Gujarati

Continuity Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Continuity and Differentiation · Continuity

598+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 44 of 598 questions in Gujarati

551
EasyMCQ
જો $f(x) = \begin{cases} \sin x, & \text{જો } x \leq 0 \\ x^2+a^2, & \text{જો } 0 < x < 1 \\ bx+2, & \text{જો } 1 \leq x \leq 2 \\ 0, & \text{જો } x > 2 \end{cases}$ એ $\mathbb{R}$ પર સતત હોય,તો $a+b+ab = $
A
$-2$
B
$0$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(D) $f(x)$ એ $\mathbb{R}$ પર સતત હોવા માટે,તે $x=0, x=1,$ અને $x=2$ આગળ સતત હોવું જોઈએ.
$x=0$ આગળ: $\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^+} f(x) \implies \sin(0) = 0^2 + a^2 \implies a^2 = 0 \implies a = 0$.
$x=1$ આગળ: $\lim_{x \to 1^-} f(x) = \lim_{x \to 1^+} f(x) \implies 1^2 + a^2 = b(1) + 2 \implies 1 + 0 = b + 2 \implies b = -1$.
$x=2$ આગળ: $\lim_{x \to 2^-} f(x) = \lim_{x \to 2^+} f(x) \implies b(2) + 2 = 0 \implies 2(-1) + 2 = 0$,જે સુસંગત છે.
આમ,$a = 0$ અને $b = -1$.
તેથી,$a+b+ab = 0 + (-1) + (0)(-1) = -1$.
552
DifficultMCQ
જો વિધેય $f(x) = \begin{cases} (1+|\sin x|)^{\frac{p}{|\sin x|}}, & \frac{-\pi}{6} < x < 0 \\ q, & x = 0 \\ e^{\frac{\sin 2x}{\sin 3x}}, & 0 < x < \frac{\pi}{6} \end{cases}$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય,તો $p$ અને $q$ ની કિંમતો શોધો.
A
$p=\frac{1}{3}, q=e^{2/3}$
B
$p=0, q=e^{2/3}$
C
$p=\frac{2}{3}, q=e^{-2/3}$
D
$p=-\frac{2}{3}, q=e^{2/3}$

Solution

(D) $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^+} f(x) = f(0)$ હોવું જોઈએ.
પ્રથમ,ડાબી બાજુની લક્ષ $(LHL)$ ગણો:
$\lim_{x \to 0^-} (1+|\sin x|)^{\frac{p}{|\sin x|}} = \lim_{x \to 0^-} (1-\sin x)^{\frac{p}{-\sin x}}$ (કારણ કે $x < 0$ માટે $|\sin x| = -\sin x$).
ધારો કે $h = -x$,જેમ $x \to 0^-$,તેમ $h \to 0^+$. તેથી $\sin x = -\sin h$.
$\lim_{h \to 0^+} (1+\sin h)^{\frac{p}{\sin h}} = e^{\lim_{h \to 0^+} \sin h \cdot \frac{p}{\sin h}} = e^p$.
હવે,જમણી બાજુની લક્ષ $(RHL)$ ગણો:
$\lim_{x \to 0^+} e^{\frac{\sin 2x}{\sin 3x}} = e^{\lim_{x \to 0^+} \frac{\sin 2x}{\sin 3x}} = e^{\lim_{x \to 0^+} \frac{\sin 2x}{2x} \cdot \frac{3x}{\sin 3x} \cdot \frac{2}{3}} = e^{2/3}$.
$f(0) = q$ હોવાથી,લક્ષને સરખાવતા:
$e^p = q = e^{2/3}$.
આમ,$p = 2/3$ અને $q = e^{2/3}$.
જો મૂળ પ્રશ્નમાં ઘાત $\frac{p}{\sin x}$ હોય,તો $LHL$ $= e^{-p}$ થાય,જેનાથી $p = -2/3$ અને $q = e^{2/3}$ મળે.
553
EasyMCQ
વિધેય $f(x)=(x+1)^{\cot x}$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય તે માટે $f(0)$ ને કઈ કિંમત આપવી જોઈએ?
A
$e$
B
$1$
C
$2$
D
$e^{-1}$

Solution

(A) વિધેય $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવા માટે,$f(0) = \lim_{x \rightarrow 0} f(x)$ હોવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $f(x) = (x+1)^{\cot x}$.
$x \rightarrow 0$ માટે લક્ષ લેતા:
$\lim_{x \rightarrow 0} (x+1)^{\cot x} = e^{\lim_{x \rightarrow 0} \cot x \cdot \ln(1+x)}$.
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\ln(1+x)}{x} = 1$ નો ઉપયોગ કરીને,ઘાતાંકને આ રીતે લખી શકાય:
$\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\ln(1+x)}{\tan x} = \lim_{x \rightarrow 0} \left( \frac{\ln(1+x)}{x} \cdot \frac{x}{\tan x} \right)$.
કારણ કે $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\ln(1+x)}{x} = 1$ અને $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{x}{\tan x} = 1$,તેથી ઘાતાંકનું લક્ષ $1 \cdot 1 = 1$ થાય છે.
તેથી,$f(0) = e^1 = e$.
554
MediumMCQ
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} \alpha + \frac{\sin [x]}{x}, & \text{જો } x > 0 \\ 2, & \text{જો } x = 0 \\ \beta + \left[ \frac{\sin x - x}{x^3} \right], & \text{જો } x < 0 \end{cases}$ જ્યાં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે. જો $f$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $\beta - \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$0$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત છે,તેથી $\lim_{x \to 0^-} f(x) = f(0) = \lim_{x \to 0^+} f(x)$ શરતનું પાલન થવું જોઈએ.
પ્રથમ,ડાબી બાજુની લક્ષ $(LHL)$ ગણો:
$\text{LHL} = \lim_{x \to 0^-} \left( \beta + \left[ \frac{\sin x - x}{x^3} \right] \right)$.
ટેલર શ્રેણીના વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$\sin x = x - \frac{x^3}{6} + \frac{x^5}{120} - \dots$,તેથી $\frac{\sin x - x}{x^3} = \frac{-x^3/6 + x^5/120}{x^3} = -\frac{1}{6} + \frac{x^2}{120}$.
જ્યારે $x \to 0^-$,ત્યારે $\frac{\sin x - x}{x^3} \to -\frac{1}{6}$. તેથી,$\text{LHL} = \beta + [-1/6] = \beta - 1$.
હવે,જમણી બાજુની લક્ષ $(RHL)$ ગણો:
$\text{RHL} = \lim_{x \to 0^+} \left( \alpha + \frac{\sin [x]}{x} \right)$.
$0 < x < 1$ માટે,$[x] = 0$,તેથી $\sin [x] = \sin 0 = 0$.
તેથી,$\text{RHL} = \lim_{x \to 0^+} (\alpha + 0) = \alpha$.
આપેલ છે કે $f(0) = 2$,તેથી $\beta - 1 = 2 = \alpha$.
આમ,$\beta = 3$ અને $\alpha = 2$.
તેથી,$\beta - \alpha = 3 - 2 = 1$.
555
DifficultMCQ
જો $[x]$ એ $x$ થી વધુ ન હોય તેવો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે અને જો વિધેય $f$ જે $f(x)= \begin{cases} \frac{a+2 \cos x}{x^2} & , x < 0 \\ b \tan \frac{\pi}{[x+4]} & , x \geq 0 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે,તે $x=0$ આગળ સતત હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(a, b)$ બરાબર શું થાય?
A
$(-2, 1)$
B
$(-2, -1)$
C
$(-1, \sqrt{3})$
D
$(-2, -\sqrt{3})$

Solution

(B) $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \rightarrow 0^-} f(x) = \lim_{x \rightarrow 0^+} f(x) = f(0)$ હોવું જોઈએ.
પ્રથમ,$LHL$ ધ્યાનમાં લો: $\lim_{x \rightarrow 0^-} \frac{a+2 \cos x}{x^2}$. આ લક્ષનું અસ્તિત્વ હોય અને તે શાંત હોય તે માટે,અંશ $x \rightarrow 0$ થાય ત્યારે $0$ ને અનુલક્ષવો જોઈએ. તેથી,$a + 2 \cos(0) = 0 \Rightarrow a + 2 = 0 \Rightarrow a = -2$.
$a = -2$ ને લક્ષમાં મૂકતા: $\lim_{x \rightarrow 0^-} \frac{-2 + 2 \cos x}{x^2} = \lim_{x \rightarrow 0^-} \frac{-2(1 - \cos x)}{x^2} = \lim_{x \rightarrow 0^-} \frac{-2(2 \sin^2(x/2))}{x^2} = -2 \lim_{x \rightarrow 0^-} \frac{\sin^2(x/2)}{(x/2)^2 \times 2} = -2 \times \frac{1}{2} = -1$.
હવે,$RHL$ ધ્યાનમાં લો: $\lim_{x \rightarrow 0^+} b \tan \frac{\pi}{[x+4]}$. જેમ $x \rightarrow 0^+$,તેમ $[x+4] = 4$ થાય.
તેથી,$RHL = b \tan \frac{\pi}{4} = b(1) = b$.
કારણ કે $LHL = RHL$,તેથી $-1 = b$.
આમ,ક્રમયુક્ત જોડ $(a, b)$ એ $(-2, -1)$ છે.
556
MediumMCQ
જો $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} \frac{1 + 3 x^2 - \cos 2 x}{x^2}, & x \neq 0 \\ k, & x = 0 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત હોય અને તે $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$5$
C
$6$
D
$0$

