Diseases caused by protozoa Questions in Gujarati

(D) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,માદા $Anopheles$ મચ્છરના આંતરડામાં લિંગી પ્રજનન થાય છે.
જન્યુઓ જોડાઈને દ્વિતીય (diploid) ફલિતાંડ બનાવે છે.
આ ફલિતાંડ લાંબી અને પ્રચલનશીલ અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે,જેને $ookinete$ (ઉકાઇનેટ) કહેવામાં આવે છે.
$ookinete$ મચ્છરના આંતરડાની દીવાલમાં પ્રવેશ કરીને ઊસાઇસ્ટ (oocyst) બનાવે છે.

(D) પ્લાઝ્મોડિયમ $(Plasmodium)$ ના જીવનચક્રમાં વિવિધ અવસ્થાઓ જોવા મળે છે.
$1$. $Sporozoite$ એ મનુષ્ય માટે ચેપી અવસ્થા છે,જે યકૃતમાં પ્રવેશ કરે છે.
$2$. યકૃતમાં શિઝોગોની પછી,$Merozoites$ રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
$3$. આ $Merozoites$ રક્તકણો $(RBCs)$ માં પ્રવેશ કરે છે અને $Trophozoite$ અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$4$. $Trophozoite$ અવસ્થા એ સક્રિય પોષણ મેળવતી અવસ્થા છે,જે વૃદ્ધિ અને ગુણન માટે $RBCs$ ના હિમોગ્લોબિનનો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,રક્તકણમાંથી પોષણ મેળવતી અવસ્થા $Trophozoite$ છે.

(D) મનુષ્યના યકૃતકોષોમાં $Plasmodium$ (પ્લાઝ્મોડિયમ) નું જીવનચક્ર (પૂર્વ-રક્તકણ ચક્ર) એક ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે:
$1$. ચેપી અવસ્થા,$Sporozoite$ (સ્પોરોઝુઓઇટ),યકૃતકોષોમાં પ્રવેશ કરે છે.
$2$. યકૃતકોષની અંદર,તે $Cryptoschizont$ (ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ) માં રૂપાંતરિત થાય છે.
$3$. $Cryptoschizont$ શિઝોગોની દ્વારા વિભાજન પામીને $Cryptomerozoites$ (ક્રિપ્ટોમેરોઝુઓઇટ્સ) ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. આ $Cryptomerozoites$ અન્ય યકૃતકોષોને ચેપ લગાડીને $Metacryptomerozoites$ (મેટાક્રિપ્ટોમેરોઝુઓઇટ્સ) બનાવે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $Sporozoite \rightarrow Cryptoschizont \rightarrow Cryptomerozoite \rightarrow Metacryptomerozoite$ છે.

(D) મેલેરિયા $Plasmodium$ પ્રજીવની વિવિધ જાતિઓ દ્વારા થાય છે.
$Plasmodium vivax$,$Plasmodium malariae$ અને $Plasmodium ovale$ સૌમ્ય મેલેરિયા પ્રેરે છે,જે સામાન્ય રીતે ઓછા ગંભીર હોય છે.
$Plasmodium falciparum$ એ મેલિગ્નન્ટ (ગંભીર) અથવા સેરેબ્રલ મેલેરિયા માટે જવાબદાર છે,જે રોગનું સૌથી ગંભીર અને જીવલેણ સ્વરૂપ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,મનુષ્યના રુધિરમાં બનતા ગેમેટોસાઈટ બે પ્રકારના હોય છે: માઈક્રોગેમેટોસાઈટ (નર) અને મેક્રોગેમેટોસાઈટ (માદા).
માઈક્રોગેમેટોસાઈટ તેમના નાના કદ અને પ્રમાણમાં મોટા કોષકેન્દ્ર દ્વારા ઓળખાય છે,જે ફલન દરમિયાન એક્સફ્લેજેલેશનની પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે.
મેક્રોગેમેટોસાઈટ કદમાં મોટા હોય છે અને તેમનું કોષકેન્દ્ર નાનું અને ઘટ્ટ હોય છે.
તેથી,નર ગેમેટોસાઈટ નાના કદના અને મોટું કોષકેન્દ્ર ધરાવતા હોય છે.

