Diseases caused by protozoa Questions in Gujarati

(D) $Entamoeba \ histolytica$ એ એક પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી છે જે મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં ચેપ લગાડે છે. તે અમીબાયાસિસ (amoebiasis) અથવા અમીબિક મરડો (amoebic dysentery) નામનો રોગ ફેલાવે છે. આ પરોપજીવી મોટા આંતરડાના પોલાણમાં રહે છે,જ્યાં તે બેક્ટેરિયા અને શ્લેષ્મ કોષો પર ખોરાક મેળવે છે,જેના પરિણામે પેટમાં દુખાવો,ખેંચાણ અને મળમાં વધુ પડતો શ્લેષ્મ અને રુધિરના ગઠ્ઠા જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

(B) ચાર્લ્સ લેવેરન એક ફ્રેન્ચ આર્મી સર્જન હતા જેમણે $1880$ માં એક દર્દીના લોહીમાં મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ ની શોધ કરી હતી. તેમણે રક્તકણોમાં આ પરોપજીવીનું અવલોકન કર્યું હતું,જે પ્રથમ વખત હતું જ્યારે કોઈ પ્રજીવ $(protozoan)$ ને માનવ રોગના કારણ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું. આ શોધ માટે તેમને $1907$ માં ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનમાં નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

(C) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
સ્પોરોગોની એ જીવનચક્રનો તે તબક્કો છે જેમાં સ્પોરોઝોઈટ્સનું નિર્માણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયા માદા $Anopheles$ મચ્છરની જઠરની દીવાલમાં થાય છે.
ફલન અને વિકાસ પછી,સ્પોરોઝોઈટ્સ મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં સ્થળાંતર કરે છે,જ્યાંથી તે નવા મનુષ્ય યજમાનમાં ફેલાય છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર મનુષ્યને કરડે છે,ત્યારે તે તેની લાળ સાથે પરોપજીવીના $Sporozoite$ તબક્કાને માનવ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં દાખલ કરે છે.
તેથી,$Sporozoite$ એ મનુષ્યો માટે $Plasmodium$ નો ચેપી તબક્કો છે.

(A) કાલા-આઝાર, જેને વિસરલ લેશમેનિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Leishmania \text{ donovani}$ નામના પ્રજીવ (protozoan) દ્વારા થાય છે.
આ રોગ મનુષ્યોમાં ચેપગ્રસ્ત માદા સેન્ડફ્લાય (રેતી માખી) ના કરડવાથી ફેલાય છે, જે $Phlebotomus$ પ્રજાતિની છે.
$Glossina$ (ત્સે-ત્સે માખી) સ્લીપિંગ સિકનેસ ફેલાવે છે, $Pediculus$ (જુ) ટાયફસ ફેલાવે છે, અને $Aedes$ (મચ્છર) ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવા રોગો ફેલાવે છે.

(D) મેલેરિયાનો પરોપજીવી,$Plasmodium$,મનુષ્યમાં ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે.
નર મચ્છરો માત્ર વનસ્પતિનો રસ અને ફૂલોનો મધુરસ પીવે છે,તેઓ રુધિર પીતા નથી,તેથી તેઓ પરોપજીવીનું વહન કરતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાં માદા $Anopheles$ મચ્છરનો ઉલ્લેખ ન હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) $Leishmania \ donovani$ એ પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે કાલા-આઝાર,જેને વિસરલ લિશમેનિયાસિસ (visceral leishmaniasis) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે રોગ ફેલાવે છે.
તે મનુષ્યોમાં ચેપગ્રસ્ત માદા સેન્ડફ્લાય (રેતી માખી - $Phlebotomus$ પ્રજાતિ) ના કરડવાથી ફેલાય છે.
આ પરોપજીવી મુખ્યત્વે બરોળ (spleen),યકૃત (liver) અને અસ્થિમજ્જા (bone marrow) જેવા આંતરિક અંગોને અસર કરે છે.