Solution

(B) વિધેય $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$x \rightarrow 0$ હોય ત્યારે $f(x)$ નું લક્ષ અસ્તિત્વ ધરાવતું હોવું જોઈએ અને તે $f(0)$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$f(0) = k$.
હવે,આપણે લક્ષની ગણતરી કરીએ:
$\lim_{x \rightarrow 0} f(x) = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{1 + 3 x^2 - \cos 2 x}{x^2}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos 2x = 1 - 2 \sin^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\lim_{x \rightarrow 0} \frac{1 + 3 x^2 - (1 - 2 \sin^2 x)}{x^2}$
$= \lim_{x \rightarrow 0} \frac{1 + 3 x^2 - 1 + 2 \sin^2 x}{x^2}$
$= \lim_{x \rightarrow 0} \frac{3 x^2 + 2 \sin^2 x}{x^2}$
$= \lim_{x \rightarrow 0} \left( \frac{3 x^2}{x^2} + 2 \frac{\sin^2 x}{x^2} \right)$
$= \lim_{x \rightarrow 0} \left( 3 + 2 \left( \frac{\sin x}{x} \right)^2 \right)$
કારણ કે $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$,તેથી:
$= 3 + 2(1)^2 = 3 + 2 = 5$.
વિધેય $x = 0$ આગળ સતત હોવાથી,$f(0) = \lim_{x \rightarrow 0} f(x)$,તેથી $k = 5$.
557
MediumMCQ
જો $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} \frac{2 \sin x-\sin 2 x}{2 x \cos x}, & \text{જો } x \neq 0 \\ a, & \text{જો } x=0 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત હોય,તો $f$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય તે માટે $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$1$
C
$-1$
D
$0$

Solution

(D) વિધેય $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય તે માટે શરત $\lim_{x \rightarrow 0} f(x) = f(0)$ નું પાલન થવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $x \neq 0$ માટે $f(x) = \frac{2 \sin x - \sin 2x}{2x \cos x}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 2x = 2 \sin x \cos x$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\lim_{x \rightarrow 0} f(x) = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{2 \sin x - 2 \sin x \cos x}{2x \cos x}$
$= \lim_{x \rightarrow 0} \frac{2 \sin x (1 - \cos x)}{2x \cos x}$
$= \lim_{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin x}{x} \right) \cdot \left( \frac{1 - \cos x}{\cos x} \right)$
કારણ કે $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$ અને $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{1 - \cos x}{\cos x} = \frac{1 - 1}{1} = 0$.
તેથી,$\lim_{x \rightarrow 0} f(x) = 1 \cdot 0 = 0$.
કારણ કે $f(0) = a$,સાતત્ય માટે $a = 0$ હોવું જોઈએ.
558
MediumMCQ
જો $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} \frac{x + 2}{x^2 + 3 x + 2}, & x \in R - \{-1, -2\} \\ -1, & x = -2 \\ 0, & x = -1 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત હોય,તો $f$ કયા ગણ પર સતત છે?
A
$R$
B
$R - \{-2\}$
C
$R - \{-1\}$
D
$R - \{-1, -2\}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = \begin{cases} \frac{x + 2}{x^2 + 3 x + 2}, & x \in R - \{-1, -2\} \\ -1, & x = -2 \\ 0, & x = -1 \end{cases}$
$x \in R - \{-1, -2\}$ માટે,$f(x) = \frac{x + 2}{(x + 1)(x + 2)} = \frac{1}{x + 1}$.
હવે,આપણે $x = -2$ અને $x = -1$ આગળ સાતત્ય ચકાસીએ.
$x = -2$ આગળ:
$\lim_{x \rightarrow -2} f(x) = \lim_{x \rightarrow -2} \frac{1}{x + 1} = \frac{1}{-2 + 1} = -1$.
અહીં $f(-2) = -1$ હોવાથી,$\lim_{x \rightarrow -2} f(x) = f(-2)$,તેથી $f$ એ $x = -2$ આગળ સતત છે.
$x = -1$ આગળ:
$\lim_{x \rightarrow -1^-} f(x) = \lim_{x \rightarrow -1^-} \frac{1}{x + 1} = -\infty$ અને $\lim_{x \rightarrow -1^+} f(x) = \lim_{x \rightarrow -1^+} \frac{1}{x + 1} = \infty$.
$x = -1$ આગળ લક્ષનું અસ્તિત્વ ન હોવાથી,$f$ એ $x = -1$ આગળ અસતત છે.
તેથી,$f$ એ $R - \{-1\}$ ગણ પર સતત છે.
559
DifficultMCQ
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{\sqrt{1+kx}-\sqrt{1-kx}}{x}, & -1 \leq x < 0 \\ 2x^2+3x-2, & 0 \leq x \leq 1 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$-2$
C
$-3$
D
$-4$

Solution

(B) $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,ડાબી બાજુનું લક્ષ $(LHL)$ એ જમણી બાજુના લક્ષ $(RHL)$ અને વિધેયની કિંમત $f(0)$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$LHL$ = $\lim_{x \to 0^-} \frac{\sqrt{1+kx}-\sqrt{1-kx}}{x}$
અંશનું સંમેયીકરણ કરતા:
$LHL$ = $\lim_{x \to 0^-} \frac{(\sqrt{1+kx}-\sqrt{1-kx})(\sqrt{1+kx}+\sqrt{1-kx})}{x(\sqrt{1+kx}+\sqrt{1-kx})}$
$LHL$ = $\lim_{x \to 0^-} \frac{(1+kx)-(1-kx)}{x(\sqrt{1+kx}+\sqrt{1-kx})} = \lim_{x \to 0^-} \frac{2kx}{x(\sqrt{1+kx}+\sqrt{1-kx})} = \frac{2k}{1+1} = k$
$RHL$ = $\lim_{x \to 0^+} (2x^2+3x-2) = 2(0)^2+3(0)-2 = -2$
વિધેય સતત હોવાથી,$LHL$ = $RHL$,તેથી $k = -2$.
560
DifficultMCQ
જો $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} a^2 \cos ^2 x+b^2 \sin ^2 x, & x \leq 0 \\ e^{ax+b}, & x>0 \end{cases}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત હોય અને તે સતત વિધેય હોય,તો:
A
$b=2 \log |a|$
B
$2b=\log |a|$
C
$b=\log |2a|$
D
$b^2=\log |a|$

Solution

(A) વિધેય $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવા માટે,ડાબી બાજુનું લક્ષ,જમણી બાજુનું લક્ષ અને $x=0$ આગળ વિધેયનું મૂલ્ય સમાન હોવા જોઈએ.
$1$. $x=0$ આગળ વિધેયનું મૂલ્ય $f(0) = a^2 \cos^2(0) + b^2 \sin^2(0) = a^2(1) + b^2(0) = a^2$ છે.
$2$. $x \rightarrow 0^+$ માટે જમણી બાજુનું લક્ષ $(RHL)$ $\lim_{x \rightarrow 0^+} e^{ax+b} = e^{a(0)+b} = e^b$ છે.
$3$. $x \rightarrow 0^-$ માટે ડાબી બાજુનું લક્ષ $(LHL)$ $\lim_{x \rightarrow 0^-} (a^2 \cos^2 x + b^2 \sin^2 x) = a^2(1) + b^2(0) = a^2$ છે.
સાતત્ય માટે,$LHL = RHL = f(0)$,તેથી $e^b = a^2$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,આપણને $\ln(e^b) = \ln(a^2)$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $b = 2 \log |a|$ થાય છે.
561
MediumMCQ
જો $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = x - [x]$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત હોય,જ્યાં $[x]$ એ $x$ થી મોટો ન હોય તેવો મહત્તમ પૂર્ણાંક છે,તો $f$ ના અસતત બિંદુઓનો ગણ કયો છે?
A
ખાલી ગણ
B
$R$
C
$Z$
D
$N$

Solution

(C) વિધેય $f(x) = x - [x]$ એ અપૂર્ણાંક ભાગ વિધેય છે,જેને $\{x\}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આપણે કોઈપણ પૂર્ણાંક $n \in Z$ આગળ $f(x)$ ની સાતત્યતા તપાસીએ.
ડાબી બાજુનું લક્ષ:
$\lim_{x \rightarrow n^-} f(x) = \lim_{h \rightarrow 0} f(n-h) = \lim_{h \rightarrow 0} ((n-h) - [n-h]) = \lim_{h \rightarrow 0} ((n-h) - (n-1)) = \lim_{h \rightarrow 0} (1-h) = 1$.
જમણી બાજુનું લક્ષ:
$\lim_{x \rightarrow n^+} f(x) = \lim_{h \rightarrow 0} f(n+h) = \lim_{h \rightarrow 0} ((n+h) - [n+h]) = \lim_{h \rightarrow 0} ((n+h) - n) = \lim_{h \rightarrow 0} h = 0$.
$x=n$ આગળ વિધેયનું મૂલ્ય:
$f(n) = n - [n] = n - n = 0$.
અહીં $\lim_{x \rightarrow n^-} f(x) \neq \lim_{x \rightarrow n^+} f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ દરેક પૂર્ણાંક $n \in Z$ આગળ અસતત છે.
તેથી,અસતત બિંદુઓનો ગણ $Z$ છે.
562
AdvancedMCQ
ધારો કે $f, g: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} x \sin \left(\frac{1}{x}\right), & x \neq 0 \\ 0, & x = 0 \end{cases}$ અને $g(x) = x f(x)$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત વિધેયો છે. નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: $(i)$ $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત છે પરંતુ $x = 0$ આગળ વિકલનીય નથી. $(ii)$ $g(x)$ એ $x = 0$ આગળ વિકલનીય છે,પરંતુ $g'(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત નથી. તો,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$(i)$ સાચું છે; પરંતુ $(ii)$ ખોટું છે
B
$(i)$ અને $(ii)$ બંને સાચા છે
C
$(i)$ ખોટું છે,પરંતુ $(ii)$ સાચું છે
D
$(i)$ અને $(ii)$ બંને ખોટા છે

