Diseases caused by protozoa Questions in Gujarati

(B) સાચો જવાબ $Entamoeba \ histolytica$ છે.
એમીબાયાસિસ,જેને એમીબિક મરડો પણ કહેવામાં આવે છે,તે મોટા આંતરડાનો ચેપ છે.
તે $Entamoeba \ histolytica$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
આ પરોપજીવી દૂષિત ખોરાક અને પાણીના સેવન દ્વારા ફેલાય છે,જે પરોપજીવીના કોથળીઓ (cysts) માટે વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $Leishmania$ $donovani$ એ શ્વેતકણો અથવા યકૃત, બરોળ, અસ્થિમજ્જા અને લસિકા ગ્રંથિઓના કોષોમાં જોવા મળતો અંતઃકોષીય પરોપજીવી છે। તે 'કાલા-આઝાર' તરીકે ઓળખાતો ગંભીર રોગ ફેલાવે છે, જેમાં સોજો, તાવ, યકૃત અને બરોળનું કદ વધવું અને ત્વચાનો રંગ કાળો પડવો જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે।

(C) સાચો જવાબ મોટું આંતરડું છે.
$Entamoeba \; histolytica$ એ એક પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં વસવાટ કરે છે.
તે મોટા આંતરડાના શ્લેષ્મ અને અધઃશ્લેષ્મ પેશીઓ પર ખોરાક મેળવીને અમીબાયાસિસ (અમીબિક મરડો) રોગ ફેલાવે છે,જેના કારણે ચાંદા પડે છે અને પેટમાં દુખાવો થાય છે.

(A) મેલિગ્નન્ટ મેલેરિયા,જેને સેરેબ્રલ મેલેરિયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Plasmodium \ falciparum$ દ્વારા થાય છે. આ મેલેરિયાનો સૌથી ખતરનાક અને જીવલેણ પ્રકાર છે,જે અંગોની નિષ્ફળતા અને ન્યુરોલોજીકલ લક્ષણો જેવી ગંભીર જટિલતાઓ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.

(D) મેલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રજીવ પરોપજીવીઓ દ્વારા થતો રોગ છે.
$Plasmodium$ ની વિવિધ જાતિઓ જેવી કે $P. vivax$,$P. malariae$,$P. falciparum$ અને $P. ovale$ મનુષ્યોમાં મેલેરિયાના વિવિધ પ્રકારો માટે જવાબદાર છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(A) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર દ્વિ-યજમાન (digenetic) હોય છે.
$Plasmodium$ તેનું જીવનચક્ર બે યજમાનોમાં પૂર્ણ કરે છે,તેથી તેને દ્વિ-યજમાન કહેવામાં આવે છે.
તેમાં સામેલ બે યજમાનો મનુષ્ય (મધ્યવર્તી યજમાન) અને માદા $Anopheles$ મચ્છર (અંતિમ યજમાન) છે.

(C) મેલેરિયાના પરોપજીવી $Plasmodium$ દ્વારા રક્તકણોના તૂટવાથી હિમોઝોઈન નામનો ઝેરી પદાર્થ મુક્ત થાય છે.
આ પદાર્થ દર્દીઓમાં જોવા મળતી ઠંડી અને મેલેરિયાના તીવ્ર તાવ માટે જવાબદાર છે.

(D) લિશમેનિયાસિસ અથવા કાલા-આઝાર રોગ $Leishmania \text{ } donovani$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
તે રેતીના માખી (sand fly) ના કરડવાથી ફેલાય છે.
$Anopheles \text{ } culifacies$ એ મેલેરિયા ફેલાવતું વાહક છે, લિશમેનિયાસિસનું નહીં.
તેથી, વિકલ્પ $D$ ખોટી રીતે જોડાયેલ છે.

(B) એમીબિક મરડો (એમીબાયોસિસ) એ આંતરડાના અંતઃપરજીવી $Entamoeba \ histolytica$ દ્વારા થાય છે,જે મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં જોવા મળે છે.
તેનો ફેલાવો મુખ્યત્વે મળ-મુખ માર્ગ (faecal-oral route) દ્વારા થાય છે.
પરજીવીના કોથળીમય સ્વરૂપો (cysts) ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના મળ સાથે બહાર નીકળે છે.
આ કોથળીઓ ખોરાક અને પાણીના સ્ત્રોતોને દૂષિત કરે છે,જે જ્યારે તંદુરસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા લેવામાં આવે છે,ત્યારે તે ચેપનું કારણ બને છે.

