Gujarati

Diseases caused by Fungi Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Human Health and Disease · Diseases caused by Fungi

53+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 53 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
કોક્સિડિયોઇડોમાયકોસિસ (Coccidioidomycosis) કોના દ્વારા થાય છે?
A
કોક્સિડિયોઇડ્સ (Coccidioides)
B
ક્રિપ્ટોકોકસ (Cryptococcus)
C
ફ્યુસેરિયમ (Fusarium)
D
કર્વ્યુલેરિયા (Curvularia)

Solution

(A) કોક્સિડિયોઇડોમાયકોસિસ, જેને વેલી ફીવર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Coccidioides$ પ્રજાતિના ફૂગના બીજાણુઓ શ્વાસમાં લેવાથી થતો ચેપ છે.
મુખ્યત્વે $Coccidioides$ $\text{immitis}$ અને $Coccidioides$ $\text{posadasii}$ નામની ફૂગ આ રોગ માટે જવાબદાર છે.
આ ફૂગ સામાન્ય રીતે સૂકા અને અર્ધ-સૂકા પ્રદેશોની જમીનમાં જોવા મળે છે.
2
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું યોગ્ય રીતે જોડાયેલું નથી?
A
મૂળ ગાંઠનો રોગ - $Meloidogyne \ javanica$
B
બાજરીનો સ્મટ - $Tolysporium \ penicillariae$
C
જવનો કવર્ડ સ્મટ - $Ustilago \ nuda$
D
બટાટાનો મોડો અંગારીયો રોગ - $Phytophthora \ infestans$

Solution

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
જવનો કવર્ડ સ્મટ રોગ $Ustilago \ hordei$ ફૂગ દ્વારા થાય છે,$Ustilago \ nuda$ દ્વારા નહીં.
$Ustilago \ nuda$ એ જવના લૂઝ સ્મટ (loose smut) માટે જવાબદાર છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલી જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે.
3
EasyMCQ
મનુષ્યમાં રોગ પેદા કરી શકે તેવી ફૂગ કઈ છે?
A
પક્સિનિયા (Puccinia)
B
એસ્પરજિલસ (Aspergillus)
C
સિસ્ટોપસ (Cystopus)
D
રાઈઝોપસ (Rhizopus)

Solution

(B) $Aspergillus$ એ ફૂગનું એક પ્રજાતિ છે જે મનુષ્યમાં એસ્પરજિલોસિસ જેવા રોગો પેદા કરી શકે છે.
વધુમાં,$Aspergillus$ ની કેટલીક પ્રજાતિઓ એફલાટોક્સિન (aflatoxins) તરીકે ઓળખાતા ઝેરી દ્વિતીયક ચયાપચયકો ઉત્પન્ન કરે છે,જે શક્તિશાળી કાર્સિનોજેન્સ છે અને મનુષ્યમાં કેન્સરનું કારણ બની શકે છે.
4
EasyMCQ
જુવારનો 'કવર્ડ સ્મટ' (Covered smut) રોગ કોના દ્વારા થાય છે?
A
Sphacelotheca cruenta
B
Sphacelotheca sorghi
C
Sphacelotheca reiliana
D
Tolyposporium ehrenbergii

Solution

(B) જુવારનો 'કવર્ડ સ્મટ' રોગ $Sphacelotheca$ $sorghi$ નામની ફૂગ દ્વારા થતો બીજજન્ય રોગ છે.
આ રોગકારક યજમાન વનસ્પતિના બીજાશયને ચેપ લગાડે છે અને દાણાની જગ્યાએ કાળા બીજાણુઓનો સમૂહ બનાવે છે,જે એક મજબૂત આવરણથી ઢંકાયેલું હોય છે,તેથી તેને 'કવર્ડ' (ઢંકાયેલું) સ્મટ કહેવામાં આવે છે.
5
MediumMCQ
$Ustilago$ ફૂગ દ્વારા થતા રોગોને 'સ્મટ્સ' (smuts) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે:
A
તેઓ અનાજ પર પરોપજીવી તરીકે રહે છે
B
અસરગ્રસ્ત યજમાન સંપૂર્ણપણે કાળો થઈ જાય છે
C
તેમનું કવકજાળ (mycelium) કાળું હોય છે
D
તેઓ બીજાણુઓનો કાળો,રાખ જેવો જથ્થો ઉત્પન્ન કરે છે

Solution

(D) $Ustilago$ પ્રજાતિની ફૂગને સામાન્ય રીતે 'સ્મટ ફૂગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમને 'સ્મટ્સ' કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ યજમાન વનસ્પતિના ચેપગ્રસ્ત ભાગો,જેમ કે દાણા અથવા પુષ્પવિન્યાસ પર બીજાણુઓનો (ટેલિયોસ્પોર) મોટો,ઘેરો,પાવડર જેવો અને રાખ જેવો જથ્થો ઉત્પન્ન કરે છે.
આ બીજાણુઓ અસરગ્રસ્ત વનસ્પતિના ભાગોને બળી ગયેલો દેખાવ આપે છે,જે રાખ (soot) જેવો લાગે છે.
6
EasyMCQ
મનુષ્યમાં $Mucor$ દ્વારા થતો રોગ કયો છે?
A
ટોરુલોસિસ
B
મ્યુકોરમાયકોસિસ
C
મોનિલીયાસિસ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $Mucor$ ની પ્રજાતિઓ,જેમ કે $Mucor$ $pusillus$ અને $Mucor$ $ramosissimus$,મનુષ્યમાં ફૂગનો ચેપ લગાડે છે જેને મ્યુકોરમાયકોસિસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ચેપ ફેફસાં,પાચનમાર્ગ અને ચેતાતંત્ર સહિતના વિવિધ આંતરિક અંગોને અસર કરી શકે છે.
7
EasyMCQ
$Rhizopus$ $sp.$ દ્વારા કયો રોગ થાય છે?
A
બટાટાનો વહેલો અંગારીયો રોગ (Early blight)
B
રોપાઓનો ડૅમ્પિંગ ઓફ રોગ
C
શક્કરિયામાં સોફ્ટ રોટ (નરમ સડો)
D
ડાંગરનો બ્લાસ્ટ રોગ

