Diseases caused by protozoa Questions in Gujarati

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
સ્પોરોઝોઈટ્સ એ મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ ના ચેપી સ્વરૂપો છે.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર કોઈ સ્વસ્થ મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે રક્ત ગંઠાઈ જતું અટકાવવા માટે યજમાનના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં લાળ દાખલ કરે છે.
આ સ્પોરોઝોઈટ્સ ચેપગ્રસ્ત મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં સંગ્રહિત હોય છે અને કરડતી વખતે લાળની સાથે માનવ યજમાનમાં મુક્ત થાય છે.
તેથી,સ્પોરોઝોઈટ્સ ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરની લાળમાં જોવા મળે છે.

(C) $Plasmodium$ એ મનુષ્યમાં મેલેરિયા માટે જવાબદાર એક આદિજીવ (protozoan) પરોપજીવી છે.
$Plasmodium$ ના જીવનચક્ર દરમિયાન,પરોપજીવી $RBCs$ (રક્તકણો) ની અંદર ઝડપથી ગુણન પામે છે.
જ્યારે આ $RBCs$ તૂટે છે,ત્યારે તેઓ પરોપજીવીની સાથે $haemozoin$ નામનો ઝેરી પદાર્થ મુક્ત કરે છે.
રુધિરાભિસરણમાં $haemozoin$ નું આ મુક્ત થવું એ મેલેરિયા સાથે સંકળાયેલ વારંવાર આવતી ઠંડી અને તાવ માટે જવાબદાર છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
માનવ યજમાનમાં,પરોપજીવી અલિંગી પ્રજનન (શિઝોગોની અને ગેમેટોગોની) કરે છે.
જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર ચેપગ્રસ્ત મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે ગેમેટોસાઇટ્સને ગ્રહણ કરે છે.
ફલન (નર અને માદા જન્યુઓનું જોડાણ) અને આગળનો વિકાસ (યુગ્મનજ અને સ્પોરોઝોઇટ્સનું નિર્માણ) મચ્છરના આંતરડામાં થાય છે.
વિકાસ પછી,સ્પોરોઝોઇટ્સ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં સ્થળાંતર કરે છે જેથી તે આગામી માનવ યજમાનમાં ફેલાઈ શકે.

(D) અમીબાયાસિસ, જેને અમીબિક મરડો પણ કહેવામાં આવે છે, તે $Entamoeba \text{ histolytica}$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
આ રોગના સામાન્ય લક્ષણોમાં કબજિયાત, પેટમાં દુખાવો અને ખેંચાણ, અને વધારે પડતા શ્લેષ્મ અને રુધિરની ગાંઠોવાળા મળનો સમાવેશ થાય છે.
આંતરિક રક્તસ્રાવ (Internal bleeding) એ અમીબાયાસિસનું પ્રાથમિક કે લાક્ષણિક લક્ષણ નથી, જોકે આંતરડાની દીવાલમાં ગંભીર ચાંદા પડી શકે છે.
તેથી, $D$ સાચો જવાબ છે.

(B) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મનુષ્યના શરીરમાં,પરોપજીવી યકૃતના કોષોમાં (એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર) અને ત્યારબાદ રક્તકણોમાં (એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર) અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર દરમિયાન,કેટલાક મેરોઝોઇટ્સ રક્તકણો $(RBCs)$ ની અંદર નર અને માદા ગેમેટોસાઇટ્સમાં વિભેદિત થાય છે.
આ ગેમેટોસાઇટ્સ જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર રુધિરનો ખોરાક લે છે ત્યારે તેના શરીરમાં પ્રવેશે છે,જ્યાં તેઓ લિંગી પ્રજનન કરે છે.
તેથી,ગેમેટોસાઇટ્સના નિર્માણ માટેનું સાચું સ્થાન મનુષ્યના $RBC$ છે.

(A) મેલેરિયામાં,$Plasmodium$ પરોપજીવી મનુષ્યના રક્તકણો $(RBCs)$ ને સંક્રમિત કરે છે.
જેમ જેમ પરોપજીવી વૃદ્ધિ પામે છે અને ગુણન કરે છે,તેમ તે $RBCs$ માં રહેલા હિમોગ્લોબિનનું વિઘટન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન $Haemozoin$ નામનો એક ઝેરી પદાર્થ મુક્ત થાય છે.
જ્યારે સંક્રમિત $RBCs$ તૂટે છે,ત્યારે $Haemozoin$ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં મુક્ત થાય છે,જે મેલેરિયાના લાક્ષણિક લક્ષણો જેવા કે ઠંડી લાગવી અને દર $3$ થી $4$ દિવસે આવતા તીવ્ર તાવ માટે જવાબદાર છે.

