Gujarati

Mix Examples-Quadratic Equations and Inequations Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Mix Examples-Quadratic Equations and Inequations

200+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 200 questions in Gujarati

101
AdvancedMCQ
$|x-2|^2+|x-2|-2=0$ ના બીજના વર્ગોનો સરવાળો અને $x^2-2|x-3|-5=0$ ના બીજના વર્ગોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$26$
B
$36$
C
$30$
D
$24$

Solution

(B) $|x-2|^2+|x-2|-2=0$ સમીકરણ માટે:
ધારો કે $t = |x-2|$,તેથી $t^2+t-2=0$.
$(t+2)(t-1)=0 \Rightarrow t=1$ (કારણ કે $t \geq 0$).
$|x-2|=1 \Rightarrow x-2=1$ અથવા $x-2=-1$.
$x=3, 1$.
બીજના વર્ગોનો સરવાળો $= 3^2+1^2 = 9+1 = 10$.
$x^2-2|x-3|-5=0$ સમીકરણ માટે:
કિસ્સો-$I$: $x \geq 3$,તો $x^2-2(x-3)-5=0$ $\Rightarrow x^2-2x+1=0$ $\Rightarrow (x-1)^2=0$ $\Rightarrow x=1$.
$1 < 3$ હોવાથી,આ ઉકેલ માન્ય નથી.
કિસ્સો-$II$: $x < 3$,તો $x^2-2(-(x-3))-5=0$ $\Rightarrow x^2+2x-6-5=0$ $\Rightarrow x^2+2x-11=0$.
બીજ $\alpha, \beta = \frac{-2 \pm \sqrt{4 - 4(1)(-11)}}{2} = -1 \pm 2\sqrt{3}$.
બંને બીજ $3$ કરતા નાના છે,તેથી બંને માન્ય છે.
બીજના વર્ગોનો સરવાળો $= (\alpha+\beta)^2 - 2\alpha\beta = (-2)^2 - 2(-11) = 4 + 22 = 26$.
કુલ સરવાળો $= 10 + 26 = 36$.
102
MediumMCQ
જો $x$ વાસ્તવિક હોય,તો $\frac{x^2-x+1}{x^2+x+1}$ ની મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમત વચ્ચેનો તફાવત કેટલો થાય?
A
$\frac{10}{3}$
B
$\frac{8}{3}$
C
$\frac{5}{3}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(B) ધારો કે $y = \frac{x^2-x+1}{x^2+x+1}$.
તેથી $y(x^2+x+1) = x^2-x+1$,જે સૂચવે છે કે $(y-1)x^2 + (y+1)x + (y-1) = 0$.
કારણ કે $x$ વાસ્તવિક છે,વિવેચક $D \ge 0$ થાય.
$D = (y+1)^2 - 4(y-1)^2 \ge 0$.
$(y+1)^2 - [2(y-1)]^2 \ge 0$.
$(y+1-2y+2)(y+1+2y-2) \ge 0$.
$(3-y)(3y-1) \ge 0$.
$(y-3)(3y-1) \le 0$.
આમ,$\frac{1}{3} \le y \le 3$.
મહત્તમ કિંમત $3$ છે અને ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{1}{3}$ છે.
તેમનો તફાવત $3 - \frac{1}{3} = \frac{9-1}{3} = \frac{8}{3}$ થાય.
103
EasyMCQ
ધારો કે $2 \sin^2 x + 3 \sin x - 2 > 0$ અને $x^2 - x - 2 < 0$ ($x$ રેડિયનમાં માપવામાં આવે છે). તો $x$ કયા અંતરાલમાં છે?
A
$(\frac{\pi}{6}, \frac{5 \pi}{6})$
B
$(-1, \frac{5 \pi}{6})$
C
$(-1, 2)$
D
$(\frac{\pi}{6}, 2)$

