Diseases caused by viruses Questions in Gujarati

(A) રેબીઝ વાયરસ,જે $Lyssavirus$ પ્રજાતિ અને $Rhabdoviridae$ કુળનો સભ્ય છે,તેમાં સિંગલ સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ જનીનદ્રવ્ય તરીકે હોય છે. આ $RNA$ નેગેટિવ-સેન્સ અને અખંડિત (non-segmented) હોય છે.

(B) ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ $Orthomyxoviridae$ કુળનો સભ્ય છે.
તે એક આવરણયુક્ત (enveloped) વાયરસ છે,જેનો અર્થ છે કે તેનું ન્યુક્લિયોકેપ્સિડ યજમાન કોષમાંથી મેળવેલી લિપિડ દ્વિસ્તરીય પટલ દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે.
આ આવરણમાં હેમાગ્લુટિનિન $(HA)$ અને ન્યુરામિનીડેઝ $(NA)$ જેવા વાયરલ ગ્લાયકોપ્રોટીન હોય છે,જે વાયરસને યજમાન કોષ સાથે જોડાવા અને પ્રવેશવા માટે જરૂરી છે.
તેથી,ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ આવરણયુક્ત કેપ્સિડ ધરાવે છે.

(C) આર્થ્રોપોડ દ્વારા ફેલાતા વાયરસને સામાન્ય રીતે $Arbo$ વાયરસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ વાયરસ મચ્છર,ઇતરડી (ticks) અને સેન્ડફ્લાય જેવા આર્થ્રોપોડ વાહકો દ્વારા મનુષ્યો અને અન્ય પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં ફેલાય છે.
'$Arbo$' શબ્દ એ '$Ar$'thropod-'$bo$'rne માંથી બનેલું ટૂંકું નામ છે.

(A) વર્ટિકલ ટ્રાન્સમિશન એટલે જન્મ પહેલાં અથવા જન્મ પછીના સમયગાળા દરમિયાન માતાથી બાળકમાં રોગકારક જીવાણુઓનું સંક્રમણ થવું.
આ પ્રક્રિયા ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જરાયુ (Placenta) દ્વારા,પ્રસૂતિ દરમિયાન જન્મ નળી દ્વારા અથવા સ્તનપાન દ્વારા થઈ શકે છે.
તેથી,માતાની જરાયુ એ $HIV$,રૂબેલા અથવા સાયટોમેગાલોવાયરસ જેવા વાયરસના વર્ટિકલ ટ્રાન્સમિશન માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે.

(D) સાચો જવાબ છે.
$Encephalitis$ વાયરસ મગજમાં સોજો લાવવા માટે જવાબદાર છે,જે ખાસ કરીને મગજના ગ્રે મેટર (Gray matter) ને અસર કરે છે.
આ સ્થિતિને તબીબી ભાષામાં $Encephalitis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેને સામાન્ય રીતે મગજનો તાવ પણ કહેવામાં આવે છે,જેના કારણે માથાનો દુખાવો,તાવ અને મૂંઝવણ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

(C) હાઈડ્રોફોબિયા,જેને સામાન્ય રીતે હડકવા (Rabies) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે એક વાયરલ રોગ છે.
તે રેબીઝ વાયરસ દ્વારા થાય છે,જે $Rhabdoviridae$ પરિવારનો સભ્ય છે.
આ વાયરસ સામાન્ય રીતે સંક્રમિત પ્રાણીઓની લાળ દ્વારા,ખાસ કરીને કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$1$. બટાકાનો મોઝેક એ પોટેટો વાયરસ $Y$ $(PVY)$ અથવા પોટેટો વાયરસ $X$ $(PVX)$ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
$2$. સાઇટ્રસ કેન્કર એ $Xanthomonas$ $axonopodis$ $pv.$ $citri$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે.
$3$. બટાકાનો બ્રાઉન રોટ $Ralstonia$ $solanacearum$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$4$. કપાસના પાન પર ટપકાનો રોગ સામાન્ય રીતે $Alternaria$ $macrospora$ જેવી ફૂગ દ્વારા થાય છે.