(D) મચ્છરો ઘણા રોગો માટે જૈવિક વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$1$. $Anopheles$ મચ્છર એ મેલેરિયા માટે વાહક છે.
$2$. $Aedes$ મચ્છર એ ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા માટે વાહક છે.
$3$. $Culex$ મચ્છર એ ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) માટે વાહક છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી મચ્છરો દ્વારા ફેલાતા રોગોની જોડી ડેન્ગ્યુ અને મેલેરિયા છે.

(A) અમીબાયાસિસ, જેને અમીબિક મરડો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Entamoeba \text{ histolytica}$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
આ રોગના લક્ષણોમાં કબજિયાત, પેટમાં દુખાવો અને ખેંચાણનો સમાવેશ થાય છે.
તેનું અન્ય લાક્ષણિક લક્ષણ વધુ પડતા શ્લેષ્મ અને રુધિરની ગાંઠોવાળા મળનો ત્યાગ છે.
તેથી, વિકલ્પ $A$ અમીબાયાસિસના લક્ષણોનું યોગ્ય વર્ણન કરે છે.

(C) હિમોઝોઈન એ મેલેરિયાના પરોપજીવી $Plasmodium$ થી ચેપગ્રસ્ત રક્તકણોના તૂટવા દરમિયાન લોહીમાં મુક્ત થતો એક ઝેરી પદાર્થ છે.
આ ઝેર મેલેરિયાના દર્દીઓમાં દર $3$ થી $4$ દિવસે આવતી ઠંડી અને તીવ્ર તાવ માટે જવાબદાર છે.
તે યજમાનના રક્તકણોની અંદર પરોપજીવી દ્વારા હિમોગ્લોબિનના વિઘટનથી બને છે.

(A) આ આકૃતિ મેલેરિયાના પરોપજીવી,$Plasmodium$ ના જીવનચક્રને દર્શાવે છે.
ચોક્કસ રીતે,તે મચ્છરના આંતરડાની દીવાલમાં રહેલા ઊસાઈસ્ટ (oocyst) નું વિઘટન દર્શાવે છે,જેમાંથી અસંખ્ય ચેપી તબક્કાઓ મુક્ત થાય છે જેને સ્પોરોઝોઈટ્સ કહેવામાં આવે છે.
આ સ્પોરોઝોઈટ્સ ત્યારબાદ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં સ્થળાંતર કરે છે,જ્યાંથી તેઓ રુધિર આહાર દરમિયાન માનવ યજમાનમાં દાખલ થાય છે.
તેથી,$X$ એ સ્પોરોઝોઈટ્સ દર્શાવે છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં લિંગી અને અલિંગી બંને પ્રકારના પ્રજનનનો સમાવેશ થાય છે.
માનવ યજમાનમાં અલિંગી તબક્કા દરમિયાન,$Plasmodium$ મેરોઝોઈટ્સ ઉત્પન્ન કરવા માટે બહુભાજન (schizogony) કરે છે.
જોકે,તેના જીવનચક્રના સંદર્ભમાં,સ્પોરોઝોઈટ્સ તરીકે ઓળખાતા ચેપી તબક્કાઓનું નિર્માણ માદા $Anopheles$ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં થાય છે.
મોટી સંખ્યામાં સ્પોરોઝોઈટ્સ ઉત્પન્ન કરવાની આ પ્રક્રિયા બીજાણુ નિર્માણ (sporogony) નું એક સ્વરૂપ છે.
તેથી,બીજાણુ નિર્માણ એ $Plasmodium$ ના જીવનચક્રની એક લાક્ષણિકતા છે.