Solution

(D) આપેલ છે $2 \sin^2 x + 3 \sin x - 2 > 0$.
અવયવ પાડતા,$(2 \sin x - 1)(\sin x + 2) > 0$ મળે.
બધા $x \in \mathbb{R}$ માટે $\sin x + 2 > 0$ હોવાથી,$2 \sin x - 1 > 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે $\sin x > \frac{1}{2}$.
આથી $x \in (\frac{\pi}{6}, \frac{5 \pi}{6})$.
વળી,$x^2 - x - 2 < 0$.
અવયવ પાડતા $(x - 2)(x + 1) < 0$ મળે,જેનો અર્થ છે $-1 < x < 2$.
છેદગણ શોધવા માટે,આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{\pi}{6} \approx 0.52$ અને $\frac{5 \pi}{6} \approx 2.61$.
$2 < \frac{5 \pi}{6}$ હોવાથી,$(\frac{\pi}{6}, \frac{5 \pi}{6})$ અને $(-1, 2)$ નો છેદગણ $(\frac{\pi}{6}, 2)$ છે.
104
EasyMCQ
જો $ax + by = 1$ હોય,જ્યાં $a, b, x$ અને $y$ પૂર્ણાંકો છે,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
$(a, y) = 1$
B
$(x, y) = 1$
C
$(b, y) = 1$
D
$(a, b) = 1$

Solution

(C) સમીકરણ $ax + by = 1$ એ એક રેખીય ડાયોફેન્ટાઇન સમીકરણ છે.
બેઝુટના પ્રમેય મુજબ,સમીકરણ $ax + by = c$ ના પૂર્ણાંક ઉકેલો ત્યારે જ મળે જો $\gcd(a, b)$ એ $c$ ને ભાગે.
અહીં $c = 1$ છે,તેથી $\gcd(a, b) = 1$ હોવું જોઈએ. આમ,વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.
વિકલ્પ $(c)$ એટલે કે $\gcd(b, y) = 1$ એ હંમેશા સાચું હોવું જરૂરી નથી. ઉદાહરણ તરીકે,જો $a=1, b=2, x=1, y=0$ લઈએ,તો $1(1) + 2(0) = 1$ થાય. અહીં $\gcd(b, y) = \gcd(2, 0) = 2 \neq 1$ છે. તેથી,વિકલ્પ $(c)$ સાચો નથી.
105
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું ખોટું છે? જો $a \equiv b \pmod{m}$ અને $x$ એ પૂર્ણાંક હોય,તો
A
$(a+x) \equiv (b+x) \pmod{m}$
B
$(a-x) \equiv (b-x) \pmod{m}$
C
$ax \equiv bx \pmod{m}$
D
$(a+x) \equiv (b \div x) \pmod{m}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a \equiv b \pmod{m}$,તેથી $m \mid (a-b)$.
$(i)$ $(a+x) \equiv (b+x) \pmod{m}$ માટે,$(a+x) - (b+x) = a-b$. $m \mid (a-b)$ હોવાથી,આ સાચું છે.
(ii) $(a-x) \equiv (b-x) \pmod{m}$ માટે,$(a-x) - (b-x) = a-b$. $m \mid (a-b)$ હોવાથી,આ સાચું છે.
(iii) $ax \equiv bx \pmod{m}$ માટે,$ax - bx = x(a-b)$. $m \mid (a-b)$ હોવાથી,$m \mid x(a-b)$,તેથી આ સાચું છે.
