_4 = z_2 + z_3$
B
$z_1 + z_3 = z_2 + z_4$
C
$z_1 + z_2 = z_3 + z_4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ એકબીજાને સમાન મધ્યબિંદુ પર દુભાગે છે.
વિકર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ $\frac{z_1 + z_3}{2}$ દ્વારા મળે છે.
વિકર્ણ $BD$ નું મધ્યબિંદુ $\frac{z_2 + z_4}{2}$ દ્વારા મળે છે.
વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગતા હોવાથી,$\frac{z_1 + z_3}{2} = \frac{z_2 + z_4}{2}$ થાય.
તેથી,$z_1 + z_3 = z_2 + z_4$.
2
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
જો $z = x + iy$ અને $\omega = \frac{1 - iz}{z - i}$ હોય,તો $|\omega| = 1$ એ સંકર સમતલમાં શું દર્શાવે છે?
A
$z$ કાલ્પનિક અક્ષ પર છે
B
$z$ વાસ્તવિક અક્ષ પર છે
C
$z$ એકમ વર્તુળ પર છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે $\omega = \frac{1 - iz}{z - i}$ અને $|\omega| = 1$.
$|\frac{1 - iz}{z - i}| = 1$
$|1 - iz| = |z - i|$
$z = x + iy$ મૂકતા:
$|1 - i(x + iy)| = |x + iy - i|$
$|1 - ix + y| = |x + i(y - 1)|$
$|(1 + y) - ix| = |x + i(y - 1)|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(1 + y)^2 + (-x)^2 = x^2 + (y - 1)^2$
$1 + y^2 + 2y + x^2 = x^2 + y^2 + 1 - 2y$
$2y = -2y$
$4y = 0 \implies y = 0$.
તેથી $z = x + iy$ માં $y = 0$ હોવાથી $z = x$,જે દર્શાવે છે કે $z$ વાસ્તવિક અક્ષ પર છે.
3
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
જો સંકર સંખ્યાઓ $z_1, z_2$ અને ઉગમબિંદુ એક સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે,તો $z_1^2 + z_2^2 = $
A
$z_1 z_2$
B
$z_1 \overline{z_2}$
C
$\overline{z_2} z_1$
D
$|z_1|^2 = |z_2|^2$

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $O(0), A(z_1),$ અને $B(z_2)$ છે. $\Delta OAB$ સમબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,ઉગમબિંદુ $O$ ની આસપાસ સદિશ $OA$ નું $60^\circ$ ($\pi/3$ રેડિયન) પરિભ્રમણ સદિશ $OB$ સાથે સંપાતી થાય.
તેથી,$z_2 = z_1 e^{\pm i\pi/3}$.
આથી $\frac{z_2}{z_1} = \cos(\pi/3) \pm i \sin(\pi/3) = \frac{1}{2} \pm i \frac{\sqrt{3}}{2}$.
આને સાદું રૂપ આપતા $2z_2 = z_1(1 \pm i\sqrt{3})$,અથવા $2z_2 - z_1 = \pm i\sqrt{3} z_1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(2z_2 - z_1)^2 = -3z_1^2$.
$4z_2^2 - 4z_1 z_2 z_1^2 = -3z_1^2$.
$4z_1^2 4z_2^2 = 4z_1 z_2$.
$4$ વડે ભાગતા,આપણને $z_1^2 z_2^2 = z_1 z_2$ મળે છે.
Solution diagram
4
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
$2.\overline{357} = $
A
$\frac{2355}{1001}$
B
$\frac{2370}{997}$
C
$\frac{2355}{999}$
D
$\text{આપેલ પૈકી કોઈ નહીં}$

Solution

(C) ધારો કે $x = 2.\overline{357} = 2.357357357...$
આને $x = 2 + 0.357357357...$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $y = 0.357357357... = \frac{357}{1000} + \frac{357}{1000^2} + \frac{357}{1000^3} + ...$
આ એક અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = \frac{357}{1000}$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = \frac{1}{1000}$ છે.
સરવાળો $S_{\infty} = \frac{a}{1-r} = \frac{\frac{357}{1000}}{1 - \frac{1}{1000}} = \frac{\frac{357}{1000}}{\frac{999}{1000}} = \frac{357}{999}$.
તેથી,$x = 2 + \frac{357}{999} = \frac{2 \times 999 + 357}{999} = \frac{1998 + 357}{999} = \frac{2355}{999}$.
5
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 + 3x + 1 = 0$ ના બીજ કેવા છે?
A
અસંમેય
B
સંમેય
C
કાલ્પનિક
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 + 3x + 1 = 0$ છે.
તેને $ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 2, b = 3, c = 1$ મળે છે.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (3)^2 - 4(2)(1) = 9 - 8 = 1$.
અહીં $D > 0$ અને $D$ એ પૂર્ણવર્ગ હોવાથી,બીજ વાસ્તવિક અને સંમેય છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{-3 \pm \sqrt{1}}{2(2)} = \frac{-3 \pm 1}{4}$.
આમ,બીજ $x = \frac{-2}{4} = -\frac{1}{2}$ અને $x = \frac{-4}{4} = -1$ મળે છે.
બંને બીજ સંમેય સંખ્યાઓ છે.
6
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજના $n$ ઘાત જેટલું હોય,તો $(ac^n)^{\frac{1}{n+1}} + (a^nc)^{\frac{1}{n+1}}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$b$
B
$-b$
C
$b^{\frac{1}{n+1}}$
D
$-b^{\frac{1}{n+1}}$

Solution

(B) ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\alpha^n$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$\alpha + \alpha^n = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha \cdot \alpha^n = \alpha^{n+1} = \frac{c}{a}$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$\alpha = (\frac{c}{a})^{\frac{1}{n+1}}$.
આ કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{c}{a})^{\frac{1}{n+1}} + ((\frac{c}{a})^{\frac{1}{n+1}})^n = -\frac{b}{a}$
$(\frac{c}{a})^{\frac{1}{n+1}} + (\frac{c}{a})^{\frac{n}{n+1}} = -\frac{b}{a}$
બંને બાજુ $a$ વડે ગુણતા:
$a \cdot \frac{c^{\frac{1}{n+1}}}{a^{\frac{1}{n+1}}} + a \cdot \frac{c^{\frac{n}{n+1}}}{a^{\frac{n}{n+1}}} = -b$
$a^{\frac{n}{n+1}} c^{\frac{1}{n+1}} + a^{\frac{1}{n+1}} c^{\frac{n}{n+1}} = -b$
$(a^n c)^{\frac{1}{n+1}} + (a c^n)^{\frac{1}{n+1}} = -b$.
7
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
$m$ પુરુષો અને $n$ સ્ત્રીઓને એક હરોળમાં એવી રીતે બેસાડવાના છે કે જેથી કોઈ પણ બે સ્ત્રીઓ સાથે ન બેસે. જો $m > n$ હોય,તો તેમને બેસાડવાની રીતોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$\frac{m! (m + 1)!}{(m - n + 1)!}$
B
$\frac{m! (m - 1)!}{(m - n + 1)!}$
C
$\frac{(m - 1)! (m + 1)!}{(m - n + 1)!}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પ્રથમ,$m$ પુરુષોને એક હરોળમાં $m!$ રીતે ગોઠવો.
કારણ કે $n < m$ અને કોઈ પણ બે સ્ત્રીઓ સાથે ન બેસી શકે,તેથી આપણે પુરુષો વચ્ચેની જગ્યાઓ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ.
$m!$ ગોઠવણીઓમાંથી કોઈપણ એકમાં,$(m + 1)$ ઉપલબ્ધ જગ્યાઓ (છેડાઓ સહિત) છે જ્યાં $n$ સ્ત્રીઓને બેસાડી શકાય છે.
આ $(m + 1)$ જગ્યાઓમાં $n$ સ્ત્રીઓને ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $^{m+1}P_n$ છે.
તેથી,ગણતરીના મૂળભૂત સિદ્ધાંત મુજબ,કુલ ગોઠવણીઓની સંખ્યા $m! \times {}^{m+1}P_n$ છે.
$= m! \times \frac{(m + 1)!}{(m + 1 - n)!} = \frac{m! (m + 1)!}{(m - n + 1)!}$.
8
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
$\left( \frac{x}{2} - \frac{3}{x^2} \right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં $x^4$ નો સહગુણક શોધો.
A
$\frac{405}{256}$
B
$\frac{504}{259}$
C
$\frac{450}{263}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $\left( \frac{x}{2} - \frac{3}{x^2} \right)^{10}$ ના વિસ્તરણમાં સામાન્ય પદ $T_{r+1} = {}^{10}C_r \left( \frac{x}{2} \right)^{10-r} \left( -\frac{3}{x^2} \right)^r$ છે.
તેને સાદું રૂપ આપતા,$T_{r+1} = {}^{10}C_r (-1)^r \frac{3^r}{2^{10-r}} x^{10-3r}$ મળે.
$x^4$ નો સહગુણક શોધવા માટે,$x$ નો ઘાતાંક $4$ લઈએ:
$10 - 3r = 4$ $\Rightarrow 3r = 6$ $\Rightarrow r = 2$.
$r = 2$ મૂકતા:
$T_{2+1} = {}^{10}C_2 (-1)^2 \frac{3^2}{2^{10-2}} x^4 = \frac{10 \times 9}{2 \times 1} \times 1 \times \frac{9}{256} x^4 = \frac{405}{256} x^4$.
આમ,$x^4$ નો સહગુણક $\frac{405}{256}$ છે.
9
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
જો $(1 + ax)^n = 1 + 8x + 24x^2 + ....,$ હોય,તો $a$ અને $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$2, 4$
B
$2, 3$
C
$3, 6$
D
$1, 2$