(B) પ્લાઝ્મોડિયમ (મેલેરિયાના પરોપજીવી) ના જીવનચક્રમાં,સ્પોરોઝુઓઇટ્સ ચેપગ્રસ્ત માદા એનોફિલિસ મચ્છરના કરડવાથી માનવ શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.
યકૃતમાં પ્રારંભિક વિકાસ પછી,પરોપજીવીઓ રક્તકણો $(RBCs)$ માં પ્રવેશ કરે છે.
રક્તકણોની અંદર,પરોપજીવી $Trophozoite$ (ટ્રોફોઝુઓઇટ) અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
આ ટ્રોફોઝુઓઇટ અવસ્થા અનિયમિત,એમીબૉઇડ આકાર દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જે તેને યજમાન કોષના હિમોગ્લોબિન પર ખોરાક લેવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
તેથી,માનવ રક્તકણોમાં પ્લાઝ્મોડિયમની એમીબૉઇડ અવસ્થા એ ટ્રોફોઝુઓઇટ અવસ્થા છે.

(D) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
માનવ યજમાનમાં,પરોપજીવી યકૃત કોષો અને રક્તકણો $(RBCs)$ માં અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
જેમ જેમ પરોપજીવી $RBCs$ ની અંદર ગુણન પામે છે,તેમ તેમ તેમાંથી કેટલાક ગેમેટોસાઇટ્સ નામના લિંગી તબક્કામાં વિભેદિત થાય છે.
આ ગેમેટોસાઇટ્સ મનુષ્યના રક્તકણોની અંદર સર્જાય છે,જે ત્યારબાદ મચ્છર દ્વારા રુધિર આહાર દરમિયાન લેવામાં આવે છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,સાઈઝોન્ટ બહુભાજન (અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર) દ્વારા મેરોઝોઈટ્સ ઉત્પન્ન કરે છે,ગેમેટોસાઈટ્સ નહીં. ગેમેટોસાઈટ્સ એ મેરોઝોઈટ્સમાંથી વિભેદિત થાય છે જે રક્તકણોમાં પ્રવેશ કરે છે. તેથી,સાઈઝોન્ટ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા ગેમેટોસાઈટમાં ફેરવાય છે તે વિધાન અસત્ય છે.

(A) જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે મેલેરિયાના પરોપજીવીના ચેપી તબક્કાને,જેને $sporozoite$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,રુધિરમાં દાખલ કરે છે.
આ $sporozoites$ રુધિર દ્વારા યકૃતકોષો $(hepatocytes)$ સુધી પહોંચે છે.
યકૃતકોષોની અંદર,$sporozoites$ અલિંગી પ્રજનન $(schizogony)$ કરે છે અને $cryptoschizont$ નામના તબક્કામાં ફેરવાય છે.
આ $cryptoschizont$ અંતે તૂટીને રુધિરમાં $cryptomerozoites$ મુક્ત કરે છે.

(C) જ્યારે માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે, ત્યારે તે તેની લાળ દ્વારા મેલેરિયાના પરોપજીવીના ચેપી તબક્કાને, જેને $sporozoites$ (બીજાણુઓ) કહેવાય છે, રુધિરમાં દાખલ કરે છે.
આ $sporozoites$ ત્યારબાદ રુધિરાભિસરણ દ્વારા યકૃત સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
યકૃતમાં, તેઓ ગુણન પામવા અને અલિંગી પ્રજનન કરવા માટે યકૃતકોષોમાં પ્રવેશે છે, જે માનવ શરીરમાં ચેપનો પ્રથમ તબક્કો છે.

(C) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મનુષ્યમાં,$Plasmodium$ ચેપગ્રસ્ત મચ્છરના કરડવાથી સ્પોરોઝોઇટ્સ સ્વરૂપે પ્રવેશે છે.
આ સ્પોરોઝોઇટ્સ સૌપ્રથમ યકૃતના કોષો (Hepatocytes) માં ચેપ લગાડે છે,જ્યાં તેઓ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા સંખ્યામાં વધારો કરે છે.
યકૃતના તબક્કા પછી,તેઓ રુધિરમાં મુક્ત થાય છે અને રક્તકણો (Erythrocytes) માં ચેપ લગાડે છે,જેના કારણે મેલેરિયાના લાક્ષણિક લક્ષણો જેવા કે ઠંડી લાગવી અને તીવ્ર તાવ આવે છે.
આમ,$Plasmodium$ યકૃતકોષો અને રક્તકણો બંનેમાં અંતઃપરોપજીવી તરીકે વર્તે છે.