(C) અંતઃકોષીય પરોપજીવી એ એવો સજીવ છે જે તેના જીવનચક્રને પૂર્ણ કરવા માટે યજમાનના કોષોની અંદર રહે છે.
$Plasmodium$ એ જાણીતું અંતઃકોષીય પરોપજીવી છે જે તેના જીવનચક્ર દરમિયાન મનુષ્યના રક્તકણો અને યકૃતના કોષોમાં ચેપ લગાડે છે.
$Entamoeba$ $histolytica$ મુખ્યત્વે બાહ્યકોષીય પરોપજીવી છે જે મોટા આંતરડાના પોલાણમાં રહે છે.
$Ascaris$ એ આંતરડાનું પરોપજીવી છે જે નાના આંતરડાના પોલાણમાં રહે છે અને તે અંતઃકોષીય નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $Plasmodium$ છે.

(A) $Entamoeba \ histolytica$ એ મનુષ્યના મોટા આંતરડામાં જોવા મળતો રોગકારક આંતરડાનો પરોપજીવી છે,જે એમીબિક મરડો અથવા એમીબાયાસિસ (amoebiasis) રોગ પ્રેરે છે.
આ એક પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી છે જે મોટા આંતરડામાં ચેપ લગાડે છે,જેના પરિણામે પેટમાં દુખાવો,ઝાડા અને મળમાં લોહી કે શ્લેષ્મ (mucus) આવવા જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

(C) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ ના જીવનચક્રમાં,પરોપજીવી માનવ યજમાનના $R.B.Cs.$ ની અંદર અલિંગી પ્રજનન (શિઝોગોની) કરે છે.
જ્યારે શિઝોન્ટ પરિપક્વ થાય છે અને $R.B.Cs.$ ને તોડે છે,ત્યારે તે $Haemozoin$ તરીકે ઓળખાતો ઝેરી પદાર્થ મુક્ત કરે છે.
આ $Haemozoin$ એ પરોપજીવી દ્વારા હિમોગ્લોબિનના પાચનથી બનતી આડપેદાશ છે અને તે મેલેરિયા સાથે સંકળાયેલ ઠંડી લાગવી અને તીવ્ર તાવ માટે જવાબદાર છે.

(B) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ નું જીવનચક્ર બે યજમાનમાં પૂર્ણ થાય છે: મનુષ્ય અને મચ્છર.
મનુષ્યમાં,ચેપ ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે ચેપગ્રસ્ત માદા $Anopheles$ મચ્છર રુધિરમાં $Sporozoites$ દાખલ કરે છે.
આ $Sporozoites$ યકૃતમાં જાય છે અને એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર પૂર્ણ કરે છે.
યકૃતના તબક્કા પછી,પરોપજીવી રુધિરમાં $Merozoites$ તરીકે મુક્ત થાય છે.
આ $Merozoites$ ત્યારબાદ રક્તકણો $(RBCs)$ માં પ્રવેશ કરે છે અને એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર (રુધિરમાં અલિંગી પ્રજનન ચક્ર) શરૂ કરે છે.

(C) અમીબાયાસિસ એ $Entamoeba \text{ histolytica}$ દ્વારા થતો પ્રજીવજન્ય રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે મળ-મુખ માર્ગ દ્વારા, દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા ફેલાય છે.
ઉકાળેલું પાણી પીવું અને યોગ્ય સ્વચ્છતા જાળવવી એ પરોપજીવીના કોથળીઓ (cysts) ના સેવનને ટાળવા માટેના અસરકારક નિવારક પગલાં છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી ઉકાળેલું પાણી પીવું એ સાચું નિવારક પગલું છે.

(C) ચેપગ્રસ્ત $R.B.Cs$ (રક્તકણો) તૂટવાથી $Merozoites$ અને $Haemozoin$ નામના ઝેરી કણો રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
$Haemozoin$ કણો ઝેરી હોય છે અને તેના કારણે મેલેરિયામાં તાવ અને ધ્રુજારી આવે છે.