Solution

(B) $f(x)$ માટે: $\lim_{x \to 0} f(x) = \lim_{x \to 0} x \sin(1/x) = 0$,જે $f(0)$ ની બરાબર છે,તેથી $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત છે.
$x = 0$ આગળ વિકલનીયતા માટે,$f'(0) = \lim_{h \to 0} \frac{h \sin(1/h) - 0}{h} = \lim_{h \to 0} \sin(1/h)$,જેનું અસ્તિત્વ નથી. તેથી,$(i)$ સાચું છે.
$g(x) = x f(x) = x^2 \sin(1/x)$ માટે $x \neq 0$ અને $g(0) = 0$.
$g'(0) = \lim_{h \to 0} \frac{h^2 \sin(1/h) - 0}{h} = \lim_{h \to 0} h \sin(1/h) = 0$. તેથી $g(x)$ એ $x = 0$ આગળ વિકલનીય છે.
$x \neq 0$ માટે,$g'(x) = 2x \sin(1/x) - \cos(1/x)$.
જેમ $x \to 0$,$\lim_{x \to 0} g'(x) = \lim_{x \to 0} (2x \sin(1/x) - \cos(1/x))$,જેનું અસ્તિત્વ નથી કારણ કે $\cos(1/x)$ દોલન કરે છે.
કારણ કે $\lim_{x \to 0} g'(x) \neq g'(0)$,$g'(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત નથી. તેથી,$(ii)$ સાચું છે.
563
MediumMCQ
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} 1 + 6x - 3x^2, & x \leq 1 \\ x + \log_2(b^2 + 7), & x > 1 \end{cases}$. તો $b$ ની તમામ શક્ય કિંમતોનો ગણ શોધો જેથી $f(1)$ એ $f(x)$ ની મહત્તમ કિંમત હોય.
A
$[-1, 1]$
B
$[0, 1]$
C
$[0, 2]$
D
$[-1, 0]$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(x) = \begin{cases} 1 + 6x - 3x^2, & x \leq 1 \\ x + \log_2(b^2 + 7), & x > 1 \end{cases}$.
$f(1)$ મહત્તમ કિંમત હોય તે માટે,તમામ $x$ માટે $f(x) \leq f(1)$ હોવું જોઈએ.
પ્રથમ,$f(1) = 1 + 6(1) - 3(1)^2 = 1 + 6 - 3 = 4$ મેળવીએ.
$x > 1$ માટે,આપણે $f(x) \leq 4$ ની જરૂર છે,જેનો અર્થ છે કે $x + \log_2(b^2 + 7) \leq 4$.
આ તમામ $x > 1$ માટે સાચું હોવું જોઈએ,તેથી $x \to 1^+$ લેતા,આપણને $1 + \log_2(b^2 + 7) \leq 4$ મળે છે.
$\log_2(b^2 + 7) \leq 3$.
$b^2 + 7 \leq 2^3 = 8$.
$b^2 \leq 1$.
તેથી,$-1 \leq b \leq 1$,એટલે કે $b \in [-1, 1]$.
564
DifficultMCQ
વિધેય $f(x) = \frac{1 - \cos(1 - \cos x)}{x^4}$ દરેક જગ્યાએ સતત હોય તે માટે $f(0)$ નું મૂલ્ય શું હશે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{6}$
D
$\frac{1}{8}$

Solution

(D) વિધેય $f(x)$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય તે માટે,$f(0) = \lim_{x \to 0} f(x)$ હોવું જોઈએ.
નિત્યસમ $1 - \cos \theta = 2 \sin^2(\frac{\theta}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\lim_{x \to 0} \frac{1 - \cos(1 - \cos x)}{x^4} = \lim_{x \to 0} \frac{2 \sin^2(\frac{1 - \cos x}{2})}{x^4}$
$1 - \cos x = 2 \sin^2(\frac{x}{2})$ હોવાથી,આ પદ નીચે મુજબ થશે:
$\lim_{x \to 0} \frac{2 \sin^2(\sin^2(\frac{x}{2}))}{x^4}$
લક્ષ $\lim_{\theta \to 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,નાની $\theta$ માટે $\sin \theta \approx \theta$ લેતા:
$\lim_{x \to 0} \frac{2 (\sin^2(\frac{x}{2}))^2}{x^4} = \lim_{x \to 0} \frac{2 (\frac{x}{2})^4}{x^4} = \lim_{x \to 0} \frac{2 \cdot \frac{x^4}{16}}{x^4} = \frac{2}{16} = \frac{1}{8}$.
565
EasyMCQ
અંતરાલ $(-2 \pi, 0)$ માં,વિધેય $f(x) = \sin \left(\frac{1}{x^3}\right)$
A
ક્યારેય ચિહ્ન બદલતું નથી
B
માત્ર એક જ વાર ચિહ્ન બદલે છે
C
એક કરતા વધુ વાર પણ મર્યાદિત સંખ્યામાં ચિહ્ન બદલે છે
D
અનંત વાર ચિહ્ન બદલે છે

Solution

(D) આપેલ અંતરાલ $x \in (-2 \pi, 0)$ છે.
જેમ $x$ ડાબી બાજુથી $0$ ની નજીક પહોંચે છે,તેમ $x^3$ ઋણ બાજુથી $0$ ની નજીક પહોંચે છે.
તેથી,$\frac{1}{x^3}$ એ $-\infty$ ની નજીક પહોંચે છે.
વિધેય $f(x) = \sin \left(\frac{1}{x^3}\right)$ એ તેનો ચલ $\frac{1}{x^3}$ જ્યારે $-\infty$ ની નજીક પહોંચે ત્યારે $-1$ અને $1$ ની વચ્ચે દોલન કરે છે,તેથી આ વિધેય $0$ ના કોઈપણ સામીપ્યમાં અસંખ્ય વાર $x$-અક્ષને છેદશે.
આમ,વિધેય $(-2 \pi, 0)$ અંતરાલમાં અનંત વાર ચિહ્ન બદલે છે.
566
EasyMCQ
ધારો કે $f:[-2,2] \rightarrow \mathbb{R}$ એક સતત વિધેય છે જેથી $f(x)$ માત્ર અસંમેય કિંમતો ધારણ કરે છે. જો $f(\sqrt{2})=\sqrt{2}$ હોય,તો
A
$f(0)=0$
B
$f(\sqrt{2}-1)=\sqrt{2}-1$
C
$f(\sqrt{2}-1)=\sqrt{2}+1$
D
$f(\sqrt{2}-1)=\sqrt{2}$

Solution

(D) અંતરાલ $I$ પર વ્યાખ્યાયિત સતત વિધેય $f: I \rightarrow \mathbb{R}$ જે માત્ર અસંમેય કિંમતો લે છે તે અચળ વિધેય હોવું જોઈએ.
જો $f(x)$ અચળ ન હોય,તો 'ઇન્ટરમીડિયેટ વેલ્યુ થિયરમ' મુજબ,તે જે બે કિંમતો ધારણ કરે છે તેની વચ્ચેની તમામ કિંમતો લેશે. સંમેય સંખ્યાઓનો ગણ $\mathbb{R}$ માં ગીચ હોવાથી,કોઈપણ અચળ ન હોય તેવું સતત વિધેય સંમેય કિંમતો ધારણ કરશે જ.
આપેલ છે કે $f(\sqrt{2})=\sqrt{2}$,અને $f(x)$ અચળ હોવાથી,આપણને મળે છે $f(x)=\sqrt{2}$,તમામ $x \in [-2,2]$ માટે.
તેથી,$f(\sqrt{2}-1)=\sqrt{2}$.
567
MediumMCQ
વિધેય $f(x) = (x - 2) \log_e x$ ધ્યાનમાં લો. તો સમીકરણ $x \log_e x = 2 - x$
A
$(1, 2)$ માં ઓછામાં ઓછું એક બીજ ધરાવે છે
B
$(1, 2)$ માં કોઈ બીજ નથી
C
બિલકુલ ઉકેલી શકાય તેમ નથી
D
$(-2, 1)$ માં અનંત બીજ ધરાવે છે

Solution

(A) ધારો કે $g(x) = x \log_e x + x - 2$.
આપણે સમીકરણ $g(x) = 0$ ના બીજ શોધી રહ્યા છીએ.
અંતરાલ $(1, 2)$ ના અંત્યબિંદુઓ પર $g(x)$ ની કિંમત મેળવો:
$g(1) = 1 \cdot \log_e(1) + 1 - 2 = 0 + 1 - 2 = -1$.
$g(2) = 2 \cdot \log_e(2) + 2 - 2 = 2 \log_e(2) \approx 2(0.693) = 1.386$.
અહીં $g(1) = -1 < 0$ અને $g(2) = 2 \log_e(2) > 0$ છે,અને $g(x)$ એ અંતરાલ $[1, 2]$ પર સતત વિધેય હોવાથી,'Intermediate Value Theorem' મુજબ,$(1, 2)$ માં ઓછામાં ઓછું એક એવું બીજ $c$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $g(c) = 0$ થાય.
568
EasyMCQ
વિધેય $f(x) = x - [x]$,જ્યાં $x \in R$ માટે અસતત બિંદુઓનો ગણ કયો છે?
A
$Q$
B
$R$
C
$N$
D
$Z$

Solution

(D) વિધેય $f(x) = x - [x]$ ને અપૂર્ણાંક ભાગ વિધેય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેને $\{x\}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
કોઈપણ પૂર્ણાંક $n \in Z$ માટે,આપણે ડાબી બાજુનું લક્ષ અને જમણી બાજુનું લક્ષ ચકાસીએ:
$\lim_{x \to n^-} f(x) = \lim_{x \to n^-} (x - [x]) = n - (n - 1) = 1$.
$\lim_{x \to n^+} f(x) = \lim_{x \to n^+} (x - [x]) = n - n = 0$.
કારણ કે કોઈપણ પૂર્ણાંક $n$ પર ડાબી બાજુનું લક્ષ અને જમણી બાજુનું લક્ષ સમાન નથી,તેથી વિધેય તમામ પૂર્ણાંકો પર અસતત છે.
તેથી,અસતત બિંદુઓનો ગણ $Z$ છે.
569
EasyMCQ
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} x+1, & -1 \leq x \leq 0 \\ -x, & 0 < x \leq 1 \end{cases}$. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$f(x)$ એ $[-1,1]$ માં અસતત છે અને તેથી $[-1,1]$ માં કોઈ મહત્તમ કે ન્યૂનતમ મૂલ્ય નથી
B
$f(x)$ એ $[-1,1]$ માં સતત છે અને તેથી મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્ય ધરાવે છે
C
$f(x)$ એ $[-1,1]$ માં અસતત છે પરંતુ તેમ છતાં મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્ય ધરાવે છે
D
$f(x)$ એ $[-1,1]$ માં સીમિત છે અને મહત્તમ કે ન્યૂનતમ મૂલ્ય પ્રાપ્ત કરતું નથી