Solution

(A) આપેલ દ્વિપદી વિસ્તરણ: $(1 + ax)^n = 1 + n(ax) + \frac{n(n - 1)}{2}(ax)^2 + .... = 1 + 8x + 24x^2 + ....$
$x$ અને $x^2$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$na = 8$ --- $(1)$
$\frac{n(n - 1)}{2}a^2 = 24$ --- $(2)$
$(1)$ પરથી,$n = \frac{8}{a}$. આ કિંમત $(2)$ માં મૂકતા:
$\frac{(\frac{8}{a})(\frac{8}{a} - 1)}{2}a^2 = 24$
$\frac{8}{2a} \times (8 - a) \times a = 24$
$4(8 - a) = 24$
$8 - a = 6$
$a = 2$
$a = 2$ ને $(1)$ માં મૂકતા:
$n(2) = 8 \Rightarrow n = 4$.
આમ,$a = 2$ અને $n = 4$ મળે છે.
10
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
જો $\tan A = \frac{1 - \cos B}{\sin B}$ હોય,તો $\tan B$ ના પદમાં $\tan 2A$ શોધો.
A
$\tan 2A = \tan B$
B
$\tan 2A = \tan^2 B$
C
$\tan 2A = \tan^2 B + 2\tan B$
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $\tan A = \frac{1 - \cos B}{\sin B}$.
અડધા ખૂણાના સૂત્રો $1 - \cos B = 2\sin^2(B/2)$ અને $\sin B = 2\sin(B/2)\cos(B/2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan A = \frac{2\sin^2(B/2)}{2\sin(B/2)\cos(B/2)} = \frac{\sin(B/2)}{\cos(B/2)} = \tan(B/2)$.
આમ,$A = B/2$,જેનો અર્થ છે કે $2A = B$.
તેથી,$\tan 2A = \tan B$.
11
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
સમુદ્ર સપાટી પર પાયો ધરાવતા $60 \ m$ ઊંચા લાઇટહાઉસની ટોચ પરથી એક હોડીનો અવસેધકોણ $15^\circ$ છે. લાઇટહાઉસના પાયાથી હોડીનું અંતર કેટલું છે?
A
$60 \left( \frac{\sqrt{3} - 1}{\sqrt{3} + 1} \right) \ m$
B
$60 \left( \frac{\sqrt{3} + 1}{\sqrt{3} - 1} \right) \ m$
C
$60 \left( \sqrt{3} + 1 \right) \ m$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે લાઇટહાઉસની ઊંચાઈ $h = 60 \ m$ છે અને લાઇટહાઉસના પાયાથી હોડીનું અંતર $x \ m$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,હોડીથી ટોચનો ઉત્સેધકોણ એ અવસેધકોણ જેટલો જ એટલે કે $15^\circ$ હોય છે.
તેથી,$\tan(15^\circ) = \frac{60}{x}$.
માટે,$x = 60 \cot(15^\circ) = 60 \left( \frac{\sqrt{3} + 1}{\sqrt{3} - 1} \right) \ m$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
12
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
બિંદુઓ $(0, 8/3)$,$(1, 3)$ અને $(82, 30)$ એ શેના શિરોબિંદુઓ છે?
A
સમબાજુ ત્રિકોણ
B
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ
C
કાટકોણ ત્રિકોણ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A(0, 8/3)$,$B(1, 3)$,અને $C(82, 30)$ છે.
આ બિંદુઓ ત્રિકોણ બનાવે છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
કિંમતો મૂકતા:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |0(3 - 30) + 1(30 - 8/3) + 82(8/3 - 3)|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |0 + (90 - 8)/3 + 82(-1/3)|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |82/3 - 82/3| = 0$
ક્ષેત્રફળ $0$ હોવાથી,બિંદુઓ સમરેખ છે અને ત્રિકોણ બનાવતા નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
13
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
ત્રણ બિંદુઓ $A(6, 3)$,$B(-3, 5)$ અને $C(4, -2)$ છે. જો $P(x, y)$ એક બિંદુ હોય,તો $\Delta PBC$ અને $\Delta ABC$ ના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$\left| \frac{x + y - 2}{7} \right|$
B
$\left| \frac{x - y + 2}{2} \right|$
C
$\left| \frac{x - y - 2}{7} \right|$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} |6(5 - (-2)) + (-3)(-2 - 3) + 4(3 - 5)| = 24.5$.
$\Delta PBC$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} |x(5 - (-2)) + (-3)(-2 - y) + 4(y - 5)| = \frac{7}{2} |x + y - 2|$.
ગુણોત્તર = $\frac{\text{Area}(\Delta PBC)}{\text{Area}(\Delta ABC)} = \left| \frac{x + y - 2}{7} \right|$.
14
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(at_1t_2, a(t_1 + t_2))$,$(at_2t_3, a(t_2 + t_3))$,અને $(at_3t_1, a(t_3 + t_1))$ છે,તો તેના લંબકેન્દ્રના યામ શોધો.
A
$(a, a(t_1 + t_2 + t_3 + t_1t_2t_3))$
B
$(-a, a(t_1 + t_2 + t_3 + t_1t_2t_3))$
C
$(-a(t_1 + t_2 + t_3 + t_1t_2t_3), a)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(at_1t_2, a(t_1 + t_2))$,$B(at_2t_3, a(t_2 + t_3))$,અને $C(at_3t_1, a(t_3 + t_1))$ છે.
$BC$ નો ઢાળ $m_{BC} = \frac{1}{t_3}$ છે.
$A$ માંથી $BC$ પરના વેધનું સમીકરણ $t_3x + y = a(t_1 + t_2 + t_1t_2t_3)$ છે.
તે જ રીતે,$B$ માંથી $AC$ પરના વેધનું સમીકરણ $t_1x + y = a(t_2 + t_3 + t_1t_2t_3)$ છે.
બંને સમીકરણો ઉકેલતા,$x = -a$ અને $y = a(t_1 + t_2 + t_3 + t_1t_2t_3)$ મળે છે.
આમ,લંબકેન્દ્ર $(-a, a(t_1 + t_2 + t_3 + t_1t_2t_3))$ છે.
15
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
સીધી રેખાઓ $x + 2y - 10 = 0$ અને $2x + y + 5 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા કઈ છે?
A
$5x - 4y = 0$
B
$5x + 4y = 0$
C
$4x - 5y = 0$
D
$4x + 5y = 0$