(B) ઇન્ટરફેરોન એ યજમાન કોષો દ્વારા વાયરસ,બેક્ટેરિયા,પરોપજીવીઓ અને ગાંઠના કોષો જેવા વિવિધ રોગકારકોની હાજરીના પ્રતિભાવમાં મુક્ત થતા સિગ્નલિંગ પ્રોટીનનો એક સમૂહ છે.
$1957$ માં,એલિક આઇઝેક્સ અને જીન લિન્ડેમેને શોધ્યું કે વાયરલ ચેપ દરમિયાન માનવ કોષો દ્વારા સંશ્લેષિત પ્રોટીન સમાન અથવા અન્ય વાયરસ સામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ પ્રદાન કરે છે. આ પ્રોટીનને ઇન્ટરફેરોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે સાયટોકાઇન્સ તરીકે કાર્ય કરે છે જે યજમાન કોષોની અંદર વાયરલ પ્રતિકૃતિને અટકાવે છે.

(C) 'મોઝેક' શબ્દ વનસ્પતિઓમાં રોગના લક્ષણોની એવી ભાત દર્શાવે છે જેમાં ક્લોરોસિસ (ક્લોરોફિલના નાશને કારણે પીળાશ પડવી) ના ડાઘા સામાન્ય લીલા પેશીઓ સાથે મિશ્રિત હોય છે. આ ભાત ઘણી વનસ્પતિ વાયરસના ચેપનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જેમ કે ટોબેકો મોઝેક વાયરસ $(TMV)$.

(A) વાયરલ રોગ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
$A$. શીતળા (Smallpox) વેરીઓલા (Variola) વાયરસ દ્વારા થાય છે અને પોલિયો પોલિયોવાયરસ (Poliovirus) દ્વારા થાય છે.
$B$. મેલેરિયા પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી,પ્લાઝમોડિયમ (Plasmodium) દ્વારા થાય છે.
$C$. ડિપ્થેરિયા કોરીનેબેક્ટેરિયમ ડિપ્થેરી (Corynebacterium diphtheriae) નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$D$. ક્ષય (Tuberculosis) માયકોબેક્ટેરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ (Mycobacterium tuberculosis) નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
તેથી,શીતળા અને પોલિયો એ વાયરલ રોગો છે.

(A) મમ્પ્સ એ $Paramyxoviridae$ કુળના મમ્પ્સ વાયરસ દ્વારા થતો તીવ્ર વાયરલ ચેપ છે.
તે મુખ્યત્વે પેરોટિડ ગ્રંથીઓને અસર કરે છે,જે કાનની નીચે અને આગળ આવેલી મુખ્ય લાળ ગ્રંથીઓ છે.
તે વાયરસ દ્વારા થતો હોવાથી,તેને વાયરલ રોગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) સામાન્ય શરદી એ ઉપલા શ્વસન માર્ગનો વાયરલ ચેપી રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે રાઈનોવાયરસ (rhinoviruses) દ્વારા થાય છે,જે $Picornaviridae$ કુળના સભ્યો છે.
આ વાયરસ નાક,ગળા અને સાઇનસના અસ્તરને સંક્રમિત કરે છે,જેના કારણે છીંક આવવી,ગળામાં દુખાવો અને નાક બંધ થઈ જવું જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

(A) પીળો તાવ એ એક તીવ્ર વાયરલ હેમરેજિક રોગ છે જે પીળા તાવના વાયરસ દ્વારા થાય છે.
તે મુખ્યત્વે $Aedes$ પ્રજાતિના ચેપગ્રસ્ત મચ્છરોના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
તેથી,તેનું સાચું કારણ વાયરસ છે.

(D) પેન્ડેમિક એટલે કે વૈશ્વિક મહામારી એ એક ચેપી રોગ છે જે મોટા ભૌગોલિક વિસ્તારમાં,જેમ કે અનેક ખંડોમાં અથવા સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાય છે. ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ દ્વારા થાય છે અને ઐતિહાસિક રીતે તેણે ઘણી વૈશ્વિક મહામારીઓ સર્જી છે (દા.ત.,$1918$ ની સ્પેનિશ ફ્લૂ). અમીબીય મરડો,હિપેટાઇટિસ અને ફાઈલેરિયાસિસ સામાન્ય રીતે સ્થાનિક અથવા પ્રાદેશિક રોગો છે,પરંતુ તે સામાન્ય રીતે વૈશ્વિક મહામારીનું સ્વરૂપ ધારણ કરતા નથી.