(A) ઘણા રોગો જેવા કે $Kala-azar$ (કાલા-આઝાર),વિસેરલ લિશમેનિયાસિસ અને ઓરિએન્ટલ સોર વગેરે રેતી માખી $(Phlebotomus)$ દ્વારા તેના પ્રોબોસિસ (proboscis) મારફતે ફેલાય છે.
પ્રોબોસિસ એ એક નળાકાર મુખાગ છે જેનો ઉપયોગ યજમાનની ત્વચાને વીંધવા અને લોહી ચૂસવા માટે થાય છે,જે રોગકારક જીવાણુઓના સંક્રમણને સરળ બનાવે છે.

(C) મેલેરિયાના પરોપજીવી $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મચ્છરના શરીરમાં,પરોપજીવી લિંગી પ્રજનન કરે છે અને સ્પોરોઝોઈટ્સ બનાવે છે.
આ સ્પોરોઝોઈટ્સ માદા $Anopheles$ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં સ્થળાંતર કરે છે અને ત્યાં સંગ્રહિત થાય છે.
જ્યારે આ ચેપગ્રસ્ત મચ્છર કોઈ સ્વસ્થ મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે મચ્છરની લાળ સાથે સ્પોરોઝોઈટ્સ મનુષ્યના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ થાય છે.

(C) હિમોઝોઈન: મેલેરિયાનો પરોપજીવી હિમોગ્લોબિનનું પાચન કરે છે અને મોટી માત્રામાં મુક્ત હિમ મુક્ત કરે છે. આ મુક્ત હિમ કોષો માટે ઝેરી હોય છે,અને પરોપજીવી તેને હિમોઝોઈન નામના અદ્રાવ્ય સ્ફટિકીય સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત કરે છે. રુધિરમાં હિમોઝોઈનનું મુક્ત થવું એ દર $3$ થી $4$ દિવસે આવતી ઠંડી અને તીવ્ર તાવ માટે જવાબદાર છે.
હિમોટોક્સિન: આ પ્રાણીઓના ઝેરમાં જોવા મળતા ઝેરી પદાર્થો છે,જેમ કે સાપનું ઝેર.
હિમોગ્લોબિન: આ રક્તકણોમાં જોવા મળતું આયર્નયુક્ત મેટાલોપ્રોટીન છે.
સ્પોરોઝોઈટ્સ: આ મેલેરિયાના પરોપજીવીનું ચેપી સ્વરૂપ છે.

(C) $Entamoeba \ histolytica$ એ એક પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં ચેપ લગાડે છે,નાના આંતરડામાં નહીં. તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે. અમીબાયાસિસના લક્ષણોમાં કબજિયાત,પેટમાં દુખાવો અને ખેંચાણનો સમાવેશ થાય છે,અને ઘરમાખીઓ ચેપગ્રસ્ત મળમાંથી ખોરાક સુધી પરોપજીવીને ફેલાવવા માટે યાંત્રિક વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) સાચું વિધાન એ છે કે $Plasmodium$ ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી સ્પોરોઝોઇટ્સ તરીકે માનવ શરીરમાં પ્રવેશે છે. વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે મચ્છર ચેપ ફેલાવવા માટે પરોપજીવીથી ચેપગ્રસ્ત હોવું જરૂરી છે; 'તાજેતરમાં પુખ્ત થયેલ' મચ્છર ચેપગ્રસ્ત હોય તે જરૂરી નથી. અન્ય વિધાનો મેલેરિયાના જીવનચક્ર અને લક્ષણોનું યોગ્ય વર્ણન કરે છે.