Solution

(C) $Rhizopus$ પ્રજાતિઓ મૃતોપજીવી ફૂગ છે જે સામાન્ય રીતે લણણી પછીના રોગોનું કારણ બને છે. ખાસ કરીને,$Rhizopus$ $stolonifer$ શક્કરિયા,સ્ટ્રોબેરી અને સફરજનમાં સોફ્ટ રોટ (નરમ સડો) ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતી છે. આ ફૂગ એવા ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે વનસ્પતિ કોષદીવાલનું વિઘટન કરે છે,જેના પરિણામે પેશીઓ નરમ પડી જાય છે અને સડી જાય છે.
8
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો ફૂગજન્ય રોગ બીજ અને ફૂલ દ્વારા ફેલાય છે?
A
કોર્ન સ્ટંટ
B
કવર્ડ સ્મટ
C
પોટેટો રૂટ
D
ઘઉંનો લૂઝ સ્મટ

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. ઘઉંનો લૂઝ સ્મટ રોગ $Ustilago$ $tritici$ નામની ફૂગ દ્વારા થાય છે. આ રોગ આંતરિક રીતે બીજ દ્વારા ફેલાતો રોગ છે, જેમાં રોગકારક ફૂગ ફૂલના વિકાસશીલ અંડાશયને સંક્રમિત કરે છે, બીજમાં સુષુપ્ત અવસ્થામાં રહે છે અને જ્યારે તે સંક્રમિત બીજને આગામી સીઝનમાં વાવવામાં આવે છે ત્યારે રોગના લક્ષણો જોવા મળે છે.
9
MediumMCQ
ખોપરીના દાદર (Ringworm) કોના દ્વારા થાય છે?
A
Microsporum
B
Aspergillus
C
Penicillium
D
Alternaria

Solution

(A) દાદર એ ત્વચા,ખોપરી અને નખનો એક સામાન્ય ફૂગનો ચેપ છે.
તે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિઓની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
ખાસ કરીને,$Microsporum$ પ્રજાતિઓ ખોપરીના દાદર (tinea capitis) સાથે સંકળાયેલી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
10
MediumMCQ
મનુષ્યમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતો ફૂગથી થતો રોગ કયો છે?
A
કોલેરા
B
પ્લેગ
C
ટાઈફોઈડ
D
રીંગકૃમિ (Ringworm)

Solution

(D) રીંગકૃમિ (Ringworm) એ મનુષ્યમાં ત્વચાનો સામાન્ય ફૂગજન્ય રોગ છે.
તે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
કોલેરા,પ્લેગ અને ટાઈફોઈડ એ બેક્ટેરિયાથી થતા રોગો છે.
11
MediumMCQ
એસ્પરજીલોસીસ ....... દ્વારા થાય છે.
A
વાઈરસ
B
બેક્ટેરિયા
C
ફૂગ
D
માયકોપ્લાઝમા

Solution

(C) એસ્પરજીલોસીસ એ $Aspergillus$ નામની ફૂગના બીજાણુઓ શ્વાસમાં લેવાથી થતો રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે શ્વસનતંત્રને અસર કરે છે,ખાસ કરીને નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા અથવા ફેફસાની સમસ્યાઓ ધરાવતા વ્યક્તિઓમાં.
$Aspergillus$ એ ફૂગ સૃષ્ટિનો સભ્ય હોવાથી,સાચો જવાબ ફૂગ છે.
12
MediumMCQ
મનુષ્યમાં દાદ (Ringworm) ......... દ્વારા થાય છે.
A
વાઈરસ
B
બેક્ટેરિયા
C
ફૂગ
D
સૂત્રકૃમિ

Solution

(C) દાદ એ મનુષ્યમાં થતો એક સામાન્ય ચેપી રોગ છે. તે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે. આ ફૂગ ત્વચાના ગરમ અને ભેજવાળા ભાગોમાં,જેમ કે ત્વચાની ગડીઓ,સાથળની વચ્ચે અથવા આંગળીઓની વચ્ચેના ભાગમાં વિકસે છે,જેના કારણે ત્વચા,નખ અને માથાની ચામડી જેવા શરીરના વિવિધ ભાગો પર સૂકા અને ભીંગડાવાળા ચાંઠા પડે છે.
13
EasyMCQ
'ઓરેન્જ સડો' (Orange rot) તરીકે ઓળખાતો રોગ ..... દ્વારા થાય છે.
A
બેક્ટેરિયા
B
ફૂગ
C
વાઈરસ
D
માયકોપ્લાઝમા

Solution

(B) 'ઓરેન્જ સડો' (Orange rot) તરીકે ઓળખાતો રોગ મુખ્યત્વે ફૂગના ચેપને કારણે થાય છે. વનસ્પતિ રોગવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,ફળોમાં જોવા મળતા સડાના મોટાભાગના રોગો $Penicillium$ જેવી ફૂગની પ્રજાતિઓ દ્વારા થાય છે. તેથી,સાચો જવાબ $B$ (ફૂગ) છે.
14
EasyMCQ
ટ્રાઇક્રોફાઇટોન (Trichophyton) એ......... માટે જવાબદાર છે.
A
હાથીપગા (Elephantiasis).
B
દાદ (Ringworm).
C
ફીલેરિયલ કૃમિના ડિંભ.
D
પ્લાઝ્મોડિયમની રક્તકણમાં પ્રવેશતી અવસ્થા.