(B) ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ વાયરસ દ્વારા થતો રોગ છે,જે ખાસ કરીને ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસને કારણે થાય છે.
તે એક $RNA$ વાયરસ છે જે હેલિકલ કેપ્સિડ ધરાવે છે અને તેની આસપાસ સ્પાઇક્સ (હેમેગ્લુટિનિન અને ન્યુરામિનીડેઝ) ધરાવતું આવરણ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) $Aedes$ મચ્છર એ અનેક વાયરલ રોગો માટે જાણીતા વાહક છે.
ચોક્કસપણે,$Aedes$ $aegypti$ અને $Aedes$ $albopictus$ એ $Dengue$ વાયરસના પ્રસારણ માટેના પ્રાથમિક વાહકો છે.
વધુમાં,$Aedes$ મચ્છર અન્ય આર્બોવાયરસ જેવા કે $Chikungunya$,$Zika$ અને અમુક પ્રકારના $Encephalitis$ ફેલાવી શકે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Dengue$ એ $Aedes$ સાથેનો સૌથી સચોટ સંબંધ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. પોલિયોમાયલાઈટિસ,જે સામાન્ય રીતે પોલિયો તરીકે ઓળખાય છે,તે પોલિયો વાયરસ દ્વારા થતો અત્યંત ચેપી વાયરલ રોગ છે. તે ચેતાતંત્રને અસર કરે છે અને કરોડરજ્જુમાં મોટર ન્યુરોન્સના નાશને કારણે સ્નાયુઓની નબળાઈ,લકવો અને સ્નાયુઓનું સંકોચન (એટ્રોફી) થઈ શકે છે.

(A) મોવા (Aphid) $Acyrthosiphon$ $pisum$ એ વટાણાના મોઝેક વાયરસના વહન માટે જાણીતું વાહક છે.
આ વાયરસ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓમાં વટાણાનો મોઝેક રોગ ફેલાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $1.$ બર્કિટ્સ લિમ્ફોમા એ લસિકા તંત્રનું કેન્સર છે, ખાસ કરીને $B-$કોષોનું, અને તે એપસ્ટીન-બાર વાયરસ $(EBV)$ સાથે મજબૂત રીતે સંકળાયેલું છે.
$2.$ એડલ્ટ $T-$સેલ લ્યુકેમિયા એ $T-$કોષો (શ્વેત રક્તકણોનો એક પ્રકાર) નું દુર્લભ કેન્સર છે જે હ્યુમન $T-$લિમ્ફોટ્રોપિક વાયરસ પ્રકાર $1$ $(HTLV-1)$ દ્વારા થાય છે.
$3.$ ફિનાઈલ કિટોન્યુરિયા $(PKU)$ એ વારસાગત ચયાપચયની વિકૃતિ છે જે $PAH$ જનીનમાં આનુવંશિક પરિવર્તનને કારણે થાય છે, વાયરસ દ્વારા નહીં.
તેથી, માત્ર $1$ અને $2$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.

(B) $KFD$ વાયરસ,જે ક્યાસાનુર ફોરેસ્ટ ડિસીઝ (Kyasanur Forest Disease) માટે જવાબદાર છે,તે એક ટીક-જન્ય (ઈતરડી દ્વારા ફેલાતો) ફ્લેવીવાયરસ છે.
તેને દ્વિ-યજમાન વાયરસ ગણવામાં આવે છે કારણ કે તે તેના પ્રાથમિક વાહક (ઈતરડી,જેમ કે $Haemaphysalis$ $spinigera$) અને વિવિધ પૃષ્ઠવંશી યજમાનો,જેમાં નાના સસ્તન પ્રાણીઓ,વાંદરાઓ અને મનુષ્યોનો સમાવેશ થાય છે,તેમની વચ્ચે તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરે છે.

(B) $SARS$ એટલે Severe Acute Respiratory Syndrome.
તે $SARS-CoV$ (કોરોના વાયરસ) દ્વારા થતો એક વાયરલ શ્વસન રોગ છે,જે કોરોના વાયરસ પરિવારનો સભ્ય છે,જે સામાન્ય શરદી માટે જવાબદાર વાયરસનો જ એક પરિવાર છે.
તેમાં તીવ્ર તાવ,માથાનો દુખાવો અને શ્વસન સંબંધી લક્ષણો જેવા કે ઉધરસ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જોવા મળે છે.