(C) $Plasmodium$ એ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનું પ્રજાતિ છે જે પૃષ્ઠવંશીઓ અને કીટકોના ફરજિયાત પરોપજીવી છે.
$Plasmodium$ ની પ્રજાતિઓ મનુષ્યમાં મેલેરિયા રોગ ફેલાવવા માટે જવાબદાર છે.
ખાસ કરીને,$Plasmodium$ $vivax$,$Plasmodium$ $malariae$ અને $Plasmodium$ $falciparum$ જેવી પ્રજાતિઓ વિવિધ પ્રકારના મેલેરિયા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) $\text{મેલેરિયા}$ રોગ $\text{પ્લાઝમોડિયમ}$ $(Plasmodium)$ પ્રજાતિના પ્રજીવો દ્વારા થાય છે (દા.ત., $Plasmodium$ $vivax$, $Plasmodium$ $falciparum$).
$\text{પોટેટો}$ $\text{સ્પિન્ડલ}$ $\text{ટ્યુબર}$ $\text{ડિસીઝ}$ વાયરોઈડ્સ દ્વારા થાય છે.
$\text{દાદ}$ $(Ringworm)$ એ ફૂગ દ્વારા થતો ચેપ છે, જે $Microsporum$, $Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ જેવી ફૂગથી થાય છે.
$\text{ટાઈફોઈડ}$ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે.

(C) મેલેરિયાનો તાવ રુધિરમાં $hemozoin$ નામના ઝેરી પદાર્થના મુક્ત થવાને કારણે આવે છે. જ્યારે $Plasmodium$ પરોપજીવી તેનું એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર (રક્તકણોમાં થતું ચક્ર) પૂર્ણ કરે છે અને યજમાનના રક્તકણોને તોડીને $merozoites$ ની નવી પેઢીને મુક્ત કરે છે,ત્યારે આ પદાર્થ મુક્ત થાય છે. તેથી,મેલેરિયા સાથે સંકળાયેલ સામયિક તાવ અને ઠંડી સીધી રીતે તૂટેલા રક્તકણોમાંથી $merozoites$ અને $hemozoin$ ના મુક્ત થવા સાથે જોડાયેલ છે.

(B) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે $Plasmodium$ ના પરોપજીવીઓને $Sporozoites$ (બીજાણુઓ) સ્વરૂપે મનુષ્યના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
આ $Sporozoites$ મનુષ્ય માટે પરોપજીવીની સંક્રમિત અવસ્થા છે.
તેઓ રુધિર દ્વારા યકૃત સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તેઓ યકૃતના કોષોને ચેપ લગાડે છે અને તેમનું અલિંગી પ્રજનન ચક્ર શરૂ કરે છે.

(B) સ્લીપિંગ સિકનેસ, જેને આફ્રિકન ટ્રાયપેનોસોમિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Trypanosoma \text{ } brucei$ નામના પ્રજીવ (protozoan) દ્વારા થતો રોગ છે।
આ પરોપજીવી મનુષ્યમાં ચેપગ્રસ્ત ત્સે-ત્સે માખી (પ્રજાતિ $Glossina$) ના કરડવાથી ફેલાય છે।
તેથી, ત્સે-ત્સે માખી આ રોગ માટે જૈવિક વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે।

(C) એમીબીઆસિસ (એમીબિક મરડો) એ $Entamoeba \text{ } histolytica$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે।
આ પરોપજીવી મુખ્યત્વે દૂષિત ખોરાક અને પાણીના સેવન દ્વારા ફેલાય છે।
તેથી, આ રોગને રોકવાનો સૌથી અસરકારક રસ્તો વ્યક્તિગત અને જાહેર સ્વચ્છતા જાળવવી છે, જેમ કે ઉકાળેલું પાણી પીવું અને ખોરાકને યોગ્ય રીતે ઢાંકીને રાખવો।
મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ મેલેરિયા કે ડેન્ગ્યુ જેવા રોગોને રોકવામાં મદદ કરે છે, એમીબીઆસિસમાં નહીં।

(A) મેલિગ્નન્ટ ટર્શિયન મેલેરિયા એ મેલેરિયાનો એક ગંભીર પ્રકાર છે જે $Plasmodium$ $falciparum$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
તેમાં ખૂબ જ તીવ્ર તાવ આવે છે અને તે સેરેબ્રલ મેલેરિયા જેવી ગંભીર જટિલતાઓ તરફ દોરી શકે છે,તેથી તેને 'મેલિગ્નન્ટ' (હાનિકારક) કહેવામાં આવે છે.

(C) $1880$ માં,ફ્રેન્ચ આર્મી સર્જન ચાર્લ્સ લુઈસ અલ્ફોન્સ લેવીરને મેલેરિયાથી પીડાતા દર્દીઓના રક્તકણોમાં $Plasmodium$ નામના પરોપજીવીની હાજરી શોધી કાઢી હતી. આ શોધ પ્રજીવજન્ય રોગોના અભ્યાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ હતી અને તેનાથી સાબિત થયું કે મેલેરિયા એક પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.