Solution

(B) $Trichophyton$,$Microsporum$ અને $Epidermophyton$ એ ફૂગના પ્રજાતિઓ છે જે મનુષ્યમાં દાદ (Ringworm) ના ચેપ માટે જવાબદાર છે. આ ફૂગ ત્વચા,નખ અને ખોપરી ઉપરની ચામડીને ચેપ લગાડે છે,જેનાથી સૂકા,ભીંગડાંવાળા જખમ થાય છે. હાથીપગો એ $Wuchereria$ $bancrofti$ જેવા ફીલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે. $Plasmodium$ ની રક્તકણમાં પ્રવેશતી અવસ્થા મેરોઝોઇટ (merozoite) છે.
15
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો ફૂગ દ્વારા ફેલાતો ચેપી રોગ છે?
A
ફાઈલેરિયાસિસ
B
ટ્રાઇકોફાયટોન
C
દરાજ (Ringworm)
D
હિમોલિસિસ

Solution

(C) દરાજ (Ringworm) એ મનુષ્યોમાં ફૂગ દ્વારા થતો એક સામાન્ય ચેપી રોગ છે,જે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગને કારણે થાય છે. તે ત્વચા,નખ અને ખોપરી ઉપરની ચામડી જેવા શરીરના વિવિધ ભાગો પર સૂકા,ભીંગડાંવાળા જખમ દ્વારા ઓળખાય છે. $Filariasis$ એ કૃમિ ($Wuchereria$ $bancrofti$) દ્વારા થાય છે,$Trichophyton$ એ ફૂગની એક પ્રજાતિ છે (રોગ નથી),અને $Haemolysis$ એ રક્તકણોનું વિઘટન છે.
16
MediumMCQ
દાદર (Ringworm) નીચેનામાંથી કોના દ્વારા ફેલાતો નથી?
A
દર્દીએ વાપરેલ ટુવાલથી
B
દર્દીએ વાપરેલ કાંસકાથી
C
દર્દીના રુધિરથી
D
દર્દીના સીધા સંપર્કથી

Solution

(C) દાદર એ $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ જેવી ફૂગ દ્વારા થતો ચેપ છે.
તે મુખ્યત્વે ચેપગ્રસ્ત ત્વચાના સંપર્ક દ્વારા અથવા ટુવાલ,કપડાં કે કાંસકા જેવી દૂષિત વસ્તુઓ વહેંચવાથી ફેલાય છે.
તે રુધિર દ્વારા ફેલાતો રોગ નથી; તેથી,તે દર્દીના રુધિર દ્વારા ફેલાતો નથી.
17
EasyMCQ
મનુષ્યમાં રિંગવર્મ (દાદ) રોગ માટે નીચેનામાંથી કઈ ફૂગ જવાબદાર નથી?
A
માઇક્રોસ્પોરમ
B
એસ્પરજીલસ
C
ટ્રાઇકોફાઇટોન
D
એપિડર્મોફાઇટોન

Solution

(B) રિંગવર્મ (દાદ) એ મનુષ્યમાં થતો સામાન્ય ચેપી રોગ છે જે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
$Aspergillus$ એ ફૂગની એક પ્રજાતિ છે જે એસ્પરજીલોસિસ (શ્વસનતંત્રનો ચેપ) કરી શકે છે,પરંતુ તે રિંગવર્મ (ડર્મેટોફાઇટોસિસ) માટે જવાબદાર નથી.
તેથી,$Aspergillus$ એ સાચો જવાબ છે.
18
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ ફૂગ દાદર (ringworm) માટે જવાબદાર નથી?
A
માઇક્રોસ્પોરમ
B
માઇક્રોફિલેરિયા
C
ટ્રાઇકોફાઇટોન
D
એપિડર્મોફાઇટોન

Solution

(B) દાદર એ મનુષ્યોમાં થતો સામાન્ય ચેપી રોગ છે જે $Microsporum$, $Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
$Microfilaria$ એ ફિલેરિયલ કૃમિ $Wuchereria \text{ } bancrofti$ ની ડિંભ અવસ્થા છે, જે ફિલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ ફેલાવે છે, દાદર નહીં.
તેથી, $Microfilaria$ એ ફૂગ નથી અને તે દાદર માટે જવાબદાર નથી.
19
MediumMCQ
માઇક્રોસ્પોરમ એ.........
A
એક પ્રકારની ફૂગ છે.
B
એક પ્રકારના પ્રજીવ છે.
C
બૅક્ટેરિયાની જાતિ છે.
D
વાઇરસના બીજાણુઓ છે.

Solution

(A) $Microsporum$ એ ફૂગનું એક પ્રજાતિ છે જે મનુષ્યો અને પ્રાણીઓમાં દાદર (ringworm) જેવો ચેપ ફેલાવે છે. આ ફૂગ ડર્મેટોફાઇટ્સ (dermatophytes) છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ કેરાટિનનો પોષક સ્ત્રોત તરીકે ઉપયોગ કરીને ત્વચા,વાળ અને નખને સંક્રમિત કરે છે. તેથી,તેને ફૂગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
20
EasyMCQ
દરાજ (Ringworm) શેના કારણે થાય છે?
A
વાઇરસનો ચેપ.
B
બૅક્ટેરિયાનો ચેપ.
C
ફૂગનો ચેપ.
D
કૃમિનો ચેપ.

Solution

(C) દરાજ એ મનુષ્યોમાં જોવા મળતો સામાન્ય ચેપી રોગ છે. તે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે. આ ફૂગ ત્વચા,નખ અને માથાની ચામડી પર ચેપ લગાડે છે,જેના પરિણામે ત્વચા પર સૂકા,ભીંગડાવાળા ચાંઠા પડે છે અને ખૂબ જ ખંજવાળ આવે છે.
21
MediumMCQ
નીચે આપેલી આકૃતિમાં દર્શાવેલ રોગ કયા રોગકારક દ્વારા થાય છે?
Question diagram
A
માઇક્રોસ્પોરમ
B
ટ્રાઇક્રોફાઇટોન
C
ફિલારિયલ કૃમિ
D
સ્ટ્રેપ્ટોકોક્સ

Solution

(B) આકૃતિમાં દાદ (Ringworm) દર્શાવવામાં આવ્યો છે,જે ત્વચાનો ફૂગજન્ય રોગ છે.
દાદ એ $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Microsporum$ અને $Trichophyton$ બંને દાદના રોગકારક છે. જોકે,$NCERT$ ના પાઠ્યપુસ્તકમાં આ પ્રકારના ચેપ માટે $Trichophyton$ ને મુખ્ય રોગકારક તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સૌથી યોગ્ય જવાબ $B$ છે.
22
EasyMCQ
કયા રોગના લક્ષણોમાં ત્વચા,નખ અને માથા જેવી શરીરની વિવિધ ભાગો પર સૂકા,ભીંગડાવાળા ચકામા જોવા મળે છે?
A
હાથીપગો
B
ધાધર
C
મેલેરિયા
D
ટાઇફોઇડ