(A) મચ્છરમાં $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં નીચે મુજબના તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. માદા $Anopheles$ મચ્છર જ્યારે રુધિરનો આહાર લે છે ત્યારે ગેમેટોસાઈટ્સ તેના શરીરમાં પ્રવેશે છે.
$2$. મચ્છરના આંતરડામાં ફલન દ્વારા યુગ્મનજ બને છે,જે ગતિશીલ ઉકાઈનેટ $(Ookinete)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
$3$. ઉકાઈનેટ આંતરડાની દીવાલમાં પ્રવેશ કરે છે અને ઉસીસ્ટ $(Oocyst)$ માં વિકાસ પામે છે.
$4$. ઉસીસ્ટની અંદર અનેક વિભાજન દ્વારા સ્પોરોઝોઈટ્સ $(Sporozoites)$ બને છે.
$5$. આ સ્પોરોઝોઈટ્સ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં સ્થળાંતર કરે છે,જે નવા માનવ યજમાનને ચેપ લગાડવા માટે તૈયાર હોય છે.
આમ,સાચો ક્રમ $Gametocyte \rightarrow Ookinete \rightarrow Oocyst \rightarrow Sporozoite$ છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,સ્પોરોઝુઆઇટ્સ રુધિર દ્વારા માનવ યકૃતકોષોમાં દાખલ થાય છે. યકૃતકોષોની અંદર,તેઓ અલિંગી પ્રજનન (schizogony) દ્વારા ક્રિપ્ટોઝુઆઇટ્સ બનાવે છે. આ ક્રિપ્ટોઝુઆઇટ્સ આગળ વિભાજન પામીને મેટાક્રિપ્ટોમેરોઝુઆઇટ્સ બનાવે છે. તેથી,મેટાક્રિપ્ટોમેરોઝુઆઇટનો વિકાસ યકૃતકોષોની અંદર થાય છે.

(A) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર જટિલ છે અને તેમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે તેની લાળ સાથે પરોપજીવીના ચેપી તબક્કાને,જેને $Sporozoite$ (સ્પોરોઝુઓઇટ) કહેવાય છે,માનવ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
આ $Sporozoites$ ત્યારબાદ યકૃતમાં જાય છે,જ્યાં તેઓ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા $Merozoites$ બનાવે છે.
તેથી,મચ્છરની લાળમાંથી માનવ રુધિરમાં દાખલ થતું સ્વરૂપ $Sporozoite$ છે.

(B) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર બે યજમાન ધરાવે છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
$1$. માદા $Anopheles$ મચ્છર વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. જ્યારે મચ્છર કોઈ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને કરડે છે,ત્યારે પરોપજીવીઓ મચ્છરના શરીરમાં પ્રવેશે છે.
$3$. મચ્છરની અંદર,પરોપજીવીઓ ફલન અને વિકાસ પામીને સ્પોરોઝુઓઇટ્સ બનાવે છે,જે લાળ ગ્રંથિઓમાં સંગ્રહિત થાય છે.
$4$. જ્યારે આ ચેપગ્રસ્ત મચ્છર કોઈ સ્વસ્થ મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે મચ્છરની લાળ સાથે સ્પોરોઝુઓઇટ્સ માનવ રુધિરમાં દાખલ થાય છે.
$5$. તેથી,સ્પોરોઝુઓઇટ્સ મચ્છરમાં લિંગી પ્રજનન દ્વારા સર્જાય છે અને મચ્છર કરડવાથી માનવ રુધિરમાં પ્રવેશે છે.

(A) $1$. $Plasmodium$ પરોપજીવીઓ તેમના જીવનચક્ર દરમિયાન માનવ રક્તકણો $(RBCs)$ ને ચેપ લગાડે છે.
$2$. $RBCs$ ની અંદર,પરોપજીવી હીમોગ્લોબિન પર ખોરાક તરીકે નિર્ભર રહે છે અને તેનું વિઘટન કરીને હિમોઝોઈન જેવા ઝેરી પદાર્થો બનાવે છે.
$3$. આ પ્રક્રિયાને કારણે $RBCs$ તૂટી જાય છે,જેનાથી પરોપજીવી અને ઝેરી પદાર્થો રુધિરમાં મુક્ત થાય છે,જે ઠંડી અને તાવનું કારણ બને છે.
$4$. $RBCs$ ના સતત વિનાશને કારણે રક્તકણોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે,પરિણામે એનિમિયા (પાંડુરોગ) થાય છે.
$5$. એનિમિયાને કારણે રુધિરની ઓક્સિજન વહન કરવાની ક્ષમતા ઘટે છે,જેનાથી દર્દી ફિક્કો અને અશક્ત દેખાય છે. તેથી,$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં, પ્રી-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્રમાં યકૃતના કોષોમાં સાઇઝોગોની દ્વારા ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ્સનું નિર્માણ થાય છે.
એક્સો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્રમાં યકૃતના કોષોમાં મેટાક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ્સનું નિર્માણ થાય છે.
એમીબૉઇડ સ્વરૂપ એ એન્ડો-ઇરીથ્રોસાઇટીક (ઇરીથ્રોસાઇટીક) ચક્ર દરમિયાન રક્તકણોની અંદર જોવા મળતી અવસ્થા છે, તે એક્સો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્રનો ભાગ નથી.
તેથી, "એક્સો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર - એમીબૉઇડ સ્વરૂપ" ની જોડ અસંગત છે.