Solution

(C) વિધેય $f(x) = \begin{cases} x+1, & -1 \leq x \leq 0 \\ -x, & 0 < x \leq 1 \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે.
$x=0$ આગળ સાતત્ય તપાસતા:
ડાબી બાજુનું લક્ષ: $\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^-} (x+1) = 1$.
જમણી બાજુનું લક્ષ: $\lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^+} (-x) = 0$.
અહીં $\lim_{x \to 0^-} f(x) \neq \lim_{x \to 0^+} f(x)$ હોવાથી,વિધેય $x=0$ આગળ અસતત છે.
હવે,$[-1, 1]$ પર $f(x)$ નો વિસ્તાર તપાસીએ:
$x \in [-1, 0]$ માટે,$f(x) = x+1$. વિસ્તાર $[0, 1]$ છે.
$x \in (0, 1]$ માટે,$f(x) = -x$. વિસ્તાર $[-1, 0)$ છે.
આ બંનેને જોડતા,$f(x)$ નો વિસ્તાર $[-1, 0) \cup [0, 1] = [-1, 1]$ મળે છે.
મહત્તમ મૂલ્ય $1$ છે ($x=0$ આગળ) અને ન્યૂનતમ મૂલ્ય $-1$ છે ($x=1$ આગળ).
આમ,$f(x)$ એ $[-1, 1]$ માં અસતત હોવા છતાં મહત્તમ અને ન્યૂનતમ મૂલ્ય ધરાવે છે.
Solution diagram
570
EasyMCQ
ધારો કે $f(x) = [x^2] \sin(\pi x)$,$x > 0$ માટે. તો:
A
$f$ દરેક જગ્યાએ અસતત છે.
B
$f$ દરેક જગ્યાએ સતત છે.
C
$f$ ફક્ત તે જ બિંદુઓ પર સતત છે જે પૂર્ણ વર્ગ છે.
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) વિધેય $f(x) = [x^2] \sin(\pi x)$ એ બે વિધેયોનો ગુણાકાર છે: $g(x) = [x^2]$ અને $h(x) = \sin(\pi x)$.
$g(x) = [x^2]$ એ દરેક બિંદુએ અસતત છે જ્યાં $x^2$ પૂર્ણાંક હોય,એટલે કે $x = \sqrt{n}$,જ્યાં $n \in \{1, 2, 3, \dots\}$.
ગુણાકાર $f(x) = g(x)h(x)$ એ બિંદુ $x_0$ પર સતત રહે તે માટે,જ્યાં $g(x)$ અસતત છે,ત્યાં $h(x_0) = 0$ હોવું જરૂરી છે.
અહીં,$h(x) = \sin(\pi x) = 0$ જ્યારે $x$ પૂર્ણાંક હોય.
જો $x^2 = n$ (જ્યાં $n$ પૂર્ણાંક છે) અને $x$ પણ પૂર્ણાંક હોય,તો $x = \sqrt{n}$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $n$ પૂર્ણ વર્ગ છે.
જો $x^2 = n$ હોય પણ $x$ પૂર્ણાંક ન હોય,તો $\sin(\pi x) \neq 0$ થાય,તેથી વિધેય $f(x)$ આ બિંદુઓ પર અસતત રહે છે.
તેથી,$f(x)$ ફક્ત તે જ બિંદુઓ પર સતત છે જ્યાં $x^2$ પૂર્ણાંક હોય અને $\sin(\pi x) = 0$ હોય,જે ત્યારે થાય છે જ્યારે $x$ પૂર્ણાંક હોય.
આપેલા વિકલ્પો સાચા નથી,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
571
MediumMCQ
વિધેય $f(x) = \begin{cases} \frac{\sin(a+1)x + \sin x}{x}, & x < 0 \\ c, & x = 0 \\ \frac{(x+bx^2)^{1/2} - \sqrt{x}}{bx^{1/2}}, & x > 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $a, b, c$ ની કિંમતો શોધો.
A
$a = \frac{3}{2}, b = -\frac{3}{2}, c = \frac{1}{2}$
B
$a = -\frac{3}{2}, c = \frac{3}{2}, b \text{ એ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યા છે}$
C
$a = -\frac{5}{2}, b = -\frac{3}{2}, c = \frac{3}{2}$
D
$a = -2, b \in \mathbb{R} - \{0\}, c = 0$

Solution

(D) વિધેય $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^+} f(x) = f(0)$ હોવું જોઈએ.
પ્રથમ,ડાબી બાજુનું લક્ષ $(LHL)$ ગણો:
$\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^-} \frac{\sin(a+1)x + \sin x}{x} = \lim_{x \to 0^-} \left( \frac{\sin(a+1)x}{x} + \frac{\sin x}{x} \right) = (a+1) + 1 = a+2$.
હવે,જમણી બાજુનું લક્ષ $(RHL)$ ગણો:
$\lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^+} \frac{\sqrt{x+bx^2} - \sqrt{x}}{bx^{1/2}} = \lim_{x \to 0^+} \frac{\sqrt{x}(\sqrt{1+bx} - 1)}{bx^{1/2}} = \lim_{x \to 0^+} \frac{\sqrt{1+bx} - 1}{b}$.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1+bx)^{1/2} \approx 1 + \frac{1}{2}bx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\lim_{x \to 0^+} \frac{1 + \frac{1}{2}bx - 1}{b} = \lim_{x \to 0^+} \frac{\frac{1}{2}bx}{b} = \lim_{x \to 0^+} \frac{x}{2} = 0$.
અહીં $f(0) = c$ હોવાથી,સાતત્ય માટે $a+2 = 0$ અને $c = 0$ જરૂરી છે.
તેથી,$a = -2$ અને $c = 0$. $RHL$ માં છેદમાં $b$ હોવાથી,$x > 0$ માટે વિધેય વ્યાખ્યાયિત રહે તે માટે $b \neq 0$ હોવું જોઈએ.
આમ,$a = -2, b \in \mathbb{R} - \{0\}, c = 0$.
572
MediumMCQ
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} 0, & \text{જો } -1 \leq x < 0 \\ 1, & \text{જો } x = 0 \\ 2, & \text{જો } 0 < x \leq 1 \end{cases}$ અને ધારો કે $F(x) = \int_{-1}^{x} f(t) \, dt, -1 \leq x \leq 1$. તો:
A
$F$ એ $[-1, 1]$ માં સતત વિધેય છે
B
$F$ એ $[-1, 1]$ માં અસતત વિધેય છે
C
$x = 0$ આગળ $F'(x)$ નું અસ્તિત્વ છે
D
$x = 0$ આગળ $F'(x)$ નું અસ્તિત્વ નથી

Solution

(A, D) આપેલ છે $f(x) = \begin{cases} 0, & -1 \leq x < 0 \\ 1, & x = 0 \\ 2, & 0 < x \leq 1 \end{cases}$.
$-1 \leq x \leq 0$ માટે,$F(x) = \int_{-1}^{x} 0 \, dt = 0$.
$0 < x \leq 1$ માટે,$F(x) = \int_{-1}^{0} 0 \, dt + \int_{0}^{x} 2 \, dt = 0 + [2t]_{0}^{x} = 2x$.
તેથી,$F(x) = \begin{cases} 0, & -1 \leq x \leq 0 \\ 2x, & 0 < x \leq 1 \end{cases}$.
$x = 0$ આગળ સાતત્ય ચકાસતા:
$\lim_{x \to 0^-} F(x) = 0$ અને $\lim_{x \to 0^+} F(x) = 2(0) = 0$.
કારણ કે $\lim_{x \to 0^-} F(x) = \lim_{x \to 0^+} F(x) = F(0) = 0$,તેથી $F(x)$ એ $[-1, 1]$ માં સતત છે.
$x = 0$ આગળ વિકલનીયતા ચકાસતા:
ડાબી બાજુનું વિકલન $LHD = \lim_{h \to 0^-} \frac{F(0+h) - F(0)}{h} = \lim_{h \to 0^-} \frac{0 - 0}{h} = 0$.
જમણી બાજુનું વિકલન $RHD = \lim_{h \to 0^+} \frac{F(0+h) - F(0)}{h} = \lim_{h \to 0^+} \frac{2(0+h) - 0}{h} = \lim_{h \to 0^+} \frac{2h}{h} = 2$.
કારણ કે $LHD \neq RHD$,તેથી $x = 0$ આગળ $F'(x)$ નું અસ્તિત્વ નથી. આમ,વિકલ્પ $A$ અને $D$ સાચા છે.
Solution diagram
573
MediumMCQ
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} -2 \sin x, & \text{જો } x \leq -\frac{\pi}{2} \\ A \sin x + B, & \text{જો } -\frac{\pi}{2} < x < \frac{\pi}{2} \\ \cos x, & \text{જો } x \geq \frac{\pi}{2} \end{cases}$. $A$ અને $B$ ની કઈ કિંમતો માટે $f$ સતત છે?
A
$f$ એ તમામ $A$ અને $B$ માટે અસતત છે
B
$f$ એ $A = -1$ અને $B = 1$ માટે સતત છે
C
$f$ એ $A = 1$ અને $B = -1$ માટે સતત છે
D
$f$ એ $A$ અને $B$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે સતત છે