Solution

(B) ધાધર એ મનુષ્યોમાં થતો એક સામાન્ય ચેપી રોગ છે જે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
તેના મુખ્ય લક્ષણોમાં ત્વચા,નખ અને માથા જેવા શરીરના વિવિધ ભાગો પર સૂકા,ભીંગડાવાળા ચકામા જોવા મળે છે.
આ ચકામા સાથે તીવ્ર ખંજવાળ આવે છે.
ગરમી અને ભેજ આ ફૂગને વૃદ્ધિ પામવામાં મદદ કરે છે,તેથી તે ત્વચાની ગડીઓ જેવી કે સાથળની વચ્ચે અથવા આંગળીઓની વચ્ચેના ભાગમાં વધુ જોવા મળે છે.
23
EasyMCQ
દરાજ (Ringworm) નો ફેલાવો કેવી રીતે થાય છે?
A
ચેપી વ્યક્તિ દ્વારા વપરાયેલા ટુવાલ,કપડાં અથવા કાંસકાના ઉપયોગથી આ રોગ થાય છે.
B
માદા એનોફિલિસ મચ્છરના કરડવાથી.
C
દર્દીના મળથી દૂષિત થયેલા પાણી અને ખોરાક દ્વારા.
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં.

Solution

(A) દરાજ એ ત્વચાનો એક સામાન્ય ફૂગજન્ય રોગ છે,જે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
આ ફૂગ ખૂબ જ ચેપી હોય છે અને મુખ્યત્વે ચેપી વ્યક્તિ સાથેના સીધા સંપર્ક દ્વારા અથવા ચેપી વ્યક્તિ દ્વારા વપરાયેલા ટુવાલ,કપડાં કે કાંસકા જેવી અંગત વસ્તુઓ વહેંચવાથી ફેલાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.
24
EasyMCQ
$S -$ વિધાન: દરાજ (Ringworm) નો ચેપ ચેપી વ્યક્તિ દ્વારા વપરાયેલા ટુવાલ,કપડાં અથવા કાંસકાના ઉપયોગથી ફેલાય છે.
$R -$ કારણ: દરાજ ફીલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે.
A
$S$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$S$ અને $R$ બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$S$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
D
$S$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.

Solution

(C) $S$ સાચું છે: દરાજ એ ફૂગ દ્વારા થતો ચેપ છે જે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ જેવી પ્રજાતિઓ દ્વારા થાય છે. તે ખૂબ જ ચેપી છે અને ચેપી વ્યક્તિ દ્વારા વપરાયેલ ટુવાલ,કપડાં અથવા કાંસકા જેવી દૂષિત વસ્તુઓના સંપર્કથી ફેલાય છે.
$R$ ખોટું છે: દરાજ ફૂગ દ્વારા થાય છે,ફીલેરિયલ કૃમિ દ્વારા નહીં. ફીલેરિયલ કૃમિ (દા.ત.,$Wuchereria$ $bancrofti$) ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) રોગ ફેલાવે છે,જે એક સંપૂર્ણપણે અલગ રોગ છે.
25
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું રિંગવર્મ (દાદ) સાથે સંકળાયેલું છે?
A
માઇક્રોસ્પોરમ,ટ્રાઇકોફાઇટોન,એપિડર્મોફાઇટોન
B
માઇક્રોસ્પોરમ,ફાઇલેરિયલ કૃમિ,પ્લાઝમોડિયમ
C
સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોનીએ,રાઇનો વાઇરસ,ટ્રાઇકોફાઇટોન
D
સાલ્મોનેલા ટાઇફી,એપિડર્મોફાઇટોન,માઇક્રોસ્પોરમ

Solution

(A) રિંગવર્મ (દાદ) એ ત્વચાનો એક સામાન્ય ફૂગજન્ય ચેપ છે.
તે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
આ ફૂગ શરીરના ગરમ અને ભેજવાળા ભાગોમાં,જેમ કે ત્વચાની ગડીઓ,સાથળની વચ્ચે અથવા આંગળીઓની વચ્ચે વિકાસ પામે છે અને ત્વચા,નખ અને માથાની ચામડી જેવા શરીરના વિવિધ ભાગો પર સૂકા,ભીંગડાંવાળા ચાંઠા ઉત્પન્ન કરે છે.
26
EasyMCQ
મનુષ્યમાં રિંગવર્મ (દાદ) નામના ચેપી રોગ માટે જવાબદાર રોગકારક કયો છે?
A
માઇક્રોસ્પોરમ
B
માઇક્રોકોક્સ
C
સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ
D
ટ્રાયકોમોનાસ

Solution

(A) રિંગવર્મ (દાદ) એ મનુષ્યમાં થતો એક સામાન્ય ફૂગજન્ય ચેપી રોગ છે. તે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Microsporum$ એ રિંગવર્મ માટે જવાબદાર ફૂગની જાણીતી પ્રજાતિ છે. $Micrococcus$ અને $Streptococcus$ એ બેક્ટેરિયા છે,જ્યારે $Trichomonas$ એ પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી છે.
27
EasyMCQ
નીચેની આકૃતિ કયો રોગ સૂચવે છે?
Question diagram
A
દાદ (Ringworm)
B
ટાઇફૉઇડ
C
ન્યુમોનિયા
D
હાથીપગો (Filariasis)

Solution

(A) આ આકૃતિ ત્વચા પર લાક્ષણિક ભીંગડાંવાળા અને ખંજવાળ આવતા જખમ દર્શાવે છે,જે દાદ (Ringworm) રોગનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
દાદ એ Microsporum,Trichophyton અને Epidermophyton પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
આ ચેપ સામાન્ય રીતે જમીનમાંથી અથવા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના ટુવાલ,કપડાં કે કાંસકાનો ઉપયોગ કરવાથી ફેલાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
28
MediumMCQ
કયો ફૂગજન્ય રોગ બીજ અને પુષ્પ દ્વારા ફેલાય છે?
A
ઘઉંનો અનાવૃત અંગારિયો (Loose smut of wheat)
B
કોર્ન સ્ટંટ
C
જવનો આવૃત અંગારિયો (Covered smut of barley)
D
બટાકાનો નરમ સડો