(A) મેલેરિયાના પરોપજીવી $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મનુષ્યના શરીરમાં પરોપજીવી અલિંગી પ્રજનન (સ્કીઝોગોની) કરે છે.
માદા $Anopheles$ મચ્છરમાં પરોપજીવી લિંગી પ્રજનન (ગેમેટોગોની અને સ્પોરોગોની) કરે છે.
તેથી,મચ્છરમાં થતો તબક્કો લિંગી ચક્ર છે.

(D) જે સજીવના નાશ પામવાની શક્યતા સૌથી વધુ છે તે $Plasmodium$ છે.
$Plasmodium$ એ એક પ્રજીવ પરોપજીવી છે જેને તેના પ્રસરણ માટે વાહકની જરૂર પડે છે,ખાસ કરીને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
$Anopheles$ મચ્છરના જીવનચક્રમાં જલીય અવસ્થાનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં તે તળાવો અને ખાબોચિયા જેવા સ્થિર પાણીમાં ઈંડા મૂકે છે.
જો બધા જ તળાવો અને ખાબોચિયા નાશ પામે,તો મચ્છરોની વસ્તીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે,જેનાથી $Plasmodium$ નું પ્રસરણ ચક્ર તૂટી જશે અને તે પર્યાવરણમાંથી નાશ પામશે.
$Leishmania$ રેતીના માખી (sandfly) દ્વારા,$Trypanosoma$ ત્સે-ત્સે માખી દ્વારા અને $Ascaris$ એ જમીન દ્વારા ફેલાતું કૃમિ છે,જેમાંથી કોઈ પણ તેના જીવનચક્ર માટે મુખ્યત્વે તળાવો કે ખાબોચિયા પર આધારિત નથી.

(D) $Entamoeba coli$ એ મનુષ્યના આંતરડામાં જોવા મળતું બિન-રોગકારક (non-pathogenic) સહભોજી સજીવ છે.
તે મનુષ્યમાં કોઈ પણ રોગ ફેલાવતું નથી.
$Entamoeba histolytica$ એ અમીબીય મરડો (amoebic dysentery) માટે જવાબદાર પ્રજાતિ છે.
તેથી, સાચો જવાબ $\text{આપેલ પૈકી એક પણ નહીં}$ છે.

(C) કાલા-અઝાર (વિસેરલ લેશમેનિયાસિસ) અને ઓરિએન્ટલ સોર (ક્યુટેનિયસ લેશમેનિયાસિસ) એ $Leishmania$ પ્રજાતિના પ્રજીવ પરોપજીવીઓ દ્વારા થાય છે.
આ રોગો મનુષ્યમાં ચેપગ્રસ્ત માદા રેતમાખી (Sandfly),જે $Phlebotomus$ પ્રજાતિની છે,તેના કરડવાથી ફેલાય છે.

(A) મેલેરિયા $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે. અતિશય ગરમી કે ઠંડી જેવી પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન,પુખ્ત મચ્છરો મૃત્યુ પામે છે અથવા નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે. જોકે,આ સમયગાળા દરમિયાન $Plasmodium$ પરોપજીવી મનુષ્ય યજમાન (રિઝર્વોયર) માં જીવંત રહે છે. જ્યારે ઉષ્ણ-ભીની પરિસ્થિતિ પાછી આવે છે,ત્યારે મચ્છરોની વસ્તી વધે છે અને તેઓ સંક્રમિત મનુષ્યો પાસેથી પરોપજીવી મેળવે છે,જેના કારણે મેલેરિયાના કેસોમાં ફરીથી વધારો થાય છે. આમ,માનવ વાહકોમાં પરોપજીવીનું અસ્તિત્વ એ રોગના પુનરાગમનનું મુખ્ય કારણ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે।
$Glossina \text{ } palpalis$ (ત્સે-ત્સે માખી) એ આફ્રિકન સ્લીપિંગ સિકનેસ (ટ્રાયપેનોસોમિયાસિસ) માટેનું વાહક છે।
$Culex \text{ } pipiens$ એ $Wuchereria \text{ } bancrofti$ માટેનું સામાન્ય વાહક છે, જે ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ ફેલાવે છે।
$Aedes \text{ } aegypti$ એ યલો ફીવર અને ડેન્ગ્યુ માટેનું મુખ્ય વાહક છે।
$Anopheles \text{ } stephensi$ એ મેલેરિયાનું વાહક છે, લેશમેનિયાસિસનું નહીં। લેશમેનિયાસિસ (કાલા-આઝાર) સેન્ડફ્લાય (રેતીની માખી), $Phlebotomus$ દ્વારા ફેલાય છે।