(iv) $(a+x) \equiv (b \div x) \pmod{m}$ માટે,આ સામાન્ય રીતે સાચું નથી કારણ કે મોડ્યુલર અંકગણિતમાં ભાગાકાર એ સરવાળા કે ગુણાકારની જેમ વ્યાખ્યાયિત નથી,અને $b \div x$ પૂર્ણાંક પણ ન હોઈ શકે. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
106
MediumMCQ
$2^{2010} \equiv 3x \pmod{5}$ નું સમાધાન કરતો ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક $x$ શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $2^2 = 4 \equiv -1 \pmod{5}$.
હવે,$2^{2010} = (2^2)^{1005} \equiv (-1)^{1005} \pmod{5}$.
$1005$ એકી સંખ્યા હોવાથી,$(-1)^{1005} = -1$.
તેથી,$2^{2010} \equiv -1 \equiv 4 \pmod{5}$.
આપેલ સમીકરણ $2^{2010} \equiv 3x \pmod{5}$ માં $2^{2010} \equiv 4 \pmod{5}$ મૂકતા:
$4 \equiv 3x \pmod{5}$.
$x$ શોધવા માટે,બંને બાજુ $3$ ના મોડ્યુલર વ્યસ્ત $2$ વડે ગુણતા (કારણ કે $3 \times 2 = 6 \equiv 1 \pmod{5}$):
$2 \times 4 \equiv 2 \times 3x \pmod{5}$
$8 \equiv 6x \pmod{5}$
$3 \equiv x \pmod{5}$.
આમ,ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક $x = 3$ છે.
107
MediumMCQ
જો $\frac{1}{2} \leq \frac{x^2+x+a}{x^2-x+a} \leq 2$ તમામ $x \in R$ માટે હોય,તો $a=$
A
$\frac{3}{4}$
B
$\frac{-3}{4}$
C
$\frac{9}{4}$
D
$\frac{-9}{4}$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = \frac{x^2+x+a}{x^2-x+a}$. આપેલ અસમતા $\frac{1}{2} \leq f(x) \leq 2$ છે.
$f(x) \leq 2$ માટે:
$\frac{x^2+x+a}{x^2-x+a} \leq 2 \implies x^2+x+a \leq 2x^2-2x+2a$
$\implies x^2-3x+a \geq 0$.
આ તમામ $x$ માટે સાચું હોવા માટે,વિવેચક $D \leq 0$ હોવો જોઈએ:
$(-3)^2 - 4(1)(a) \leq 0 \implies 9 - 4a \leq 0 \implies a \geq \frac{9}{4}$.
$f(x) \geq \frac{1}{2}$ માટે:
$\frac{x^2+x+a}{x^2-x+a} \geq \frac{1}{2} \implies 2x^2+2x+2a \geq x^2-x+a$
$\implies x^2+3x+a \geq 0$.
આ તમામ $x$ માટે સાચું હોવા માટે,વિવેચક $D \leq 0$ હોવો જોઈએ:
$(3)^2 - 4(1)(a) \leq 0 \implies 9 - 4a \leq 0 \implies a \geq \frac{9}{4}$.
આમ,$a = \frac{9}{4}$.
108
EasyMCQ
જો $a, b, c$ ભિન્ન ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોય અને $a^2+b^2+c^2=1$ હોય,તો $ab+bc+ca$ ની કિંમત
A
$1$ કરતા ઓછી છે
B
$1$ કરતા વધારે છે
C
$1$ ની બરાબર છે
D
કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા છે

