Derivatives of Functions in Parametric Forms Questions in Gujarati

(C) આપેલ છે કે $x = 2 \cos \theta - \cos 2 \theta$ અને $y = 2 \sin \theta - \sin 2 \theta$.
પ્રથમ,$\frac{dx}{d\theta}$ અને $\frac{dy}{d\theta}$ શોધો:
$\frac{dx}{d\theta} = -2 \sin \theta + 2 \sin 2 \theta = 2 \sin \theta (2 \cos \theta - 1)$
$\frac{dy}{d\theta} = 2 \cos \theta - 2 \cos 2 \theta = 2 \cos \theta - 2(2 \cos^2 \theta - 1) = 2(1 + \cos \theta - 2 \cos^2 \theta) = 2(1 - \cos \theta)(1 + 2 \cos \theta)$
હવે,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{2(1 - \cos \theta)(1 + 2 \cos \theta)}{2 \sin \theta (2 \cos \theta - 1)} = \tan(3\theta/2)$.
હવે,$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dx}(\tan(3\theta/2)) = \frac{d}{d\theta}(\tan(3\theta/2)) \cdot \frac{d\theta}{dx} = \frac{3}{2} \sec^2(3\theta/2) \cdot \frac{1}{2 \sin \theta (2 \cos \theta - 1)}$.
સરળીકરણ કરતા,$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{3}{2} \sec^2 \frac{3 \theta}{2}$ મળે છે. સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) આપેલ છે કે $x = \sec \theta - \cos \theta$ અને $y = \sec^n \theta - \cos^n \theta$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\sec^n \theta + \cos^n \theta)^2 = (\sec^n \theta - \cos^n \theta)^2 + 4(\sec^n \theta \cdot \cos^n \theta) = y^2 + 4$.
તે જ રીતે,$(\sec \theta + \cos \theta)^2 = x^2 + 4$.
હવે,$\frac{dy}{d\theta} = n \sec^{n-1} \theta \cdot \sec \theta \tan \theta - n \cos^{n-1} \theta \cdot (-\sin \theta) = n \tan \theta (\sec^n \theta + \cos^n \theta)$.
અને $\frac{dx}{d\theta} = \sec \theta \tan \theta + \sin \theta = \tan \theta (\sec \theta + \cos \theta)$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{n \tan \theta (\sec^n \theta + \cos^n \theta)}{\tan \theta (\sec \theta + \cos \theta)} = n \frac{\sec^n \theta + \cos^n \theta}{\sec \theta + \cos \theta}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\left(\frac{dy}{dx}\right)^2 = n^2 \frac{(\sec^n \theta + \cos^n \theta)^2}{(\sec \theta + \cos \theta)^2} = \frac{n^2(y^2 + 4)}{x^2 + 4}$.

(D) આપેલ છે કે $x = \sqrt{a^{\sin^{-1} t}}$ અને $y = \sqrt{a^{\cos^{-1} t}}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^{-1} t + \cos^{-1} t = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\cos^{-1} t = \frac{\pi}{2} - \sin^{-1} t$.
આમ,$y = \sqrt{a^{\frac{\pi}{2} - \sin^{-1} t}} = \sqrt{\frac{a^{\pi/2}}{a^{\sin^{-1} t}}} = \frac{\sqrt{a^{\pi/2}}}{\sqrt{a^{\sin^{-1} t}}} = \frac{k}{x}$,જ્યાં $k = \sqrt{a^{\pi/2}}$ એ અચળાંક છે.
હવે,$xy = k$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$x \frac{dy}{dx} + y(1) = 0$.
$x \frac{dy}{dx} = -y$.
$\frac{dy}{dx} = -\frac{y}{x}$.

(B) આપેલ છે કે $x = t + \frac{1}{t}$ અને $y = t - \frac{1}{t}$.
પ્રથમ,$x$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{dt} = \frac{d}{dt}(t + t^{-1}) = 1 - t^{-2} = 1 - \frac{1}{t^2} = \frac{t^2 - 1}{t^2}$.
ત્યારબાદ,$y$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dt} = \frac{d}{dt}(t - t^{-1}) = 1 - (-t^{-2}) = 1 + \frac{1}{t^2} = \frac{t^2 + 1}{t^2}$.
હવે,પ્રચલિત વિકલન માટે ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{(t^2 + 1)/t^2}{(t^2 - 1)/t^2} = \frac{t^2 + 1}{t^2 - 1}$.

(C) આપેલ છે કે $x = a \cos \theta$ અને $y = b \sin \theta$.
પ્રથમ,$\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d \theta} = -a \sin \theta$ અને $\frac{dy}{d \theta} = b \cos \theta$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d \theta}{dx/d \theta} = \frac{b \cos \theta}{-a \sin \theta} = -\frac{b}{a} \cot \theta$.
હવે,$\frac{dy}{dx}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d^2 y}{dx^2} = \frac{d}{d \theta} \left( -\frac{b}{a} \cot \theta \right) \cdot \frac{d \theta}{dx} = \left( -\frac{b}{a} \right) (-\csc^2 \theta) \cdot \frac{1}{-a \sin \theta} = -\frac{b}{a^2} \cdot \frac{1}{\sin^3 \theta}$.
જ્યારે $\theta = \frac{\pi}{4}$ હોય,ત્યારે $\sin \theta = \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $\sin^3 \theta = \left( \frac{1}{\sqrt{2}} \right)^3 = \frac{1}{2 \sqrt{2}}$.
તેથી,$\left[\frac{d^2 y}{dx^2}\right]_{\theta = \frac{\pi}{4}} = -\frac{b}{a^2} \cdot (2 \sqrt{2}) = -2 \sqrt{2} \left( \frac{b}{a^2} \right)$.

(A) આપેલ છે કે $x=a(t+\sin t)$ અને $y=a(1-\cos t)$.
$x$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{dx}{dt} = a(1+\cos t)$ મળે છે.
$y$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{dy}{dt} = a(\sin t)$ મળે છે.
હવે,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{a \sin t}{a(1+\cos t)}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin t = 2 \sin \frac{t}{2} \cos \frac{t}{2}$ અને $1+\cos t = 2 \cos^2 \frac{t}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{2 \sin \frac{t}{2} \cos \frac{t}{2}}{2 \cos^2 \frac{t}{2}} = \tan \frac{t}{2}$.