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે નર $Anopheles$ મચ્છર વનસ્પતિના રસ અને ફૂલોના મધ પર નભે છે,લોહી પર નહીં.
તેમની પાસે મનુષ્યોને કરડવા અને રોગકારક જીવાણુઓ ફેલાવવા માટે જરૂરી છિદ્ર પાડતા અને ચૂસતા મુખાગો હોતા નથી.
કારણ ખોટું છે કારણ કે નર $Anopheles$ મચ્છર $Plasmodium$ ધરાવતા જ નથી,પછી ભલે તે ગમે તેટલા બિન-ઝેરી હોય. $Plasmodium$ ને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા અને મનુષ્યોમાં ફેલાવવા માટે માદા $Anopheles$ મચ્છરની જરૂર હોય છે.

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે $Plasmodium$ $vivax$ એ પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે મનુષ્યોમાં મેલેરિયા ફેલાવે છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે મેલેરિયા દૂષિત પાણીથી થતો નથી; તે એક વાહકજન્ય રોગ છે જે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(N/A) મેલેરિયા $Plasmodium$ (પ્લાઝમોડિયમ) તરીકે ઓળખાતા એક સૂક્ષ્મ પ્રજીવ (protozoan) દ્વારા થાય છે.
$Plasmodium$ $vivax$,$Plasmodium$ $malariae$ અને $Plasmodium$ $falciparum$ જેવી પ્લાઝમોડિયમની વિવિધ જાતિઓ મેલેરિયાના વિવિધ પ્રકારો માટે જવાબદાર છે.
$Plasmodium$ $falciparum$ દ્વારા થતો મેલેરિયા સૌથી ગંભીર છે અને તે જીવલેણ પણ સાબિત થઈ શકે છે.

(N/A) અમીબીઆસિસ કે અમીબીય મરડો મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં જોવા મળતા પરોપજીવી પ્રજીવ $Entamoeba \ histolytica$ દ્વારા થાય છે.
આ રોગના લક્ષણોમાં કબજિયાત,પેટમાં દુખાવો અને ખેંચાણ,મળમાં અતિશ્લેષ્મ (excess mucus) અને રુધિરની ગાંઠો જોવા મળે છે.
ઘરમાખીઓ આ રોગના યાંત્રિક વાહકો તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ચેપગ્રસ્ત મળમાંથી પરોપજીવીઓને ખોરાક અને ખાદ્ય પદાર્થો સુધી વહન કરીને તેને દૂષિત કરે છે.
મળ દ્વારા દૂષિત થયેલ પીવાનું પાણી અને ખોરાક એ આ રોગના ચેપ અને ફેલાવાના મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

(N/A) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
$1$. ચેપની શરૂઆત ત્યારે થાય છે જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,જેનાથી સ્પોરોઝોઇટ્સ રુધિરમાં દાખલ થાય છે.
$2$. સ્પોરોઝોઇટ્સ યકૃતમાં પહોંચે છે,જ્યાં તેઓ અલિંગી પ્રજનન કરે છે,જેના પરિણામે યકૃતના કોષો તૂટે છે અને પરોપજીવીઓ રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
$3$. આ પરોપજીવીઓ ત્યારબાદ રક્તકણો $(RBCs)$ ને ચેપ લગાડે છે,જ્યાં તેઓ અલિંગી પ્રજનન ચાલુ રાખે છે,જે તાવ અને ઠંડીના ચક્રનું કારણ બને છે.
$4$. કેટલાક પરોપજીવીઓ $RBCs$ ની અંદર નર અને માદા ગેમેટોસાઇટ્સમાં વિભેદિત થાય છે.
$5$. જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર કોઈ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને કરડે છે,ત્યારે તે રુધિરની સાથે આ ગેમેટોસાઇટ્સને પણ ગ્રહણ કરે છે.
$6$. મચ્છરના આંતરડામાં પરોપજીવીનું ફલન અને વિકાસ થાય છે.
$7$. પરિપક્વ સ્પોરોઝોઇટ્સ ત્યારબાદ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં સ્થળાંતર કરે છે,જે આગામી માનવ યજમાનને ચેપ લગાડવા માટે તૈયાર હોય છે.