(B) $Tse-tse$ માખી ($Glossina$ પ્રજાતિ) એ $Trypanosoma$ $gambiense$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી માટે વાહક તરીકે કામ કરે છે.
આ પરોપજીવી મનુષ્યોમાં આફ્રિકન સ્લીપિંગ સિકનેસ (નિદ્રા રોગ) પેદા કરે છે.
$Leishmania$ $donovani$ સેન્ડફ્લાય (રેતીની માખી) દ્વારા ફેલાય છે,$Entamoeba$ $histolytica$ દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા ફેલાય છે,અને $Plasmodium$ $vivax$ માદા $Anopheles$ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે.

(A) સેરેબ્રલ મેલેરિયા એ મેલેરિયાના ચેપની એક ગંભીર ન્યુરોલોજીકલ જટિલતા છે.
તે ખાસ કરીને પ્રજીવ પરોપજીવી $Plasmodium \ falciparum$ દ્વારા થાય છે.
આ પ્રજાતિ મગજની રુધિરકેશિકાઓમાં ચેપગ્રસ્ત રક્તકણોને જમા કરવાની તેની ક્ષમતા માટે જાણીતી છે,જે સોજો અને મગજની નિષ્ક્રિયતા તરફ દોરી જાય છે.

(D) ક્વાર્ટન મેલેરિયા એ મેલેરિયાનો એક પ્રકાર છે જે તાવના ચક્ર દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે જે દર $72$ કલાકે (દર ચોથા દિવસે) પુનરાવર્તિત થાય છે.
તાવની આ ચોક્કસ પેટર્ન $Plasmodium malariae$ ના ચેપને કારણે થાય છે.
તેનાથી વિપરીત, $Plasmodium vivax$ અને $Plasmodium ovale$ ટર્ટિયન મેલેરિયા (દર $48$ કલાકે તાવ)નું કારણ બને છે, અને $Plasmodium falciparum$ મેલિગ્નન્ટ ટર્ટિયન મેલેરિયાનું કારણ બને છે.

(A) મેલિગ્નન્ટ ટર્શિયન મેલેરિયા એ મેલેરિયાનો એક ગંભીર પ્રકાર છે જે ઊંચા તાવ અને સંભવિત જટિલતાઓ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તે $Plasmodium$ $falciparum$ નામના પ્રજીવ પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
$P. vivax$ અને $P. ovale$ સામાન્ય રીતે બેનાઈન ટર્શિયન મેલેરિયાનું કારણ બને છે,જ્યારે $P. malariae$ ક્વાર્ટન મેલેરિયાનું કારણ બને છે.

(A) માદા $Anopheles$ મચ્છર મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ માટે વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તેને ઈંડાના ઉત્પાદન માટે જરૂરી પ્રોટીન મેળવવા માટે રુધિરના ખોરાકની જરૂર હોય છે. તેનાથી વિપરીત,નર $Anopheles$ મચ્છર માત્ર વનસ્પતિના રસ અને ફળોના રસ પર નભે છે. તેની પાસે માનવ ત્વચાને વીંધવા અને રુધિર પીવા માટે જરૂરી વિશિષ્ટ રુધિર-ચૂસક મુખાગો હોતા નથી,તેથી તે મેલેરિયાના પરોપજીવીનું વહન કરી શકતું નથી.

(D) $Entamoeba$ $gingivalis$ એ મનુષ્યના મુખમાં, ખાસ કરીને પેઢાના ભાગમાં અને દાંતના મેલમાં જોવા મળતું એક સહભોજી પ્રજીવ છે.
અન્ય $Entamoeba$ ની પ્રજાતિઓથી વિપરીત, તે કોથળી (cyst) બનાવતું નથી.
તેમાં કોથળીનો તબક્કો ન હોવાથી, તે યજમાનની બહાર લાંબા સમય સુધી જીવંત રહી શકતું નથી.
તેથી, આ પરોપજીવીનો ફેલાવો મુખ્યત્વે સીધા સંપર્ક દ્વારા થાય છે, જેમ કે ચુંબન અથવા દૂષિત વાસણો શેર કરવાથી.

(A) $Entamoeba histolytica$ એ એક પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે અમીબાયાસિસ (amoebiasis) રોગ ફેલાવે છે.
આ ચેપ મુખ્યત્વે $E. histolytica$ ના ચતુષ્કેન્દ્રીય કોથળીઓ (tetranucleated cysts) ધરાવતા મળથી દૂષિત ખોરાક અથવા પાણીના સેવન દ્વારા થાય છે.
આ કોથળીઓ પરોપજીવીનો ચેપી તબક્કો છે.