(A) $Plasmodium$ એ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનું પ્રજાતિ છે જે પૃષ્ઠવંશીઓ અને કીટકોના અંતઃપરજીવી છે। $Plasmodium$ $\text{vivax}$ અને $Plasmodium$ $\text{falciparum}$ એ મનુષ્યમાં મેલેરિયા ફેલાવતા જાણીતા રોગકારકો છે। તેથી, તેઓ પ્રજીવ (protozoa) પરજીવીઓની શ્રેણીમાં આવે છે।

(A) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
$1$. જ્યારે ચેપગ્રસ્ત મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે સ્પોરોઝોઇટ્સ રુધિરમાં દાખલ થાય છે.
$2$. આ સ્પોરોઝોઇટ્સ પહેલા યકૃતના કોષોને ચેપ લગાડે છે અને ત્યારબાદ $RBCs$ માં પ્રવેશે છે.
$3$. $RBCs$ ની અંદર,પરોપજીવી અલિંગી પ્રજનન (શિઝોગોની) કરે છે,જેના પરિણામે $RBCs$ તૂટે છે અને હિમોઝોઇન જેવા ઝેરી દ્રવ્યો મુક્ત થાય છે,જે તાવ લાવે છે.
$4$. અલિંગી પ્રજનનના કેટલાક ચક્ર પછી,કેટલાક પરોપજીવીઓ $RBCs$ ની અંદર નર અને માદા ગેમેટોસાઇટમાં વિભેદિત થાય છે.
$5$. આ ગેમેટોસાઇટ્સ મનુષ્યમાં લિંગી પ્રજનન કરતા નથી; તેઓ મચ્છર દ્વારા રુધિર આહાર દરમિયાન લેવામાં આવે છે,જ્યાં લિંગી પ્રજનન થાય છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને મચ્છર. મનુષ્યમાં,પરોપજીવી અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
$1$. પ્રી-ઇરીથ્રોસાઇટીક અને એક્સો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર યકૃતના કોષો $(hepatocytes)$ માં થાય છે.
$2$. ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર (જેને એન્ડો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) રક્તકણો $(RBCs)$ ની અંદર થાય છે.
$3$. આ તબક્કા દરમિયાન,પરોપજીવી ગુણન પામે છે,જેના કારણે $RBCs$ તૂટે છે અને $haemozoin$ જેવા ઝેરી દ્રવ્યો મુક્ત થાય છે,જે મેલેરિયા સાથે સંકળાયેલ ઠંડી અને તાવ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,$RBCs$ માં થતું ચક્ર એ એન્ડો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર છે.

(B) જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં સ્પોરોઝુઓઇટ્સ ($Plasmodium$ નો ચેપી તબક્કો) મુક્ત કરે છે. આ સ્પોરોઝુઓઇટ્સ રુધિર દ્વારા વહન પામીને મુખ્યત્વે યકૃતના કોષો (hepatocytes) ને લક્ષ્યાંક બનાવે છે,જ્યાં મેલેરિયાના પરોપજીવીનું એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર શરૂ થાય છે.

(D) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,ગેમેટોસાઇટ્સ (જેને માનવ રુધિરમાં $Plasmodium$ ના ગેમેટોસાઇટ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) બે પ્રકારના હોય છે: માઇક્રોગેમેટોસાઇટ્સ (નર) અને મેક્રોગેમેટોસાઇટ્સ (માદા).
$1$. નર ગેમેટોસાઇટ (માઇક્રોગેમેટોસાઇટ) કદમાં નાના હોય છે અને તેમાં મોટું,પ્રસરિત કોષકેન્દ્ર હોય છે.
$2$. માદા ગેમેટોસાઇટ (મેક્રોગેમેટોસાઇટ) કદમાં મોટા હોય છે અને તેમાં નાનું,ઘટ્ટ કોષકેન્દ્ર હોય છે.
તેથી,સાચું વર્ણન એ છે કે નર ગેમેટોસાઇટ નાના અને મોટું કોષકેન્દ્ર ધરાવે છે,જ્યારે માદા ગેમેટોસાઇટ મોટા અને નાનું કોષકેન્દ્ર ધરાવે છે.