(D) આપેલ છે કે $x=\frac{1-t^2}{1+t^2}$ અને $y=\frac{2at}{1+t^2}$.
$t=\tan \theta$ લેતા,$x=\cos 2\theta$ અને $y=a \sin 2\theta$ મળે.
$\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = -2 \sin 2\theta$ અને $\frac{dy}{d\theta} = 2a \cos 2\theta$.
ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{2a \cos 2\theta}{-2 \sin 2\theta} = -a \cot 2\theta$.
કારણ કે $\cot 2\theta = \frac{1}{\tan 2\theta} = \frac{1-\tan^2 \theta}{2 \tan \theta} = \frac{1-t^2}{2t}$,
તેથી $\frac{dy}{dx} = -a \left( \frac{1-t^2}{2t} \right) = \frac{a(t^2-1)}{2t}$.

(D) આપેલ છે કે $u = \cos^3 x$ અને $v = \sin^3 x$.
પ્રથમ,આપણે $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન મેળવીએ:
$\frac{du}{dx} = 3 \cos^2 x \cdot (-\sin x) = -3 \cos^2 x \sin x$
$\frac{dv}{dx} = 3 \sin^2 x \cdot (\cos x) = 3 \sin^2 x \cos x$
હવે,પેરામેટ્રિક વિકલન માટે ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dv}{du} = \frac{dv/dx}{du/dx} = \frac{3 \sin^2 x \cos x}{-3 \cos^2 x \sin x} = -\frac{\sin x}{\cos x} = -\tan x$
$x = \frac{\pi}{4}$ આગળ કિંમત મુકતા:
$\left(\frac{dv}{du}\right)_{x=\frac{\pi}{4}} = -\tan\left(\frac{\pi}{4}\right) = -1$

(D) આપેલ છે કે $x=a\left(t-\frac{1}{t}\right)$ અને $y=b\left(t+\frac{1}{t}\right)$.
$t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{dt}=a\left(1+\frac{1}{t^2}\right) = a\left(\frac{t^2+1}{t^2}\right)$
$\frac{dy}{dt}=b\left(1-\frac{1}{t^2}\right) = b\left(\frac{t^2-1}{t^2}\right)$
ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{b\left(\frac{t^2-1}{t^2}\right)}{a\left(\frac{t^2+1}{t^2}\right)} = \frac{b(t^2-1)}{a(t^2+1)}$.
આપેલ સમીકરણો પરથી:
$\frac{x}{a} = t-\frac{1}{t} = \frac{t^2-1}{t}$
$\frac{y}{b} = t+\frac{1}{t} = \frac{t^2+1}{t}$
આ બંને પદોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{x/a}{y/b} = \frac{(t^2-1)/t}{(t^2+1)/t} = \frac{t^2-1}{t^2+1}$
આ કિંમત $\frac{dy}{dx}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{b}{a} \times \left(\frac{x/a}{y/b}\right) = \frac{b}{a} \times \frac{xb}{ya} = \frac{b^2 x}{a^2 y}$.

(B) આપેલ છે કે $x=a(\theta+\sin \theta)$ અને $y=a(1-\cos \theta)$.
પ્રથમ,$\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = a(1+\cos \theta)$ અને $\frac{dy}{d\theta} = a\sin \theta$.
હવે,શૃંખલાના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{a\sin \theta}{a(1+\cos \theta)} = \frac{\sin \theta}{1+\cos \theta}$.
નિત્યસમ $\sin \theta = 2\sin(\theta/2)\cos(\theta/2)$ અને $1+\cos \theta = 2\cos^2(\theta/2)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{dy}{dx} = \tan(\theta/2)$ મળે છે.
હવે,$\frac{dy}{dx}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{d\theta}\left(\tan\frac{\theta}{2}\right) \cdot \frac{d\theta}{dx} = \frac{1}{2}\sec^2\frac{\theta}{2} \cdot \frac{1}{a(1+\cos \theta)}$.
કારણ કે $1+\cos \theta = 2\cos^2(\theta/2)$,તેથી:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{1}{2}\sec^2\frac{\theta}{2} \cdot \frac{1}{2a\cos^2(\theta/2)} = \frac{1}{4a\cos^4(\theta/2)}$.
$\theta = \pi/2$ માટે,$\theta/2 = \pi/4$ અને $\cos(\pi/4) = 1/\sqrt{2}$.
$\left(\frac{d^2y}{dx^2}\right)_{\theta=\pi/2} = \frac{1}{4a(1/\sqrt{2})^4} = \frac{1}{4a(1/4)} = \frac{1}{a}$.

(B) આપેલ છે કે $x=e^t(\sin t-\cos t)$ અને $y=e^t(\sin t+\cos t)$.
$t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા (ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને):
$\frac{dx}{dt} = e^t(\sin t-\cos t) + e^t(\cos t+\sin t) = e^t(\sin t - \cos t + \cos t + \sin t) = 2e^t \sin t$.
$\frac{dy}{dt} = e^t(\sin t+\cos t) + e^t(\cos t-\sin t) = e^t(\sin t + \cos t + \cos t - \sin t) = 2e^t \cos t$.
હવે,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{2e^t \cos t}{2e^t \sin t} = \cot t$.
$t = \frac{\pi}{3}$ આગળ,$\frac{dy}{dx} = \cot(\frac{\pi}{3}) = \frac{1}{\sqrt{3}}$.

(A) આપેલ છે કે $\tan u=\sqrt{\frac{1-x}{1+x}}$.
ધારો કે $x=\cos \theta$,તેથી $\theta=\cos ^{-1} x$.
$x$ ની કિંમત મૂકતા,$\tan u=\sqrt{\frac{1-\cos \theta}{1+\cos \theta}}=\sqrt{\frac{2 \sin ^{2} (\theta/2)}{2 \cos ^{2} (\theta/2)}}=\tan (\theta/2)$.
તેથી,$u=\frac{\theta}{2}=\frac{1}{2} \cos ^{-1} x$.
$x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા,$\frac{du}{dx}=\frac{1}{2} \left(-\frac{1}{\sqrt{1-x^{2}}}\right) = -\frac{1}{2 \sqrt{1-x^{2}}}$.
આપેલ છે કે $\cos v=4 x^{3}-3 x$.
$x=\cos \theta$ મૂકતા,$\cos v=4 \cos ^{3} \theta-3 \cos \theta = \cos 3 \theta$.
તેથી,$v=3 \theta = 3 \cos ^{-1} x$.
$x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા,$\frac{dv}{dx}=3 \left(-\frac{1}{\sqrt{1-x^{2}}}\right) = -\frac{3}{\sqrt{1-x^{2}}}$.
અંતે,$\frac{du}{dv}=\frac{du/dx}{dv/dx} = \frac{-1/(2 \sqrt{1-x^{2}})}{-3/\sqrt{1-x^{2}}} = \frac{1}{6}$.