(B) મેલેરિયાનો પરોપજીવી $(Plasmodium)$ ડાયજેનેટિક (દ્વિ-યજમાન) ગણાય છે કારણ કે તેનું જીવનચક્ર બે અલગ-અલગ યજમાનોમાં પૂર્ણ થાય છે.
પ્રાથમિક અથવા મુખ્ય યજમાન મનુષ્ય છે,જ્યાં અલિંગી પ્રજનનનું ચક્ર પૂર્ણ થાય છે.
ગૌણ,મધ્યવર્તી અથવા વાહક યજમાન માદા $Anopheles$ મચ્છર છે,જ્યાં લિંગી પ્રજનનનું ચક્ર પૂર્ણ થાય છે.

(D) $Plasmodium$ $vivax$ નો એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર (જેને મનુષ્યમાં અલિંગી ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં મેરોઝોઇટ્સ દ્વારા રક્તકણોમાં પ્રવેશ, તેમનો ટ્રોફોઝોઇટ્સ અને શિઝોન્ટ્સમાં વિકાસ અને ત્યારબાદ યજમાન કોષના વિઘટન પછી નવા મેરોઝોઇટ્સ મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
$Plasmodium$ $vivax$ માં આ ચક્ર પૂર્ણ થવા માટે સામાન્ય રીતે આશરે $48$ કલાકનો સમય લાગે છે, જે આ પ્રજાતિ સાથે સંકળાયેલા તાવની આવર્તકાળ (ટર્ટિયન મેલેરિયા) ને અનુરૂપ છે.

(B) શુફનરના ટપકાં એ $Plasmodium$ $vivax$ અથવા $Plasmodium$ $ovale$ થી સંક્રમિત રક્તકણો (erythrocytes) ના કોષરસમાં જોવા મળતા નાના,લાલ રંગના કણો છે.
આ ટપકાં કોષરસ પટલની બદલાયેલી પારગમ્યતા દર્શાવે છે અને તે $Plasmodium$ ની આ ચોક્કસ પ્રજાતિઓ દ્વારા થતા $Malaria$ નું લાક્ષણિક નિદાન લક્ષણ છે.

(A) $Plasmodium$ નું જીવનચક્ર દ્વિ-યજમાન (digenetic) છે,જેમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મનુષ્યના શરીરમાં પરોપજીવી અલિંગી પ્રજનન (શિઝોગોની અને ગેમેટોગોની) કરે છે.
માદા $Anopheles$ મચ્છરમાં પરોપજીવી લિંગી પ્રજનન ચક્ર પૂર્ણ કરે છે,જેમાં ફલન અને યુગ્મનજ (zygote) તથા સ્પોરોઝોઇટ્સનું નિર્માણ થાય છે.
તેથી,લિંગી પ્રજનન ચક્ર માદા $Anopheles$ મચ્છરમાં થાય છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાન હોય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મનુષ્યમાં,પરોપજીવી બે મુખ્ય ચક્રમાંથી પસાર થાય છે: એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર (જે યકૃતમાં થાય છે) અને એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર.
એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર એ $Plasmodium$ ના અલિંગી પ્રજનનનો તબક્કો છે જે રક્તકણો $(RBCs)$ ની અંદર થાય છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,પરોપજીવી ગુણાકાર કરે છે,જેના કારણે $RBCs$ તૂટી જાય છે અને હિમોઝોઈન જેવા ઝેરી દ્રવ્યો મુક્ત થાય છે,જે મેલેરિયા સાથે સંકળાયેલ ઠંડી અને તીવ્ર તાવનું કારણ બને છે.