Solution

(B) રેખાઓ $x + 2y - 10 = 0$ અને $2x + y + 5 = 0$ ના છેદબિંદુ શોધવા માટે,આપણે તેમને એકસાથે ઉકેલીએ.
પ્રથમ સમીકરણને $2$ વડે ગુણતા: $2x + 4y - 20 = 0$.
તેમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા: $(2x + 4y - 20) - (2x + y + 5) = 0$,જે $3y - 25 = 0$ માં પરિણમે છે,તેથી $y = 25/3$.
$y = 25/3$ ને $x + 2y - 10 = 0$ માં મૂકતા: $x + 2(25/3) - 10 = 0 \implies x + 50/3 - 30/3 = 0 \implies x = -20/3$.
છેદબિંદુ $(-20/3, 25/3)$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા,$5x + 4y = 0$ માટે:
$5(-20/3) + 4(25/3) = -100/3 + 100/3 = 0$.
આમ,રેખા $5x + 4y = 0$ છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
16
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
$3x - 4y + 7 = 0$ અને $12x + 5y - 2 = 0$ રેખાઓ વચ્ચેના લઘુકોણના દ્વિભાજકનું સમીકરણ શું છે?
A
$21x + 77y - 101 = 0$
B
$11x - 3y + 9 = 0$
C
$31x + 77y + 101 = 0$
D
$11x - 3y - 9 = 0$

Solution

(B) ખૂણાના દ્વિભાજકોના સમીકરણો $\frac{3x - 4y + 7}{5} = \pm \frac{12x + 5y - 2}{13}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિસ્સો $1$: $21x + 77y - 101 = 0$
કિસ્સો $2$: $11x - 3y + 9 = 0$
લઘુકોણના દ્વિભાજકને ઓળખવા માટે,$a_1a_2 + b_1b_2$ ની નિશાની તપાસો. અહીં $a_1=3, b_1=-4, a_2=12, b_2=5$ છે.
$a_1a_2 + b_1b_2 = 36 - 20 = 16 > 0$.
જ્યારે $a_1a_2 + b_1b_2 > 0$ હોય,ત્યારે લઘુકોણનો દ્વિભાજક $\frac{a_1x + b_1y + c_1}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2}} = -\frac{a_2x + b_2y + c_2}{\sqrt{a_2^2 + b_2^2}}$ દ્વારા મળે છે,જે $11x - 3y + 9 = 0$ છે.
17
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
એક સમબાજુ ત્રિકોણના પાયાનું સમીકરણ $x + y = 2$ છે અને શિરોબિંદુ $(2, -1)$ છે. તો ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\sqrt{3/2}$
B
$\sqrt{2}$
C
$\sqrt{2/3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $p$ એ શિરોબિંદુ $(2, -1)$ થી પાયા $x + y - 2 = 0$ પરના લંબની લંબાઈ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી રેખા $Ax + By + C = 0$ ના લંબ અંતરનું સૂત્ર $p = \frac{|Ax_1 + By_1 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$p = \frac{|1(2) + 1(-1) - 2|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|2 - 1 - 2|}{\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,વેધ $p = a \sin(60^{\circ}) = \frac{a\sqrt{3}}{2}$ થાય.
તેથી,$\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{a\sqrt{3}}{2}$.
આમ,$a = \frac{2}{\sqrt{2} \times \sqrt{3}} = \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{3}} = \sqrt{\frac{2}{3}}$.
18
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
$x + y - 4 = 0,$ $3x + y = 4,$ અને $x + 3y = 4$ રેખાઓ દ્વારા બનતો ત્રિકોણ કેવો છે?
A
સમદ્વિબાજુ
B
સમબાજુ
C
કાટકોણ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ આપેલ રેખાઓના છેદબિંદુઓ છે.
સમીકરણોની જોડી ઉકેલતા:
$1$) $x + y = 4$ અને $3x + y = 4$: બાદબાકી કરતા $2x = 0 \implies x = 0, y = 4$. શિરોબિંદુ $A(0, 4)$.
$2$) $3x + y = 4$ અને $x + 3y = 4$: ઉકેલતા $x = 1, y = 1$. શિરોબિંદુ $B(1, 1)$.
$3$) $x + y = 4$ અને $x + 3y = 4$: બાદબાકી કરતા $2y = 0 \implies y = 0, x = 4$. શિરોબિંદુ $C(4, 0)$.
હવે,બાજુઓની લંબાઈ ગણતા:
$AB = \sqrt{(1-0)^2 + (1-4)^2} = \sqrt{10}$
$BC = \sqrt{(4-1)^2 + (0-1)^2} = \sqrt{10}$
$AC = \sqrt{(4-0)^2 + (0-4)^2} = 4\sqrt{2}$
અહીં $AB = BC$ હોવાથી,ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ છે.
19
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
રેખા $4x - 3y - 10 = 0$ અને વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y - 20 = 0$ ના છેદબિંદુઓ છે
A
$(-2, -6), (4, 2)$
B
$(2, 6), (-4, -2)$
C
$(-2, 6), (-4, 2)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ રેખા: $4x - 3y - 10 = 0 \implies x = \frac{3y + 10}{4}$.
આ કિંમતને વર્તુળના સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x + 4y - 20 = 0$ માં મૂકતા:
$(\frac{3y + 10}{4})^2 + y^2 - 2(\frac{3y + 10}{4}) + 4y - 20 = 0$.
છેદ દૂર કરવા માટે $16$ વડે ગુણતા:
$(3y + 10)^2 + 16y^2 - 8(3y + 10) + 64y - 320 = 0$.
$9y^2 + 60y + 100 + 16y^2 - 24y - 80 + 64y - 320 = 0$.
$25y^2 + 100y - 300 = 0$.
$y^2 + 4y - 12 = 0$.
$(y + 6)(y - 2) = 0$.
તેથી,$y = -6$ અથવા $y = 2$.
$y = -6$ માટે,$x = \frac{3(-6) + 10}{4} = \frac{-8}{4} = -2$.
$y = 2$ માટે,$x = \frac{3(2) + 10}{4} = \frac{16}{4} = 4$.
બિંદુઓ $(-2, -6)$ અને $(4, 2)$ છે.
20
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
$x^2 + y^2 = a^2$ વર્તુળની જીવા જેનું મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ હોય તેનું સમીકરણ શું છે?
A
$x y_1 + y x_1 = a^2$
B
$x_1 + y_1 = a$
C
$x x_1 + y y_1 = x_1^2 + y_1^2$
D
$x x_1 + y y_1 = a^2$