(A) આપેલ છે કે $x = \sqrt{a^{\sin^{-1} t}}$ અને $y = \sqrt{a^{\cos^{-1} t}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $x^2 = a^{\sin^{-1} t}$ અને $y^2 = a^{\cos^{-1} t}$ મળે છે.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,$\log_a(x^2) = \sin^{-1} t$ અને $\log_a(y^2) = \cos^{-1} t$ મળે છે.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,$\log_a(x^2) + \log_a(y^2) = \sin^{-1} t + \cos^{-1} t$ મળે છે.
ગુણધર્મ $\sin^{-1} t + \cos^{-1} t = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\log_a(x^2 y^2) = \frac{\pi}{2}$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $x^2 y^2 = a^{\pi/2}$,જે એક અચળ છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{d}{dx}(x^2 y^2) = \frac{d}{dx}(a^{\pi/2})$ મળે છે.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$2x y^2 + x^2 (2y \frac{dy}{dx}) = 0$.
$2xy$ વડે ભાગતા,$y + x \frac{dy}{dx} = 0$ મળે છે.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{-y}{x}$.

(A) આપેલ છે કે $x=e^\theta(\sin \theta-\cos \theta)$ અને $y=e^\theta(\sin \theta+\cos \theta)$.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ નું $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = e^\theta(\cos \theta + \sin \theta) + e^\theta(\sin \theta - \cos \theta) = e^\theta(\cos \theta + \sin \theta + \sin \theta - \cos \theta) = 2e^\theta \sin \theta$.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $y$ નું $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{d\theta} = e^\theta(\cos \theta - \sin \theta) + e^\theta(\sin \theta + \cos \theta) = e^\theta(\cos \theta - \sin \theta + \sin \theta + \cos \theta) = 2e^\theta \cos \theta$.
હવે,ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{2e^\theta \cos \theta}{2e^\theta \sin \theta} = \cot \theta$.
$\theta = \frac{\pi}{4}$ આગળ કિંમત મુકતા:
$\left. \frac{dy}{dx} \right|_{\theta=\frac{\pi}{4}} = \cot \left( \frac{\pi}{4} \right) = 1$.

(C) આપેલ સમીકરણો $x = a (t - 1/t)$ અને $y = a (t + 1/t)$ છે.
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને બાદબાકી કરતા:
$y^2 - x^2 = a^2 [(t + 1/t)^2 - (t - 1/t)^2]$
નિત્યસમ $(a+b)^2 - (a-b)^2 = 4ab$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y^2 - x^2 = a^2 [4 \cdot t \cdot (1/t)] = 4a^2$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$d/dx (y^2 - x^2) = d/dx (4a^2)$
$2y (dy/dx) - 2x = 0$
$2y (dy/dx) = 2x$
તેથી,$dy/dx = x/y$.

(A) આપેલ છે કે,$\tan x = \frac{2t}{1-t^2}$ અને $\sin y = \frac{2t}{1+t^2}$.
આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ જાણીએ છીએ: $\tan(2\theta) = \frac{2\tan\theta}{1-\tan^2\theta}$ અને $\sin(2\theta) = \frac{2\tan\theta}{1+\tan^2\theta}$.
ધારો કે $t = \tan\theta$,તો:
$x = \tan^{-1}\left(\frac{2\tan\theta}{1-\tan^2\theta}\right) = \tan^{-1}(\tan 2\theta) = 2\theta = 2\tan^{-1}t$.
$y = \sin^{-1}\left(\frac{2\tan\theta}{1+\tan^2\theta}\right) = \sin^{-1}(\sin 2\theta) = 2\theta = 2\tan^{-1}t$.
આમ,$x = 2\tan^{-1}t$ અને $y = 2\tan^{-1}t$.
આનો અર્થ એ છે કે $x = y$,તેથી $\frac{dy}{dx} = 1$.

(D) આપેલ છે કે $x = 2 \cos t - \cos 2t$ અને $y = 2 \sin t - \sin 2t$.
પ્રથમ,$\frac{dx}{dt}$ અને $\frac{dy}{dt}$ શોધો:
$\frac{dx}{dt} = -2 \sin t + 2 \sin 2t$
$\frac{dy}{dt} = 2 \cos t - 2 \cos 2t$
હવે,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{2 \cos t - 2 \cos 2t}{-2 \sin t + 2 \sin 2t} = \frac{\cos t - \cos 2t}{\sin 2t - \sin t}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{2 \sin \frac{3t}{2} \sin \frac{t}{2}}{2 \cos \frac{3t}{2} \sin \frac{t}{2}} = \tan \frac{3t}{2}$.
હવે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dt} \left( \tan \frac{3t}{2} \right) \cdot \frac{dt}{dx} = \sec^2 \frac{3t}{2} \cdot \frac{3}{2} \cdot \frac{1}{-2 \sin t + 2 \sin 2t}$.
$t = \pi/2$ માટે:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{3}{2} \sec^2 \left( \frac{3\pi}{4} \right) \cdot \frac{1}{-2 \sin(\pi/2) + 2 \sin(\pi)} = \frac{3}{2} (2) \cdot \frac{1}{-2} = -3/2$.

(C) આપેલ છે,$x = \sec \theta$ અને $y = \tan \theta$.
પ્રથમ,$\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = \sec \theta \tan \theta$
$\frac{dy}{d\theta} = \sec^2 \theta$
હવે,ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{\sec^2 \theta}{\sec \theta \tan \theta} = \frac{\sec \theta}{\tan \theta} = \csc \theta$.
હવે,દ્વિતીય વિકલન $\frac{d^2y}{dx^2}$ શોધો:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dx}(\csc \theta) = \frac{d}{d\theta}(\csc \theta) \cdot \frac{d\theta}{dx}$
$= (-\csc \theta \cot \theta) \cdot \frac{1}{\sec \theta \tan \theta} = -\cot^3 \theta$.
$\theta = \frac{\pi}{4}$ આગળ:
$\frac{d^2y}{dx^2} = -\cot^3(\frac{\pi}{4}) = -(1)^3 = -1$.