Solution

(B) $f(x)$ સતત હોવા માટે,તે $x = -\frac{\pi}{2}$ અને $x = \frac{\pi}{2}$ આગળ સતત હોવું જોઈએ.
$x = -\frac{\pi}{2}$ આગળ:
$LHL = \lim_{x \to -\frac{\pi}{2}^-} (-2 \sin x) = -2 \sin(-\frac{\pi}{2}) = -2(-1) = 2$.
$RHL = \lim_{x \to -\frac{\pi}{2}^+} (A \sin x + B) = A \sin(-\frac{\pi}{2}) + B = -A + B$.
સાતત્ય માટે,$LHL = RHL \implies -A + B = 2$ (સમીકરણ $i$).
$x = \frac{\pi}{2}$ આગળ:
$LHL = \lim_{x \to \frac{\pi}{2}^-} (A \sin x + B) = A \sin(\frac{\pi}{2}) + B = A + B$.
$RHL = \lim_{x \to \frac{\pi}{2}^+} (\cos x) = \cos(\frac{\pi}{2}) = 0$.
સાતત્ય માટે,$LHL = RHL \implies A + B = 0$ (સમીકરણ $ii$).
સમીકરણ $i$ અને $ii$ નો સરવાળો કરતા: $(-A + B) + (A + B) = 2 + 0 \implies 2B = 2 \implies B = 1$.
$B = 1$ ને સમીકરણ $ii$ માં મૂકતા: $A + 1 = 0 \implies A = -1$.
આમ,$f$ એ $A = -1$ અને $B = 1$ માટે સતત છે.
574
EasyMCQ
ધારો કે $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. તો $\alpha$ ની કઈ કિંમત માટે વિધેય $f(x)=\begin{cases} \frac{\sin [-x^2]}{[-x^2]}, & x \neq 0 \\ \alpha, & x=0 \end{cases}$ એ $x=0$ આગળ સતત છે?
A
$\alpha=0$
B
$\alpha=\sin (-1)$
C
$\alpha=\sin (1)$
D
$\alpha=1$

Solution

(C) વિધેય $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય તે માટે,$\lim_{x \to 0} f(x) = f(0)$ હોવું જરૂરી છે.
અહીં $x \neq 0$ માટે $f(x) = \frac{\sin [-x^2]}{[-x^2]}$ આપેલ છે.
જેમ $x \to 0$,તેમ $x^2$ એ ધન બાજુથી $0$ ની નજીક જાય છે,તેથી $-x^2$ એ ઋણ બાજુથી $0$ ની નજીક જાય છે (એટલે કે $-x^2 \in (-1, 0)$).
તેથી,મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય $[-x^2]$ ની કિંમત $x \to 0$ માટે $-1$ થશે.
આમ,$\lim_{x \to 0} f(x) = \lim_{x \to 0} \frac{\sin [-x^2]}{[-x^2]} = \frac{\sin(-1)}{-1} = \frac{-\sin(1)}{-1} = \sin(1)$.
કારણ કે $f(0) = \alpha$,સાતત્ય માટે $\alpha = \sin(1)$ હોવું જોઈએ.
575
EasyMCQ
ધારો કે $f: R \rightarrow R$ એવું છે કે જેથી તમામ $x \in R$ માટે $f(2x-1) = f(x)$ થાય. જો $f$ એ $x = 1$ આગળ સતત હોય અને $f(1) = 1$ હોય,તો:
A
$f(2) = 1$
B
$f(2) = 2$
C
$f$ માત્ર $x = 1$ આગળ સતત છે
D
$f$ તમામ બિંદુઓ આગળ સતત છે

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(2x - 1) = f(x)$.
કોઈપણ $x$ માટે,આપણે લખી શકીએ $f(x) = f(2x - 1) = f(2(2x - 1) - 1) = f(4x - 3) = f(2^n x - (2^n - 1))$.
જેમ $n \rightarrow \infty$,તેમ $2^n x - 2^n + 1 = 2^n(x - 1) + 1$ થાય.
જો $x \neq 1$ હોય,તો $2^n(x - 1) + 1 \rightarrow \pm \infty$ થાય.
$f$ એ $x = 1$ આગળ સતત હોવાથી,આપણે $x \rightarrow 1$ તરીકે લક્ષ લઈએ. ધારો કે $x_n$ એ એક શ્રેણી છે જે $x_n \rightarrow 1$ છે. તો $f(x_n) = f(2x_n - 1)$ થાય.
સંબંધનું પુનરાવર્તન કરતા,$f(x) = f(1)$ તમામ $x$ માટે મળે છે કારણ કે શ્રેણી $x_{n+1} = \frac{x_n + 1}{2}$ એ $1$ તરફ અભિસરે છે.
$f(1) = 1$ હોવાથી,$f(x) = 1$ તમામ $x \in R$ માટે મળે છે.
આમ,$f(2) = 1$ અને $f$ એ અચળ વિધેય છે,જે દરેક જગ્યાએ સતત છે.
576
EasyMCQ
જો વિધેય $f(x) = \begin{cases} \frac{x^2-(A+2)x+A}{x-2} & \text{જ્યારે } x \neq 2 \\ 2 & \text{જ્યારે } x=2 \end{cases}$ એ $x=2$ આગળ સતત હોય,તો:
A
$A=0$
B
$A=1$
C
$A=-1$
D
$A=2$

Solution

(A) વિધેય $f(x)$ એ $x=2$ આગળ સતત હોવા માટે,$x \to 2$ હોય ત્યારે $f(x)$ નું લક્ષ અસ્તિત્વ ધરાવતું હોવું જોઈએ અને તે $f(2)$ જેટલું હોવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $f(2) = 2$.
આપણે લક્ષની ગણતરી કરીએ: $\lim_{x \to 2} \frac{x^2-(A+2)x+A}{x-2}$.
લક્ષ અસ્તિત્વ ધરાવે તે માટે,અંશ $x=2$ આગળ શૂન્ય હોવો જોઈએ કારણ કે છેદ શૂન્ય છે.
અંશમાં $x=2$ મૂકતા: $2^2 - (A+2)(2) + A = 4 - 2A - 4 + A = -A$.
$-A = 0$ લેતા,આપણને $A = 0$ મળે છે.
હવે,$A=0$ સાથે લક્ષ તપાસીએ: $\lim_{x \to 2} \frac{x^2-2x}{x-2} = \lim_{x \to 2} \frac{x(x-2)}{x-2} = \lim_{x \to 2} x = 2$.
અહીં લક્ષ $2$ એ $f(2) = 2$ જેટલું હોવાથી,$A=0$ માટે વિધેય $x=2$ આગળ સતત છે.
577
MediumMCQ
$f(x) = \begin{cases} [x] + [-x], & \text{જ્યારે } x \neq 2 \\ \lambda, & \text{જ્યારે } x = 2 \end{cases}$
જો $f(x)$ એ $x = 2$ આગળ સતત હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શું થશે?
A
-$1$
B
$1$
C
$0$
D
$2$

Solution

(A) જો $f(x)$ એ $x = 2$ આગળ સતત હોય,તો $x \to 2$ માટે $f(x)$ નું લક્ષ $f(2)$ જેટલું હોવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $x \neq 2$ માટે $f(x) = [x] + [-x]$.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ પૂર્ણાંક $n$ માટે,$[n] + [-n] = 0$,પરંતુ કોઈપણ અપૂર્ણાંક $x$ માટે,$[x] + [-x] = -1$.
જેમ $x \to 2$,તેમ $x$ એ $2$ ની નજીકની કિંમતો લે છે પણ $2$ નથી. $2$ ની આસપાસના વિસ્તારમાં $x$ પૂર્ણાંક ન હોવાથી,$[x] + [-x] = -1$ થાય છે.
તેથી,$\lim_{x \to 2} f(x) = -1$.
વિધેય $x = 2$ આગળ સતત હોવાથી,$f(2) = \lim_{x \to 2} f(x)$ થવું જોઈએ.
આમ,$\lambda = -1$.
578
MediumMCQ
વિધેય $f(x) = x + |x|$ એ કયા અંતરાલ માટે સતત છે?
A
$x \in (-\infty, \infty)$
B
$x \in (-\infty, \infty) - \{0\}$
C
માત્ર $x > 0$ માટે
D
$x$ ની કોઈ કિંમત માટે નહીં

Solution

(A) આપેલ વિધેય $f(x) = x + |x|$ છે.
આપણે માનાંક વિધેય $|x|$ ને નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત કરી શકીએ:
$|x| = \begin{cases} x, & x \geq 0 \\ -x, & x < 0 \end{cases}$
તેથી,વિધેય $f(x)$ ને આ રીતે લખી શકાય:
$f(x) = \begin{cases} x + x, & x \geq 0 \\ x - x, & x < 0 \end{cases} = \begin{cases} 2x, & x \geq 0 \\ 0, & x < 0 \end{cases}$
હવે,આપણે $x = 0$ આગળ સાતત્ય ચકાસીએ:
ડાબી બાજુનું લક્ષ: $\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^-} (0) = 0$
જમણી બાજુનું લક્ષ: $\lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^+} (2x) = 2(0) = 0$
વિધેયની કિંમત: $f(0) = 2(0) = 0$
અહીં $\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^+} f(x) = f(0) = 0$ હોવાથી,વિધેય $x = 0$ આગળ સતત છે.
વળી,$x > 0$ માટે $f(x) = 2x$ એ બહુપદી વિધેય છે અને $x < 0$ માટે $f(x) = 0$ એ અચળ વિધેય છે,તેથી આ વિધેય તમામ $x \in (-\infty, \infty)$ માટે સતત છે.
Solution diagram
579
MediumMCQ
ધારો કે $f :[0,1] \rightarrow \mathbb{R}$ અને $g :[0,1] \rightarrow \mathbb{R}$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત છે:
$f(x) = \begin{cases} 1 & \text{જો } x \text{ સંમેય હોય} \\ 0 & \text{જો } x \text{ અસંમેય હોય} \end{cases}$
$g(x) = \begin{cases} 0 & \text{જો } x \text{ સંમેય હોય} \\ 1 & \text{જો } x \text{ અસંમેય હોય} \end{cases}$
તો:
A
$f$ અને $g$ એ $x = \frac{1}{2}$ બિંદુએ સતત છે
B
$f + g$ એ $x = \frac{2}{3}$ બિંદુએ સતત છે પરંતુ $f$ અને $g$ એ $x = \frac{2}{3}$ પર અસતત છે
C
અમુક બિંદુઓ $x \in (0,1)$ માટે $f(x) \cdot g(x) > 0$ છે
D
$f + g$ એ $x = \frac{3}{4}$ બિંદુએ વિકલનીય નથી