(C) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે.
આ કરડવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન,મચ્છરની લાળ દ્વારા $Sporozoites$ સ્વરૂપે પરોપજીવી માનવ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ થાય છે.
$Sporozoites$ એ મનુષ્યો માટે $Plasmodium$ નો ચેપી તબક્કો છે,જે ત્યારબાદ ચેપ ફેલાવવા માટે યકૃતમાં જાય છે.

(B) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે $Plasmodium$ ના પરોપજીવીઓને $Sporozoites$ (બીજાણુઓ) સ્વરૂપે મનુષ્યના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
આ $Sporozoites$ એ મનુષ્ય માટે પરોપજીવીનો ચેપી તબક્કો છે.
તેઓ યકૃતમાં પહોંચે છે,જ્યાં તેઓ ગુણન પામે છે અને અંતે રક્તકણોને ચેપ લગાડે છે,જેનાથી મેલેરિયાના લક્ષણો જોવા મળે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પ્રી-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર: આ તબક્કામાં, મચ્છરની લાળમાંથી સ્પોરોઝોઇટ્સ માનવ રુધિરમાં પ્રવેશે છે અને યકૃતના કોષો સુધી પહોંચે છે.
$(b)$ એક્ઝો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર: આ તબક્કામાં, પરોપજીવી યકૃતના કોષોની અંદર ગુણન પામે છે, અંતે તેમને તોડીને મેરોઝોઇટ્સને રુધિરમાં મુક્ત કરે છે.
$(c)$ એન્ડો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર (એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર): આ તબક્કામાં, મેરોઝોઇટ્સ (અથવા મેટા-ક્રિપ્ટોમેરોઝોઇટ્સ) $RBC$ માં પ્રવેશે છે, જ્યાં તેઓ ગોળાકાર બને છે અને આગળનો વિકાસ કરે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a-2), (b-3), (c-1)$ છે.

(N/A) હિમોઝોઈન એ મેલેરિયાના પરોપજીવી $Plasmodium$ થી સંક્રમિત $RBCs$ (રક્તકણો) તૂટવાથી લોહીમાં મુક્ત થતો એક ઝેરી પદાર્થ છે.
તે મેલેરિયાના લાક્ષણિક લક્ષણો માટે જવાબદાર છે,ખાસ કરીને ઠંડી લાગવી અને સમયાંતરે આવતો ઊંચો તાવ.

(B) $1$. મરડો બેક્ટેરિયા (દા.ત.,શિગેલા) અથવા પ્રજીવ (દા.ત.,એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા) દ્વારા થઈ શકે છે.
$2$. અમીબીયાસીસ એ પ્રજીવજન્ય રોગ છે જે એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા નામના પરોપજીવી દ્વારા થાય છે,બેક્ટેરિયા દ્વારા નહીં.
$3$. પ્લેગ એ યર્સિનિયા પેસ્ટિસ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે.
$4$. અમીબીયાસીસ એ સંપૂર્ણપણે પ્રજીવ દ્વારા થતો ચેપ હોવાથી,તે સાચો જવાબ છે.

(B) અમીબીય મરડો,જેને અમીબાયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રજીવજન્ય રોગ છે.
તે $Entamoeba \ histolytica$ નામના પરોપજીવી દ્વારા થાય છે,જે મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં ચેપ લગાડે છે.
તેના લક્ષણોમાં કબજિયાત,પેટમાં દુખાવો,ખેંચાણ,મળમાં વધુ પડતો શ્લેષ્મ અને રુધિરની ગાંઠોનો સમાવેશ થાય છે.
$Shigella \ dysenteriae$ બેસિલરી મરડો કરે છે,જ્યારે પટ્ટીકૃમિ અને એસ્કેરિસ એ કૃમિજન્ય પરોપજીવીઓ છે.

(D) મળમાં શ્લેષ્મ અને રુધિરની ગાંઠોનું હોવું એ અમીબિક મરડા (એમીબાયાસિસ) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જે $Entamoeba \ histolytica$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે. શિગેલૉસિસ ($Shigella$ બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ) માં પણ મળમાં રુધિર અને શ્લેષ્મ જોવા મળે છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ અને $B$ બંને આ લક્ષણો સાથે સંકળાયેલા હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) $1$. મેલેરિયા એ $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
$2$. એમીબીયાસીસ એ $Entamoeba \text{ } histolytica$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
$3$. પોલિયો એ $Poliovirus$ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
$4$. તેથી, પોલિયો એ પ્રજીવ દ્વારા થતો રોગ નથી.