(A) આપેલ છે,$x = 2 \cos \theta - \cos 2 \theta$ અને $y = 2 \sin \theta - \sin 2 \theta$.
$\theta$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = -2 \sin \theta + 2 \sin 2 \theta = 2(\sin 2 \theta - \sin \theta)$.
$\frac{dy}{d\theta} = 2 \cos \theta - 2 \cos 2 \theta = 2(\cos \theta - \cos 2 \theta)$.
હવે,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{2(\cos \theta - \cos 2 \theta)}{2(\sin 2 \theta - \sin \theta)} = \frac{\cos \theta - \cos 2 \theta}{\sin 2 \theta - \sin \theta}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos C - \cos D = -2 \sin \frac{C+D}{2} \sin \frac{C-D}{2}$ અને $\sin C - \sin D = 2 \cos \frac{C+D}{2} \sin \frac{C-D}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{-2 \sin \frac{3 \theta}{2} \sin \frac{-\theta}{2}}{2 \cos \frac{3 \theta}{2} \sin \frac{\theta}{2}} = \frac{2 \sin \frac{3 \theta}{2} \sin \frac{\theta}{2}}{2 \cos \frac{3 \theta}{2} \sin \frac{\theta}{2}} = \tan \frac{3 \theta}{2}$.

(B) આપેલ છે કે,$x=\frac{1-t^{2}}{1+t^{2}}$ અને $y=\frac{2 a t}{1+t^{2}}$.
$x$ અને $y$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{dt} = \frac{(1+t^{2})(-2t) - (1-t^{2})(2t)}{(1+t^{2})^{2}} = \frac{-2t - 2t^{3} - 2t + 2t^{3}}{(1+t^{2})^{2}} = \frac{-4t}{(1+t^{2})^{2}}$.
$\frac{dy}{dt} = \frac{(1+t^{2})(2a) - (2at)(2t)}{(1+t^{2})^{2}} = \frac{2a + 2at^{2} - 4at^{2}}{(1+t^{2})^{2}} = \frac{2a(1-t^{2})}{(1+t^{2})^{2}}$.
હવે,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{2a(1-t^{2})}{(1+t^{2})^{2}} \times \frac{(1+t^{2})^{2}}{-4t}$.
$\frac{dy}{dx} = \frac{2a(1-t^{2})}{-4t} = \frac{a(1-t^{2})}{-2t} = \frac{a(t^{2}-1)}{2t}$.

(B) આપેલ છે કે $x=\phi(t)$ અને $y=\psi(t)$.
સૌ પ્રથમ,આપણે ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને પ્રથમ વિકલિત $\frac{dy}{dx}$ શોધીએ:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{\psi^{\prime}(t)}{\phi^{\prime}(t)}$.
હવે,આપણે $\frac{dy}{dx}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ:
$\frac{d^{2}y}{dx^{2}} = \frac{d}{dx}\left(\frac{\psi^{\prime}}{\phi^{\prime}}\right) = \frac{d}{dt}\left(\frac{\psi^{\prime}}{\phi^{\prime}}\right) \cdot \frac{dt}{dx}$.
ભાગાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\phi^{\prime}\psi^{\prime\prime} - \psi^{\prime}\phi^{\prime\prime}}{(\phi^{\prime})^{2}} \cdot \frac{1}{\phi^{\prime}}$.
$= \frac{\phi^{\prime}\psi^{\prime\prime} - \psi^{\prime}\phi^{\prime\prime}}{(\phi^{\prime})^{3}}$.

(C) ધારો કે $y = f(\sec x)$ અને $z = g(\tan x)$.
ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને,આપણે $x$ ની સાપેક્ષે વિકલન મેળવીએ છીએ:
$\frac{dy}{dx} = f^{\prime}(\sec x) \cdot \sec x \tan x$
$\frac{dz}{dx} = g^{\prime}(\tan x) \cdot \sec^2 x$
હવે,$z$ ની સાપેક્ષે $y$ નું વિકલન નીચે મુજબ છે:
$\frac{dy}{dz} = \frac{dy/dx}{dz/dx} = \frac{f^{\prime}(\sec x) \cdot \sec x \tan x}{g^{\prime}(\tan x) \cdot \sec^2 x} = \frac{f^{\prime}(\sec x) \tan x}{g^{\prime}(\tan x) \sec x}$
$x = \frac{\pi}{4}$ આગળ,$\sec(\frac{\pi}{4}) = \sqrt{2}$ અને $\tan(\frac{\pi}{4}) = 1$ થાય છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$\left. \frac{dy}{dz} \right|_{x=\frac{\pi}{4}} = \frac{f^{\prime}(\sqrt{2}) \cdot 1}{g^{\prime}(1) \cdot \sqrt{2}} = \frac{4 \cdot 1}{2 \cdot \sqrt{2}} = \frac{2}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$.

(A) ધારો કે $y = \sqrt{x^2+16}$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{1}{2\sqrt{x^2+16}} \cdot (2x) = \frac{x}{\sqrt{x^2+16}}$.
ધારો કે $z = \frac{x}{x-1}$.
ભાગાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{dz}{dx} = \frac{(x-1)(1) - x(1)}{(x-1)^2} = \frac{-1}{(x-1)^2}$.
આપણે $\frac{dy}{dz} = \frac{dy/dx}{dz/dx}$ શોધવાનું છે.
$\frac{dy}{dz} = \frac{x}{\sqrt{x^2+16}} \div \left( \frac{-1}{(x-1)^2} \right) = -\frac{x(x-1)^2}{\sqrt{x^2+16}}$.
$x=5$ આગળ:
$\frac{dy}{dz} = -\frac{5(5-1)^2}{\sqrt{5^2+16}} = -\frac{5(16)}{\sqrt{25+16}} = -\frac{80}{\sqrt{41}}$.