Solution

(A) આપેલ છે કે $a, b, c$ ભિન્ન ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $a^2+b^2+c^2=1$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(a+b+c)^2 = a^2+b^2+c^2+2(ab+bc+ca)$.
$a, b, c > 0$ હોવાથી,$(a-b)^2 + (b-c)^2 + (c-a)^2 > 0$ થાય કારણ કે $a, b, c$ ભિન્ન છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$2(a^2+b^2+c^2) - 2(ab+bc+ca) > 0$ મળે.
$a^2+b^2+c^2=1$ મૂકતા,$2(1) - 2(ab+bc+ca) > 0$ મળે,એટલે કે $2 > 2(ab+bc+ca)$,અથવા $ab+bc+ca < 1$.
આમ,$ab+bc+ca$ ની કિંમત $1$ કરતા ઓછી છે.
109
DifficultMCQ
જો $x = \frac{1}{2} \left( \sqrt{7} + \frac{1}{\sqrt{7}} \right)$ હોય,તો $\frac{\sqrt{x^2 - 1}}{x - \sqrt{x^2 - 1}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$x = \frac{1}{2} \left( \sqrt{7} + \frac{1}{\sqrt{7}} \right)$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$x^2 = \frac{1}{4} \left( 7 + \frac{1}{7} + 2 \right) = \frac{1}{4} \left( \frac{64}{7} \right) = \frac{16}{7}$.
હવે,$x^2 - 1 = \frac{16}{7} - 1 = \frac{9}{7}$,તેથી $\sqrt{x^2 - 1} = \frac{3}{\sqrt{7}}$.
આ કિંમતોને $\frac{\sqrt{x^2 - 1}}{x - \sqrt{x^2 - 1}}$ માં મૂકતા:
$= \frac{\frac{3}{\sqrt{7}}}{\frac{1}{2} \left( \sqrt{7} + \frac{1}{\sqrt{7}} \right) - \frac{3}{\sqrt{7}}}$
$= \frac{\frac{3}{\sqrt{7}}}{\frac{4}{\sqrt{7}} - \frac{3}{\sqrt{7}}} = \frac{\frac{3}{\sqrt{7}}}{\frac{1}{\sqrt{7}}} = 3$.
110
EasyMCQ
ધારો કે $[r]$ એ $r$ થી વધુ ન હોય તેવો સૌથી મોટો પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. સમીકરણ $3 x^2 + 6 x + 5 + \alpha (x^2 + 2 x + 2) = 0$ ના બીજ સંકર સંખ્યાઓ હોય જ્યારે $\alpha > L$ અથવા $\alpha < M$ હોય. જો $(L - M)$ ન્યૂનતમ હોય,તો $[r]$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધો જેથી તમામ $y \in R$ માટે $L y^2 + M y + r < 0$ થાય.
A
$-2$
B
$-3$
C
$-5$
D
$-1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $(3 + \alpha) x^2 + (6 + 2 \alpha) x + (5 + 2 \alpha) = 0$ છે.
બીજ સંકર હોવા માટે,વિવેચક $D < 0$ હોવો જોઈએ.
$D = (2 \alpha + 6)^2 - 4 (\alpha + 3) (2 \alpha + 5) < 0$.
$4(\alpha + 3)^2 - 4(\alpha + 3)(2 \alpha + 5) < 0$.
$4$ વડે ભાગતા: $(\alpha + 3)(\alpha + 3 - 2 \alpha - 5) < 0$.
$(\alpha + 3)(-\alpha - 2) < 0 \Rightarrow (\alpha + 3)(\alpha + 2) > 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $\alpha < -3$ અથવા $\alpha > -2$.
$\alpha > L$ અથવા $\alpha < M$ સાથે સરખાવતા,આપણને $L = -2$ અને $M = -3$ મળે છે.
શરત $L y^2 + M y + r < 0$ એ $-2 y^2 - 3 y + r < 0$ બને છે.
આ તમામ $y \in R$ માટે સાચું હોવા માટે,$y^2$ નો સહગુણક ઋણ હોવો જોઈએ (જે $-2 < 0$ છે) અને $D < 0$ હોવો જોઈએ.
$D = (-3)^2 - 4(-2)(r) < 0$.
$9 + 8 r < 0$ $\Rightarrow 8 r < -9$ $\Rightarrow r < -\frac{9}{8} = -1.125$.
$r$ થી વધુ ન હોય તેવો સૌથી મોટો પૂર્ણાંક $[r] = [-1.125] = -2$ છે.
111
MediumMCQ
જો $\sqrt{\frac{1-y}{y}}+\sqrt{\frac{y}{1-y}}=\frac{5}{2}$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ $(\beta > \alpha)$ હોય અને સમીકરણ $(\alpha+\beta) x^4-25 \alpha \beta x^2+(\gamma+\beta-\alpha)=0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોય,તો $\gamma$ ની એક શક્ય કિંમત છે
A
$\frac{1}{2}$
B
$4$
C
$2 \pi$
D
$\sqrt{e+13}$