(C) ઇન્ટરફેરોન એ વાયરસ-સંક્રમિત કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા એન્ટિવાયરલ પ્રોટીન છે,જે બિન-સંક્રમિત કોષોને વાયરલ ચેપથી બચાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Typhoid$,$Malaria$ અને $Tetanus$ બેક્ટેરિયા અથવા પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
$Measles$ (ઓરી) એ $Measles$ વાયરસ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
તેથી,ઇન્ટરફેરોનનું ઉત્પાદન $Measles$ જેવા વાયરલ ચેપ સાથે સંકળાયેલું હોવાની શક્યતા સૌથી વધુ છે.

(A) હાઈડ્રોફોબિયા,જેને સામાન્ય રીતે હડકવા (Rabies) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે એક તીવ્ર અને સામાન્ય રીતે જીવલેણ ચેપી રોગ છે જે વાયરસ દ્વારા થાય છે અને સસ્તન પ્રાણીઓના મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને અસર કરે છે.
મનુષ્યોમાં આ ચેપ મુખ્યત્વે હડકાયા પ્રાણીઓ જેવા કે કૂતરા,ચામાચીડિયા અથવા અન્ય સસ્તન પ્રાણીઓના કરડવાથી ફેલાય છે.

(C) ચેપી રોગ એ એક એવો રોગ છે જે એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિમાં અથવા પ્રાણીથી મનુષ્યમાં ફેલાઈ શકે છે.
$1$. $Phenylketonuria$ અને $Alkaptonuria$ એ આનુવંશિક (ચયાપચયની જન્મજાત ખામીઓ) વિકૃતિઓ છે,જે બિન-ચેપી છે.
$2$. $Cancer$ એ અનિયંત્રિત કોષ વિભાજનને કારણે થતો બિન-ચેપી રોગ છે.
$3$. $Rabies$ (હડકવા) એ વાયરલ રોગ છે જે સંક્રમિત પ્રાણી (સામાન્ય રીતે કૂતરા) ના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે,તેથી તે એક ચેપી રોગ છે.

(C) ડેન્ગ્યુ તાવ એ ડેન્ગ્યુ વાયરસ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે $Aedes$ પ્રજાતિના ચેપગ્રસ્ત માદા મચ્છરો, ખાસ કરીને $Aedes$ $aegypti$ ના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
$Anopheles$ મચ્છરો મેલેરિયા માટે વાહક છે, $Culex$ મચ્છરો ફાઈલેરિયાસિસ અને જાપાનીઝ એન્સેફાલીટીસ જેવા રોગો ફેલાવી શકે છે, અને $Musca$ (ઘરમાખી) વિવિધ રોગકારકોનું યાંત્રિક વાહક છે.

(A) સ્મોલપોક્સ એ $Variola$ વાયરસ દ્વારા થતો અત્યંત ચેપી અને ગંભીર રોગ છે.
તે $Orthopoxvirus$ પ્રજાતિનો ભાગ છે.
આ વાયરસ મુખ્યત્વે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિઓના સીધા સંપર્ક દ્વારા અથવા દૂષિત વસ્તુઓ દ્વારા ફેલાય છે.
તેથી,આ રોગ માટે જવાબદાર કારક વાયરસ છે.

(B) પોલિયો,જેને પોલિયોમાયલાઈટિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પોલિયો વાયરસ દ્વારા થતો અત્યંત ચેપી રોગ છે.
પોલિયો વાયરસ એ $Picornaviridae$ કુળના $Enterovirus$ પ્રજાતિનો સભ્ય છે.
રચનાત્મક રીતે,પોલિયો વાયરસ એ એક આવરણવિહીન વાયરસ છે જે પોઝિટિવ પોલેરિટી ધરાવતું સિંગલ સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ જનીન ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) વાયરલ રોગ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
$A$. સિફિલિસ એ $Treponema \text{ } pallidum$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ રોગ છે।
$B$. ઓરી (Measles) એ ઓરીના વાયરસ ($Paramyxoviridae$ પરિવારનો સભ્ય) દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે।
$C$. રીકેટ્સ એ વિટામિન $D$ ની ઉણપથી થતી પોષણ સંબંધી વિકૃતિ છે।
$D$. બેરી-બેરી એ વિટામિન $B_1$ (થાયમિન) ની ઉણપથી થતી પોષણ સંબંધી વિકૃતિ છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે।