(B) આપેલ છે કે $x=3 \tan t$ અને $y=3 \sec t$.
પ્રથમ,$t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{dt} = 3 \sec^2 t$
$\frac{dy}{dt} = 3 \sec t \tan t$
હવે,પ્રથમ વિકલન $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{3 \sec t \tan t}{3 \sec^2 t} = \frac{\tan t}{\sec t} = \sin t$
હવે,દ્વિતીય વિકલન $\frac{d^2y}{dx^2}$ શોધો:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dx}(\sin t) = \frac{d}{dt}(\sin t) \cdot \frac{dt}{dx} = \cos t \cdot \frac{1}{3 \sec^2 t} = \frac{\cos t}{3 \sec^2 t} = \frac{\cos^3 t}{3}$
અંતે,$t = \frac{\pi}{4}$ માટે કિંમત મેળવો:
$\left(\frac{d^2y}{dx^2}\right)_{t=\frac{\pi}{4}} = \frac{(\cos(\pi/4))^3}{3} = \frac{(1/\sqrt{2})^3}{3} = \frac{1/(2\sqrt{2})}{3} = \frac{1}{6\sqrt{2}}$

(A) ધારો કે $p = f(\tan x)$ અને $q = g(\sec x)$ છે.
સાંકળના નિયમનો ઉપયોગ કરીને,આપણે $x$ ની સાપેક્ષ વિકલન મેળવીએ છીએ:
$\frac{dp}{dx} = f^{\prime}(\tan x) \cdot \sec^2 x$
$\frac{dq}{dx} = g^{\prime}(\sec x) \cdot \sec x \tan x$
$x = \frac{\pi}{4}$ માટે,$\tan x = 1$ અને $\sec x = \sqrt{2}$ થાય છે.
$\left. \frac{dp}{dx} \right|_{x=\frac{\pi}{4}} = f^{\prime}(1) \cdot (\sqrt{2})^2 = 2 \cdot 2 = 4$.
$\left. \frac{dq}{dx} \right|_{x=\frac{\pi}{4}} = g^{\prime}(\sqrt{2}) \cdot (\sqrt{2} \cdot 1) = 4 \cdot \sqrt{2} = 4\sqrt{2}$.
માગેલ વિકલન $\frac{dp}{dq} = \frac{dp/dx}{dq/dx} = \frac{4}{4\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.

(B) આપેલ છે કે $x=\log _{e}\left(\frac{\cos \frac{y}{2}-\sin \frac{y}{2}}{\cos \frac{y}{2}+\sin \frac{y}{2}}\right)$.
અંશ અને છેદને $\cos \frac{y}{2}$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $e^x=\frac{1-\tan \frac{y}{2}}{1+\tan \frac{y}{2}} = \tan \left(\frac{\pi}{4}-\frac{y}{2}\right) \quad \dots(i)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા,$e^x = \sec^2 \left(\frac{\pi}{4}-\frac{y}{2}\right) \cdot \left(-\frac{1}{2}\right) \frac{dy}{dx}$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = -2e^x \cos^2 \left(\frac{\pi}{4}-\frac{y}{2}\right)$.
જ્યારે $t=\frac{1}{2}$,$\tan \frac{y}{2} = \sqrt{\frac{1-1/2}{1+1/2}} = \sqrt{\frac{1/2}{3/2}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
તેથી,$\frac{y}{2} = \frac{\pi}{6}$.
સમીકરણ $(i)$ માં $\frac{y}{2} = \frac{\pi}{6}$ મૂકતા,$e^x = \tan \left(\frac{\pi}{4}-\frac{\pi}{6}\right) = \tan \frac{\pi}{12} = 2-\sqrt{3}$.
હવે,$\cos^2 \left(\frac{\pi}{4}-\frac{\pi}{6}\right) = \cos^2 \frac{\pi}{12} = \left(\frac{\sqrt{3}+1}{2\sqrt{2}}\right)^2 = \frac{3+1+2\sqrt{3}}{8} = \frac{4+2\sqrt{3}}{8} = \frac{2+\sqrt{3}}{4}$.
તેથી,$\left(\frac{dy}{dx}\right)_{t=\frac{1}{2}} = -2(2-\sqrt{3}) \cdot \frac{2+\sqrt{3}}{4} = -\frac{1}{2}(4-3) = -\frac{1}{2}$.

(B) ધારો કે $x = a \cos^3 t$ અને $y = a \sin^3 t$. આપણે $\frac{d^2 y}{dx^2}$ શોધવાનું છે.
પ્રથમ,$\frac{dy}{dt} = 3a \sin^2 t \cos t$ અને $\frac{dx}{dt} = -3a \cos^2 t \sin t$ શોધો.
ત્યારબાદ,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{3a \sin^2 t \cos t}{-3a \cos^2 t \sin t} = -\tan t$.
હવે,દ્વિતીય વિકલિત $\frac{d^2 y}{dx^2} = \frac{d}{dx}(-\tan t) = \frac{d}{dt}(-\tan t) \cdot \frac{dt}{dx}$ શોધો.
કારણ કે $\frac{dx}{dt} = -3a \cos^2 t \sin t$,તેથી $\frac{dt}{dx} = \frac{1}{-3a \cos^2 t \sin t}$.
તેથી,$\frac{d^2 y}{dx^2} = (-\sec^2 t) \cdot \frac{1}{-3a \cos^2 t \sin t} = \frac{1}{3a \cos^4 t \sin t}$.
$t = \frac{\pi}{4}$ પર,$\cos t = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\sin t = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$\frac{d^2 y}{dx^2} = \frac{1}{3a (\frac{1}{\sqrt{2}})^4 (\frac{1}{\sqrt{2}})} = \frac{1}{3a (\frac{1}{4}) (\frac{1}{\sqrt{2}})} = \frac{4 \sqrt{2}}{3a}$.