(B) $Plasmodium$ એ ખરેખર એક સૂક્ષ્મ પ્રજીવ છે જે મનુષ્યમાં મેલેરિયા રોગ ફેલાવે છે.
તે દ્વિ-યજમાન પરોપજીવી છે,જેનો અર્થ છે કે તેને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂર હોય છે: મનુષ્ય (મધ્યસ્થ યજમાન) અને માદા $Anopheles$ મચ્છર (અંતિમ યજમાન).
બંને વિધાનો તથ્યની દ્રષ્ટિએ સાચા છે,પરંતુ તે પ્રજીવ છે તે તેની જૈવિક વર્ગીકરણની લાક્ષણિકતા છે અને તેના બે યજમાન છે તે તેના જીવનચક્રનું વર્ણન છે,તેથી $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
આથી,$A$ અને $R$ બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(B) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ ના જીવનચક્રમાં,સાઇઝોગોનીની પ્રક્રિયા માનવ યકૃતના કોષો (એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર) અને રક્તકણો (એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર) માં થાય છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,પરોપજીવી એક મોટા બહુકોષકેન્દ્રીય તબક્કામાં વિકસે છે જેને સાઇઝોન્ટ કહેવામાં આવે છે.
અલિંગી પ્રજનન (બહુભાજન) દ્વારા,સાઇઝોન્ટ કોષરસના વિભાજનમાંથી પસાર થાય છે અને મેરોઝુઓઇટ્સ તરીકે ઓળખાતા અસંખ્ય બાળ કોષો મુક્ત કરે છે.
આ મેરોઝુઓઇટ્સ ત્યારબાદ નવા રક્તકણોને ચેપ લગાડવા માટે રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં મુક્ત થાય છે.

(A) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,જ્યારે સ્પોરોઝોઇટ્સ રુધિર દ્વારા મનુષ્યના યકૃતના કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તેઓ અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
યકૃતના કોષોમાં વિકાસના આ પ્રારંભિક તબક્કાને પ્રી-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,સ્પોરોઝોઇટ્સ ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ્સમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે ત્યારબાદ ક્રિપ્ટોઝોઇટ્સ ઉત્પન્ન કરવા માટે બહુભાજન (અલિંગી પ્રજનન) કરે છે.

(B) પ્લાઝ્મોડિયમનું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા એનોફિલિસ મચ્છર.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા એનોફિલિસ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે પરોપજીવીની ચેપી અવસ્થા,જેને $Sporozoite$ (સ્પોરોઝુઓઇટ) કહેવાય છે,તેને તેની લાળ સાથે માનવ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
આ $Sporozoites$ ત્યારબાદ યકૃતમાં જઈને ચેપનું ચક્ર શરૂ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Sporozoite$ છે.

(B) મચ્છર દ્વારા ફેલાતા રોગો નીચે મુજબ છે:
$1$. મૅલેરિયા: તે પ્લાઝમોડિયમ પ્રજાતિ દ્વારા થાય છે અને માદા એનોફિલિસ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે.
$2$. હાથીપગો (ફાઈલેરિયાસિસ): તે વુકેરેરિયા બેનક્રોફ્ટી અથવા વુકેરેરિયા મલાય દ્વારા થાય છે અને ક્યુલેક્સ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે.
$3$. ન્યુમોનિયા એ બેક્ટેરિયલ રોગ (સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોની) છે જે ડ્રોપલેટ્સ દ્વારા ફેલાય છે.
$4$. હીપેટાઇટિસ એ વાયરલ રોગ છે જે દૂષિત પાણી અથવા રક્ત દ્વારા ફેલાય છે.
તેથી,$(i)$ અને $(iii)$ સાચા વિકલ્પો છે.

(A) અંતઃપરોપજીવી એ એવો સજીવ છે જે તેના યજમાનના શરીરની અંદર રહે છે.
$Plasmodium$ એ પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે મેલેરિયા રોગ ફેલાવે છે.
તે માદા $Anopheles$ મચ્છર દ્વારા મનુષ્યમાં ફેલાય છે.
આ જૈવિક સંબંધમાં,મચ્છર બાહ્યપરોપજીવી તરીકે કાર્ય કરે છે (જે મનુષ્યનું રક્ત ચૂસે છે),અને $Plasmodium$ મચ્છરના શરીરની અંદર (ખાસ કરીને લાળ ગ્રંથિઓ અને આંતરડામાં) રહે છે,જે $Plasmodium$ ને બાહ્યપરોપજીવીની અંદર રહેતું અંતઃપરોપજીવી બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) મનુષ્યમાં પ્રજીવ (protozoan) દ્વારા થતો રોગ $Malaria$ (મેલેરિયા) છે.
મેલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રજીવ પરોપજીવીઓ (દા.ત.,$Plasmodium$ $vivax$,$Plasmodium$ $falciparum$) દ્વારા થાય છે.
સામાન્ય શરદી એ રાઇનોવાયરસ (rhinoviruses) દ્વારા થાય છે.
ટાઇફોઇડ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ન્યુમોનિયા એ $Streptococcus$ $pneumoniae$ અથવા $Haemophilus$ $influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.