Solution

(A) ઘઉંનો અનાવૃત અંગારિયો (Loose smut of wheat),જે $Ustilago$ $tritici$ નામની ફૂગ દ્વારા થાય છે,તે બીજ દ્વારા ફેલાતો રોગ છે. આ ફૂગ ઘઉંના છોડના પુષ્પોને ચેપ લગાડે છે અને તેના બીજાણુઓ બીજની અંદર વહન પામે છે. જ્યારે આ ચેપગ્રસ્ત બીજ વાવવામાં આવે છે,ત્યારે ફૂગ છોડની અંદર સમગ્ર રીતે વિકાસ પામે છે અને અંતે ઘઉંની ડૂંડીમાં બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે પછી અન્ય છોડમાં ફેલાય છે.
29
EasyMCQ
ફૂગના નિયંત્રણ માટે નીચેનામાંથી શેનો ઉપયોગ થાય છે?
A
વીડિસાઈડ્સ (તણખનાશક)
B
પેસ્ટિસાઈડ્સ (કીટનાશક)
C
ફન્જીસાઈડ્સ (ફૂગનાશક)
D
ઇન્સેક્ટિસાઈડ્સ (કીટક નાશક)

Solution

(C) ફન્જીસાઈડ્સ (ફૂગનાશક) એ રાસાયણિક પદાર્થો અથવા જૈવિક સજીવો છે જેનો ઉપયોગ ફૂગ અને તેના બીજાણુઓને મારવા અથવા તેમની વૃદ્ધિને અટકાવવા માટે થાય છે.
$A$. વીડિસાઈડ્સનો ઉપયોગ નીંદણના નિયંત્રણ માટે થાય છે.
$B$. પેસ્ટિસાઈડ્સ એ વિવિધ પ્રકારના જીવાતોને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતા રસાયણોની એક વિશાળ શ્રેણી છે.
$C$. ફન્જીસાઈડ્સનો ઉપયોગ ખાસ કરીને પાક અને અન્ય સજીવોમાં ફૂગના ચેપને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
$D$. ઇન્સેક્ટિસાઈડ્સનો ઉપયોગ કીટકોને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
30
MediumMCQ
મનુષ્યોમાં દાદ (Ringworm) કોના દ્વારા થાય છે?
A
બેક્ટેરિયા
B
ફૂગ
C
નેમેટોડ્સ
D
વાયરસ

Solution

(B) : દાદ (Ringworm) એ ત્વચા,ખોપરી ઉપરની ચામડી અથવા નખનો ફૂગનો ચેપ છે. તે ડર્મેટોફાઇટ ફૂગ,ખાસ કરીને $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ ની પ્રજાતિઓ દ્વારા થાય છે. આ ફૂગ પ્રાણીઓને પણ અસર કરે છે,જે મનુષ્યો માટે ચેપનો સ્ત્રોત બને છે. આ રોગ સીધા સંપર્ક દ્વારા અથવા દૂષિત વસ્તુઓ દ્વારા ફેલાય છે. દાદના જખમ ઘણીવાર અંશતઃ અથવા સંપૂર્ણ રિંગ જેવો આકાર બનાવે છે અને તીવ્ર ખંજવાળ પેદા કરે છે. આ રોગની સારવાર મોં દ્વારા લેવામાં આવતી અથવા સ્થાનિક રીતે લગાવવામાં આવતી એન્ટિફંગલ દવાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
31
EasyMCQ
મચ્છર આ રોગ માટે વાહક નથી.
A
મેલેરિયા
B
ચિકનગુનિયા
C
દાદર (Ringworm)
D
ફાઈલેરિયાસિસ

Solution

(C) $1$. મેલેરિયા ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે.
$2$. ચિકનગુનિયા એ વાયરલ રોગ છે જે ચેપગ્રસ્ત $Aedes$ મચ્છર ($Aedes \text{ aegypti}$ અને $Aedes \text{ albopictus}$) ના કરડવાથી ફેલાય છે.
$3$. ફાઈલેરિયાસિસ (હાથીપગો) ફાઈલેરિયલ કૃમિ ($Wuchereria \text{ bancrofti}$ અને $Wuchereria \text{ malayi}$) દ્વારા થાય છે અને તે ચેપગ્રસ્ત $Culex$ મચ્છરના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
$4$. દાદર (Ringworm) એ ફૂગ દ્વારા થતો ચેપ છે જે $Microsporum$, $Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગને કારણે થાય છે. તે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના સંપર્ક દ્વારા અથવા દૂષિત માટી, કપડાં કે કાંસકા દ્વારા ફેલાય છે, મચ્છર દ્વારા નહીં.
32
MediumMCQ
અસંગત વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
એસ્કેરિયાસિસ (Ascariasis)
B
માઈક્રોસ્પોરમ (Microsporum)
C
ટ્રાયકોફાયટોન (Trychophyton)
D
એપિડર્મોફાયટોન (Epidermophyton)

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$Microsporum$,$Trychophyton$ અને $Epidermophyton$ એ ફૂગના પ્રજાતિઓ છે જે મનુષ્યોમાં દાદર (ringworm) માટે જવાબદાર છે.
$Ascariasis$ એ કૃમિ પરોપજીવી $Ascaris$ $lumbricoides$ દ્વારા થતો રોગ છે.
તેથી,$Ascariasis$ એ અસંગત છે કારણ કે તે કૃમિજન્ય રોગ છે,જ્યારે અન્ય ફૂગજન્ય રોગો છે.
33
EasyMCQ
દાદ (Ringworm) એ કોના ચેપને કારણે થાય છે?
A
બેક્ટેરિયા
B
વાયરસ
C
ફૂગ
D
મચ્છર

Solution

(C) દાદ એ ત્વચાનો એક સામાન્ય ચેપ છે જે ડર્મેટોફાઇટ્સ તરીકે ઓળખાતી ફૂગના જૂથ દ્વારા થાય છે,જેમાં $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ જેવી પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ફૂગ ત્વચાના ગરમ અને ભેજવાળા વિસ્તારોમાં વિકસે છે અને કેરાટિન પર ખોરાક મેળવે છે,જે ત્વચા,વાળ અને નખમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
34
MediumMCQ
$Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ શેના માટે જવાબદાર છે?
A
દાદ (ringworm)
B
ત્વચાની એલર્જી
C
અમીબાયોસિસ
D
ઝાડા (diarrhea)