(C) ઘાતક મેલેરિયા એ મેલેરિયાનું સૌથી ગંભીર અને જીવલેણ સ્વરૂપ છે.
તે $Plasmodium$ $falciparum$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
જ્યારે $P. vivax$, $P. malariae$ અને $P. ovale$ જેવી અન્ય પ્રજાતિઓ મેલેરિયાના હળવા સ્વરૂપો માટે જવાબદાર છે, ત્યારે $P. falciparum$ જો સમયસર સારવાર ન મળે તો સેરેબ્રલ મેલેરિયા, અંગોની નિષ્ફળતા અને મૃત્યુ જેવી ગંભીર જટિલતાઓ પેદા કરી શકે છે.

(C) મેલેરીયા $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
જ્યારે $Plasmodium$ પરોપજીવી મનુષ્યના રક્તકણો $(RBCs)$ માં ચેપ લગાડે છે,ત્યારે તે અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,પરોપજીવી રુધિરમાં $Hemozoin$ નામનો ઝેરી પદાર્થ મુક્ત કરે છે.
આ $Hemozoin$ નું મુક્ત થવું એ મેલેરીયાના દર્દીઓમાં દર ત્રણ કે ચાર દિવસે આવતા ઠંડી અને તીવ્ર તાવના લક્ષણો માટે જવાબદાર છે.

(B) $Plasmodium$ (પ્લાઝમોડીયમ) એ મેલેરિયા માટે જવાબદાર રોગકારક છે. $Plasmodium$ ના જીવનચક્ર માટે બે યજમાનની જરૂર હોય છે: માનવ (મધ્યવર્તી યજમાન) અને માદા એનોફીલીસ મચ્છર (અંતિમ યજમાન/વાહક). માદા એનોફીલીસ મચ્છર વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે પરોપજીવીના ચેપી તબક્કા (સ્પોરોઝોઈટ્સ) ને તેના કરડવાથી ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિમાંથી સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં ફેલાવે છે.

(C) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે રુધિરમાં સ્પોરોઝુઓઈટ્સ દાખલ કરે છે.
આ સ્પોરોઝુઓઈટ્સ સૌ પ્રથમ યકૃતમાં જાય છે,જ્યાં તેઓ અલિંગી પ્રજનન (એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર) દ્વારા મેરોઝુઓઈટ્સ બનાવે છે.
જો યકૃત દૂર કરવામાં આવે,તો પરોપજીવી તેના જીવનચક્રનો આ આવશ્યક તબક્કો પૂર્ણ કરી શકતું નથી.
પરોપજીવી ગુણન પામી શકતું નથી કે રક્તકણોને ચેપ લગાડતા તબક્કામાં રૂપાંતરિત થઈ શકતું નથી,તેથી મેલેરિયાના ક્લિનિકલ લક્ષણો જોવા મળશે નહીં.
આથી,મેલેરિયા થશે નહીં.

(C) $Plasmodium$ (પ્લાઝમોડીયમ) ના જીવનચક્રમાં બે યજમાન હોય છે: મનુષ્ય અને માદા એનાફીલીસ મચ્છર.
મનુષ્યમાં,$Plasmodium$ યકૃતના કોષો અને રક્તકણો $(RBCs)$ માં અલિંગી પ્રજનન (શિઝોગોની) કરે છે.
લિંગી પ્રજનન (જન્યુજનન અને ફલન) માદા એનાફીલીસ મચ્છરના આંતરડામાં થાય છે.
ફલન પછી,યુગ્મનજ સ્પોરોઝોઈટ્સમાં વિકસે છે,જે મચ્છરની લાળગ્રંથીઓમાં સ્થળાંતર કરે છે અને ત્યાંથી નવા માનવ યજમાનમાં ફેલાય છે.

(A) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
$1$. મનુષ્યમાં,પરોપજીવી યકૃત અને રક્તકણોમાં અલિંગી પ્રજનન (schizogony) કરે છે.
$2$. ગેમેટોસાઇટ્સ (નર અને માદા જન્યુઓ) મનુષ્યના રક્તકણોમાં બને છે પરંતુ ત્યાં ફલન થતું નથી.
$3$. જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર ચેપગ્રસ્ત મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે આ ગેમેટોસાઇટ્સને ગ્રહણ કરે છે.
$4$. ફલન અને ફલિતાંડનું નિર્માણ માદા $Anopheles$ મચ્છરના પાચનમાર્ગ (મધ્ય આંતરડા) માં થાય છે.