Solution

(C) વર્તુળ $S = 0$ ની જીવા જેનું મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ હોય તેનું સમીકરણ $T = S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T = x x_1 + y y_1 - a^2$ અને $S_1 = x_1^2 + y_1^2 - a^2$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x x_1 + y y_1 - a^2 = x_1^2 + y_1^2 - a^2$
બંને બાજુ $a^2$ ઉમેરતા,આપણને મળે છે:
$x x_1 + y y_1 = x_1^2 + y_1^2$.
21
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
$x^2 + y^2 + 13x - 3y = 0$ અને $2x^2 + 2y^2 + 4x - 7y - 25 = 0$ વર્તુળોના છેદબિંદુઓ અને $(1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x^2 + 4y^2 - 30x - 10y - 25 = 0$
B
$4x^2 + 4y^2 + 30x - 13y - 25 = 0$
C
$4x^2 + 4y^2 - 17x - 10y + 25 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
આપેલ છે $S_1: x^2 + y^2 + 13x - 3y = 0$ અને $S_2: 2x^2 + 2y^2 + 4x - 7y - 25 = 0$.
જરૂરી સમીકરણ $(x^2 + y^2 + 13x - 3y) + \lambda (2x^2 + 2y^2 + 4x - 7y - 25) = 0$ છે.
વર્તુળ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = 1$ મૂકતા:
$(1 + 1 + 13 - 3) + \lambda (2 + 2 + 4 - 7 - 25) = 0$
$12 - 24\lambda = 0 \implies \lambda = \frac{1}{2}$.
$\lambda = \frac{1}{2}$ મૂકતા:
$2(x^2 + y^2 + 13x - 3y) + (2x^2 + 2y^2 + 4x - 7y - 25) = 0$
$4x^2 + 4y^2 + 30x - 13y - 25 = 0$.
22
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
બિંદુ $(0, 1)$ માંથી પસાર થતા અને વક્ર $y = x^2$ ને $(2, 4)$ બિંદુએ સ્પર્શતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left( \frac{-16}{5}, \frac{27}{10} \right)$
B
$\left( \frac{-16}{7}, \frac{5}{10} \right)$
C
$\left( \frac{-16}{5}, \frac{53}{10} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પરવલય $y = x^2$ માટે $(2, 4)$ બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{1}{2}(y + 4) = x(2)$ એટલે કે $4x - y - 4 = 0$ છે.
વર્તુળ આ બિંદુએ સ્પર્શતું હોવાથી,તેનું કેન્દ્ર $(h, k)$ એ $(2, 4)$ બિંદુએ દોરેલા અભિલંબ પર હશે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $4$ છે,તેથી અભિલંબનો ઢાળ $-\frac{1}{4}$ થાય.
અભિલંબનું સમીકરણ $y - 4 = -\frac{1}{4}(x - 2)$ એટલે કે $x + 4y = 18$ મળે.
તેથી,$h + 4k = 18$ $(i)$.
વર્તુળ $(0, 1)$ અને $(2, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી કેન્દ્ર $(h, k)$ થી આ બિંદુઓનું અંતર સમાન હોય:
$(h - 2)^2 + (k - 4)^2 = (h - 0)^2 + (k - 1)^2$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $4h + 6k = 19$ $(ii)$ મળે.
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ ઉકેલતા,$k = \frac{53}{10}$ અને $h = -\frac{16}{5}$ મળે.
આમ,કેન્દ્ર $\left( -\frac{16}{5}, \frac{53}{10} \right)$ છે.
23
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
$\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{{2^x} - 1}}{{{{(1 + x)}^{1/2}} - 1}} = $
A
$\log 2$
B
$\log 4$
C
$\log \sqrt{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $L$'$H$ôpital's rule નો ઉપયોગ કરીને,આપણે અંશ અને છેદનું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ છીએ:
$\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{{2^x} - 1}}{{{{(1 + x)}^{1/2}} - 1}} = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{\frac{d}{{dx}}({2^x} - 1)}}{{\frac{d}{{dx}}({{(1 + x)}^{1/2}} - 1)}}$
$= \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{{{2^x}\ln 2}}{{\frac{1}{2}{{(1 + x)}^{ - 1/2}}}}$
$x = 0$ મૂકતા:
$= \frac{{{2^0}\ln 2}}{{\frac{1}{2}{{(1 + 0)}^{ - 1/2}}}} = \frac{{1 \cdot \ln 2}}{{\frac{1}{2}}} = 2\ln 2 = \ln({2^2}) = \ln 4$.
24
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
$ASSASSIN$ શબ્દના અક્ષરોને યાદચ્છિક રીતે એક હરોળમાં ગોઠવવામાં આવે છે. કોઈ પણ બે $S$ સાથે ન આવે તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{1}{35}$
B
$\frac{1}{14}$
C
$\frac{1}{15}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $ASSASSIN$ શબ્દમાં $8$ અક્ષરો છે: $A(2), S(4), I(1), N(1)$.
કુલ ગોઠવણીની સંખ્યા $ = \frac{8!}{2!4!1!1!} = 840$.
કોઈ પણ બે $S$ સાથે ન આવે તે માટે,આપણે પહેલા બાકીના અક્ષરો $A, A, I, N$ ને ગોઠવીએ. આ $4$ અક્ષરોને ગોઠવવાની રીતો $\frac{4!}{2!} = 12$ છે.
આ $4$ અક્ષરો $5$ ખાલી જગ્યાઓ બનાવે છે: $\_ L_1 \_ L_2 \_ L_3 \_ L_4 \_$.
આપણે $5$ જગ્યાઓમાંથી $4$ જગ્યાઓ $S$ માટે પસંદ કરવાની છે. જે $\binom{5}{4} = 5$ રીતે થઈ શકે.
સાનુકૂળ ગોઠવણી $ = 12 \times 5 = 60$.
જરૂરી સંભાવના $ = \frac{60}{840} = \frac{1}{14}$.
25
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
જો $P(A) = 0.3, P(B) = 0.4, P(C) = 0.8, P(AB) = 0.08, P(AC) = 0.28, P(ABC) = 0.09, P(A \cup B \cup C) \ge 0.75$ અને $P(BC) = x$ હોય,તો $x$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$0.23 \le x \le 0.48$
B
$0.32 \le x \le 0.84$
C
$0.25 \le x \le 0.73$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) સમાવેશ-બાકાત સિદ્ધાંત મુજબ $P(A \cup B \cup C) = P(A) + P(B) + P(C) - P(AB) - P(BC) - P(AC) + P(ABC)$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $P(A \cup B \cup C) = 0.3 + 0.4 + 0.8 - 0.08 - x - 0.28 + 0.09 = 1.23 - x$.
આપેલ છે કે $P(A \cup B \cup C) \ge 0.75$,તેથી $1.23 - x \ge 0.75$,જેનો અર્થ છે કે $x \le 0.48$.
કોઈપણ ઘટનાઓ $B$ અને $C$ માટે,$P(BC) \ge P(ABC) = 0.09$.
વધુમાં,$P(B \cup C) = P(B) + P(C) - P(BC) = 0.4 + 0.8 - x = 1.2 - x \le 1$,તેથી $x \ge 0.2$.
આમ,$0.2 \le x \le 0.48$. આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ આ વિસ્તાર સાથે મેળ ખાતું નથી.
26
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
$52$ પત્તાંના સંપૂર્ણ પેકમાંથી એક પછી એક પત્તું યાદચ્છિક રીતે ત્યાં સુધી ખેંચવામાં આવે છે જ્યાં સુધી પ્રથમ વખત બે એક્કા (aces) ન મળે. જો $N$ એ ખેંચવા માટે જરૂરી પત્તાંની સંખ્યા હોય,તો $P(N = n)$,જ્યાં $2 \le n \le 50$,શું છે?
A
$\frac{(n - 1)(52 - n)(51 - n)}{50 \times 49 \times 17 \times 13}$
B
$\frac{2(n - 1)(52 - n)(51 - n)}{50 \times 49 \times 17 \times 13}$
C
$\frac{3(n - 1)(52 - n)(51 - n)}{50 \times 49 \times 17 \times 13}$
D
$\frac{4(n - 1)(52 - n)(51 - n)}{50 \times 49 \times 17 \times 13}$