Solution

(A) $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દાદ (ringworm) માટે જવાબદાર છે,જે મનુષ્યોમાં થતા સૌથી સામાન્ય ચેપી રોગોમાંનો એક છે.
આ ફૂગ ત્વચા,નખ અને ખોપરી ઉપરની ચામડી (scalp) ને ચેપ લગાડે છે,જેના પરિણામે શરીરના વિવિધ ભાગો પર સૂકા,ભીંગડાંવાળા ચાંઠાં પડે છે.
આ ચાંઠાંમાં ખૂબ જ ખંજવાળ આવે છે.
ગરમી અને ભેજ આ ફૂગને વધવામાં મદદ કરે છે,જે સમજાવે છે કે શા માટે તે ઘણીવાર ત્વચાના ગડીવાળા ભાગોમાં,જેમ કે સાથળની વચ્ચે અથવા આંગળીઓની વચ્ચે વિકસે છે.
35
EasyMCQ
અસંગત વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
માઈક્રોસ્પોરમ
B
રેટ્રોવાયરસ
C
ટ્રાયકોફાયટોન
D
એપિડર્મોફાયટોન

Solution

(B) $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ એ ફૂગના પ્રજાતિઓ છે જે મનુષ્યોમાં દાદ (ringworm) થવા માટે જવાબદાર છે. આ ડર્મેટોફાઇટ્સ છે જે ત્વચા,વાળ અને નખને ચેપ લગાડે છે. $Retrovirus$ એ વાયરસનો એક પ્રકાર છે (દા.ત.,$HIV$) અને તે ફૂગ નથી. તેથી,$Retrovirus$ એ અસંગત વિકલ્પ છે.
36
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું યોગ્ય રીતે સંગત નથી?
A
મૂળ ગાંઠ રોગ - $Meloidogyne$ $javanica$
B
બાજરીનો સ્મટ - $Tolyposporium$ $penicillariae$
C
જુવારનો આચ્છાદિત સ્મટ - $Ustilago$ $nuda$
D
બટાટાનો લેઈટ બ્લાઇથ - $Phytophthora$ $infestans$

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. મૂળ ગાંઠ રોગ (Root knot disease) એ $Meloidogyne$ $javanica$ નામની સૂત્રકૃમિ દ્વારા થાય છે.
$2$. બાજરીનો સ્મટ રોગ $Tolyposporium$ $penicillariae$ દ્વારા થાય છે.
$3$. જુવારનો આચ્છાદિત સ્મટ (Covered smut of sorghum) $Sphacelotheca$ $sorghi$ દ્વારા થાય છે,જ્યારે $Ustilago$ $nuda$ એ ઘઉંનો લૂઝ સ્મટ રોગ ફેલાવે છે. તેથી,આ જોડ ખોટી રીતે સંગત છે.
$4$. બટાટાનો લેઈટ બ્લાઇથ રોગ $Phytophthora$ $infestans$ દ્વારા થાય છે.
37
MediumMCQ
કયો ફૂગજન્ય રોગ બીજ અને પુષ્પો દ્વારા ફેલાય છે?
A
ઘઉંમાં શિથિલ સ્મટ (Loose smut of wheat)
B
મકાઈ સ્ટન્ટ (Maize stunt)
C
જુવારમાં આચ્છાદિત સ્મટ (Covered smut of barley)
D
બટાકામાં નરમ કહોવાટ (Soft rot of potato)

Solution

(A) ઘઉંમાં શિથિલ સ્મટ (Loose smut of wheat),જે $Ustilago$ $tritici$ નામની ફૂગ દ્વારા થાય છે,તે બીજ દ્વારા ફેલાતો રોગ છે. આ ફૂગ ઘઉંના છોડના પુષ્પ સર્જનના તબક્કા દરમિયાન ફૂલોને સંક્રમિત કરે છે. ફૂગના બીજાણુઓ પવન દ્વારા તંદુરસ્ત ફૂલોના પરાગાસન સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તેઓ અંકુરિત થઈને વિકાસ પામતા બીજાશયને સંક્રમિત કરે છે. ત્યારબાદ આ ફૂગ બીજની અંદર સુષુપ્ત અવસ્થામાં રહે છે અને જ્યારે તે બીજ વાવવામાં આવે છે,ત્યારે તે છોડની સાથે સાથે આખા શરીરમાં ફેલાય છે.
38
EasyMCQ
માણસમાં ધાધર (રિંગવોર્મ) શેને કારણે થાય છે?
A
બૅક્ટરિયા
B
ફૂગ
C
સૂત્રકૃમિ
D
વાઇરસ

Solution

(B) ધાધર એ મનુષ્યોમાં જોવા મળતો એક સામાન્ય ચેપી રોગ છે જે ફૂગને કારણે થાય છે.
તે મુખ્યત્વે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ જેવી ફૂગની પ્રજાતિઓ દ્વારા થાય છે.
આ ફૂગ ત્વચા,નખ અને માથાની ચામડીમાં ચેપ લગાડે છે,જેના પરિણામે ત્વચા પર સૂકા,ભીંગડાવાળા ચાંઠા પડે છે અને તેમાં ખૂબ જ ખંજવાળ આવે છે.
39
Medium
વનસ્પતિઓમાં ફૂગ દ્વારા થતા વિવિધ રોગોના નામ આપો.

Solution

(N/A) ફૂગ એ વનસ્પતિઓમાં રોગકારક તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે વિવિધ રોગોનું કારણ બને છે અને ખેતીમાં મોટું નુકસાન કરે છે. તેના કેટલાક સામાન્ય ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
$1$. ઘઉંનો ગેરુ (Wheat rust): $Puccinia$ $graminis$ $tritici$ દ્વારા થાય છે.
$2$. રાઈ (crucifers) નો સફેદ ગેરુ (White rust): $Albugo$ $candida$ દ્વારા થાય છે.
$3$. બટાટાનો મોડો અંગારીયો રોગ (Late blight of potato): $Phytophthora$ $infestans$ દ્વારા થાય છે.
$4$. શેરડીનો લાલ સડો (Red rot of sugarcane): $Colletotrichum$ $falcatum$ દ્વારા થાય છે.
$5$. ઘઉંનો અનાવૃત અંગારિયો રોગ (Loose smut of wheat): $Ustilago$ $nuda$ $tritici$ દ્વારા થાય છે.
40
Medium
દાદર (Ringworm) વિશે સમજાવો.