(D) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,પરોપજીવી મનુષ્યના શરીરમાં અલિંગી પ્રજનન કરે છે. જાતીય અવસ્થાઓ,જેને ગેમેટોસાઇટ્સ કહેવામાં આવે છે,તે મનુષ્યના રક્તકણો $(RBC)$ માં વિકસિત થવાનું શરૂ કરે છે. જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર રુધિરનો ખોરાક લે છે ત્યારે આ ગેમેટોસાઇટ્સ મચ્છરના શરીરમાં પ્રવેશે છે અને મચ્છરના જઠરમાં તેમનો વધુ વિકાસ થઈને જન્યુઓ (gametes) બને છે,જ્યાં ફલનની પ્રક્રિયા થાય છે.

(N/A) પ્રજીવોની વિવિધ જાતિઓ મનુષ્યોમાં રોગોનું કારણ બને છે. કેટલાક ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
$1$. $Trypanosoma$ (ટ્રાયપેનોસોમા) સ્લીપિંગ સિકનેસ (નિદ્રા રોગ) કરે છે.
$2$. $Leishmania$ (લેશમેનિયા) કાલા-આઝાર (દમ દમ તાવ) કરે છે.
$3$. $Giardia$ (જિયાર્ડિયા) જિયાર્ડિયાસિસ કરે છે.
$4$. $Trichomonas$ (ટ્રાયકોમોનાસ) ટ્રાયકોમોનિયાસિસ (જે ઘણીવાર લ્યુકોરિયા સાથે સંકળાયેલ છે) કરે છે.
$5$. $Plasmodium$ (પ્લાઝમોડિયમ) મેલેરિયા કરે છે.
$6$. $Entamoeba$ $histolytica$ (એન્ટામીબા હિસ્ટોલિટિકા) અમીબિક મરડો કરે છે.

(N/A) $Plasmodium$ (પ્લાઝમોડિયમ) ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ (એનોફિલીસ) મચ્છરના કરડવાથી $sporozoites$ (સ્પોરોઝોઈટ્સ) (ચેપી સ્વરૂપ) તરીકે માનવ શરીરમાં પ્રવેશે છે.
પરજીવીઓ શરૂઆતમાં યકૃતના કોષોમાં ગુણન પામે છે અને ત્યારબાદ રક્તકણો $(RBCs)$ પર હુમલો કરે છે.
હિમોગ્લોબિનનો $haem$ (હિમ) ભાગ $haemozoin$ (હિમોઝોઈન) માં રૂપાંતરિત થાય છે અને $globin$ (ગ્લોબિન) ભાગ પરજીવી માટે ખોરાક બને છે.
$RBCs$ વિષકારક પદાર્થ $haemozoin$ ના મુક્ત થવાને કારણે તૂટી જાય છે,જે દર $3-4$ દિવસે આવતી ઠંડી અને તીવ્ર તાવ માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર કોઈ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને કરડે છે,ત્યારે આ પરજીવીઓ મચ્છરના શરીરમાં પ્રવેશે છે અને વધુ વિકાસ પામે છે.
તેઓ મચ્છરના શરીરમાં ગુણન પામીને $sporozoites$ બનાવે છે જે લાળ ગ્રંથિઓમાં સંગ્રહિત થાય છે.
જ્યારે આ મચ્છરો મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે $sporozoites$ તેના શરીરમાં દાખલ થાય છે,જેનાથી આ ચક્ર ફરીથી શરૂ થાય છે.
મેલેરિયાના પરજીવીને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાન - મનુષ્ય અને મચ્છરની જરૂર હોય છે.

(N/A) $Entamoeba \ histolytica$ એ મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં જોવા મળતો પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે અમીબાયાસિસ (અમીબિક મરડો) રોગ પ્રેરે છે.
આ રોગના લક્ષણોમાં કબજિયાત,પેટમાં દુખાવો અને ખેંચાણ,તથા મળમાં વધુ પડતો શ્લેષ્મ અને રુધિરની ગાંઠોનો સમાવેશ થાય છે.
ઘરમાખીઓ યાંત્રિક વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે અને તે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના મળમાંથી પરોપજીવીઓને ખોરાક અને ખાદ્ય પદાર્થો સુધી પહોંચાડીને તેને દૂષિત કરે છે.
મળ દ્વારા દૂષિત થયેલ પીવાનું પાણી અને ખોરાક એ ચેપ ફેલાવવાના મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

(A) મેલેરિયા એ $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થતો રોગ છે.
$Plasmodium$ પરોપજીવીને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂર હોય છે: મનુષ્ય અને માદા એનોફિલિસ મચ્છર.
માદા એનોફિલિસ મચ્છર વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે આ પરોપજીવીને ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિમાંથી તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં ફેલાવે છે.
તેથી,મેલેરિયા માટેનો સાચો વાહક માદા એનોફિલિસ મચ્છર છે.