(D) મેલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિ દ્વારા થતો પ્રજીવજન્ય રોગ છે।
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, $Plasmodium \text{ vivax}$, $Plasmodium \text{ malariae}$ અને $Plasmodium \text{ falciparum}$ જેવી જાતિઓ મનુષ્યમાં વિવિધ પ્રકારના મેલેરિયા માટે જવાબદાર છે।
$Salmonella$ ટાઈફોઈડ માટે, $Haemophilus$ ન્યુમોનિયા માટે અને $Rhinovirus$ સામાન્ય શરદી માટે જવાબદાર છે।

(B) મેલેરિયા એ પ્રજીવ પરોપજીવી $Plasmodium$ ની વિવિધ જાતિઓ દ્વારા થાય છે.
$Plasmodium vivax$,$Plasmodium malariae$ અને $Plasmodium falciparum$ એ મનુષ્યમાં મેલેરિયા ફેલાવતી સામાન્ય જાતિઓ છે.
આ પૈકી,$Plasmodium falciparum$ એ મેલેરિયાના સૌથી ગંભીર અને જીવલેણ પ્રકાર માટે જવાબદાર છે,જેને મેલિગ્નન્ટ મેલેરિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(B) મેલેરિયા એ પ્રજીવ પરોપજીવી $Plasmodium$ ની વિવિધ જાતિઓ દ્વારા થાય છે.
તેમાં,$Plasmodium \ falciparum$ એ મેલિગ્નન્ટ (ગંભીર) મેલેરિયા માટે જવાબદાર છે,જે આ રોગનું સૌથી ગંભીર અને ઘણીવાર જીવલેણ સ્વરૂપ છે.
$Plasmodium \ vivax$ એ બેનાઈન ટર્શિયન મેલેરિયાનું કારણ બને છે,જે $P. \ falciparum$ ની તુલનામાં ઓછું ગંભીર છે.

(D) પ્લાઝમોડિયમનું જીવનચક્ર દ્વિ-યજમાન (digenetic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂર પડે છે.
$1$. અલિંગી પ્રજનન તબક્કો માનવ યજમાનમાં જોવા મળે છે,જ્યાં પરોપજીવી યકૃત અને રક્તકણોમાં ગુણન પામે છે.
$2$. લિંગી પ્રજનન તબક્કો (ગેમેટોગોની,ફલન અને સ્પોરોગોની) માદા એનોફિલિસ મચ્છરમાં થાય છે,જે અંતિમ યજમાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,પ્લાઝમોડિયમ તેનું જીવનચક્ર માનવ અને માદા એનોફિલિસ મચ્છર બંનેમાં પૂર્ણ કરે છે.

(B) મેલેરિયા માટે જવાબદાર સૂક્ષ્મજીવ પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી $Plasmodium$ છે.
$Plasmodium$ ને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂર હોય છે:
$1$. મનુષ્ય: અલિંગી પ્રજનન (schizogony) મનુષ્યના યકૃત અને રક્તકણોમાં થાય છે.
$2$. માદા એનોફિલિસ મચ્છર: લિંગી પ્રજનન (gametogony અને sporogony) મચ્છરના આંતરડામાં થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Malaria$ છે.

(B) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા એનોફિલિસ મચ્છર. મનુષ્યમાં,પરોપજીવી વિકાસના બે મુખ્ય તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે:
$1$. અલિંગી પ્રજનન ચક્ર (એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક અને એરિથ્રોસાઇટિક સાઇઝોગોની),જે યકૃત અને રક્તકણોમાં થાય છે.
$2$. ગેમેટોસાઇટ્સનું નિર્માણ,જે મચ્છરમાં થતા લિંગી પ્રજનન ચક્ર માટેના પૂર્વગામી તબક્કા છે.
આમ,મનુષ્યમાં પરોપજીવી તેના વિકાસના મુખ્ય બે તબક્કાઓ પૂર્ણ કરે છે.