Solution

(N/A) $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ જેવી ફૂગ મનુષ્યમાં દાદર (Ringworm) માટે જવાબદાર છે,જે મનુષ્યમાં થતા સૌથી સામાન્ય ચેપી રોગો પૈકીનો એક છે.
આ ફૂગ શરીરના વિવિધ ભાગો જેવા કે ત્વચા,નખ અને શિરોત્વચા (scalp) પર શુષ્ક,શલ્કીય ઉઝરડા (scaly lesions) સ્વરૂપે દેખાય છે.
આવા જખમમાં તીવ્ર ખંજવાળ આવે છે.
હૂંફાળું અને ભેજયુક્ત વાતાવરણ ફૂગની વૃદ્ધિને પ્રેરે છે,તેથી તે જાંઘપ્રદેશ (groin) અથવા પગની આંગળીઓ વચ્ચેની ગડીયુક્ત ત્વચામાં વધુ જોવા મળે છે.
દાદર સામાન્ય રીતે માટીમાંથી અથવા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના ટુવાલ,કપડાં કે કાંસકાનો ઉપયોગ કરવાથી ફેલાય છે.
41
MediumMCQ
$AIDS$ ની સ્થિતિમાં ન્યૂમોનિયા કોના દ્વારા થાય છે?
A
પ્રજીવ
B
ફૂગ
C
બેક્ટેરિયા
D
કૃમિ

Solution

(B) $AIDS$ થી પીડાતા દર્દીઓમાં,$CD4^+$ $T$-હેલ્પર કોષોના નાશને કારણે રોગપ્રતિકારક શક્તિ અત્યંત નબળી પડી જાય છે.
આના કારણે શરીર તકવાદી ચેપ (opportunistic infections) માટે ખૂબ જ સંવેદનશીલ બની જાય છે.
$Pneumocystis$ $jirovecii$ (જે અગાઉ $Pneumocystis$ $carinii$ તરીકે ઓળખાતું હતું) એ એક પ્રકારની ફૂગ છે જે $AIDS$ ના દર્દીઓમાં ન્યૂમોનિયાનું કારણ બને છે.
આ ચેપ માત્ર ત્યારે જ થાય છે જ્યારે યજમાનની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય,તેથી તેને તકવાદી ફૂગનો ચેપ ગણવામાં આવે છે.
42
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં દર્શાવેલ ત્વચા પરના લાક્ષણિક જખમ (lesion) કયા પ્રકારના રોગકારક દ્વારા થતા રોગનું સૂચન કરે છે?
Question diagram
A
વાઈરસ
B
ફૂગ
C
પ્રજીવ
D
બેક્ટેરિયા

Solution

(B) આ આકૃતિમાં ત્વચા પર રિંગવોર્મ (દાદ) નો ચેપ દર્શાવવામાં આવ્યો છે,જે સૂકા અને ભીંગડાવાળા જખમ દ્વારા ઓળખાય છે.
રિંગવોર્મ એ મનુષ્યમાં થતો એક સામાન્ય ચેપી રોગ છે જે Microsporum,Trichophyton અને Epidermophyton પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
આ ફૂગ શરીરના ગરમ અને ભેજવાળા ભાગોમાં,જેમ કે ત્વચાની ગડીઓ,સાથળની વચ્ચે અથવા આંગળીઓની વચ્ચે ઝડપથી વિકાસ પામે છે.
તેથી,સાચો જવાબ ફૂગ છે.
43
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો રોગ ફૂગજન્ય રોગ નથી?
A
ઘઉંનો રસ્ટ (Rust of wheat)
B
બાજરીનો સ્મટ (Smut of bajra)
C
ક્રુસિફર્સનો બ્લેક રોટ (Black rot of crucifers)
D
શેરડીનો રેડ રોટ (Red rot of sugar cane)

Solution

(C) ક્રુસિફર્સનો બ્લેક રોટ એ $Xanthomonas$ $campestris$ નામના રોગકારક બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ રોગ છે.
ઘઉંનો રસ્ટ $Puccinia$ $graminis$ (ફૂગ) દ્વારા થાય છે.
બાજરીનો સ્મટ $Tolysporium$ $penicillariae$ (ફૂગ) દ્વારા થાય છે.
શેરડીનો રેડ રોટ $Colletotrichum$ $falcate$ (ફૂગ) દ્વારા થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
44
EasyMCQ
મનુષ્યોમાં દાદ (ringworm) રોગ માટે જવાબદાર રોગકારક $Microsporum$ નીચેનામાંથી કયા જૂથ સાથે સંબંધિત છે?
A
વાયરસ
B
બેક્ટેરિયા
C
ફૂગ
D
પ્રજીવ

Solution

(C) $Microsporum$ એ ફૂગનું એક પ્રજાતિ છે જે દાદ (ringworm),ટિનિયા કેપિટિસ,ટિનિયા કોર્પોરિસ અને અન્ય ડર્મેટોફાઈટોસિસ (ત્વચા,નખ અને વાળના ફૂગના ચેપ) માટે જવાબદાર છે.
45
MediumMCQ
દાદ (Ringworm) એ એક
A
હવાથી ફેલાતો રોગ છે
B
ચેપી રોગ છે
C
બિન-ચેપી રોગ છે
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) દાદ (Ringworm) એ એક ચેપી રોગ છે.
તે ફૂગ (જેમ કે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$) દ્વારા થતો સામાન્ય ત્વચાનો ચેપ છે.
આ ફૂગ શરીરના વિવિધ ભાગો જેવા કે માથાની ચામડી,ત્વચા,આંગળીઓ,પગના અંગૂઠા,નખ અથવા પગને અસર કરી શકે છે અને તે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિઓ અથવા દૂષિત વસ્તુઓના સંપર્ક દ્વારા ફેલાય છે.
46
MediumMCQ
$Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ શેના માટે જવાબદાર છે?
A
દાદ (Ringworm)
B
ત્વચાની એલર્જી
C
અમીબાયાસિસ
D
ઓરી (Measles)