(B) કમળો એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં લોહીમાં બિલીરૂબિનનું પ્રમાણ વધી જવાથી ત્વચા અને આંખો પીળી પડી જાય છે.
ચેપી રોગોના સંદર્ભમાં,હેપેટાઇટિસ (ખાસ કરીને હેપેટાઇટિસ $A$,$B$,$C$,$D$,અને $E$) એ કમળાનું સૌથી સામાન્ય વાયરલ કારણ છે.
હેપેટાઇટિસ વાયરસ દ્વારા થતો હોવાથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(D) ધનુર્વા (Tetanus) એ $Clostridium \text{ tetani}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
મરડો (Dysentery) મુખ્યત્વે $Entamoeba \text{ histolytica}$ જેવા પ્રજીવો અથવા $Shigella$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ટાઈફોઈડ એ $Salmonella \text{ typhi}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ વાયરસજન્ય રોગ નથી, તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) અછબડા એ $Varicella-zoster$ વાયરસ $(VZV)$ દ્વારા થતો અત્યંત ચેપી વાયરલ રોગ છે.
તે ત્વચા પર ખંજવાળવાળા,ફોલ્લા જેવા ફોડલા દ્વારા ઓળખાય છે.
આ વાયરસ શ્વસન દ્વારા નીકળતા ટીપાં અથવા ફોલ્લામાંથી નીકળતા પ્રવાહીના સીધા સંપર્ક દ્વારા સરળતાથી ફેલાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (ઈન્ફલ્યુએન્ઝા) છે.
$1$. ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ દ્વારા થતો વાયરલ ચેપ છે.
$2$. મેલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
$3$. ડિપ્થેરિયા એ $Corynebacterium$ \text{ diphtheriae} નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ ચેપ છે.
$4$. ટાઈફોઈડ એ $Salmonella$ \text{ typhi} નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ ચેપ છે.

(C) ડેન્ગ્યુ તાવ એ $Dengue$ વાયરસ $(DENV)$ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
તે ચેપગ્રસ્ત $Aedes$ $aegypti$ મચ્છરના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
તે વાયરસ દ્વારા થતો હોવાથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(B) જાપાનીઝ એન્સેફાલીટીસ એ જાપાનીઝ એન્સેફાલીટીસ વાયરસ $(JEV)$ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે $Culex$ પ્રજાતિના ચેપગ્રસ્ત મચ્છરો, ખાસ કરીને $Culex \text{ tritaeniorhynchus}$ ના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
આ મચ્છરો સામાન્ય રીતે ડાંગરના ખેતરો અને સ્થિર પાણીમાં ઉછરે છે, જેના કારણે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આ રોગ થવાની શક્યતા વધુ રહે છે.

(B) શીતળા એ $Variola$ વાયરસ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
ક્ષય એ $Mycobacterium \text{ } tuberculosis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
કોલેરા એ $Vibrio \text{ } cholerae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ટાઈફોઈડ એ $Salmonella \text{ } typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) પીળો તાવ (Yellow fever) એ વાયરસથી થતો રોગ છે જે પીળા તાવના વાયરસ દ્વારા થાય છે,જે ચેપગ્રસ્ત મચ્છરોના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
ટાઈફોઈડ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
સિફિલિસ એ $Treponema$ $pallidum$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ધનુર્વા (Tetanus) એ $Clostridium$ $tetani$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) સૌથી નાનો જાણીતો માનવ વાયરસ પોલિયો વાયરસ છે,જે $Enterovirus$ પ્રજાતિ અને $Picornaviridae$ કુળનો સભ્ય છે. તેનો વ્યાસ આશરે $30 \ nm$ જેટલો હોય છે. આ વાયરસ $Poliomyelitis$ (પોલિયો) રોગ માટે જવાબદાર છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Poliomyelitis$ સૌથી નાના વાયરસ દ્વારા થાય છે.