(C) $Plasmodium$ (પ્લાઝમોડિયમ) એ દ્વિ-યજમાન પરોપજીવી છે જે તેના જીવનચક્રને પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂર ધરાવે છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ (એનોફિલીસ) મચ્છર.
$1$. અલિંગી ચક્ર (schizogony) માનવ યજમાનમાં (યકૃતકોષો અને રક્તકણોમાં) થાય છે.
$2$. લિંગી ચક્ર (gametogony,ફલન અને sporogony) માદા $Anopheles$ મચ્છરમાં થાય છે.
$3$. મચ્છર દ્વારા માનવ રક્તમાંથી લેવાયેલા ગેમેટોસાઇટ્સ મચ્છરના પાચનમાર્ગ (alimentary canal) માં ફલન પામીને યુગ્મનજ બનાવે છે,જે અંતે સ્પોરોઝોઇટ્સમાં વિકસે છે અને લાળગ્રંથિમાં સ્થળાંતર કરે છે.
તેથી,લિંગી ચક્ર મચ્છરના પાચનમાર્ગમાં પૂર્ણ થાય છે.

(C) મેલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી દ્વારા થાય છે (દા.ત.,$P. vivax$,$P. malariae$,અને $P. falciparum$).
કારણ કે તેનો કારક સજીવ પ્રજીવ છે,તેથી મેલેરિયાને પ્રજીવજન્ય રોગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) $Plasmodium$ પરોપજીવી મનુષ્યના શરીરમાં સ્પોરોઝુઓઈટ તરીકે પ્રવેશ કરે છે.
યકૃતના કોષોને સંક્રમિત કર્યા પછી,તે અલિંગી પ્રજનન દ્વારા મેરોઝુઓઈટ બનાવે છે.
આ મેરોઝુઓઈટ ત્યારબાદ રક્તકણો $(RBCs)$ ને સંક્રમિત કરે છે.
$RBCs$ ની અંદર,પરોપજીવી ટ્રોફોઝુઓઈટ તબક્કામાં વિકસે છે.
ટ્રોફોઝુઓઈટ તબક્કો એ સક્રિય પોષણ મેળવતો તબક્કો છે જે પોષણ માટે યજમાનના હિમોગ્લોબિનનો ઉપયોગ કરે છે.

(C) મેલેરિયા $Plasmodium$ ની વિવિધ જાતિઓ દ્વારા થાય છે.
$Plasmodium$ $vivax$,$Plasmodium$ $malariae$ અને $Plasmodium$ $ovale$ સામાન્ય રીતે ઓછી ગંભીરતા ધરાવતો મેલેરિયા ફેલાવે છે.
જોકે,$Plasmodium$ $falciparum$ દ્વારા થતો મેલેરિયા 'મેલિગ્નન્ટ મેલેરિયા' (malignant malaria) તરીકે ઓળખાય છે,જે આ રોગનું સૌથી ગંભીર સ્વરૂપ છે અને જો સમયસર સારવાર ન મળે તો તે ઘાતક પણ સાબિત થઈ શકે છે.

(B) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે $Plasmodium$ ના પરોપજીવીઓને $Sporozoites$ (બીજાણુઓ) સ્વરૂપે માનવ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
આ $Sporozoites$ ત્યારબાદ યકૃતમાં જાય છે,જ્યાં તેઓ ગુણન પામે છે અને અંતે $Merozoites$ અને $Schizonts$ જેવા અન્ય તબક્કાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,માનવ શરીરમાં દાખલ થતો ચેપી તબક્કો $Sporozoite$ છે.