Solution

(A) $52$ પત્તાંમાંથી $n$ પત્તાં ખેંચવાની કુલ રીતો $52 \times 51 \times \dots \times (52 - n + 1)$ છે.
$n$ મા પત્તે બીજો એક્કો મળે તે માટે,પ્રથમ $(n-1)$ પત્તાંમાં બરાબર એક એક્કો હોવો જોઈએ અને $n$ મા પત્તે એક્કો હોવો જોઈએ.
પ્રથમ $(n-1)$ ખેંચાણમાં પ્રથમ એક્કાનું સ્થાન પસંદ કરવાની રીતો $(n-1)$ છે.
પ્રથમ એક્કો પસંદ કરવાની રીતો $4$ છે,અને બાકીના $(n-2)$ પત્તાં $48$ બિન-એક્કા પત્તાંમાંથી $P(48, n-2)$ રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે.
$n$ મા પત્તે બીજો એક્કો પસંદ કરવાની રીતો $3$ છે.
સાનુકૂળ પરિણામોની કુલ સંખ્યા $(n-1) \times 4 \times P(48, n-2) \times 3$ છે.
$n$ ખેંચાણ માટેના કુલ પરિણામો $P(52, n)$ છે.
$P(N=n) = \frac{(n-1) \times 4 \times 3 \times \frac{48!}{(48-(n-2))!}}{\frac{52!}{(52-n)!}} = \frac{12(n-1) \times 48! \times (52-n)!}{52! \times (50-n)!} = \frac{12(n-1)(52-n)(51-n)}{52 \times 51 \times 50 \times 49} = \frac{(n-1)(52-n)(51-n)}{50 \times 49 \times 17 \times 13}$.
27
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
જો ધન પૂર્ણાંકો $r > 1$ અને $n > 2$ માટે,$(1 + x)^{2n}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ ની $(3r)^{th}$ અને $(r + 2)^{th}$ ઘાતના સહગુણકો સમાન હોય,તો:
A
$n = 2r$
B
$n = 3r$
C
$n = 2r + 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $(1 + x)^{2n}$ ના વિસ્તરણમાં,$x^k$ નો સહગુણક $^{2n}C_k$ છે,જ્યાં $0 \le k \le 2n$ છે.
આપેલ છે કે $x^{3r}$ અને $x^{r+2}$ ના સહગુણકો સમાન છે,તેથી $^{2n}C_{3r} = ^{2n}C_{r+2}$.
ગુણધર્મ $^{n}C_a = ^{n}C_b$ નો ઉપયોગ કરતા,જેનો અર્થ $a = b$ અથવા $a + b = n$ થાય છે,આપણને બે કિસ્સા મળે છે:
કિસ્સો $1$: $3r = r + 2$ $\Rightarrow 2r = 2$ $\Rightarrow r = 1$. જોકે,આપેલ છે કે $r > 1$,તેથી આ કિસ્સો અસ્વીકાર્ય છે.
કિસ્સો $2$: $3r + (r + 2) = 2n$ $\Rightarrow 4r + 2 = 2n$ $\Rightarrow 2n = 4r + 2$ $\Rightarrow n = 2r + 1$.
આમ,સાચો સંબંધ $n = 2r + 1$ છે.
28
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
બિંદુઓ $A(0,4)$ અને $B(0, -4)$ આપેલ છે. તો બિંદુ $P(x,y)$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો કે જેથી $|AP - BP| = 6$ થાય.
A
$\frac{x^2}{7} + \frac{y^2}{9} = 1$
B
$\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{7} = 1$
C
$\frac{x^2}{7} - \frac{y^2}{9} = 1$
D
$\frac{y^2}{9} - \frac{x^2}{7} = 1$

Solution

(D) બિંદુ $P(x,y)$ નો બિંદુપથ $|AP - BP| = 6$ શરત દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
અહીં,$A = (0,4)$ અને $B = (0,-4)$ છે.
$AP = \sqrt{x^2 + (y-4)^2}$ અને $BP = \sqrt{x^2 + (y+4)^2}$ છે.
$|\sqrt{x^2 + (y-4)^2} - \sqrt{x^2 + (y+4)^2}| = 6$.
આ અતિવલય (hyperbola) ની વ્યાખ્યા છે જેના નાભિઓ $(0,4)$ અને $(0,-4)$ છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 8$ છે,તેથી $ae = 4$.
અચળ તફાવત $2a = 6$ છે,તેથી $a = 3$.
$b^2 = a^2(e^2 - 1) = (ae)^2 - a^2 = 4^2 - 3^2 = 16 - 9 = 7$.
કેન્દ્ર $(0,0)$ પર છે અને મુખ્ય અક્ષ $y$-અક્ષ પર છે.
સમીકરણ $\frac{y^2}{a^2} - \frac{x^2}{b^2} = 1$ છે,જે $\frac{y^2}{9} - \frac{x^2}{7} = 1$ થાય છે.
29
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $(5, -1)$ અને $(-2, 3)$ છે. જો લંબકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ હોય,તો ત્રીજા શિરોબિંદુના યામ શોધો.
A
$(7, 4)$
B
$(-4, 7)$
C
$(4, -7)$
D
$(-4, -7)$

Solution

(D) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(5, -1)$,$B(-2, 3)$ અને $C(h, k)$ છે. લંબકેન્દ્ર $H$ એ $(0, 0)$ છે.
$CH \perp AB$ હોવાથી,$AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{3 - (-1)}{-2 - 5} = -\frac{4}{7}$ છે.
વેધ $CH$ નો ઢાળ $m_{CH} = -\frac{1}{m_{AB}} = \frac{7}{4}$ થાય.
$CH$ એ $(0, 0)$ અને $(h, k)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{k}{h} = \frac{7}{4}$,જેનો અર્થ છે $7h - 4k = 0$ ---$(1)$.
તે જ રીતે,$AH \perp BC$ હોવાથી,$BC$ નો ઢાળ $m_{BC} = \frac{k - 3}{h + 2}$ છે.
વેધ $AH$ નો ઢાળ $m_{AH} = \frac{0 - (-1)}{0 - 5} = -\frac{1}{5}$ છે.
$AH \perp BC$ હોવાથી,$m_{BC} \times m_{AH} = -1$,તેથી $\left(\frac{k - 3}{h + 2}\right) \times \left(-\frac{1}{5}\right) = -1$.
$\frac{k - 3}{h + 2} = 5$ $\Rightarrow k - 3 = 5h + 10$ $\Rightarrow 5h - k + 13 = 0$ ---$(2)$.
સમીકરણો $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા: $(1)$ પરથી,$k = \frac{7h}{4}$. $(2)$ માં મૂકતા: $5h - \frac{7h}{4} + 13 = 0$.
$\frac{20h - 7h}{4} + 13 = 0$ $\Rightarrow 13h = -52$ $\Rightarrow h = -4$.
તેથી $k = \frac{7(-4)}{4} = -7$.
આમ,ત્રીજું શિરોબિંદુ $(-4, -7)$ છે.
Solution diagram
30
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
જો $-9$ એ સમીકરણ $\left| \begin{array}{ccc} x & 3 & 7 \\ 2 & x & 2 \\ 7 & 6 & x \end{array} \right| = 0$ નું એક બીજ હોય,તો બાકીના બે બીજ કયા છે?
A
$2, 7$
B
$-2, 7$
C
$2, -7$
D
$-2, -7$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} x & 3 & 7 \\ 2 & x & 2 \\ 7 & 6 & x \end{array} \right| = 0$.
હાર પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ પાડતા:
$\left| \begin{array}{ccc} x+9 & x+9 & x+9 \\ 2 & x & 2 \\ 7 & 6 & x \end{array} \right| = 0$.
$R_1$ માંથી $(x+9)$ સામાન્ય લેતા:
$(x+9) \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 2 & x & 2 \\ 7 & 6 & x \end{array} \right| = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x+9) [1(x^2 - 12) - 1(2x - 14) + 1(12 - 7x)] = 0$.
$(x+9) [x^2 - 12 - 2x + 14 + 12 - 7x] = 0$.
$(x+9) (x^2 - 9x + 14) = 0$.
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા:
$(x+9) (x-2) (x-7) = 0$.
આમ,બીજ $x = -9, 2, 7$ છે.
તેથી બાકીના બે બીજ $2$ અને $7$ છે.
31
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
$\tan \left[ \cos^{-1} \frac{4}{5} + \tan^{-1} \frac{2}{3} \right] =$
A
$6/17$
B
$17/6$
C
$7/16$
D
$16/7$