(B) $Plasmodium$ એ દ્વિ-યજમાન ધરાવતું પરોપજીવી છે જે તેના જીવનચક્રને પૂર્ણ કરવા માટે બે યજમાનની જરૂરિયાત ધરાવે છે.
$1$. પ્રાથમિક યજમાન મનુષ્ય છે,જ્યાં અલિંગી પ્રજનન ચક્ર થાય છે.
$2$. ગૌણ (અથવા મધ્યવર્તી) યજમાન માદા $Anopheles$ મચ્છર છે,જ્યાં લિંગી પ્રજનન ચક્ર (ફલન અને સ્પોરોઝોઇટ્સનો વિકાસ) થાય છે.
તેથી,માદા $Anopheles$ મચ્છર વાહક અને ગૌણ યજમાન તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) $Entamoeba \ coli$ એ એક સહભોજી સજીવ છે જે માનવના મોટા આંતરડામાં વસવાટ કરે છે. તે મુખ્યત્વે ત્યાં હાજર બેક્ટેરિયા અને કાર્બનિક કચરા પર ખોરાક તરીકે નિર્ભર રહે છે.
તે મનુષ્યમાં કોઈ રોગ પેદા કરતું નથી,તેથી તે યજમાન માટે નુકસાનકારક કે ફાયદાકારક નથી. તેની સામે,$Entamoeba \ histolytica$ અમીબીય મરડો કરે છે,$E. \ gingivalis$ પેઢાના રોગો સાથે સંકળાયેલ છે,અને $Plasmodium \ ovale$ મેલેરિયા ફેલાવતું એક કારક છે.

(B) મેલેરિયામાં,રોગકારક સજીવ $Plasmodium$ પરોપજીવી છે.
જ્યારે $Plasmodium$ પરોપજીવી મનુષ્યના રક્તકણો $(RBCs)$ ને સંક્રમિત કરે છે,ત્યારે તે હિમોગ્લોબિનનો ઉપયોગ કરે છે અને $Haemozoin$ નામનો ઝેરી પદાર્થ મુક્ત કરે છે.
જ્યારે સંક્રમિત $RBCs$ તૂટે છે ત્યારે આ $Haemozoin$ રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
$Haemozoin$ નું મુક્ત થવું એ મેલેરિયાના દર્દીઓમાં દર $3$ થી $4$ દિવસે આવતી ઠંડી અને તાવ સાથે સીધી રીતે સંકળાયેલું છે.

(D) મચ્છરના આંતરડામાં $Plasmodium$ ના ગેમેટોસાઇટ્સનો વિકાસ અને પરિપક્વતા (ગેમેટોગોની) પર્યાવરણીય પરિબળો પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે.
$1$. તાપમાન: $Plasmodium$ નો ચયાપચયનો દર અને વિકાસની ગતિ સીધી રીતે આસપાસના તાપમાન દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે. જનનકોષોના સફળ ફલન માટે યોગ્ય તાપમાન જરૂરી છે.
$2$. ખોરાક: મચ્છર દ્વારા લેવામાં આવેલ રક્તનો ખોરાક પરોપજીવીના અસ્તિત્વ અને વિકાસ માટે જરૂરી પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
$3$. સ્થાન: મચ્છરના મધ્ય આંતરડામાં તેનું ભૌતિક સ્થાન પરોપજીવી માટે ફલન અને ત્યારબાદ ઊકીનેટ (ookinete) માં વિકાસ પામવા માટે યોગ્ય વાતાવરણ મેળવવા માટે નિર્ણાયક છે.
તેથી,આ તમામ પરિબળો વાહકના શરીરમાં પરોપજીવીના જીવનચક્રમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) સર રોનાલ્ડ રોસને $1902$ માં મેલેરિયા પરના તેમના કાર્ય માટે ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનમાં નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો,જેના દ્વારા તેમણે સફળતાપૂર્વક દર્શાવ્યું હતું કે પરોપજીવી સજીવમાં કેવી રીતે પ્રવેશ કરે છે અને આમ આ રોગ પર સફળ સંશોધન અને તેનો સામનો કરવાની પદ્ધતિઓનો પાયો નાખ્યો હતો. તેમણે $Anopheles$ મચ્છરની જઠરની દીવાલમાં $Plasmodium$ ના ઓસિસ્ટની શોધ કરી હતી.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
સ્પોરોઝોઈટ્સ ત્રાકાકાર અથવા દાતરડા આકારના,એકકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જે હલનચલન (wriggling movement) કરવા માટે સક્ષમ છે.
દરેક સ્પોરોઝોઈટમાં સ્થિતિસ્થાપક પેલિકલનું આવરણ હોય છે,જેમાં આયામ સંકોચનશીલ સૂક્ષ્મનલિકાઓ (longitudinal contractile microtubules) આવેલી હોય છે,જે તેમના પ્રચલનમાં મદદ કરે છે.