(A) આપેલ છે કે $x = \log t$ અને $y + 1 = \frac{1}{t}$.
પ્રથમ,$t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન મેળવો:
$\frac{dx}{dt} = \frac{1}{t}$ અને $\frac{dy}{dt} = -\frac{1}{t^{2}}$.
હવે,ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને $\frac{dx}{dy}$ મેળવો:
$\frac{dx}{dy} = \frac{dx/dt}{dy/dt} = \frac{1/t}{-1/t^{2}} = -t$.
ત્યારબાદ,દ્વિતીય વિકલન $\frac{d^{2}x}{dy^{2}}$ મેળવો:
$\frac{d^{2}x}{dy^{2}} = \frac{d}{dy}(-t) = \frac{d}{dt}(-t) \cdot \frac{dt}{dy} = (-1) \cdot \frac{1}{dy/dt} = (-1) \cdot \frac{1}{-1/t^{2}} = t^{2}$.
વળી,$e^{-x}$ ની કિંમત શોધો:
$e^{-x} = e^{-\log t} = e^{\log(t^{-1})} = \frac{1}{t}$.
છેલ્લે,આ કિંમતોને $e^{-x} \frac{d^{2}x}{dy^{2}} + \frac{dx}{dy}$ માં મૂકો:
$\left(\frac{1}{t}\right)(t^{2}) + (-t) = t - t = 0$.

(B) ધારો કે $u = \cot ^{-1} x$ અને $v = \log (1+x^{2})$.
પ્રથમ,આપણે $x$ ની સાપેક્ષમાં $u$ નું વિકલન શોધીએ:
$\frac{du}{dx} = -\frac{1}{1+x^{2}}$.
ત્યારબાદ,સાંકળના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં $v$ નું વિકલન શોધીએ:
$\frac{dv}{dx} = \frac{1}{1+x^{2}} \times \frac{d}{dx}(1+x^{2}) = \frac{2x}{1+x^{2}}$.
હવે,$v$ ની સાપેક્ષમાં $u$ નું વિકલન શોધીએ:
$\frac{du}{dv} = \frac{du/dx}{dv/dx} = \frac{-1/(1+x^{2})}{2x/(1+x^{2})} = -\frac{1}{2x}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) આપેલ છે કે $x=f(t)$ અને $y=g(t)$.
સૌ પ્રથમ,ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને પ્રથમ વિકલિત $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dx}{dt} = f^{\prime}(t)$ અને $\frac{dy}{dt} = g^{\prime}(t)$.
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{g^{\prime}(t)}{f^{\prime}(t)}$.
હવે,$\frac{d^2y}{dx^2}$ શોધવા માટે $\frac{dy}{dx}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરો:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dx} \left( \frac{g^{\prime}(t)}{f^{\prime}(t)} \right) = \frac{d}{dt} \left( \frac{g^{\prime}(t)}{f^{\prime}(t)} \right) \cdot \frac{dt}{dx}$.
ભાગાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{f^{\prime}(t) \cdot g^{\prime \prime}(t) - g^{\prime}(t) \cdot f^{\prime \prime}(t)}{\left[f^{\prime}(t)\right]^2} \cdot \frac{1}{f^{\prime}(t)}$.
$= \frac{f^{\prime}(t) \cdot g^{\prime \prime}(t) - g^{\prime}(t) \cdot f^{\prime \prime}(t)}{\left[f^{\prime}(t)\right]^3}$.

(B) ધારો કે $y_1 = \log (\sec \theta + \tan \theta)$.
તેથી,$\frac{dy_1}{d\theta} = \frac{1}{\sec \theta + \tan \theta} \cdot (\sec \theta \tan \theta + \sec^2 \theta)$.
$\frac{dy_1}{d\theta} = \frac{\sec \theta (\tan \theta + \sec \theta)}{\sec \theta + \tan \theta} = \sec \theta$.
ધારો કે $y_2 = \sec \theta$.
તેથી,$\frac{dy_2}{d\theta} = \sec \theta \tan \theta$.
આપણે $\frac{dy_1}{dy_2} = \frac{dy_1/d\theta}{dy_2/d\theta} = \frac{\sec \theta}{\sec \theta \tan \theta} = \frac{1}{\tan \theta} = \cot \theta$ શોધવાનું છે.
$\theta = \frac{\pi}{4}$ આગળ,$\frac{dy_1}{dy_2} = \cot \frac{\pi}{4} = 1$.

(D) આપેલ છે કે,$x=f(t)$ અને $y=g(t)$.
સૌ પ્રથમ,આપણે ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને પ્રથમ વિકલિત $\frac{dy}{dx}$ શોધીએ:
$\frac{dx}{dt} = f'(t)$ અને $\frac{dy}{dt} = g'(t)$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{g'(t)}{f'(t)}$.
હવે,આપણે $\frac{dy}{dx}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીને દ્વિતીય વિકલિત $\frac{d^2y}{dx^2}$ શોધીએ:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dx} \left( \frac{g'(t)}{f'(t)} \right) = \frac{d}{dt} \left( \frac{g'(t)}{f'(t)} \right) \cdot \frac{dt}{dx}$.
ભાગાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{d}{dt} \left( \frac{g'(t)}{f'(t)} \right) = \frac{f'(t)g''(t) - g'(t)f''(t)}{\{f'(t)\}^2}$.
કારણ કે $\frac{dt}{dx} = \frac{1}{dx/dt} = \frac{1}{f'(t)}$,તેથી:
$\frac{d^2y}{dx^2} = \left[ \frac{f'(t)g''(t) - g'(t)f''(t)}{\{f'(t)\}^2} \right] \cdot \frac{1}{f'(t)} = \frac{f'(t)g''(t) - g'(t)f''(t)}{\{f'(t)\}^3}$.

(A) ધારો કે $u = \cos^{3} x$ અને $v = \sin^{3} x$.
ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને,આપણે $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન મેળવીએ છીએ:
$\frac{du}{dx} = 3 \cos^{2} x (-\sin x) = -3 \cos^{2} x \sin x$
$\frac{dv}{dx} = 3 \sin^{2} x (\cos x) = 3 \sin^{2} x \cos x$
હવે,$u$ નું $v$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન નીચે મુજબ છે:
$\frac{du}{dv} = \frac{du/dx}{dv/dx} = \frac{-3 \cos^{2} x \sin x}{3 \sin^{2} x \cos x}$
પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{du}{dv} = -\frac{\cos x}{\sin x} = -\cot x$

(A) ધારો કે $y = \sin ^{-1}\left(\frac{t}{\sqrt{1+t^2}}\right)$.
$t = \tan \theta$ લેતા,$\theta = \tan ^{-1} t$ મળે.
$y = \sin ^{-1}\left(\frac{\tan \theta}{\sqrt{1+\tan ^2 \theta}}\right) = \sin ^{-1}\left(\frac{\tan \theta}{\sec \theta}\right) = \sin ^{-1}(\sin \theta) = \theta = \tan ^{-1} t$.
ધારો કે $z = \cos ^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{1+t^2}}\right)$.
$z = \cos ^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{1+\tan ^2 \theta}}\right) = \cos ^{-1}\left(\frac{1}{\sec \theta}\right) = \cos ^{-1}(\cos \theta) = \theta = \tan ^{-1} t$.
અહીં $y = \theta$ અને $z = \theta$ હોવાથી,$y = z$ થાય.
તેથી,$\frac{dy}{dz} = \frac{d}{dz}(z) = 1$.