Solution

(B) ધારો કે $\theta = \cos^{-1} \frac{4}{5}$. તેથી $\cos \theta = \frac{4}{5}$.
$\tan \theta = \frac{\sqrt{1 - \cos^2 \theta}}{\cos \theta} = \frac{\sqrt{1 - (16/25)}}{4/5} = \frac{3/5}{4/5} = \frac{3}{4}$ હોવાથી,$\theta = \tan^{-1} \frac{3}{4}$ થાય.
આ કિંમતને પદાવલિમાં મૂકતા,આપણને $\tan \left[ \tan^{-1} \frac{3}{4} + \tan^{-1} \frac{2}{3} \right]$ મળે.
સૂત્ર $\tan^{-1} x + \tan^{-1} y = \tan^{-1} \left( \frac{x+y}{1-xy} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan \left[ \tan^{-1} \left( \frac{3/4 + 2/3}{1 - (3/4)(2/3)} \right) \right]$
$= \tan \left[ \tan^{-1} \left( \frac{9/12 + 8/12}{1 - 6/12} \right) \right]$
$= \tan \left[ \tan^{-1} \left( \frac{17/12}{6/12} \right) \right]$
$= \tan \left[ \tan^{-1} \left( \frac{17}{6} \right) \right] = \frac{17}{6}$.
32
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
જો $a = i + 2j + 2k$ અને $b = 3i + 6j + 2k$ હોય,તો $a$ ની દિશામાં અને $|b|$ જેટલું માન ધરાવતો સદિશ કયો છે?
A
$7\,(i + j + k)$
B
$\frac{7}{3}\,(i + 2j + 2k)$
C
$\frac{7}{9}\,(i + 2j + 2k)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સદિશો $a = i + 2j + 2k$ અને $b = 3i + 6j + 2k$ છે.
સૌ પ્રથમ,સદિશ $b$ નું માન શોધો:
$|b| = \sqrt{3^2 + 6^2 + 2^2} = \sqrt{9 + 36 + 4} = \sqrt{49} = 7.$
ત્યારબાદ,$a$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{a}$ શોધો:
$|a| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3.$
$\hat{a} = \frac{a}{|a|} = \frac{i + 2j + 2k}{3}.$
જરૂરી સદિશનું માન $|b|$ છે અને દિશા $\hat{a}$ છે,તેથી તે $|b|\hat{a}$ થશે:
$7 \times \left( \frac{i + 2j + 2k}{3} \right) = \frac{7}{3}(i + 2j + 2k).$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
33
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
જો $\overrightarrow {AO} + \overrightarrow {OB} = \overrightarrow {BO} + \overrightarrow {OC} ,$ હોય તો $A, B, C$ શું બનાવે છે?
A
સમબાજુ ત્રિકોણ
B
કાટકોણ ત્રિકોણ
C
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ
D
રેખા

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\overrightarrow {AO} + \overrightarrow {OB} = \overrightarrow {BO} + \overrightarrow {OC}$.
સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,$\overrightarrow {AO} + \overrightarrow {OB} = \overrightarrow {AB}$.
તે જ રીતે,$\overrightarrow {BO} + \overrightarrow {OC} = \overrightarrow {BC}$.
તેથી,$\overrightarrow {AB} = \overrightarrow {BC}$.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $\overrightarrow {AB}$ નું મૂલ્ય સદિશ $\overrightarrow {BC}$ ના મૂલ્ય જેટલું છે,એટલે કે $|\overrightarrow {AB}| = |\overrightarrow {BC}|$.
બે બાજુઓ $AB$ અને $BC$ ની લંબાઈ સમાન હોવાથી,બિંદુઓ $A, B, C$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે.
34
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
સ્થાન સદિશો $60\,i + 3\,j$,$40\,i - 8\,j$ અને $a\,i - 52\,j$ ધરાવતા બિંદુઓ સમરેખ હોય,તો $a = $
A
$-40$
B
$40$
C
$20$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(60, 3)$,$B(40, -8)$ અને $C(a, -52)$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ હોવાથી,સદિશ $\overrightarrow{AB}$ એ સદિશ $\overrightarrow{BC}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$\overrightarrow{AB} = (40 - 60)i + (-8 - 3)j = -20i - 11j$.
$\overrightarrow{BC} = (a - 40)i + (-52 - (-8))j = (a - 40)i - 44j$.
સમરેખતા માટે,કોઈ અદિશ $k$ માટે $\overrightarrow{AB} = k\overrightarrow{BC}$ થાય.
$-20i - 11j = k((a - 40)i - 44j)$.
$j$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $-11 = -44k$,જે આપણને $k = \frac{11}{44} = \frac{1}{4}$ આપે છે.
$i$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $-20 = k(a - 40)$.
$k = \frac{1}{4}$ મૂકતા: $-20 = \frac{1}{4}(a - 40)$.
$-80 = a - 40$.
$a = -80 + 40 = -40$.
35
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
ક્ષૈતિજ બળ અને શિરોલંબ સાથે $60^\circ$ ના ખૂણે નમેલું બળ,જેનું પરિણામી બળ $P \ kg$ ના મૂલ્ય સાથે શિરોલંબ દિશામાં હોય,તે છે:
A
$P, 2P$
B
$P, P\sqrt{3}$
C
$2P, P\sqrt{3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે ક્ષૈતિજ બળ $\vec{F_1} = P_1 \hat{i}$ છે અને નમેલું બળ $\vec{F_2}$ છે.
પરિણામી બળ $\vec{R}$ શિરોલંબ દિશામાં છે,તેથી $\vec{R} = P \hat{j}$.
સદિશ સરવાળાના સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના નિયમ મુજબ,$\vec{R} = \vec{F_1} + \vec{F_2}$,તેથી $\vec{F_2} = \vec{R} - \vec{F_1} = -P_1 \hat{i} + P \hat{j}$.
$\vec{F_2}$ અને શિરોલંબ અક્ષ ($y$-અક્ષ) વચ્ચેનો ખૂણો $60^\circ$ છે.
ડોટ પ્રોડક્ટના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\cos 60^\circ = \frac{\vec{F_2} \cdot \hat{j}}{|\vec{F_2}| |\hat{j}|}$.
$\frac{1}{2} = \frac{(-P_1 \hat{i} + P \hat{j}) \cdot \hat{j}}{\sqrt{(-P_1)^2 + P^2}} = \frac{P}{\sqrt{P_1^2 + P^2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{4} = \frac{P^2}{P_1^2 + P^2} \Rightarrow P_1^2 + P^2 = 4P^2 \Rightarrow P_1^2 = 3P^2 \Rightarrow P_1 = P\sqrt{3}$.
નમેલા બળનું મૂલ્ય $|\vec{F_2}| = \sqrt{P_1^2 + P^2} = \sqrt{3P^2 + P^2} = \sqrt{4P^2} = 2P$ છે.
આમ,બે બળો $P\sqrt{3}$ અને $2P$ છે.
Solution diagram
36
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
બિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 0, -1)$ અને $C(0, 2, 1)$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલને લંબ એકમ સદિશ કયો છે?
A
$\pm \frac{1}{\sqrt{6}}(2i + j + k)$
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}(i + 2j + k)$
C
$\frac{1}{\sqrt{6}}(i + j + k)$
D
$\frac{1}{\sqrt{6}}(2i - j - k)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 0, -1)$ અને $C(0, 2, 1)$ છે.
સમતલમાં બે સદિશો: $\vec{AB} = i + j - 3k$ અને $\vec{BC} = -2i + 2j + 2k$ છે.
સમતલનો લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{BC}$ દ્વારા મળે છે:
$\vec{n} = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 1 & 1 & -3 \\ -2 & 2 & 2 \end{vmatrix} = 8i + 4j + 4k$.
એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{\vec{n}}{|\vec{n}|} = \pm \frac{8i + 4j + 4k}{\sqrt{96}} = \pm \frac{2i + j + k}{\sqrt{6}}$.
37
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
ત્રિકોણ જેના શિરોબિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 1, -1)$ અને $C(3, -1, 2)$ છે,તેનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$13$
B
$\sqrt{13}$
C
$6$
D
$\sqrt{6}$