(C) $Entamoeba$ $histolytica$ એ અમીબાયાસિસ (અમીબિક મરડો) રોગનો કારક છે.
આ એક જળજન્ય અને ખોરાકજન્ય રોગ છે જે મળ-મુખ માર્ગ દ્વારા ફેલાય છે.
પરજીવીના કોથળી જેવા સ્વરૂપો (cysts) ઘરમાખીઓ દ્વારા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના મળમાંથી ખોરાક અને ખાદ્ય પદાર્થો સુધી પહોંચે છે, જેનાથી તે દૂષિત થાય છે.
તેથી, આ ચેપને સ્વચ્છ અને અપ્રદૂષિત ખોરાક અને પાણીનું સેવન કરીને તથા યોગ્ય વ્યક્તિગત અને જાહેર સ્વચ્છતા જાળવીને અટકાવી શકાય છે.

(D) $Plasmodium$ પરોપજીવી માનવ યજમાનમાં વિવિધ તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે.
યકૃતના કોષોમાં પ્રારંભિક વિકાસ (એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર) પછી,મેરોઝોઇટ્સ રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
આ મેરોઝોઇટ્સ રક્તકણો $(R.B.Cs)$ માં પ્રવેશ કરે છે.
$R.B.Cs$ ની અંદર,પરોપજીવી એક યુવાન ટ્રોફોઝોઇટ તબક્કામાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે પછી હિમોગ્લોબિન પર ખોરાક મેળવે છે અને વૃદ્ધિ પામે છે.
તેથી,$Plasmodium$ નો ટ્રોફોઝોઇટ તબક્કો $R.B.Cs$ ની અંદર જોવા મળે છે.

(B) $Plasmodium$ નું અલિંગી પ્રજનન ચક્ર જે મનુષ્યમાં જોવા મળે છે તેને શિઝોગોની કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા યકૃતના કોષો (એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક શિઝોગોની) અને રક્તકણો $(RBCs)$ (એરિથ્રોસાઇટિક શિઝોગોની) માં થાય છે.
શિઝોગોની એ બહુભાજનનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક પિતૃ કોષ એકસાથે અનેક બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.

(A) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં બે યજમાનનો સમાવેશ થાય છે: મનુષ્ય અને માદા $Anopheles$ મચ્છર.
મનુષ્યમાં,$Plasmodium$ પરોપજીવી યકૃતના કોષો (એક્સો-એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર) અને રક્તકણો (એરિથ્રોસાઇટિક ચક્ર) માં અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
રક્તકણોમાં અલિંગી પ્રજનનના અનેક ચક્ર પછી,કેટલાક મેરોઝોઇટ્સ ગેમેટોસાઇટ્સ (નર અને માદા જન્યુઓ) માં વિભેદિત થાય છે.
તેથી,મેરોઝોઇટ્સમાંથી ગેમેટોસાઇટ્સનો વિકાસ માનવ યજમાનના રક્તકણો $(RBCs)$ માં થાય છે.

(D) $Entamoeba histolytica$ ના જીવનચક્રમાં ચતુષ્કેન્દ્રીય કોથળી (quadrinucleate cyst) નું નિર્માણ થાય છે. જ્યારે આ કોથળી મનુષ્ય દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે જઠરમાંથી પસાર થઈને નાના આંતરડામાં પહોંચે છે. નાના આંતરડામાં,કોથળીની દીવાલનું પાચન થાય છે (excystation). કોથળીની અંદર રહેલા ચાર કોષકેન્દ્રો વિભાજન પામે છે અને કોષરસ પણ તે મુજબ વિભાજિત થાય છે,જેના પરિણામે એક ચતુષ્કેન્દ્રીય કોથળીમાંથી $8$ નાના,સક્રિય ટ્રોફોઝોઈટ્સ (મેટાસાયક્લિક ટ્રોફોઝોઈટ્સ) ઉત્પન્ન થાય છે.