(D) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર. મનુષ્યના શરીરમાં,પરોપજીવી યકૃત અને રક્તકણોમાં વિવિધ વિકાસના તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે. જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. પ્રી-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર: ચેપ લાગ્યા પછી તરત જ યકૃતના કોષોમાં થાય છે.
$2$. એક્સો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર: યકૃતના કોષોમાં આગળનો વિકાસ.
$3$. એન્ડો-ઇરીથ્રોસાઇટીક (અથવા ઇરીથ્રોસાઇટીક) ચક્ર: રક્તકણોમાં થતો વિકાસ.
આ તમામ તબક્કાઓ $Plasmodium$ ના જીવનચક્રના આવશ્યક ભાગો છે જે $Anopheles$ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે,તેથી આપેલ તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(D) મનુષ્યમાં $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં યકૃત અને રક્તકણો $(RBCs)$ માં વિવિધ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. પ્રી-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર: સ્પોરોઝોઇટ્સ દ્વારા ચેપ લાગ્યા પછી તરત જ યકૃતના કોષોમાં થાય છે.
$2$. એક્સો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર: યકૃતના કોષોમાં પરોપજીવીઓના ગુણનને દર્શાવે છે.
$3$. ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર: રક્તકણોની અંદર થાય છે.
$4$. પોસ્ટ-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર: આ શબ્દનો ઉપયોગ કેટલીક પ્રજાતિઓ જેમ કે $P. vivax$ માં ગૌણ યકૃતના તબક્કાઓનું વર્ણન કરવા માટે થાય છે.
'એન્ડો-ઇરીથ્રોસાઇટીક ચક્ર' એ $Plasmodium$ ના જીવનચક્રના કોઈપણ તબક્કાનું વર્ણન કરવા માટે વપરાતો પ્રમાણિત જૈવિક શબ્દ નથી.

(A) $Plasmodium$ (મેલેરિયાના પરોપજીવી) ના જીવનચક્રમાં બે યજમાન હોય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર તંદુરસ્ત મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે તેની લાળ સાથે પરોપજીવીની ચેપી અવસ્થા,જેને $Sporozoite$ (સ્પોરોઝુઓઇટ) કહેવાય છે,તેને માનવ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
આ $Sporozoites$ ત્યારબાદ યકૃતમાં જઈને ચેપનું ચક્ર શરૂ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
માદા $Anopheles$ મચ્છરમાં,પરોપજીવી તેના આંતરડામાં લિંગી પ્રજનન કરે છે.
સ્પોરોઝુઓઇટ,જે પરોપજીવીનો ચેપી તબક્કો છે,તે આંતરડામાંથી મચ્છરની લાળગ્રંથિઓમાં સ્થળાંતર કરે છે.
જ્યારે મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે આ સ્પોરોઝુઓઇટ મચ્છરની લાળ સાથે મનુષ્યના રુધિરમાં દાખલ થાય છે.

(C) જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે તેની લાળ સાથે સ્પોરોઝુઓઇટ ($Plasmodium$ નો ચેપી તબક્કો) મનુષ્યના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે. તેથી,સ્પોરોઝુઓઇટ સૌપ્રથમ રુધિર દ્વારા મનુષ્યના શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.

(A) સ્પોરોઝુઓઇટ એ મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ નો ચેપી તબક્કો છે.
તે પાતળા,લાંબા અને ત્રાકાકાર (spindle-shaped) શરીર દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જે તેને યજમાન કોષોમાં અસરકારક રીતે પ્રવેશવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો આકાર ત્રાકાકાર છે.

(B) જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે સ્પોરોઝુઓઇટ્સને મનુષ્યના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
આ સ્પોરોઝુઓઇટ્સ રુધિરમાં લાંબો સમય રહેતા નથી; તેઓ ઝડપથી રુધિર દ્વારા યકૃત સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
યકૃતમાં,તેઓ યકૃતકોષો $(hepatocytes)$ માં પ્રવેશ કરે છે,જ્યાં તેઓ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા વિભાજન પામીને મેરોઝુઓઇટ્સ બનાવે છે.
તેથી,રુધિરમાં પ્રવેશ્યા પછી તેમનું સાચું લક્ષ્યસ્થાન યકૃતકોષો છે.

(D) પ્લાઝમોડિયમનું જીવનચક્ર ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા એનોફિલિસ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,જેનાથી સ્પોરોઝુઓઇટ્સ રુધિરમાં દાખલ થાય છે. આ સ્પોરોઝુઓઇટ્સ ઝડપથી યકૃતકોષો (hepatocytes) સુધી પહોંચે છે. યકૃતકોષોની અંદર,સ્પોરોઝુઓઇટ્સ યજમાન કોષમાંથી પોષક તત્વો ગ્રહણ કરે છે,કદમાં વધે છે અને ગોળાકાર આકાર ધારણ કરે છે,જે અંતે શિઝોન્ટ્સમાં વિકસે છે. તેથી,ગોળાકાર સ્વરૂપમાં રૂપાંતર માનવ યકૃતકોષોની અંદર થાય છે.