(B) ઓરી એ ઓરીના વાયરસ (Measles virus) દ્વારા થતો અત્યંત ચેપી રોગ છે.
તેના સામાન્ય લક્ષણોમાં તીવ્ર તાવ,ઉધરસ,વહેતું નાક (કોરાયઝા) અને લાલ,પાણીવાળી આંખો (કન્જક્ટિવાઇટિસ) નો સમાવેશ થાય છે.
જેમ જેમ રોગ વધે છે,તેમ લાક્ષણિક ફોલ્લીઓ દેખાય છે,જે સામાન્ય રીતે ચહેરા પર શરૂ થાય છે અને શરીરના બાકીના ભાગોમાં ફેલાય છે.
આ ફોલ્લીઓ નાના,લાલ ટપકાં સ્વરૂપે હોય છે.
તેથી,નાના લાલ ટપકાં નીકળવા અને નાકની શ્લેષ્મકલામાં સોજો આવવો એ ઓરીના મુખ્ય ક્લિનિકલ લક્ષણો છે.

(B) પોલિયો વાયરસ એ એક એન્ટરોવાયરસ છે,જે મુખ્યત્વે મળ-મૌખિક માર્ગ દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.
ગ્રહણ કર્યા પછી,વાયરસ સૌ પ્રથમ જઠરાંત્રિય માર્ગના કોષોમાં,ખાસ કરીને આંતરડાના કોષો (આંતરડાના અધિચ્છદ કોષો) અને લસિકા પેશીઓમાં (જેમ કે પેયરના પેચ) ગુણાકાર કરે છે.
આંતરડામાંથી,તે રક્તપ્રવાહમાં ફેલાઈ શકે છે અને અંતે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર સુધી પહોંચી શકે છે,જ્યાં તે મોટર ન્યુરોન્સને સંક્રમિત કરી શકે છે અને તેનો નાશ કરી શકે છે,પરંતુ તેના પ્રારંભિક ગુણાકારનું મુખ્ય સ્થાન આંતરડાનો માર્ગ છે.

(A) ગાલપચોળિયાં (Mumps) એ $Paramyxoviridae$ કુળના મમ્પ્સ વાયરસ દ્વારા થતો તીવ્ર વાયરલ ચેપ છે.
તે મુખ્યત્વે પેરોટિડ ગ્રંથીઓને અસર કરે છે,જે કાનની નીચે અને આગળ આવેલી મુખ્ય લાળ ગ્રંથીઓ છે.
તે વાયરસ દ્વારા થતો હોવાથી,તેને વાયરલ રોગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) વાયરલ રોગ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
$1$. ધનુર્વા અને ટાઈફોઈડ બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે (અનુક્રમે $Clostridium tetani$ અને $Salmonella typhi$).
$2$. સિફિલિસ બેક્ટેરિયા ($Treponema pallidum$) દ્વારા થાય છે, જ્યારે એઈડ્સ વાયરસ ($HIV$) દ્વારા થાય છે.
$3$. ઉટાંટિયું બેક્ટેરિયા ($Bordetella pertussis$) દ્વારા થાય છે, અને સ્લીપિંગ સિકનેસ પ્રજીવ ($Trypanosoma brucei$) દ્વારા થાય છે.
$4$. ઓરી એ ઓરીના વાયરસ દ્વારા થાય છે, અને હડકવા એ રેબીઝ વાયરસ ($Lyssavirus$) દ્વારા થાય છે.
તેથી, વિકલ્પ $D$ માં બંને રોગો વાયરલ છે.

(A) પીળો તાવ એ પીળા તાવના વાયરસથી થતો એક વાયરલ રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે ચેપગ્રસ્ત મચ્છરો,ખાસ કરીને $Aedes$ $aegypti$ પ્રજાતિના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
તેથી,મચ્છર આ વાયરસ માટે વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) ઇન્ટરફેરોન એ વાયરસ-સંક્રમિત કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા એન્ટિવાયરલ પ્રોટીન છે, જે બિન-સંક્રમિત કોષોને વાયરલ ચેપથી બચાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $Typhoid$ બેક્ટેરિયા $(Salmonella \text{ } typhi)$ દ્વારા થાય છે, $Tetanus$ બેક્ટેરિયા $(Clostridium \text{ } tetani)$ દ્વારા થાય છે, અને $Malaria$ પ્રજીવ $(Plasmodium \text{ } species)$ દ્વારા થાય છે.
$Measles$ (ઓરી) એ $Rubeola \text{ } virus$ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
તેથી, ઇન્ટરફેરોનનું ઉત્પાદન વાયરલ ચેપ સૂચવે છે, જેનો અર્થ છે કે સાચો જવાબ $Measles$ છે.