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 1, -1)$ અને $C(3, -1, 2)$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{AC}$ શોધીએ:
$\overrightarrow{AB} = (2-1)\hat{i} + (1-(-1))\hat{j} + (-1-2)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$
$\overrightarrow{AC} = (3-1)\hat{i} + (-1-(-1))\hat{j} + (2-2)\hat{k} = 2\hat{i} + 0\hat{j} + 0\hat{k} = 2\hat{i}$
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}|$ દ્વારા મળે છે.
સદિશ ગુણાકારની ગણતરી:
$\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -3 \\ 2 & 0 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - 0) - \hat{j}(0 - (-6)) + \hat{k}(0 - 4) = -6\hat{j} - 4\hat{k}$.
હવે,તેનું માન શોધીએ:
$|\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}| = \sqrt{(-6)^2 + (-4)^2} = \sqrt{36 + 16} = \sqrt{52} = 2\sqrt{13}$.
તેથી,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 2\sqrt{13} = \sqrt{13}$ ચોરસ એકમ છે.
38
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
જો સદિશો $2i - 3j$,$i + j - k$ અને $3i - k$ એક સમાંતરબાજુ ફલક (parallelepiped) ની ત્રણ સંગામી ધાર બનાવતા હોય,તો તે સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ કેટલું થાય?
A
$8$
B
$10$
C
$4$
D
$14$

Solution

(C) ધારો કે સદિશો $\vec{a} = 2i - 3j + 0k$,$\vec{b} = i + j - k$,અને $\vec{c} = 3i + 0j - k$ છે.
સંગામી ધાર $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ અદિશ ત્રિગુણ ગુણાકાર $|[\vec{a} \, \vec{b} \, \vec{c}]|$ દ્વારા મળે છે.
આ ઘનફળ સદિશોના ઘટકો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય છે:
$V = |\det \begin{bmatrix} 2 & -3 & 0 \\ 1 & 1 & -1 \\ 3 & 0 & -1 \end{bmatrix}|$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$V = |2(1(-1) - (-1)(0)) - (-3)(1(-1) - (-1)(3)) + 0|$
$V = |2(-1) + 3(-1 + 3)|$
$V = |-2 + 3(2)|$
$V = |-2 + 6| = |4| = 4$.
આમ,સમાંતરબાજુ ફલકનું ઘનફળ $4$ ઘન એકમ છે.
39
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
જો કોઈ શૂન્યતર સદિશ $x$ માટે $x \cdot a = 0, x \cdot b = 0$ અને $x \cdot c = 0$ હોય,તો સાચું વિધાન કયું છે?
A
$[a, b, c] = 0$
B
$[a, b, c] \neq 0$
C
$[a, b, c] = 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $x$ એ શૂન્યતર સદિશ છે જેથી $x \cdot a = 0, x \cdot b = 0$ અને $x \cdot c = 0$ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $x$ એ સદિશો $a, b$ અને $c$ દરેકને લંબ છે.
જો $x$ એ $a, b$ અને $c$ ને લંબ શૂન્યતર સદિશ હોય,તો $a, b$ અને $c$ એ $x$ ને લંબ સમતલમાં આવેલા હોવા જોઈએ.
તેથી,સદિશો $a, b$ અને $c$ સમતલીય છે.
કોઈપણ ત્રણ સમતલીય સદિશો માટે,તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય છે,એટલે કે $[a, b, c] = 0$.
40
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
જો $f(x) = \cos (\log x)$ હોય,તો $f(x)f(y) - \frac{1}{2}[f(x/y) + f(xy)] = $
A
$ - 1$
B
$\frac{1}{2}$
C
$ - 2$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = \cos (\log x)$.
તેથી $f(y) = \cos (\log y)$.
આપણે $f(x)f(y) - \frac{1}{2}[f(x/y) + f(xy)]$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\log(a/b) = \log a - \log b$ અને $\log(ab) = \log a + \log b$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$f(x/y) = \cos(\log(x/y)) = \cos(\log x - \log y)$
$f(xy) = \cos(\log(xy)) = \cos(\log x + \log y)$
હવે,આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$f(x)f(y) - \frac{1}{2}[\cos(\log x - \log y) + \cos(\log x + \log y)]$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos(A - B) + \cos(A + B) = 2\cos A \cos B$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = \log x$ અને $B = \log y$ છે:
$= \cos(\log x)\cos(\log y) - \frac{1}{2}[2\cos(\log x)\cos(\log y)]$
$= \cos(\log x)\cos(\log y) - \cos(\log x)\cos(\log y) = 0$.
41
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
જો $f(x) = (a - x^n)^{1/n},$ જ્યાં $a > 0$ અને $n$ એ ધન પૂર્ણાંક છે,તો $f[f(x)] = $
A
$x^3$
B
$x^2$
C
$x$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = (a - x^n)^{1/n}$.
$f[f(x)]$ શોધવા માટે,આપણે $f(x)$ ને વિધેય $f$ માં મૂકીશું:
$f[f(x)] = (a - [f(x)]^n)^{1/n}$
$f(x)$ માટેનું પદ મૂકતા:
$f[f(x)] = (a - [(a - x^n)^{1/n}]^n)^{1/n}$
અંદરના પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$f[f(x)] = (a - (a - x^n))^{1/n}$
$f[f(x)] = (a - a + x^n)^{1/n}$
$f[f(x)] = (x^n)^{1/n}$
$f[f(x)] = x$.
42
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
વિધેય $f(x) = \frac{\log(1 + ax) - \log(1 - bx)}{x}$ એ $x = 0$ આગળ વ્યાખ્યાયિત નથી. $x = 0$ આગળ વિધેય સતત બને તે માટે $f(0)$ ની કિંમત કેટલી હોવી જોઈએ?
A
$a - b$
B
$a + b$
C
$\log a + \log b$
D
$\log a - \log b$

Solution

(B) વિધેય $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય તે માટે,$f(0)$ ની કિંમત $\lim_{x \to 0} f(x)$ જેટલી હોવી જોઈએ.
આપેલ છે કે $f(x) = \frac{\log(1 + ax) - \log(1 - bx)}{x}$.
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{x \to 0} \frac{\log(1 + kx)}{x} = k$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે લક્ષને નીચે મુજબ લખી શકીએ:
$\lim_{x \to 0} f(x) = \lim_{x \to 0} \left( \frac{\log(1 + ax)}{x} - \frac{\log(1 - bx)}{x} \right)$
$= \lim_{x \to 0} \left( a \cdot \frac{\log(1 + ax)}{ax} - (-b) \cdot \frac{\log(1 - bx)}{-bx} \right)$
$= a(1) + b(1) = a + b$.
તેથી,$f(0) = a + b$.
43
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
$\int {\frac{{x - 1}}{{{{(x + 1)}^3}}}{e^x}\,dx = } $
A
$\frac{{ - {e^x}}}{{{{(x + 1)}^2}}} + c$
B
$\frac{{{e^x}}}{{{{(x + 1)}^2}}} + c$
C
$\frac{{{e^x}}}{{{{(x + 1)}^3}}} + c$
D
$\frac{{ - {e^x}}}{{{{(x + 1)}^3}}} + c$