(A) $Entamoeba \ histolytica$ એ એક પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે અમીબાયાસિસ (અમીબિક મરડો) રોગ ફેલાવે છે.
આ ચેપના લક્ષણોમાં કબજિયાત,પેટમાં દુખાવો,પેટમાં મરોડ આવવા અને મળમાં વધુ પડતો શ્લેષ્મ અને લોહીના ગઠ્ઠા આવવા જેવી સમસ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે.
રીલેપ્સિંગ ફીવર એ $Borrelia$ પ્રજાતિના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે,જે $Entamoeba \ histolytica$ દ્વારા થતો નથી.
તેથી,રીલેપ્સિંગ ફીવર એ આ ચેપનું લક્ષણ નથી.

(D) $Plasmodium$ $ovale$ એ $Plasmodium$ ની એક પ્રજાતિ છે જે મનુષ્યોમાં મેલેરિયાનું કારણ બને છે। તે મુખ્યત્વે પશ્ચિમ આફ્રિકામાં જોવા મળે છે અને દક્ષિણ અમેરિકા તથા દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના કેટલાક ભાગોમાં પણ નોંધાયેલ છે। $P. falciparum$ અથવા $P. vivax$ ની તુલનામાં, તે વૈશ્વિક સ્તરે ઓછી સામાન્ય છે પરંતુ તેનું ભૌગોલિક વિતરણ વિશિષ્ટ છે।

(A) મેલેરિયામાં,સમયાંતરે આવતા તાવ અને ઠંડીનું મુખ્ય કારણ રુધિરમાં $hemozoin$ તરીકે ઓળખાતા ઝેરી પદાર્થોનો મુક્ત થવો છે. જ્યારે $Plasmodium$ પરોપજીવી તેની $erythrocytic$ $schizogony$ (રક્તકણની અંદર થતી અલિંગી પ્રજનન અવસ્થા) પૂર્ણ કરે છે,ત્યારે ચેપગ્રસ્ત રક્તકણો તૂટે છે અને આ ઝેરી દ્રવ્યો મુક્ત થાય છે. તાવનું ચક્ર એ સમયગાળાને અનુરૂપ હોય છે જે પરોપજીવીને માનવ રક્તકણોમાં આ અલિંગી પ્રજનન તબક્કો પૂર્ણ કરવા માટે લાગે છે.

(B) $Haemozoin$ એ ફેરીપ્રોટોપોર્ફિરિનનું પીળાશ પડતું કથ્થઈ થી કાળું,અદ્રાવ્ય પોલિમર છે.
તે મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ દ્વારા હિમોગ્લોબિનના વિઘટનથી આડપેદાશ તરીકે બને છે.
આ ઝેરી સ્ફટિકો યજમાનના વિવિધ પેશીઓમાં,જેમ કે બરોળ,યકૃત અને ત્વચામાં જમા થાય છે,જે મેલેરિયાના ચેપ દરમિયાન જોવા મળતા લાક્ષણિક લક્ષણો અને રંજકદ્રવ્યતા માટે જવાબદાર છે.

(A) મેલેરિયામાં,ઊંચો તાવ અને ધ્રુજારી એ રુધિરમાં $hemozoin$ નામના ઝેરી પદાર્થના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
આ મુક્તિ ત્યારે થાય છે જ્યારે $Plasmodium$ પરોપજીવી તેનું $erythrocytic$ $schizogony$ (રક્તકણોની અંદરનું ચક્ર) પૂર્ણ કરે છે.
જેમ જેમ ચેપગ્રસ્ત રક્તકણો મેરોઝોઇટ્સ અને ચયાપચયના નકામા પદાર્થો $(hemozoin)$ ને મુક્ત કરવા માટે તૂટે છે,તેમ યજમાનના શરીરનું તાપમાન અચાનક વધી જાય છે.