(C) મેલેરિયાનો પરોપજીવી,$Plasmodium$,માનવ શરીરમાં તેનું અલિંગી પ્રજનન ચક્ર રક્તકણો (Erythrocytes) ની અંદર પૂર્ણ કરે છે.
જેમ જેમ પરોપજીવીનો ગુણાકાર થાય છે,તે હિમોગ્લોબિનનો ઉપયોગ કરે છે અને હીમોઝોઈન તરીકે ઓળખાતો ઝેરી પદાર્થ ઉત્પન્ન કરે છે.
જ્યારે રક્તકણો ફાટે છે અને મેરોઝોઈટ્સ રુધિરમાં મુક્ત થાય છે,ત્યારે તેની સાથે હીમોઝોઈન પણ મુક્ત થાય છે.
આ હીમોઝોઈનનું મુક્ત થવું એ મેલેરિયા સાથે સંકળાયેલ ઠંડી અને તીવ્ર તાવ માટે જવાબદાર છે.

(B) મેલેરિયાનો પરોપજીવી,$Plasmodium$,ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી $Sporozoites$ (સ્પોરોઝુઓઈટ) સ્વરૂપે માનવ શરીરમાં દાખલ થાય છે. આ $Sporozoites$ રુધિર દ્વારા વહન પામીને યકૃતમાં પહોંચે છે,જ્યાં તેઓ યકૃતના કોષોને ચેપ લગાડે છે અને અલિંગી પ્રજનન કરે છે.

(C) આપેલ આકૃતિ મેલેરિયાના પરોપજીવી,પ્લાઝમોડિયમનું જીવનચક્ર દર્શાવે છે.
પ્લાઝમોડિયમ એ બીજાણુધારી (Sporozoan) પ્રજીવ છે.
તેના જીવનચક્રમાં બે યજમાન હોય છે: મનુષ્ય અને માદા એનોફિલીસ મચ્છર.
તેથી,સાચું વર્ગીકરણ બીજાણુધારી પ્રજીવો છે અને તેના દ્વારા થતો રોગ મેલેરિયા છે.

(D) $Entamoeba$ $histolytica$ એ એક પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી છે જે મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં ચેપ લગાડે છે.
તે અમીબીઆસિસ અથવા અમીબીય મરડો તરીકે ઓળખાતો રોગ ફેલાવે છે.
કારણ કે આ રોગનો કારક જીવ પ્રજીવ છે, તેથી અમીબીઆસિસને પ્રજીવજન્ય રોગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

$(D)$ અમીબીય મરડો (અમીબીઆસિસ) એ $Entamoeba \text{ histolytica}$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થતો રોગ છે.
આ રોગના લક્ષણોમાં કબજિયાત, ઉદરમાં દુખાવો અને ખેંચાણ, તથા મળમાં અતિશ્લેષ્મ અને રુધિરની ગાંઠોનો સમાવેશ થાય છે.
સ્નાયુમય દુખાવો અને એનીમિયા એ અમીબીઆસિસના લાક્ષણિક લક્ષણો નથી; આ લક્ષણો સામાન્ય રીતે અન્ય રોગો અથવા મેલેરિયા કે કૃમિના ચેપ સાથે સંકળાયેલા હોય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) મેલેરિયાના પરોપજીવી $Plasmodium$ ના જીવનચક્ર દરમિયાન,તે માનવ રક્તકણો $(RBCs)$ ને સંક્રમિત કરે છે.
$RBCs$ ની અંદર,પરોપજીવી હિમોગ્લોબિનનું પાચન કરે છે અને $Haemozoin$ તરીકે ઓળખાતો ઝેરી પદાર્થ મુક્ત કરે છે.
$Haemozoin$ એ હિમોગ્લોબિનના પાચનથી બનતી સ્ફટિકમય આડપેદાશ છે.
જ્યારે સંક્રમિત $RBCs$ તૂટે છે,ત્યારે આ ઝેરી પદાર્થ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં મુક્ત થાય છે,જે મેલેરિયાના લાક્ષણિક લક્ષણો જેવા કે ઠંડી લાગવી અને વારંવાર આવતો તીવ્ર તાવ પ્રેરે છે.