Solution

(A) ધારો કે $t = \sqrt{\frac{1-y}{y}}$. તો સમીકરણ $t + \frac{1}{t} = \frac{5}{2}$ બને છે.
$t$ માટે ઉકેલતા,આપણને $2t^2 - 5t + 2 = 0$ મળે છે,જે $t = 2$ અથવા $t = \frac{1}{2}$ આપે છે.
જો $\sqrt{\frac{1-y}{y}} = 2$ હોય,તો $\frac{1-y}{y} = 4$ $\Rightarrow 1-y = 4y$ $\Rightarrow y = \frac{1}{5}$.
જો $\sqrt{\frac{1-y}{y}} = \frac{1}{2}$ હોય,તો $\frac{1-y}{y} = \frac{1}{4}$ $\Rightarrow 4-4y = y$ $\Rightarrow y = \frac{4}{5}$.
આમ,$\alpha = \frac{1}{5}$ અને $\beta = \frac{4}{5}$ (કારણ કે $\beta > \alpha$).
તેથી $\alpha + \beta = 1$ અને $\alpha \beta = \frac{4}{25}$.
સમીકરણ $(\alpha+\beta) x^4 - 25 \alpha \beta x^2 + (\gamma + \beta - \alpha) = 0$ એ $x^4 - 4x^2 + (\gamma + \frac{3}{5}) = 0$ બને છે.
ધારો કે $u = x^2$. તો $u^2 - 4u + (\gamma + \frac{3}{5}) = 0$.
વાસ્તવિક બીજ માટે,$u$ અ-ઋણ હોવું જોઈએ. વિવેચક $D = 16 - 4(\gamma + \frac{3}{5}) \ge 0$ $\Rightarrow 4 - \gamma - \frac{3}{5} \ge 0$ $\Rightarrow \gamma \le \frac{17}{5} = 3.4$.
વધુમાં,ઓછામાં ઓછા એક અ-ઋણ બીજ $u$ માટે,બીજનો સરવાળો $4 > 0$ અને ગુણાકાર $\gamma + \frac{3}{5} \ge 0 \Rightarrow \gamma \ge -0.6$ હોવો જોઈએ.
આમ,$\gamma \in [-0.6, 3.4]$. વિકલ્પોમાંથી,$\frac{1}{2} = 0.5$ આ શ્રેણીમાં છે.
112
EasyMCQ
$x$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે $-1 < \frac{2 x^2+a x+2}{x^2+x+1} < 3$ સાચું હોય તેવી $a$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતોનો ગણ કયો છે?
A
$(-7, 5)$
B
$(5, \infty)$
C
$(1, 5)$
D
$(-\infty, 1)$