(C) શીતળા $(Smallpox)$ એ $Variola$ વાયરસ દ્વારા થતો એક તીવ્ર અને અત્યંત ચેપી રોગ છે.
વૈશ્વિક રસીકરણ કાર્યક્રમો દ્વારા તેને ભારત અને વિશ્વમાંથી સત્તાવાર રીતે નાબૂદ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
જોકે પોલિયો જેવા અન્ય રોગો પણ ભારતમાં નાબૂદ થયા છે,પરંતુ શીતળા એ રોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે જે વૈશ્વિક સ્તરે સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થઈ ગયો છે.

(D) ડેન્ગ્યુ એ ડેન્ગ્યુ વાયરસ $(DENV)$ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
તે મુખ્યત્વે ચેપગ્રસ્ત માદા મચ્છરો, ખાસ કરીને $Aedes$ $aegypti$ અને ક્યારેક $Aedes$ $albopictus$ ના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
આ મચ્છરો સામાન્ય રીતે દિવસ દરમિયાન કરડે છે.
$Culex$ મચ્છરો સામાન્ય રીતે જાપાનીઝ એન્સેફાલીટીસ અને ફાઈલેરિયાસિસ જેવા રોગોના ફેલાવા સાથે સંકળાયેલા છે, જ્યારે $Anopheles$ મચ્છરો મેલેરિયા માટે વાહક છે.
$Tse-tse$ માખી એ આફ્રિકન સ્લીપિંગ સિકનેસ (નિદ્રાળુ રોગ) માટે વાહક છે.

(C) ફૂટ-એન્ડ-માઉથ રોગ (ખરવા-મોવાસાનો રોગ) એ અત્યંત ચેપી વાયરલ રોગ છે જે ઢોર,ઘેટાં અને ડુક્કર જેવા બે ભાગવાળા ખરી ધરાવતા પ્રાણીઓને અસર કરે છે.
આ રોગ ફૂટ-એન્ડ-માઉથ ડિસીઝ વાયરસ $(FMDV)$ દ્વારા થાય છે,જે $Picornaviridae$ કુળના $Aphthovirus$ પ્રજાતિનો સભ્ય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$1$. પ્લેગ એ $Yersinia pestis$ નામના બેક્ટેરિયાથી થતો રોગ છે।
$2$. કોલેરા એ $Vibrio cholerae$ નામના બેક્ટેરિયાથી થતો રોગ છે।
$3$. અસ્થમા એ શ્વસનતંત્રની લાંબા ગાળાની સ્થિતિ છે, જે ઘણીવાર એલર્જીક હોય છે અને તે વાઇરસથી થતી નથી।
$4$. પોલિયો (Poliomyelitis) એ પોલિયો વાઇરસ દ્વારા થતો અત્યંત ચેપી વાયરલ રોગ છે, જે ચેતાતંત્રને અસર કરે છે।

(B) રિટ્રોવાઈરસ એ વાઈરસનો એક સમૂહ છે જે તેમના જનીનિક દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે. યજમાન કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,તેઓ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકનો ઉપયોગ કરીને તેમના $RNA$ નું $DNA$ માં રૂપાંતર કરે છે,જે ત્યારબાદ યજમાનના જનીનસમૂહ (genome) માં સંકલિત થાય છે. તેથી,રિટ્રોવાઈરસમાં જોવા મળતું પ્રાથમિક જનીનિક દ્રવ્ય $RNA$ છે.

(B) $1$. $AIDS$ એ હ્યુમન ઈમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$2$. સામાન્ય શરદી રાઈનોવાયરસ દ્વારા થાય છે.
$3$. દાદર એ ફૂગ દ્વારા થતો ચેપ છે જે માઈક્રોસ્પોરમ,ટ્રાયકોફાયટોન અને એપિડર્મોફાયટોન જેવી પ્રજાતિઓ દ્વારા થાય છે.
$4$. ઝાડા સામાન્ય રીતે બેક્ટેરિયા (જેમ કે શિગેલા) અથવા પ્રજીવ (જેમ કે એન્ટામોઈબા હિસ્ટોલિટિકા) દ્વારા થાય છે.
$5$. ટાઈફોઈડ એ સાલ્મોનેલા ટાઈફી નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$6$. ક્ષય રોગ (ટીબી) એ માયકોબેક્ટેરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
તેથી,સામાન્ય શરદી અને $AIDS$ બંને વાયરલ રોગો છે.