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = 1$ જો $x \in \mathbb{Q}$ અને $f(x) = 0$ જો $x \notin \mathbb{Q}$.
આપેલ છે કે $g(x) = 0$ જો $x \in \mathbb{Q}$ અને $g(x) = 1$ જો $x \notin \mathbb{Q}$.
વિધેય $h(x) = f(x) + g(x)$ ધ્યાનમાં લો.
કોઈપણ $x \in [0,1]$ માટે,જો $x$ સંમેય હોય,તો $h(x) = f(x) + g(x) = 1 + 0 = 1$.
જો $x$ અસંમેય હોય,તો $h(x) = f(x) + g(x) = 0 + 1 = 1$.
આમ,$h(x) = 1$ એ તમામ $x \in [0,1]$ માટે અચળ વિધેય છે.
અચળ વિધેય તેના પ્રદેશમાં દરેક જગ્યાએ સતત અને વિકલનીય હોય છે.
તેથી,$f+g$ એ $x = \frac{2}{3}$ પર સતત છે.
કારણ કે $f$ અને $g$ એ ડિરિચલેટ-પ્રકારના વિધેયો છે,તેઓ $[0,1]$ ના દરેક બિંદુએ અસતત છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
580
EasyMCQ
ધારો કે $f:R \rightarrow R$ એ $f(x) = \begin{cases} 0, & x \text{ અસંમેય છે} \\ \sin |x|, & x \text{ સંમેય છે} \end{cases}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. તો,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$f$ બધા $x$ માટે અસતત છે
B
$f$ બધા $x$ માટે સતત છે
C
$f$ એ $x = k\pi$ પર અસતત છે જ્યાં $k$ પૂર્ણાંક છે
D
$f$ એ $x = k\pi$ પર સતત છે જ્યાં $k$ પૂર્ણાંક છે

Solution

(D) વિધેય $f(x) = \begin{cases} g(x), & x \in \mathbb{Q} \\ h(x), & x \notin \mathbb{Q} \end{cases}$ એ $x = a$ આગળ સતત હોય જો અને માત્ર જો $g(a) = h(a)$ હોય.
અહીં,$g(x) = \sin |x|$ અને $h(x) = 0$ છે.
સાતત્ય માટે,આપણે $\sin |x| = 0$ ની જરૂર છે.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે $|x| = n\pi$ કોઈ પૂર્ણાંક $n$ માટે,જેનો અર્થ છે $x = n\pi$ જ્યાં $n \in \mathbb{Z}$.
કોઈપણ બિંદુ $x = k\pi$ (જ્યાં $k \in \mathbb{Z}$) પર,$f(x) = \sin |k\pi| = 0$ થાય છે.
અન્ય કોઈપણ બિંદુ $x \neq k\pi$ માટે,$\sin |x| \neq 0$ છે,તેથી વિધેય અસતત છે કારણ કે સંમેય અને અસંમેય સંખ્યાઓ માટેની કિંમતો સમાન નથી.
આમ,$f$ ફક્ત $x = k\pi$ પર જ સતત છે અને બાકીના દરેક બિંદુએ અસતત છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
581
DifficultMCQ
વિધેય $f(x)=\frac{\tan \{\pi[x-\frac{\pi}{2}]\}}{2+[x]^{2}}$,જ્યાં $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે,તે
A
$x$ ની તમામ કિંમતો માટે સતત છે
B
$x=\frac{\pi}{2}$ આગળ અસતત છે
C
$x$ ની કેટલીક કિંમતો માટે વિકલનીય નથી
D
$x=-2$ આગળ અસતત છે

Solution

(A) આપેલ છે,$f(x)=\frac{\tan \{\pi[x-\frac{\pi}{2}]\}}{2+[x]^{2}}$.
કારણ કે $[x-\frac{\pi}{2}]$ એ તમામ $x$ માટે એક પૂર્ણાંક છે,ધારો કે $[x-\frac{\pi}{2}] = k$,જ્યાં $k \in \mathbb{Z}$.
તેથી અંશ $\tan(\pi k)$ બને છે,જે તમામ પૂર્ણાંક $k$ માટે $0$ ની બરાબર છે.
છેદ $2+[x]^{2}$ હંમેશા $\geq 2$ છે અને ક્યારેય શૂન્ય થતો નથી,તેથી વિધેય સરળ બનીને $f(x) = \frac{0}{2+[x]^{2}} = 0$ થાય છે,તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે.
અચળ વિધેય $f(x) = 0$ એ $x$ ની તમામ કિંમતો માટે સતત અને વિકલનીય છે.
તેથી,વિધેય $x$ ની તમામ કિંમતો માટે સતત છે.
582
MediumMCQ
વિધેય $f(x) = \frac{x^3}{4} - \sin(\pi x) + 3$ ધ્યાનમાં લો. અંતરાલ $[-2, 2]$ માં $f(x)$ દ્વારા પ્રાપ્ત થતી કિંમતોના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$f(x)$ અંતરાલ $[-2, 2]$ માં કોઈ કિંમત પ્રાપ્ત કરતું નથી.
B
$f(x)$ અંતરાલ $[-2, 2]$ માં $2 \frac{1}{3}$ કિંમત ધારણ કરે છે.
C
$f(x)$ અંતરાલ $[-2, 2]$ માં $3 \frac{1}{4}$ કિંમત ધારણ કરે છે.
D
$f(x)$ અંતરાલ $[-2, 2]$ માં એવી કોઈ કિંમત $\rho$ ધારણ કરતું નથી કે જેથી $1 < \rho < 5$ થાય.

Solution

(B, C) વિધેય $f(x) = \frac{x^3}{4} - \sin(\pi x) + 3$ એ અંતરાલ $[-2, 2]$ પર સતત છે.
અંતિમ બિંદુઓ પર કિંમત શોધતા:
$f(-2) = \frac{(-2)^3}{4} - \sin(-2\pi) + 3 = \frac{-8}{4} - 0 + 3 = -2 + 3 = 1$.
$f(2) = \frac{2^3}{4} - \sin(2\pi) + 3 = \frac{8}{4} - 0 + 3 = 2 + 3 = 5$.
મધ્યવર્તી મૂલ્ય પ્રમેય (Intermediate Value Theorem) મુજબ,$f(x)$ એ $[-2, 2]$ પર સતત હોવાથી,તે $[f(-2), f(2)]$ એટલે કે $[1, 5]$ અંતરાલની દરેક કિંમત પ્રાપ્ત કરશે.
કારણ કે $2 \frac{1}{3} = \frac{7}{3} \approx 2.33$ અને $3 \frac{1}{4} = 3.25$ બંને $[1, 5]$ અંતરાલની અંદર આવે છે,તેથી વિધેય $f(x)$ આ બંને કિંમતો પ્રાપ્ત કરે છે.
આમ,વિકલ્પ $B$ અને $C$ બંને સાચા છે.
583
MediumMCQ
ધારો કે $f(x) = x^3$,$x \in [-1, 1]$. તો નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
A
$f$ ને $x = 0$ આગળ ન્યૂનતમ મૂલ્ય છે
B
$f$ ને $x = 1$ આગળ મહત્તમ મૂલ્ય છે
C
$f$ એ $[-1, 1]$ પર સતત છે
D
$f$ એ $[-1, 1]$ પર સીમિત (bounded) છે

Solution

(C, D) અંતરાલ $x \in [-1, 1]$ પર વિધેય $f(x) = x^3$ આપેલ છે.
$1$. અંતિમ બિંદુઓ માટે ચકાસણી: $f'(x) = 3x^2$. $f'(x) = 0$ લેતા $x = 0$ મળે છે. કારણ કે $x \in [-1, 1]$ માટે $f'(x) \ge 0$ છે,તેથી વિધેય ચુસ્ત વધતું વિધેય છે. આમ,$x = 0$ આગળ કોઈ સ્થાનિક ન્યૂનતમ કે મહત્તમ મૂલ્ય નથી. નિરપેક્ષ ન્યૂનતમ મૂલ્ય $x = -1$ આગળ $(f(-1) = -1)$ અને નિરપેક્ષ મહત્તમ મૂલ્ય $x = 1$ આગળ $(f(1) = 1)$ મળે છે. તેથી,વિકલ્પો $A$ અને $B$ ખોટા છે.
$2$. સાતત્ય: વિધેય $f(x) = x^3$ એ બહુપદી વિધેય છે,જે તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ માટે સતત છે,જેમાં $[-1, 1]$ અંતરાલનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
$3$. સીમિતતા: વિધેય $f(x)$ એ સંવૃત અંતરાલ $[-1, 1]$ પર સતત હોવાથી,'એક્સટ્રીમ વેલ્યુ થિયરમ' મુજબ તે સીમિત છે. ખાસ કરીને,તમામ $x \in [-1, 1]$ માટે $-1 \le f(x) \le 1$ થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
આમ,સાચા વિધાનો $C$ અને $D$ છે.
584
MediumMCQ
ધારો કે $f(x) = x^2 + x \sin x - \cos x$. તો
A
$f(x) = 0$ ને ઓછામાં ઓછું એક વાસ્તવિક બીજ છે
B
$f(x) = 0$ ને કોઈ વાસ્તવિક બીજ નથી
C
$f(x) = 0$ ને ઓછામાં ઓછું એક ધન બીજ છે
D
$f(x) = 0$ ને ઓછામાં ઓછું એક ઋણ બીજ છે