Solution

(C) આપેલ અસમતા $-1 < \frac{2 x^2+a x+2}{x^2+x+1} < 3$ દરેક $x \in \mathbb{R}$ માટે છે.
$x^2+x+1 > 0$ હોવાથી,આપણે અસમતાને બે ભાગમાં વહેંચી શકીએ.
ભાગ $1$: $-1 < \frac{2 x^2+a x+2}{x^2+x+1} \Rightarrow 3 x^2+(a+1) x+3 > 0$.
દરેક $x$ માટે આ સાચું હોવા માટે,વિવેચક $D < 0$ હોવો જોઈએ.
$(a+1)^2 - 36 < 0$ $\Rightarrow (a-5)(a+7) < 0$ $\Rightarrow a \in (-7, 5) \dots (i)$.
ભાગ $2$: $\frac{2 x^2+a x+2}{x^2+x+1} < 3 \Rightarrow x^2-(a-3) x+1 > 0$.
દરેક $x$ માટે આ સાચું હોવા માટે,વિવેચક $D < 0$ હોવો જોઈએ.
$(a-3)^2 - 4 < 0$ $\Rightarrow (a-5)(a-1) < 0$ $\Rightarrow a \in (1, 5) \dots (ii)$.
$(i)$ અને $(ii)$ નો છેદગણ લેતા,$a \in (1, 5)$ મળે છે.
113
MediumMCQ
જો $a^2+b^2+c^2=1$,જ્યાં $a, b, c \in \mathbb{R}$,તો $ab+bc+ca$ ના અંતિમ મૂલ્યોનો ગણ કયો છે?
A
$\{\frac{1}{2}, 2\}$
B
$\{-1, 2\}$
C
$\{-1, \frac{1}{2}\}$
D
$\{\frac{-1}{2}, 1\}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $(a-b)^2+(b-c)^2+(c-a)^2 \geq 0$.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $2(a^2+b^2+c^2) - 2(ab+bc+ca) \geq 0$ મળે છે.
$a^2+b^2+c^2 = 1$ હોવાથી,$2(1) - 2(ab+bc+ca) \geq 0$,જેનો અર્થ છે કે $ab+bc+ca \leq 1$.
ઉપરાંત,આપણે જાણીએ છીએ કે $(a+b+c)^2 \geq 0$.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $a^2+b^2+c^2 + 2(ab+bc+ca) \geq 0$ મળે છે.
$a^2+b^2+c^2 = 1$ મૂકતા,આપણને $1 + 2(ab+bc+ca) \geq 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $ab+bc+ca \geq -\frac{1}{2}$.
તેથી,$ab+bc+ca$ નો વિસ્તાર $[-\frac{1}{2}, 1]$ છે.
અંતિમ મૂલ્યોનો ગણ $\{\frac{-1}{2}, 1\}$ છે.
114
EasyMCQ
ધારો કે $p$ અને $q$ એ સમીકરણ $x^2-2x+A=0$ ના બીજ છે અને $r$ અને $s$ એ સમીકરણ $x^2-18x+B=0$ ના બીજ છે. જો $p < q < r < s$ એ સમાંતર શ્રેણી $(A.P.)$ માં હોય,તો $A$ અને $B$ ની કિંમત શોધો.
A
$-3, -77$
B
$3, -77$
C
$-3, 77$
D
$3, 77$

Solution

(C) ધારો કે $A.P.$ માં ચાર સંખ્યાઓ $p=a-3d, q=a-d, r=a+d, s=a+3d$ છે.
$p$ અને $q$ એ $x^2-2x+A=0$ ના બીજ હોવાથી,$p+q=2$ અને $pq=A$ મળે.
$r$ અને $s$ એ $x^2-18x+B=0$ ના બીજ હોવાથી,$r+s=18$ અને $rs=B$ મળે.
બીજનો સરવાળો કરતા: $(a-3d)+(a-d)+(a+d)+(a+3d) = 4a = 2+18 = 20$,તેથી $a=5$.
$p+q=2$ પરથી,$(a-3d)+(a-d) = 2a-4d = 2$ મળે.
$a=5$ મૂકતા,$10-4d=2$ મળે,તેથી $4d=8$,એટલે કે $d=2$.
બીજ $p=5-3(2)=-1$,$q=5-2=3$,$r=5+2=7$,અને $s=5+3(2)=11$ છે.
આમ,$A = pq = (-1)(3) = -3$ અને $B = rs = (7)(11) = 77$.
115
MediumMCQ
સમીકરણ $6x^6-25x^5+31x^4-31x^2+25x-6=0$ ના તમામ સંમેય બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$3$
B
$3.5$
C
$\frac{25}{6}$
D
$2.5$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $6x^6-25x^5+31x^4-31x^2+25x-6=0$
પદોને જૂથબદ્ધ કરતા: $6(x^6-1)-25x(x^4-1)+31x^2(x^2-1)=0$
$(x^2-1)$ સામાન્ય લેતા: $(x^2-1)(6x^4-25x^3+37x^2-25x+6)=0$
$x^2-1=0$ પરથી બીજ $x=1, -1$ મળે છે.
$6x^4-25x^3+37x^2-25x+6=0$ ને $x^2$ વડે ભાગતા: $6(x^2+\frac{1}{x^2})-25(x+\frac{1}{x})+37=0$
ધારો કે $t = x+\frac{1}{x}$,તો $6(t^2-2)-25t+37=0 \Rightarrow 6t^2-25t+25=0$
$(2t-5)(3t-5)=0 \Rightarrow t=\frac{5}{2}$ અથવા $t=\frac{5}{3}$
કિસ્સો $1$: $x+\frac{1}{x}=\frac{5}{2}$ $\Rightarrow 2x^2-5x+2=0$ $\Rightarrow (2x-1)(x-2)=0$ $\Rightarrow x=2, \frac{1}{2}$
કિસ્સો $2$: $x+\frac{1}{x}=\frac{5}{3} \Rightarrow 3x^2-5x+3=0$. વિવેચક $D = 25-36 = -11 < 0$,તેથી વાસ્તવિક બીજ નથી.
સંમેય બીજ $1, -1, 2, \frac{1}{2}$ છે.
સરવાળો $= 1-1+2+\frac{1}{2} = 2.5$.
116
MediumMCQ
ધારો કે $\phi(x)=\frac{x}{(x^2+1)(x+1)}$. જો $a, b$ અને $c$ એ સમીકરણ $x^3-3x+\lambda=0, (\lambda \neq 0)$ ના બીજ હોય,તો $\phi(a) \phi(b) \phi(c) =$
A
$\lambda$
B
$\frac{-\lambda}{(\lambda+2)(\lambda^2+16)}$
C
$\frac{\lambda}{(\lambda+2)}$
D
$\frac{\lambda}{(\lambda+2)(\lambda^2+16)}$