(A) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર સ્વસ્થ મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે $Plasmodium$ ના પરોપજીવીઓને $Sporozoites$ (સ્પોરોઝોઇટ) સ્વરૂપે મનુષ્યના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
આ $Sporozoites$ એ પરોપજીવીનું ચેપી સ્વરૂપ છે જે મનુષ્યમાં રોગની શરૂઆત કરે છે.
$Trophozoite$ અને $Schizont$ એ ચેપ લાગ્યા પછી માનવ શરીરમાં જોવા મળતી અવસ્થાઓ છે,જ્યારે $Haemozoin$ એ રક્તકણોના તૂટવાથી મુક્ત થતો ઝેરી પદાર્થ છે.

(B) $Plasmodium \ vivax$ નું જીવનચક્ર મનુષ્યમાં ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે ચેપી અવસ્થા,$e$ (સ્પોરોઝોઈટ),ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી માનવ શરીરમાં પ્રવેશે છે.
માનવ શરીરમાં,સ્પોરોઝોઈટ્સ યકૃતના કોષો અને ત્યારબાદ રક્તકણોને ચેપ લગાડે છે,જ્યાં તેઓ $a$ (ટ્રોફોઝોઈટ) અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
અલિંગી પ્રજનન પછી,કેટલાક પરોપજીવીઓ જાતીય અવસ્થાઓમાં વિભેદિત થાય છે જેને $b$ (ગેમેટોસાઈટ) કહેવાય છે.
જ્યારે મચ્છર ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને કરડે છે,ત્યારે આ ગેમેટોસાઈટ્સ મચ્છરના શરીરમાં જાય છે. મચ્છરના આંતરડામાં,તેઓ જોડાઈને $d$ (યુગ્મનજ) બનાવે છે.
ત્યારબાદ યુગ્મનજ મચ્છરના આંતરડાની દીવાલમાં $c$ (ઊસાઈસ્ટ) માં વિકસે છે,જે અંતે સ્પોરોઝોઈટ્સ મુક્ત કરે છે.
તેથી,માનવ શરીરમાં પ્રવેશતી અવસ્થાથી શરૂ થતો સાચો ક્રમ $e \rightarrow a \rightarrow b \rightarrow d \rightarrow c$ છે.

(A) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મનુષ્યના શરીરમાં,પરોપજીવી યકૃત અને $RBCs$ માં અલિંગી પ્રજનન (schizogony) કરે છે.
જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને કરડે છે,ત્યારે તે રુધિરની સાથે ગેમેટોસાઇટ્સને પણ ગ્રહણ કરે છે.
આ ગેમેટોસાઇટ્સ મચ્છરના આંતરડામાં (midgut) પરિપક્વ થાય છે અને ફલન (syngamy) પામીને યુગ્મનજ (zygote) બનાવે છે,જે ત્યારબાદ ઊકીનેટ (ookinete) માં વિકસે છે.

(D) $Plasmodium$ $vivax$ એ એક પ્રજીવ પરજીવી છે જે મનુષ્યોમાં મેલેરિયા રોગ ફેલાવવા માટે જવાબદાર છે.
તે $Plasmodium$ ની સૌથી સામાન્ય પ્રજાતિઓમાંની એક છે જે બેનાઇન ટર્ટિયન મેલેરિયાનું કારણ બને છે.
અન્ય વિકલ્પો જેવા કે ન્યુમોનિયા $Streptococcus$ $pneumoniae$ દ્વારા થાય છે,ડેન્ગ્યુ વાયરસ દ્વારા થાય છે અને ટાઇફોઇડ $Salmonella$ $typhi$ દ્વારા થાય છે.

(C) રોગના કારક સજીવો નીચે મુજબ છે:
$1$. મેલેરિયા એ પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી $Plasmodium$ દ્વારા થાય છે.
$2$. અમીબાયાસિસ એ પ્રજીવ પરોપજીવી $Entamoeba histolytica$ દ્વારા થાય છે.
$3$. ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus pneumoniae$ અને $Haemophilus influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$4$. ફાઈલેરિયાસિસ એ ફાઈલેરિયલ કૃમિ ($Wuchereria bancrofti$ અને $Wuchereria malayi$) દ્વારા થાય છે.
$5$. ટાઈફોઈડ એ $Salmonella typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
તેથી, મેલેરિયા અને અમીબાયાસિસ બંને પ્રોટિસ્ટ્સ (પ્રજીવો) દ્વારા થાય છે.