(B) આપેલ છે કે $x = a(1 - \cos \theta)$ અને $y = a(\theta - \sin \theta)$.
પ્રથમ,$\frac{dx}{d\theta} = a \sin \theta$ અને $\frac{dy}{d\theta} = a(1 - \cos \theta)$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{a(1 - \cos \theta)}{a \sin \theta} = \frac{2 \sin^{2}(\theta/2)}{2 \sin(\theta/2) \cos(\theta/2)} = \tan(\theta/2)$.
હવે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{d^{2}y}{dx^{2}} = \frac{d}{dx}(\tan(\theta/2)) = \sec^{2}(\theta/2) \cdot \frac{1}{2} \cdot \frac{d\theta}{dx}$.
કારણ કે $\frac{dx}{d\theta} = a \sin \theta$,તેથી $\frac{d\theta}{dx} = \frac{1}{a \sin \theta}$.
આ કિંમત મૂકતા: $\frac{d^{2}y}{dx^{2}} = \frac{1}{2} \sec^{2}(\theta/2) \cdot \frac{1}{a(2 \sin(\theta/2) \cos(\theta/2))} = \frac{1}{4a \sin(\theta/2) \cos^{3}(\theta/2)} = \frac{\sec^{4}(\theta/2)}{4a}$.

(B) આપેલ છે $x = \sin t$,તેથી $\frac{dx}{dt} = \cos t$.
આપેલ છે $y = a e^{t \sqrt{2}} + b e^{-t \sqrt{2}}$.
તેથી $\frac{dy}{dt} = a \sqrt{2} e^{t \sqrt{2}} - b \sqrt{2} e^{-t \sqrt{2}} = \sqrt{2}(a e^{t \sqrt{2}} - b e^{-t \sqrt{2}})$.
હવે,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{\sqrt{2}(a e^{t \sqrt{2}} - b e^{-t \sqrt{2}})}{\cos t}$.
ધારો કે $y' = \frac{dy}{dx}$. તો $y' \cos t = \sqrt{2}(a e^{t \sqrt{2}} - b e^{-t \sqrt{2}})$.
બંને બાજુ $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y'' \cos t - y' \sin t = \sqrt{2} \cdot \sqrt{2}(a e^{t \sqrt{2}} + b e^{-t \sqrt{2}}) = 2y$.
અહીં $\cos t = \sqrt{1 - x^2}$ અને $\frac{dt}{dx} = \frac{1}{\cos t}$ લેતા,
$y'' \cos t - y' \frac{\sin t}{\cos t} = 2y \frac{1}{\cos t}$.
$\cos t$ વડે ગુણતા: $y'' \cos^2 t - y' \sin t = 2y$.
$\cos^2 t = 1 - x^2$ અને $\sin t = x$ મૂકતા:
$(1 - x^2) y'' - x y' = 2y$.
આમ,$(1 - x^2) y'' - x y' = ky$ સાથે સરખાવતા $k = 2$ મળે છે.

(B) આપેલ છે કે $x = a(1 - \cos \theta)$ અને $y = a(\theta + \sin \theta)$.
પ્રથમ,$x$ નું $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = a(0 - (-\sin \theta)) = a \sin \theta$.
ત્યારબાદ,$y$ નું $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{d\theta} = a(1 + \cos \theta)$.
હવે,ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{a(1 + \cos \theta)}{a \sin \theta} = \frac{1 + \cos \theta}{\sin \theta}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 + \cos \theta = 2 \cos^2 \frac{\theta}{2}$ અને $\sin \theta = 2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{2 \cos^2 \frac{\theta}{2}}{2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}} = \frac{\cos \frac{\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}} = \cot \frac{\theta}{2}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) આપેલ છે કે $x = a \cos \theta$ અને $y = a \sin \theta$.
પ્રથમ,$\frac{dx}{d\theta} = -a \sin \theta$ અને $\frac{dy}{d\theta} = a \cos \theta$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{a \cos \theta}{-a \sin \theta} = -\cot \theta$.
હવે,$\frac{dy}{dx}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d^2 y}{dx^2} = \frac{d}{dx}(-\cot \theta) = \frac{d}{d\theta}(-\cot \theta) \cdot \frac{d\theta}{dx}$.
કારણ કે $\frac{d}{d\theta}(-\cot \theta) = \operatorname{cosec}^2 \theta$ અને $\frac{d\theta}{dx} = \frac{1}{dx/d\theta} = \frac{1}{-a \sin \theta}$.
તેથી,$\frac{d^2 y}{dx^2} = \operatorname{cosec}^2 \theta \cdot \left( -\frac{1}{a \sin \theta} \right) = -\frac{1}{a} \operatorname{cosec}^3 \theta$.

(C) આપેલ છે કે $x = \sqrt{10^{\sin^{-1} t}}$ અને $y = \sqrt{10^{\cos^{-1} t}}$.
$x$ અને $y$ નો ગુણાકાર કરતા:
$xy = \sqrt{10^{\sin^{-1} t} \cdot 10^{\cos^{-1} t}} = \sqrt{10^{\sin^{-1} t + \cos^{-1} t}}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^{-1} t + \cos^{-1} t = \frac{\pi}{2}$,તેથી:
$xy = \sqrt{10^{\pi/2}}$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$x \frac{dy}{dx} + y(1) = 0$.
$x \frac{dy}{dx} = -y$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = -\frac{y}{x}$.