Solution

(A) આપેલ છે $f(x) = x^2 + x \sin x - \cos x$.
આપણે વિકલન શોધીએ: $f'(x) = 2x + (\sin x + x \cos x) + \sin x = 2x + 2 \sin x + x \cos x = x(2 + \cos x) + 2 \sin x$.
$x > 0$ માટે,$f(0) = -1$ છે.
જેમ $x \to \infty$,તેમ $f(x) \to \infty$. $f(0) = -1 < 0$ હોવાથી અને $f(x)$ સતત હોવાથી,ઇન્ટરમીડિયેટ વેલ્યુ થિયરમ મુજબ,$(0, \infty)$ માં ઓછામાં ઓછું એક બીજ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
તે જ રીતે,જેમ $x \to -\infty$,તેમ $f(x) \to \infty$. $f(0) = -1 < 0$ હોવાથી,$(-\infty, 0)$ માં પણ ઓછામાં ઓછું એક બીજ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આમ,$f(x) = 0$ ને ઓછામાં ઓછા બે વાસ્તવિક બીજ છે,જેનો અર્થ છે કે તેને ઓછામાં ઓછું એક વાસ્તવિક બીજ છે.
Solution diagram
585
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x)=\lim _{\theta \rightarrow 0}\left(\frac{\cos \pi x-x^{\left(\frac{2}{\theta}\right)} \sin (x-1)}{1+x^{\left(\frac{2}{\theta}\right)}(x-1)}\right), x \in R$. નીચેના બે વિધાનો ધ્યાનમાં લો: $(I)$ $f(x)$ એ $x=1$ આગળ અસતત છે. $(II)$ $f(x)$ એ $x=-1$ આગળ સતત છે. તો,
A
ન તો $(I)$ કે ન તો $(II)$ સાચું છે
B
$(I)$ અને $(II)$ બંને સાચા છે
C
માત્ર $(II)$ સાચું છે
D
માત્ર $(I)$ સાચું છે

Solution

(A) આપેલ છે $f(x) = \lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\cos \pi x - x^{(2/\theta)} \sin(x-1)}{1 + x^{(2/\theta)}(x-1)}$.
કિસ્સો $1$: $|x| < 1$. જેમ $\theta \rightarrow 0$,તેમ $x^{(2/\theta)} \rightarrow 0$. તેથી,$f(x) = \cos \pi x$.
કિસ્સો $2$: $|x| > 1$. જેમ $\theta \rightarrow 0$,તેમ $x^{(2/\theta)} \rightarrow \infty$. અંશ અને છેદને $x^{(2/\theta)}$ વડે ભાગતા,આપણને $f(x) = \frac{-\sin(x-1)}{x-1}$ મળે છે.
$x=1$ આગળ: $LHL = \lim_{x \rightarrow 1^-} \cos \pi x = -1$. $RHL = \lim_{x \rightarrow 1^+} \frac{-\sin(x-1)}{x-1} = -1$. $LHL = RHL = f(1) = -1$ હોવાથી,$f(x)$ એ $x=1$ આગળ સતત છે. વિધાન $(I)$ ખોટું છે.
$x=-1$ આગળ: $LHL = \lim_{x \rightarrow -1^-} \frac{-\sin(x-1)}{x-1} = \frac{-\sin(-2)}{-2} = \frac{-\sin 2}{2}$. $RHL = \lim_{x \rightarrow -1^+} \cos \pi x = \cos(-\pi) = -1$. $LHL \neq RHL$ હોવાથી,$f(x)$ એ $x=-1$ આગળ અસતત છે. વિધાન $(II)$ ખોટું છે.
તેથી,ન તો $(I)$ કે ન તો $(II)$ સાચું છે.
586
DifficultMCQ
જો વિધેય $f(x) = \frac{e^{x}(e^{\tan x-x}-1)+\log_{e}(\sec x+\tan x)-x}{\tan x-x}$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય,તો $f(0)$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) વિધેય $x=0$ આગળ સતત હોવા માટે,$f(0) = \lim_{x \to 0} f(x)$ થવું જોઈએ.
$f(0) = \lim_{x \to 0} \frac{e^{\tan x} - e^x + \ln(\sec x + \tan x) - x}{\tan x - x}$.
$x=0$ ની નજીક ટેલર શ્રેણીનો ઉપયોગ કરતા:
$e^{\tan x} = 1 + x + \frac{x^2}{2} + \frac{2x^3}{3} + O(x^4)$.
$e^x = 1 + x + \frac{x^2}{2} + \frac{x^3}{6} + O(x^4)$.
$\ln(\sec x + \tan x) = x + \frac{x^3}{6} + O(x^5)$.
અંશમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$N = (1 + x + \frac{x^2}{2} + \frac{2x^3}{3}) - (1 + x + \frac{x^2}{2} + \frac{x^3}{6}) + (x + \frac{x^3}{6}) - x = \frac{2x^3}{3} + O(x^4)$.
છેદ $\tan x - x = \frac{x^3}{3} + O(x^5)$ છે.
તેથી,$f(0) = \lim_{x \to 0} \frac{\frac{2x^3}{3}}{\frac{x^3}{3}} = 2$.
587
DifficultMCQ
ધારો કે $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. જો વિધેય $f(x) = \begin{cases} b^2 \sin \left(\frac{\pi}{2} \left[\frac{\pi}{2}(\cos x + \sin x) \cos x\right]\right), & x < 0 \\ \frac{\sin x - \frac{1}{2} \sin 2x}{x^3}, & x > 0 \\ a, & x = 0 \end{cases}$ એ $x = 0$ આગળ સતત હોય,તો $a^2 + b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{8}$
B
$\frac{9}{16}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) વિધેય $x = 0$ આગળ સતત હોવા માટે,$f(0) = \lim_{x \to 0^+} f(x) = \lim_{x \to 0^-} f(x)$ હોવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $f(0) = a$.
$x > 0$ માટે,$f(x) = \frac{\sin x - \frac{1}{2} \sin 2x}{x^3} = \frac{\sin x(1 - \cos x)}{x^3} = \frac{\sin x}{x} \cdot \frac{2 \sin^2(x/2)}{x^2} = 1 \cdot \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$a = \frac{1}{2}$.
$x < 0$ માટે,$f(x) = b^2 \sin \left(\frac{\pi}{2} \left[\frac{\pi}{2}(\cos x + \sin x) \cos x\right]\right)$. જ્યારે $x \to 0^-$,ત્યારે $\cos x \to 1$ અને $\sin x \to 0$. મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેયની અંદરની કિંમત $\frac{\pi}{2}(1 + 0)(1) = \frac{\pi}{2} \approx 1.57$ થાય છે. તેથી,$[\frac{\pi}{2}(\cos x + \sin x) \cos x] = 1$.
આમ,$\lim_{x \to 0^-} f(x) = b^2 \sin(\frac{\pi}{2} \cdot 1) = b^2$.
સીમાઓને સરખાવતા,$b^2 = \frac{1}{2}$.
તેથી,$a^2 + b^2 = (\frac{1}{2})^2 + \frac{1}{2} = \frac{1}{4} + \frac{1}{2} = \frac{3}{4}$.
588
DifficultMCQ
ધારો કે $[\bullet]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે અને $f(x) = \min \{\sqrt{2}x, x^2\}$ છે. ધારો કે $S = \{x \in (-2, 2) : g(x) = |x|[x^2] \text{ એ } x \text{ આગળ અસતત છે}\}$. તો $\sum_{x \in S} f(x)$ ની કિંમત શોધો.
A
$2-\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{6}-3\sqrt{2}$
C
$1-\sqrt{2}$
D
$\sqrt{6}-2\sqrt{2}$

Solution

(C) વિધેય $g(x) = |x|[x^2]$ ત્યાં અસતત છે જ્યાં $[x^2]$ અસતત હોય,શરત એ છે કે $|x| \neq 0$.
$[x^2]$ એ $x^2 \in \mathbb{Z}$ માટે અસતત છે.
$x \in (-2, 2)$ માટે,$x^2 \in [0, 4)$.
$[0, 4)$ માં પૂર્ણાંકો $0, 1, 2, 3$ છે.
તેથી,$x^2 = 1, 2, 3$ લેતા $x = \pm 1, \pm \sqrt{2}, \pm \sqrt{3}$ મળે છે.
$x=0$ આગળ,$g(x) = |x|[x^2] = 0 \cdot [0] = 0$,અને $\lim_{x \to 0} |x|[x^2] = 0$,તેથી $g(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત છે.
આમ,$S = \{-1, 1, -\sqrt{2}, \sqrt{2}, -\sqrt{3}, \sqrt{3}\}$.
હવે,$f(x) = \min \{\sqrt{2}x, x^2\}$.
$f(-1) = \min \{-\sqrt{2}, 1\} = -\sqrt{2}$.
$f(1) = \min \{\sqrt{2}, 1\} = 1$.
$f(-\sqrt{2}) = \min \{-2, 2\} = -2$.
$f(\sqrt{2}) = \min \{2, 2\} = 2$.
$f(-\sqrt{3}) = \min \{-\sqrt{6}, 3\} = -\sqrt{6}$.
$f(\sqrt{3}) = \min \{\sqrt{6}, 3\} = \sqrt{6}$.
આ કિંમતોનો સરવાળો: $\sum_{x \in S} f(x) = -\sqrt{2} + 1 - 2 + 2 - \sqrt{6} + \sqrt{6} = 1 - \sqrt{2}$.
589
DifficultMCQ
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{a|x|+x^2-2(\sin |x|)(\cos |x|)}{x} & , x \neq 0 \\ b & , x=0 \end{cases}$ એ $x=0$ આગળ સતત હોય,તો $a+b$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$2$
C
$0$
D
$4$

Solution

(B) $f(x)$ એ $x=0$ આગળ સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to 0^-} f(x) = \lim_{x \to 0^+} f(x) = f(0) = b$ થવું જોઈએ.
પ્રથમ,જમણી બાજુનું લક્ષ $(x > 0)$ ધ્યાનમાં લો:
$\lim_{x \to 0^+} \frac{ax + x^2 - 2\sin x \cos x}{x} = \lim_{x \to 0^+} \left( a + x - \frac{\sin(2x)}{x} \right) = a + 0 - 2 = a - 2$.
હવે,ડાબી બાજુનું લક્ષ $(x < 0)$ ધ્યાનમાં લો:
ધારો કે $x = -h$ જ્યાં $h > 0$. જેમ $x \to 0^-$,તેમ $h \to 0^+$.
$\lim_{h \to 0^+} \frac{a|-h| + (-h)^2 - 2\sin|-h|\cos|-h|}{-h} = \lim_{h \to 0^+} \frac{ah + h^2 - 2\sin h \cos h}{-h} = \lim_{h \to 0^+} \left( -a - h + \frac{\sin(2h)}{h} \right) = -a - 0 + 2 = -a + 2$.
સાતત્ય માટે,$a - 2 = -a + 2 = b$.
$a - 2 = -a + 2$ પરથી,$2a = 4$,તેથી $a = 2$.
$b = a - 2$ માં $a = 2$ મૂકતા,$b = 2 - 2 = 0$ મળે.
તેથી,$a + b = 2 + 0 = 2$.
590
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} \frac{ax^{2}+2ax+3}{4x^{2}+4x-3}, & x \neq -\frac{3}{2}, \frac{1}{2} \\ b, & x = -\frac{3}{2}, \frac{1}{2} \end{cases}$ એ $x=-\frac{3}{2}$ પર સતત છે. જો $f(f(x)) = \frac{7}{5}$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$1.4$