(D) મનુષ્યમાં $Plasmodium$ નું સંક્રમણ માદા $Anopheles$ મચ્છર દ્વારા થાય છે.
આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે માદા $Anopheles$ મચ્છર જ્યારે રુધિરનો ખોરાક મેળવવા માટે મનુષ્યની ત્વચામાં ડંખ મારે છે,ત્યારે તે પોતાની લાળ રુધિરમાં દાખલ કરે છે.
ચેપગ્રસ્ત મચ્છરની લાળ ગ્રંથિઓમાં મોટી સંખ્યામાં $sporozoites$ (બીજાણુઓ) હોય છે,જે આ પ્રક્રિયા દરમિયાન મનુષ્યના રુધિરમાં પ્રવેશે છે.

(D) ચતુષ્કોષકેન્દ્રીય (Tetranucleate) કોથળી એ $Entamoeba$ $histolytica$ નો ચેપી તબક્કો છે.
આ ચેપ દૂષિત ખોરાક અને પાણી દ્વારા મુખ વાટે ફેલાય છે.

(A) $Leishmania \ donovani$ એ પ્રજીવ પરોપજીવી છે જે $Kala-azar$ (જેને $Dum-dum$ તાવ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) રોગ માટે જવાબદાર છે.
આ પરોપજીવી મનુષ્યોમાં ચેપગ્રસ્ત માદા સેન્ડફ્લાય ($Phlebotomus$ પ્રજાતિ) ના કરડવાથી ફેલાય છે.

(D) $Leishmania$ $tropica$ ત્વચા પર ચાંદા અથવા અલ્સર ઉત્પન્ન કરે છે જેને ઓરિએન્ટલ સોર અથવા દિલ્હી સોર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ રોગ રેતીના માખી (sand fly) ના કરડવાથી ફેલાય છે.

(D) ક્લોરોક્વિન એ મેલેરિયા વિરોધી દવા છે.
તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે મચ્છર કરડવાથી થતા મેલેરિયાને રોકવા અને તેની સારવાર માટે થાય છે.
તે માનવ શરીરના રક્તકણોમાં પરોપજીવીઓના વિકાસમાં અવરોધ ઊભો કરીને કામ કરે છે.

(A) $Entamoeba \ coli$ એ એક બિન-રોગકારક પ્રજીવ છે જે માનવના મોટા આંતરડા (કોલોન) માં સહભોજી તરીકે રહે છે.
તે યજમાનને કોઈ નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના બેક્ટેરિયા અને ખોરાકના કણો પર નિર્વાહ કરે છે.
તેની સામે,$Plasmodium \ vivax$ એ મેલેરિયા ફેલાવતો પરોપજીવી છે અને $Aedes \ aegypti$ એ મચ્છર છે,જે પ્રજીવ નથી.

(D) મેલેરિયાના લક્ષણો,જેમ કે ઠંડી લાગવી અને તીવ્ર તાવ (પેરોક્સિઝમ),રુધિરમાં $hemozoin$ નામના ઝેરી પદાર્થના મુક્ત થવાને કારણે થાય છે.
આ મુક્તિ ત્યારે થાય છે જ્યારે $Plasmodium$ પરોપજીવી તેનું $erythrocytic$ $cycle$ (રક્તકણોની અંદરનું ચક્ર) પૂર્ણ કરે છે અને યજમાનના રક્તકણોને તોડી નાખે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $erythrocytic$ $cycle$ છે.

(B) રીલેપ્સિંગ મેલેરિયા યકૃતમાં રહેલા સુષુપ્ત તબક્કાઓને કારણે થાય છે,જેને હાઈપ્નોઝોઈટ્સ (hypnozoites) કહેવામાં આવે છે.
આ હાઈપ્નોઝોઈટ્સ યકૃતના કોષોમાં નિષ્ક્રિય રહે છે અને પાછળથી ફરી સક્રિય થઈને ચેપનું પુનરાવર્તન (relapse) કરી શકે છે.
$P. vivax$ અને $P. ovale$ એ પ્લાઝમોડિયમની બે એવી પ્રજાતિઓ છે જે માનવ યકૃતમાં હાઈપ્નોઝોઈટ્સ બનાવે છે,જેના પરિણામે રીલેપ્સિંગ મેલેરિયા થાય છે.