(D) આપેલ છે કે $x = at^2$ અને $y = 2at$.
સૌ પ્રથમ,ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને $\frac{dx}{dy}$ શોધો:
$\frac{dx}{dy} = \frac{dx/dt}{dy/dt}$.
અહીં $\frac{dx}{dt} = 2at$ અને $\frac{dy}{dt} = 2a$ હોવાથી,
$\frac{dx}{dy} = \frac{2at}{2a} = t$.
હવે,$\frac{dx}{dy}$ નું $y$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d^2 x}{dy^2} = \frac{d}{dy}(t) = \frac{d}{dt}(t) \times \frac{dt}{dy}$.
અહીં $\frac{dt}{dy} = \frac{1}{dy/dt} = \frac{1}{2a}$ હોવાથી,
$\frac{d^2 x}{dy^2} = 1 \times \frac{1}{2a} = \frac{1}{2a}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) ધારો કે $u = \sin ^2 x$ અને $v = \cos ^2 x$.
આપણે $\frac{du}{dv} = \frac{du/dx}{dv/dx}$ શોધવાનું છે.
પ્રથમ,$u$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{du}{dx} = \frac{d}{dx}(\sin ^2 x) = 2 \sin x \cos x = \sin(2x)$.
ત્યારબાદ,$v$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dv}{dx} = \frac{d}{dx}(\cos ^2 x) = 2 \cos x (-\sin x) = -2 \sin x \cos x = -\sin(2x)$.
હવે,વિકલન મેળવો:
$\frac{du}{dv} = \frac{\sin(2x)}{-\sin(2x)} = -1$.

(B) આપેલ છે કે $x = a(\theta + \sin \theta)$ અને $y = a(1 - \cos \theta)$.
પ્રથમ,$x$ નું $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = a(1 + \cos \theta)$.
ત્યારબાદ,$y$ નું $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{d\theta} = a(0 - (-\sin \theta)) = a \sin \theta$.
હવે,સાંકળના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{a \sin \theta}{a(1 + \cos \theta)} = \frac{\sin \theta}{1 + \cos \theta}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin \theta = 2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}$ અને $1 + \cos \theta = 2 \cos^2 \frac{\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}}{2 \cos^2 \frac{\theta}{2}} = \frac{\sin \frac{\theta}{2}}{\cos \frac{\theta}{2}} = \tan \frac{\theta}{2}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) આપેલ છે કે $x = a(1 - \cos \theta)$ અને $y = a(\theta + \sin \theta)$.
પ્રથમ,$x$ નું $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = a(0 - (-\sin \theta)) = a \sin \theta$.
ત્યારબાદ,$y$ નું $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{d\theta} = a(1 + \cos \theta)$.
હવે,ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{a(1 + \cos \theta)}{a \sin \theta} = \frac{1 + \cos \theta}{\sin \theta}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 + \cos \theta = 2 \cos^2 \frac{\theta}{2}$ અને $\sin \theta = 2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{2 \cos^2 \frac{\theta}{2}}{2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}} = \frac{\cos \frac{\theta}{2}}{\sin \frac{\theta}{2}} = \cot \frac{\theta}{2}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) આપેલ પ્રાચલિત સમીકરણો $x = at^2$ અને $y = 2at$ છે.
પ્રથમ,$x$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{dt} = \frac{d}{dt}(at^2) = 2at$.
ત્યારબાદ,$y$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dt} = \frac{d}{dt}(2at) = 2a$.
પ્રાચલિત વિકલન માટે શૃંખલાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{2a}{2at}$.
અહીં $t \neq 0$ અને $a \neq 0$ હોવાથી,પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{1}{t}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) આપેલ છે કે $x = at^2$ અને $y = 2at$.
પ્રથમ,પ્રથમ વિકલિત $\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dx}{dt} = 2at$
$\frac{dy}{dt} = 2a$
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{2a}{2at} = \frac{1}{t} = t^{-1}$.
હવે,દ્વિતીય વિકલિત $y_2 = \frac{d^2y}{dx^2}$ શોધો:
$y_2 = \frac{d}{dx}(\frac{dy}{dx}) = \frac{d}{dt}(\frac{dy}{dx}) \cdot \frac{dt}{dx}$
$y_2 = \frac{d}{dt}(t^{-1}) \cdot \frac{1}{2at}$
$y_2 = (-t^{-2}) \cdot \frac{1}{2at} = -\frac{1}{t^2} \cdot \frac{1}{2at} = -\frac{1}{2at^3}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) આપેલ છે કે $x = at^2$ અને $y = 2at$.
આપણે $\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt}$ નો ઉપયોગ કરીને $\frac{dy}{dx}$ શોધવાનું છે.
$y$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{dy}{dt} = \frac{d}{dt}(2at) = 2a$.
$x$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{dx}{dt} = \frac{d}{dt}(at^2) = 2at$.
હવે,$\frac{dy}{dx} = \frac{2a}{2at} = \frac{1}{t}$.
આમ,સાચો જવાબ $\frac{1}{t}$ છે.

(C) આપેલ છે કે $x = at^2$ અને $y = 2at$.
પ્રથમ,$x$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{dt} = \frac{d}{dt}(at^2) = 2at$.
ત્યારબાદ,$y$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dt} = \frac{d}{dt}(2at) = 2a$.
હવે,પ્રચલિત વિકલન માટે સાંકળના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{2a}{2at} = \frac{1}{t}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) આપેલ છે કે,$\sin x = \frac{2t}{1+t^2}$ અને $\tan y = \frac{2t}{1-t^2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે:
$x = \sin^{-1}\left(\frac{2t}{1+t^2}\right) = 2\tan^{-1}t$.
$y = \tan^{-1}\left(\frac{2t}{1-t^2}\right) = 2\tan^{-1}t$.
આમ,$x = y$ થાય છે.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(x) = 1$.

(C) આપેલ છે કે $x=a \cos^{3} \theta$ અને $y=a \sin^{3} \theta$.
પ્રથમ,$\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dx}{d\theta} = -3a \cos^{2} \theta \sin \theta$.
$\frac{dy}{d\theta} = 3a \sin^{2} \theta \cos \theta$.
હવે,$\frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{3a \sin^{2} \theta \cos \theta}{-3a \cos^{2} \theta \sin \theta} = -\tan \theta$.
છેલ્લે,$1 + (\frac{dy}{dx})^{2}$ ની ગણતરી કરતા:
$1 + (-\tan \theta)^{2} = 1 + \tan^{2} \theta = \sec^{2} \theta$.