Solution

(B) $f(x)$ એ $x = -\frac{3}{2}$ પર સતત હોવા માટે,$\lim_{x \to -\frac{3}{2}} f(x)$ નું અસ્તિત્વ હોવું જોઈએ અને તે $f(-\frac{3}{2}) = b$ બરાબર હોવું જોઈએ.
છેદ $(2x-1)(2x+3)$ એ $x \to -\frac{3}{2}$ માટે $0$ થાય છે,તેથી અંશ $ax^2 + 2ax + 3$ પણ $0$ થવો જોઈએ.
$a(-\frac{3}{2})^2 + 2a(-\frac{3}{2}) + 3 = 0$ $\Rightarrow \frac{9a}{4} - 3a + 3 = 0$ $\Rightarrow -\frac{3a}{4} = -3$ $\Rightarrow a = 4$.
$a=4$ મૂકતા,$f(x) = \frac{4x^2+8x+3}{(2x-1)(2x+3)} = \frac{(2x+1)(2x+3)}{(2x-1)(2x+3)} = \frac{2x+1}{2x-1}$ જ્યાં $x \neq -\frac{3}{2}, \frac{1}{2}$.
હવે,$f(f(x)) = f\left(\frac{2x+1}{2x-1}\right) = \frac{2(\frac{2x+1}{2x-1}) + 1}{2(\frac{2x+1}{2x-1}) - 1} = \frac{4x+2+2x-1}{4x+2-2x+1} = \frac{6x+1}{2x+3}$.
આપેલ છે કે $f(f(x)) = \frac{7}{5}$,તેથી $\frac{6x+1}{2x+3} = \frac{7}{5}$.
$5(6x+1) = 7(2x+3)$ $\Rightarrow 30x + 5 = 14x + 21$ $\Rightarrow 16x = 16$ $\Rightarrow x = 1$.
591
MediumMCQ
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{x^3 + x^2 - 16x + 20}{(x-2)^2}, x \neq 2 \\ k, x = 2 \end{cases}$ એ $x = 2$ આગળ સતત હોય,તો $k = \rule{1cm}{0.15mm}$
A
$-7$
B
$7$
C
$-5$
D
$5$

Solution

(B) $f(x)$ એ $x=2$ આગળ સતત હોવા માટે,શરત $\lim_{x \to 2} f(x) = f(2) = k$ સંતોષાવી જોઈએ.
પ્રથમ,આપણે અંશ $x^3+x^2-16x+20$ ના અવયવો પાડીએ. $x=2$ એ તેનું શૂન્ય છે (કારણ કે $2^3+2^2-16(2)+20 = 8+4-32+20 = 0$),તેથી આપણે $(x-2)$ વડે ભાગાકાર કરીએ:
$x^3+x^2-16x+20 = (x-2)(x^2+3x-10)$.
દ્વિઘાત પદના વધુ અવયવો પાડતા:
$(x^2+3x-10) = (x-2)(x+5)$.
તેથી,$x^3+x^2-16x+20 = (x-2)^2(x+5)$.
$x \neq 2$ માટે,$f(x) = \frac{(x-2)^2(x+5)}{(x-2)^2} = x+5$.
હવે,લક્ષની ગણતરી કરતા: $\lim_{x \to 2} f(x) = \lim_{x \to 2} (x+5) = 2+5 = 7$.
વિધેય $x=2$ આગળ સતત હોવાથી,$k = 7$ મળે.
592
MediumMCQ
જો વિધેય $f$ એ બિંદુ $x = \pi$ આગળ સતત હોય અને $f(x) = \begin{cases} kx+1; & x \leq \pi \\ \cos x; & x > \pi \end{cases}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત $\dots \dots \dots$ છે.
A
$\frac{1}{\pi}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$-\frac{2}{\pi}$
D
$0$

Solution

(C) કોઈ વિધેય $f(x)$ બિંદુ $x = a$ આગળ સતત હોય તે માટે ડાબી બાજુનું લક્ષ $(LHL)$,જમણી બાજુનું લક્ષ $(RHL)$ અને વિધેયનું તે બિંદુ આગળનું મૂલ્ય સમાન હોવા જોઈએ.
અહીં,$a = \pi$ છે.
$LHL$: $\lim_{x \to \pi^-} f(x) = \lim_{x \to \pi^-} (kx + 1) = k\pi + 1$.
$RHL$: $\lim_{x \to \pi^+} f(x) = \lim_{x \to \pi^+} (\cos x) = \cos(\pi) = -1$.
વિધેય $x = \pi$ આગળ સતત હોવાથી,$LHL$ = $RHL$ થાય.
તેથી,$k\pi + 1 = -1$.
$k\pi = -2$.
$k = -\frac{2}{\pi}$.
593
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x) = \begin{cases} x^3+8; x < 0 \\ x^2-4; x \ge 0 \end{cases}$ અને $g(x) = \begin{cases} (x-8)^{1/3}; x < 0 \\ (x+4)^{1/2}; x \ge 0 \end{cases}$. તો વિધેય $g \circ f$ અસતત હોય તેવા બિંદુઓની સંખ્યા ———— છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,$x=0$ આગળ $f(x)$ ની સાતત્યતા તપાસો.
$f(0^-) = \lim_{x \to 0^-} (x^3+8) = 8$.
$f(0^+) = \lim_{x \to 0^+} (x^2-4) = -4$.
$f(0^-) \neq f(0^+)$ હોવાથી,$f(x)$ એ $x=0$ આગળ અસતત છે.
હવે,સંયોજિત વિધેય $g(f(x))$ ધ્યાનમાં લો.
$x=0$ આગળ,ડાબી બાજુની લક્ષ કિંમત $g(f(0^-)) = g(8)$ છે. $8 \ge 0$ હોવાથી,$g(8) = (8+4)^{1/2} = \sqrt{12} = 2\sqrt{3}$.
જમણી બાજુની લક્ષ કિંમત $g(f(0^+)) = g(-4)$ છે. $-4 < 0$ હોવાથી,$g(-4) = (-4-8)^{1/3} = (-12)^{1/3} = -\sqrt[3]{12}$.
$g(f(0^-)) \neq g(f(0^+))$ હોવાથી,$g(f(x))$ એ $x=0$ આગળ અસતત છે.
આગળ,એવા બિંદુઓ તપાસો જ્યાં $f(x)$ એવી કિંમતો લે છે જે $g(f(x))$ ને અસતત બનાવે. $g(u)$ તેના પ્રદેશમાં તમામ $u$ માટે સતત છે.
આપણે તપાસીએ છીએ કે શું $f(x)$ એ સીમા $u=0$ ને ઓળંગે છે જ્યાં $g(u)$ તેની વ્યાખ્યા બદલે છે.
$x < 0$ માટે,$f(x) = x^3+8 = 0 \implies x = -2$. $x=-2$ આગળ,$f(-2)=0$. $g(f(-2)) = g(0) = (0+4)^{1/2} = 2$. લક્ષ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તે સતત છે.
$x \ge 0$ માટે,$f(x) = x^2-4 = 0 \implies x = 2$. $x=2$ આગળ,$f(2)=0$. $g(f(2)) = g(0) = 2$. લક્ષ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તે સતત છે.
આમ,અસતતતાનું એકમાત્ર બિંદુ $x=0$ છે. બિંદુઓની સંખ્યા $1$ છે.
594
DifficultMCQ
અંતરાલ $[2, 4]$ માં એવા બિંદુઓની સંખ્યા શોધો જ્યાં વિધેય $f(x) = [x^2 - x - 1/2]$ અસતત હોય,જ્યાં $[·]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે.
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$10$

Solution

(D) ધારો કે $g(x) = x^2 - x - 0.5$. વિધેય $f(x) = [g(x)]$ એવા બિંદુઓ આગળ અસતત હોય છે જ્યાં $g(x)$ પૂર્ણાંક કિંમત ધારણ કરે છે.
આપણે અંતરાલ $[2, 4]$ માં એવા બિંદુઓ $x$ શોધવાના છે કે જેથી $g(x) = k$ થાય,જ્યાં $k$ પૂર્ણાંક છે.
પ્રથમ,અંતરાલ $[2, 4]$ પર $g(x)$ નો વિસ્તાર શોધીએ.
$g(2) = 2^2 - 2 - 0.5 = 1.5$.
$g(4) = 4^2 - 4 - 0.5 = 11.5$.
$g'(x) = 2x - 1$ હોવાથી,$x \in [2, 4]$ માટે $g'(x) > 0$ થાય,તેથી $g(x)$ એ ચુસ્ત વધતું વિધેય છે.
જેમ $x$ એ $2$ થી $4$ સુધી બદલાય છે,તેમ $g(x)$ એ $[1.5, 11.5]$ અંતરાલની તમામ કિંમતો ધારણ કરે છે.
આ અંતરાલમાં $g(x)$ જે પૂર્ણાંક કિંમતો $k$ ધારણ કરે છે તે $k \in \{2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11\}$ છે.
દરેક પૂર્ણાંક $k$ માટે,અંતરાલ $[2, 4]$ માં બરાબર એક $x$ એવું મળે કે જેથી $g(x) = k$ થાય,કારણ કે $g(x)$ ચુસ્ત વધતું વિધેય છે.
આવા પૂર્ણાંકોની સંખ્યા $11 - 2 + 1 = 10$ છે.
આમ,અંતરાલ $[2, 4]$ માં અસતત બિંદુઓની સંખ્યા $10$ છે.

Continuity and Differentiation — Continuity · Frequently Asked Questions

1Are these Continuity and Differentiation questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Continuity and Differentiation Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.