(C) મેલેરિયા એ $Plasmodium$ $(P. vivax, P. malariae, P. falciparum)$ ની પ્રજાતિઓ દ્વારા થતો પ્રજીવજન્ય રોગ છે.
મેલેરિયાના લાક્ષણિક લક્ષણોમાં ઠંડી સાથે તાવ,ધ્રુજારી,પરસેવો,માથાનો દુખાવો,ઉબકા અને સ્નાયુઓ/સાંધાનો દુખાવો (arthralgia) નો સમાવેશ થાય છે.
આંખ આવવી (conjunctivitis) એ મેલેરિયાનું લક્ષણ નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(B) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
$1$. જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે રુધિરમાં સ્પોરોઝોઈટ નામના ચેપી તબક્કાને દાખલ કરે છે.
$2$. આ સ્પોરોઝોઈટ્સ શરૂઆતમાં યકૃતમાં જાય છે,જ્યાં તેઓ મેરોઝોઈટ્સ બનાવવા માટે અલિંગી પ્રજનન (શિઝોગોની) કરે છે.
$3$. ત્યારબાદ મેરોઝોઈટ્સ રુધિરમાં પ્રવેશે છે અને $R.B.C.s$ (રક્તકણો) ને ચેપ લગાડે છે,જ્યાં તેઓ અલિંગી પ્રજનન કરવાનું ચાલુ રાખે છે,જેના પરિણામે $R.B.C.s$ તૂટી જાય છે અને હિમોઝોઈન જેવા ઝેરી તત્વો મુક્ત થાય છે,જે મેલેરિયાના લાક્ષણિક તાવ અને ઠંડીનું કારણ બને છે.
$4$. તેથી,અલિંગી પ્રજનન યકૃતના કોષો અને $R.B.C.s$ માં થાય છે.

(D) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મનુષ્યમાં,$Plasmodium$ યકૃત અને $RBC$ માં અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને કરડે છે,ત્યારે જનનકોષો (gametocytes) મચ્છરના શરીરમાં પ્રવેશે છે.
$Plasmodium$ ના જનન કોષોનું ફલન અને વિકાસ મચ્છરના આંતરડા (midgut) માં થાય છે.
ફલન પછી,યુગ્મનજ (zygote) નું રૂપાંતર ઊકીનેટ (ookinete) માં થાય છે,જે આંતરડાની દીવાલમાં ઘૂસીને ઊસાઈસ્ટ (oocysts) બનાવે છે,જે અંતે સ્પોરોઝોઈટ્સ મુક્ત કરે છે જે લાળ ગ્રંથિઓમાં સ્થળાંતર કરે છે.

(D) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
$1$. જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર કોઈ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને કરડે છે,ત્યારે $Plasmodium$ ના જન્યુકોષો (gametocytes) રુધિર સાથે મચ્છરના શરીરમાં પ્રવેશે છે.
$2$. આ જન્યુકોષોનું ફલન અને આગળનો વિકાસ મચ્છરના આંતરડામાં (મધ્ય આંતરડા) થાય છે.
$3$. ફલન પછી યુગ્મનજ (zygote) બને છે,જે ત્યારબાદ ઊકીનેટ (ookinete) માં અને પછી ઊસાઇસ્ટ (oocysts) માં વિકસે છે,જે અંતે સ્પોરોઝોઇટ્સ મુક્ત કરે છે જે લાળ ગ્રંથિઓ તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
$4$. તેથી,જન્યુઓનું ફલન અને વિકાસ મચ્છરના આંતરડામાં થાય છે.

(D) ટ્રાયપેનોસોમા.
સ્લીપિંગ સિકનેસ, જેને હ્યુમન આફ્રિકન ટ્રાયપેનોસોમિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Trypanosoma \text{ } brucei$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થતો રોગ છે.
આ રોગ મનુષ્યમાં ચેપગ્રસ્ત ત્સે-ત્સે માખીના કરડવાથી ફેલાય છે.