Solution

(B) આપણે પ્રમાણિત સંકલન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\int e^x [f(x) + f'(x)] \, dx = e^x f(x) + c$.
સંકલ્યને આ રીતે ફરીથી લખો:
$\frac{x - 1}{(x + 1)^3} = \frac{(x + 1) - 2}{(x + 1)^3} = \frac{1}{(x + 1)^2} - \frac{2}{(x + 1)^3}$.
ધારો કે $f(x) = \frac{1}{(x + 1)^2}$.
તો $f'(x) = \frac{d}{dx} [(x + 1)^{-2}] = -2(x + 1)^{-3} = -\frac{2}{(x + 1)^3}$.
આમ,સંકલન આ મુજબ બને છે:
$\int e^x \left[ \frac{1}{(x + 1)^2} - \frac{2}{(x + 1)^3} \right] \, dx = \int e^x [f(x) + f'(x)] \, dx = e^x f(x) + c$.
$f(x)$ ની કિંમત પાછી મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\frac{e^x}{(x + 1)^2} + c$.
44
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
$\int_0^{\pi /4} {\frac{{\sin x + \cos x}}{{9 + 16\sin 2x}}\,dx = } $
A
$\frac{1}{{20}}\log 3$
B
$\log 3$
C
$\frac{1}{{20}}\log 5$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^{\pi /4} {\frac{{\sin x + \cos x}}{{9 + 16\sin 2x}}\,dx}$.
$t = \sin x - \cos x$ આદેશ લેતા,$dt = (\cos x + \sin x)dx$ મળે.
જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $t = \sin 0 - \cos 0 = -1$.
જ્યારે $x = \pi /4$,ત્યારે $t = \sin(\pi /4) - \cos(\pi /4) = 0$.
વળી,$t^2 = (\sin x - \cos x)^2 = 1 - \sin 2x$,તેથી $\sin 2x = 1 - t^2$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_{-1}^0 \frac{dt}{9 + 16(1 - t^2)} = \int_{-1}^0 \frac{dt}{25 - 16t^2}$.
સૂત્ર $\int \frac{dx}{a^2 - x^2} = \frac{1}{2a} \log \left| \frac{a+x}{a-x} \right|$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{1}{16} \int_{-1}^0 \frac{dt}{(5/4)^2 - t^2} = \frac{1}{16} \cdot \frac{1}{2(5/4)} \left[ \log \left| \frac{5/4 + t}{5/4 - t} \right| \right]_{-1}^0$.
$I = \frac{1}{40} \left[ \log \left| \frac{5 + 4t}{5 - 4t} \right| \right]_{-1}^0 = \frac{1}{40} \left[ \log(1) - \log \left| \frac{1}{9} \right| \right]$.
$I = \frac{1}{40} [0 - (-\log 9)] = \frac{1}{40} \log(3^2) = \frac{2}{40} \log 3 = \frac{1}{20} \log 3$.
45
MathematicsEasyMCQIIT JEE · 1983
$\int_0^{\pi /2} \frac{\sqrt{\cot x}}{\sqrt{\cot x} + \sqrt{\tan x}} \, dx = $
A
$\pi$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^{\pi /2} \frac{\sqrt{\cot x}}{\sqrt{\cot x} + \sqrt{\tan x}} \, dx$ ..... $(i)$
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) \, dx = \int_0^a f(a-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_0^{\pi /2} \frac{\sqrt{\cot(\pi/2 - x)}}{\sqrt{\cot(\pi/2 - x)} + \sqrt{\tan(\pi/2 - x)}} \, dx$
કારણ કે $\cot(\pi/2 - x) = \tan x$ અને $\tan(\pi/2 - x) = \cot x$,તેથી:
$I = \int_0^{\pi /2} \frac{\sqrt{\tan x}}{\sqrt{\tan x} + \sqrt{\cot x}} \, dx$ ..... $(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_0^{\pi /2} \frac{\sqrt{\cot x} + \sqrt{\tan x}}{\sqrt{\cot x} + \sqrt{\tan x}} \, dx$
$2I = \int_0^{\pi /2} 1 \, dx$
$2I = [x]_0^{\pi /2} = \frac{\pi}{2} - 0 = \frac{\pi}{2}$
$I = \frac{\pi}{4}$
46
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 1983
જો યામ $x = a$ એ વક્ર $y = \left( 1 + \frac{8}{x^2} \right)$,$x$-અક્ષ અને યામો $x = 2$ તથા $x = 4$ દ્વારા ઘેરાયેલા ક્ષેત્રફળને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે,તો $a = $
A
$8$
B
$2\sqrt{2}$
C
$2$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(B) ધારો કે $x = a$ આગળનો યામ ક્ષેત્રફળને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે.
વક્ર $y = 1 + \frac{8}{x^2}$,$x$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = 2$ તથા $x = 4$ દ્વારા ઘેરાયેલું કુલ ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ છે:
$A = \int_{2}^{4} \left( 1 + \frac{8}{x^2} \right) dx$
$A = \left[ x - \frac{8}{x} \right]_{2}^{4}$
$A = \left( 4 - \frac{8}{4} \right) - \left( 2 - \frac{8}{2} \right) = (4 - 2) - (2 - 4) = 2 - (-2) = 4$ ચોરસ એકમ.
કારણ કે યામ $x = a$ આ ક્ષેત્રફળને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે,તેથી $x = 2$ થી $x = a$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ કુલ ક્ષેત્રફળના અડધા એટલે કે $4 / 2 = 2$ હોવું જોઈએ.
$\int_{2}^{a} \left( 1 + \frac{8}{x^2} \right) dx = 2$
$\left[ x - \frac{8}{x} \right]_{2}^{a} = 2$
$\left( a - \frac{8}{a} \right) - \left( 2 - \frac{8}{2} \right) = 2$
$a - \frac{8}{a} - (2 - 4) = 2$
$a - \frac{8}{a} + 2 = 2$
$a - \frac{8}{a} = 0$
$a^2 - 8 = 0$
$a^2 = 8$
$a = \pm 2\sqrt{2}$.
પ્રદેશ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી જ્યાં $x > 0$ છે,તેથી $a = 2\sqrt{2}$ મળે.
Solution diagram
47
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 1983
એક બોક્સમાં $1, 2, \dots, 15$ નંબરવાળી $15$ ટિકિટો છે. સાત ટિકિટોને વારાફરતી બદલી સાથે (with replacement) યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. પસંદ કરેલી ટિકિટ પરનો સૌથી મોટો નંબર $9$ હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$(\frac{9}{10})^6$
B
$(\frac{8}{15})^7$
C
$(\frac{3}{5})^7$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે $X$ એ પસંદ કરેલી ટિકિટ પરનો નંબર છે. બદલી સાથે પસંદગી કરવામાં આવતી હોવાથી,દરેક પસંદગી સ્વતંત્ર છે.
દરેક પસંદગી માટે,ટિકિટ પરનો નંબર $9$ કે તેથી ઓછો હોય તેની સંભાવના $P(X \le 9) = \frac{9}{15} = \frac{3}{5}$ છે.
$7$ ટિકિટોમાં સૌથી મોટો નંબર $9$ હોય તેની સંભાવના $P(\text{max} = 9) = P(\text{max} \le 9) - P(\text{max} \le 8)$ દ્વારા મળે છે.
$P(\text{max} \le 9) = (\frac{9}{15})^7 = (\frac{3}{5})^7$.
$P(\text{max} \le 8) = (\frac{8}{15})^7$.
તેથી,જરૂરી સંભાવના $(\frac{3}{5})^7 - (\frac{8}{15})^7$ છે.
આ પરિણામ આપેલા વિકલ્પોમાં ન હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real IIT JEE style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live IIT JEE mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in IIT JEE 1983?

There are 47 Mathematics questions from the IIT JEE 1983 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are IIT JEE 1983 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice IIT JEE 1983 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full IIT JEE mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from IIT JEE previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix IIT JEE Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick IIT JEE 1983 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.