(B) જ્યારે $Plasmodium$ ના સ્પોરોઝુઓઇટ્સ યકૃતના કોષો (hepatocytes) માં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તેઓ યકૃતના કોષોના કોષરસમાંથી પોષણ મેળવે છે અને ગોળાકાર બને છે. આ અવસ્થાને $Cryptozoite$ (ક્રિપ્ટોઝુઆઇટ) કહેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ,આ કોષો સાઇઝોગોની પ્રક્રિયા દ્વારા વિભાજન પામીને ક્રિપ્ટોમેરોઝુઆઇટ્સ ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,સ્પોરોઝુઓઇટ્સ માનવ યકૃતના કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે. યકૃતના કોષોની અંદર,તેઓ ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ નામની અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે. ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટની અંદર,પરોપજીવી બહુભાજન (multiple fission) દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જે અલિંગી પ્રજનનનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જેને $Schizogony$ (સાઇઝોગોની) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાના પરિણામે અસંખ્ય ક્રિપ્ટોમેરોઝુઆઇટ્સ ઉત્પન્ન થાય છે.

(D) સાઇઝોગોની એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં $Plasmodium$ જેવા પરોપજીવી યજમાન કોષની અંદર બહુભાજન (multiple fission) દ્વારા વિભાજન પામે છે.
$Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,જે તબક્કે પરોપજીવી યકૃતના કોષો (hepatocytes) અથવા રક્તકણોની અંદર અલિંગી રીતે ગુણન પામે છે,તેને સાઇઝોગોની કહેવામાં આવે છે.
ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ એ યકૃતના જીવનચક્રનો એક તબક્કો છે જ્યાં આ અલિંગી ગુણન થાય છે,જેના પરિણામે મીરોઝુઓઇટ્સ (merozoites) ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,સાઇઝોગોની એ ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ તબક્કા દરમિયાન થતી અલિંગી પ્રજનનની પ્રક્રિયા છે.

(D) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને મચ્છર.
$(i)$ ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ (યકૃત કોષમાં સ્પોરોઝુઆઇટ પ્રવેશ્યા પછીનો તબક્કો) ખોરાક ગ્રહણ કરે છે અને ગોળાકાર બને છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(ii)$ સ્પોરોઝુઆઇટ્સ એ ચેપી તબક્કો છે જે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી માનવ રુધિરમાં પ્રવેશ કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(iii)$ $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર દ્વિ-યજમાન (digenetic) છે,માત્ર બે તબક્કા નથી. આ વિધાન અસ્પષ્ટ છે.
$(iv)$ ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ શિઝોગોની પ્રક્રિયા દ્વારા ક્રિપ્ટોમેરોઝુઆઇટ્સમાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $(i)$,$(ii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(B) $Plasmodium$ (મેલેરિયાના પરોપજીવી) ના જીવનચક્રમાં,$Sporozoites$ માનવ યકૃતના કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે. યકૃતના કોષોની અંદર,તેઓ $Cryptoschizonts$ માં રૂપાંતરિત થાય છે. આ $Cryptoschizonts$ ત્યારબાદ $Schizogony$ (અલિંગી પ્રજનન) નામની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈને $Cryptomerozoites$ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,$Cryptoschizont$ એ $Cryptomerozoites$ માં ફેરવાય છે.

(A) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,યકૃતકોષોમાંથી મુક્ત થયેલા $Cryptomerozoites$ (પ્રાથમિક એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર પછી) નવા,તંદુરસ્ત યકૃતકોષોને ચેપ લગાડે છે.
આ નવા યકૃતકોષોની અંદર,$Cryptomerozoite$ કદમાં વધે છે અને ગોળાકાર બને છે,જે અવસ્થાને $Metacryptoschizont$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ અવસ્થા અંતે $Metacryptomerozoites$ ઉત્પન્ન કરવા માટે શિઝોગોની (schizogony) પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.

(C) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ ના જીવનચક્રમાં,સ્પોરોઝુઓઇટ્સ માનવ યકૃતના કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે.
યકૃતની અંદર,તેઓ પ્રી-એરિથ્રોસાઇટિક શિઝોગોની ચક્રમાંથી પસાર થાય છે.
સ્પોરોઝુઓઇટ્સ ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ્સમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે પછી ક્રિપ્ટોમેરોઝુઆઇટ્સ ઉત્પન્ન કરે છે.
આમાંથી કેટલાક ક્રિપ્ટોમેરોઝુઆઇટ્સ અન્ય યકૃતના કોષોને ચેપ લગાડીને મેટાક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ્સ બનાવે છે.
આ મેટાક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ્સ વધુ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા મેટાક્રિપ્ટોમેરોઝુઆઇટ્સ ઉત્પન્ન કરે છે,જે પછી રક્તકણોને ચેપ લગાડવા માટે રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.