Solution

(A) $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દાદ (Ringworm) માટે જવાબદાર છે,જે મનુષ્યોમાં જોવા મળતા સૌથી સામાન્ય ચેપી રોગોમાંનો એક છે.
આ ફૂગને ડર્મેટોફાઇટ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે ત્વચા,વાળ અને નખને ચેપ લગાડે છે.
તેઓ ગરમ અને ભેજવાળી પરિસ્થિતિમાં સારી રીતે વિકસે છે,જેના કારણે ત્વચા,નખ અને ખોપરી ઉપરની ચામડી જેવા શરીરના વિવિધ ભાગો પર સૂકા,ભીંગડાંવાળા જખમ જોવા મળે છે.
47
EasyMCQ
$Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિના રોગકારકો શેના માટે જવાબદાર છે?
A
બોટ્યુલિઝમ
B
કન્જક્ટિવાઇટિસ (આંખ આવવી)
C
દાદર (Ringworm)
D
ત્વચાની એલર્જી

Solution

(C) $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ એ ફૂગ છે જે દાદર (Ringworm) નામનો સામાન્ય ચેપી રોગ ફેલાવે છે.
બોટ્યુલિઝમ એ $Clostridium$ $botulinum$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ખોરાકી ઝેરનો એક ગંભીર પ્રકાર છે.
કન્જક્ટિવાઇટિસ એ આંખના પડ (કન્જક્ટિવા) માં થતો સોજો છે,જે વાયરલ,બેક્ટેરિયલ ચેપ અથવા એલર્જીક પ્રતિક્રિયાને કારણે થઈ શકે છે.
ત્વચાની એલર્જી એ વિવિધ પર્યાવરણીય એલર્જન પ્રત્યે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિસંવેદનશીલ પ્રતિક્રિયા છે.
48
Medium
દાદ (Ringworms) અથવા ટિનિયા (Tinea) ના કારણો,લક્ષણો અને પ્રસારણ શું છે?

Solution

(N/A) કારણો: $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ઘણી ફૂગ,જેને સામૂહિક રીતે ડર્મેટોફાઇટ્સ (Dermatophytes) કહેવામાં આવે છે,તે દાદ માટે જવાબદાર છે.
લક્ષણો: શરીરના વિવિધ ભાગો જેવા કે ત્વચા,નખ અને માથાની ચામડી પર સૂકા,ભીંગડાંવાળા જખમ (lesions) દેખાવા એ આ રોગના મુખ્ય લક્ષણો છે. આ જખમ સાથે તીવ્ર ખંજવાળ આવે છે.
પ્રસારણ: ગરમી અને ભેજ આ ફૂગને વધવામાં મદદ કરે છે,જે તેમને ત્વચાના ગણોમાં જેમ કે સાથળના ભાગમાં અથવા આંગળીઓની વચ્ચે ફૂલવામાં મદદ કરે છે. દાદ સામાન્ય રીતે જમીનમાંથી અથવા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના ટુવાલ,કપડાં અથવા કાંસકાનો ઉપયોગ કરવાથી ફેલાય છે.
Solution diagram
49
EasyMCQ
દાદર (Ringworm) રોગ માટે અસંગત વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
તે ત્વચા,નખ અને શિરોત્વચા પર શુષ્ક,શલ્કીય ઉઝરડા (lesions) સ્વરૂપે દેખાય છે.
B
જખમમાં તીવ્ર ખંજવાળ આવે છે.
C
આ ફૂગજન્ય રોગ છે.
D
શીત અને શુષ્ક વાતાવરણ ફૂગમાં વૃદ્ધિ પ્રેરે છે.

Solution

(D) દાદર એ મનુષ્યોમાં થતો સામાન્ય ચેપી રોગ છે જે $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
આ ફૂગ ગરમ અને ભેજવાળા વાતાવરણમાં સારી રીતે વૃદ્ધિ પામે છે,ઠંડા અને શુષ્ક વાતાવરણમાં નહીં.
તેથી,'શીત અને શુષ્ક વાતાવરણ ફૂગમાં વૃદ્ધિ પ્રેરે છે' તે વિધાન ખોટું છે.
તેના લક્ષણોમાં ત્વચા,નખ અને શિરોત્વચા જેવા શરીરના વિવિધ ભાગો પર શુષ્ક,શલ્કીય ઉઝરડા દેખાવા અને તેની સાથે તીવ્ર ખંજવાળ આવવી તેનો સમાવેશ થાય છે.
50
EasyMCQ
શરીરના વિવિધ ભાગો જેવા કે ત્વચા,નખ અને માથાની ચામડી પર સૂકા,ભીંગડાવાળા જખમ દેખાવા એ $.......$ ના મુખ્ય લક્ષણો છે.
A
ગોળ કૃમિ (Roundworm)
B
દાદર (Ringworm)
C
હાથીપગો (Elephantiasis)
D
એસ્કેરિયાસિસ (Ascariasis)

Solution

(B) વર્ણવેલ લક્ષણો,જેમ કે ત્વચા,નખ અને માથાની ચામડી પર સૂકા,ભીંગડાવાળા જખમ,તે $Ringworm$ (દાદર) ના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.
આ ચેપ $Microsporum$,$Trichophyton$ અને $Epidermophyton$ પ્રજાતિની ફૂગ દ્વારા થાય છે.
આ ફૂગ ગરમ અને ભેજવાળી પરિસ્થિતિમાં સારી રીતે વિકસે છે,તેથી તે ઘણીવાર ત્વચાના ગડીવાળા ભાગોમાં જોવા મળે છે.
$Roundworm$ અને $Ascariasis$ એ $Ascaris$ $lumbricoides$ દ્વારા થતા કૃમિજન્ય ચેપ છે,જે આંતરડાને અસર કરે છે.
$Elephantiasis$ (ફાઈલેરિયાસિસ) એ $Wuchereria$ $bancrofti$ દ્વારા થાય છે અને તે અંગોમાં,ખાસ કરીને નીચેના અંગોની લસિકા વાહિનીઓમાં લાંબા ગાળાની સોજાની સ્થિતિ દ્વારા ઓળખાય છે.

Human Health and Disease — Diseases caused by Fungi · Frequently Asked Questions

1Are these Human Health and Disease questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Human Health and Disease Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.