(A) $Black\, water\, fever$ એ મેલેરિયાની એક ગંભીર જટિલતા છે જે $Plasmodium\, falciparum$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
તેમાં રક્તકણોનો નાશ $(hemolysis)$ થાય છે,જેના કારણે હિમોગ્લોબિન રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
આ વધારાનું હિમોગ્લોબિન મૂત્ર દ્વારા ઉત્સર્જિત થાય છે,જે મૂત્રને ઘેરો,કાળો રંગ આપે છે,તેથી તેને $Black\, water\, fever$ કહેવામાં આવે છે.

(D) મનુષ્યના રક્તકણોમાં પરોપજીવી તરીકે વસવાટ કરતું સજીવ $Plasmodium$ છે.
$Plasmodium$ એ પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે મનુષ્યમાં મેલેરિયા રોગ ફેલાવે છે.
તેના જીવનચક્ર દરમિયાન,તે મનુષ્યના યકૃતના કોષોને સંક્રમિત કરે છે અને ત્યારબાદ રક્તકણો $(RBCs)$ માં પ્રવેશ કરે છે,જ્યાં તે ગુણન પામે છે. આ પ્રક્રિયાને કારણે રક્તકણો તૂટે છે અને ઝેરી દ્રવ્યો મુક્ત થાય છે,જેનાથી મેલેરિયાના લક્ષણો જોવા મળે છે.
પટ્ટીકૃમિ અને કરમિયા આંતરડાના પરોપજીવીઓ છે,જ્યારે લાખનું કીટક મનુષ્યનો પરોપજીવી નથી.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
કોપેપોડ્સ,જૂ અને ઈતડી એ બાહ્ય પરોપજીવીઓ (ectoparasites) ના ઉદાહરણો છે જે યજમાન સજીવની સપાટી પર રહે છે.
પ્લાઝમોડિયમ એ અંતઃપરોપજીવી (endoparasite) છે જે યજમાનના શરીરની અંદર (ખાસ કરીને રક્તકણો અથવા યકૃતના કોષોમાં) રહે છે.
તેથી,પ્લાઝમોડિયમ અસંગત છે કારણ કે તે અંતઃપરોપજીવી છે,જ્યારે અન્ય બાહ્ય પરોપજીવીઓ છે.

(B) અમીબાયાસિસ, જેને અમીબિક મરડો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે પેટમાં દુખાવો અને ઝાડા દ્વારા લાક્ષણિક છે. તે $Entamoeba$ $\text{histolytica}$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે. ઘરમાખીઓ યાંત્રિક વાહક તરીકે કામ કરે છે, જે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના મળમાંથી પરોપજીવીને ખોરાક અને ખાદ્ય પદાર્થો સુધી પહોંચાડે છે, જેનાથી તે દૂષિત થાય છે.

(B) મરઘાંમાં પ્રજીવ $Eimeria$ દ્વારા થતો રોગ $Coccidiosis$ (કોક્સિડિયોસિસ) છે.
આ ચેપ પક્ષીઓના આંતરડાના માર્ગને અસર કરે છે,જેના કારણે લોહીવાળા ઝાડા,વજનમાં ઘટાડો અને નિર્જલીકરણ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.
$Fowl$ $cholera$ (ફોલ કોલેરા) એ $Pasteurella$ $multocida$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$Thrush$ (થ્રશ) એ $Candida$ $albicans$ દ્વારા થતો ફૂગનો ચેપ છે.
$Ranikhet$ (રાણીખેત) એ વાયરસ દ્વારા થતો રોગ છે જે $Newcastle$ $disease$ $virus$ $(NDV)$ દ્વારા ફેલાય છે.

(C) ચાગાસ રોગ, જેને અમેરિકન ટ્રાયપેનોસોમિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Trypanosoma cruzi$ નામના પ્રજીવ (protozoan) દ્વારા થતો એક ઉષ્ણકટિબંધીય પરોપજીવી રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે મનુષ્યો અને અન્ય સસ્તન પ્રાણીઓમાં ટ્રાયટોમાઇન બગ (triatomine bug) નામના કીટક દ્વારા ફેલાય છે, જેને સામાન્ય રીતે 'કિસિંગ બગ' (જેમ કે $Triatoma$, $Rhodnius$ અને $Panstrongylus$ પ્રજાતિઓ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.