(A) $Plasmodium \ falciparum$ એ મેલેરિયાના પરોપજીવીની સૌથી ખતરનાક અને ચેપી પ્રજાતિ છે.
તે મેલિગ્નન્ટ મેલેરિયા (malignant malaria) પ્રેરે છે,જે ઉચ્ચ તાવ અને ગંભીર જટિલતાઓ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે,અને જો સમયસર સારવાર ન કરવામાં આવે તો તે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,જાતીય તબક્કામાં માનવ યજમાનમાં ગેમેટોસાઇટ્સનું નિર્માણ થાય છે.
જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર રુધિરનો ખોરાક લે છે ત્યારે આ ગેમેટોસાઇટ્સ મચ્છરના શરીરમાં પ્રવેશે છે.
ફલન અને યુગ્મનજ (zygote) નો વિકાસ મચ્છરના જઠર (midgut) માં થાય છે,જેના પરિણામે ઊકીનેટ (ookinete) બને છે,જે ત્યારબાદ ઊસાઇસ્ટ (oocysts) માં વિકસે છે.

(B) સાચું વિધાન છે: ગેમેટોસાઈટ્સ $RBC$ માં વિકસે છે.
$1$. $Plasmodium$ નો ચેપી તબક્કો સ્પોરોઝોઈટ છે,જે માદા $Anopheles$ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં હાજર હોય છે.
$2$. જ્યારે મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે સ્પોરોઝોઈટ્સ મચ્છરની લાળ સાથે મનુષ્યના રુધિરમાં પ્રવેશ કરે છે.
$3$. માનવ શરીરમાં,પરોપજીવી યકૃતના કોષોમાં અને ત્યારબાદ રક્તકણો $(RBCs)$ માં અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
$4$. $RBCs$ માં,પરોપજીવી અંતે ગેમેટોસાઈટ્સ (નર અને માદા ગેમેટોસાઈટ્સ) માં વિકસે છે,જે પછી રુધિર ભોજન દરમિયાન મચ્છર દ્વારા લેવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. સ્પોરોઝોઈટ્સ રુધિરમાં ગુણન પામતા નથી.
ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,સ્પોરોઝોઈટ્સ શરૂઆતમાં યકૃતમાં પહોંચે છે અને યકૃતના કોષોમાં ગુણન પામે છે.
ત્યારબાદ,તેઓ રક્તકણો $(RBCs)$ પર હુમલો કરે છે,જેના કારણે તે તૂટી જાય છે.
$RBCs$ ના તૂટવાથી હિમોઝોઈન નામનો ઝેરી પદાર્થ મુક્ત થાય છે,જે દર $3$ થી $4$ દિવસે આવતી ઠંડી અને તીવ્ર તાવ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સ્પોરોઝોઈટ્સ રુધિરમાં ગુણન પામે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
મેલેરિયા $Plasmodium$ પ્રજાતિના આદિજીવ (protozoan) પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
મનુષ્યો માટે $Plasmodium$ પરોપજીવીનો ચેપી તબક્કો $sporozoite$ છે.
આ $sporozoites$ માદા $Anopheles$ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં સંગ્રહિત હોય છે અને જ્યારે મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે ત્યારે તે રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ થાય છે.

(B) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર નીચેના પગલાંને અનુસરે છે:
$1$. માદા એનોફિલિસ મચ્છર કરડતી વખતે માનવ શરીરમાં સ્પોરોઝોઇટ્સ દાખલ કરે છે $(E)$.
$2$. આ સ્પોરોઝોઇટ્સ લોહી દ્વારા મુસાફરી કરીને યકૃત સુધી પહોંચે છે $(D)$.
$3$. યકૃતમાં,પરોપજીવીઓ અલિંગી પ્રજનન કરે છે,જેનાથી યકૃતના કોષો તૂટી જાય છે અને પરોપજીવીઓ લોહીમાં મુક્ત થાય છે $(B)$.
$4$. ત્યારબાદ પરોપજીવીઓ $RBCs$ માં પ્રવેશ કરે છે અને અલિંગી પ્રજનન કરે છે,જેનાથી $RBCs$ તૂટી જાય છે $(A)$.
$5$. અંતે,કેટલાક પરોપજીવીઓ $RBCs$ ની અંદર ગેમેટોસાઇટ્સમાં વિભેદિત થાય છે $(C)$.
આમ,સાચો ક્રમ $E, D, B, A, C$ છે.