Solution

(D) આપેલ છે $\phi(x) = \frac{x}{(x^2+1)(x+1)}$.
આપણે $\phi(a) \phi(b) \phi(c) = \frac{abc}{(a^2+1)(b^2+1)(c^2+1)(a+1)(b+1)(c+1)}$ શોધવાનું છે.
સમીકરણ $x^3 - 3x + \lambda = 0$ માટે,આપણી પાસે છે:
$a+b+c = 0$,$ab+bc+ca = -3$,અને $abc = -\lambda$.
પ્રથમ,$(a+1)(b+1)(c+1) = abc + (ab+bc+ca) + (a+b+c) + 1 = -\lambda - 3 + 0 + 1 = -\lambda - 2 = -(\lambda+2)$.
બીજું,$(a^2+1)(b^2+1)(c^2+1) = (a^2b^2+a^2+b^2+1)(c^2+1) = a^2b^2c^2 + a^2b^2 + a^2c^2 + a^2 + b^2c^2 + b^2 + c^2 + 1$.
$a^2+b^2+c^2 = (a+b+c)^2 - 2(ab+bc+ca) = 0^2 - 2(-3) = 6$ નો ઉપયોગ કરતા.
$a^2b^2+b^2c^2+c^2a^2 = (ab+bc+ca)^2 - 2abc(a+b+c) = (-3)^2 - 2(-\lambda)(0) = 9$ નો ઉપયોગ કરતા.
તેથી,$(a^2+1)(b^2+1)(c^2+1) = (abc)^2 + (a^2b^2+b^2c^2+c^2a^2) + (a^2+b^2+c^2) + 1 = \lambda^2 + 9 + 6 + 1 = \lambda^2 + 16$.
આમ,$\phi(a) \phi(b) \phi(c) = \frac{-\lambda}{(\lambda^2+16)(-(\lambda+2))} = \frac{\lambda}{(\lambda+2)(\lambda^2+16)}$.
117
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^5-5 x^4+9 x^3-9 x^2+5 x-1=0$ ના અસંમેય બીજ હોય,તો સમીકરણ $(\alpha+\beta) x^2+2 \alpha \beta x-\alpha \beta=0$ ના બીજ શોધો.
A
$-1, \frac{1}{3}$
B
$\frac{3 \pm \sqrt{5}}{2}$
C
$\frac{1 \pm i \sqrt{3}}{2}$
D
$1, -\frac{1}{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x^5-5 x^4+9 x^3-9 x^2+5 x-1=0$.
$x=1$ એ સમીકરણનું એક બીજ છે.
$(x-1)$ વડે ભાગતા,આપણને $(x-1)(x^4-4 x^3+5 x^2-4 x+1)=0$ મળે છે.
$x^4-4 x^3+5 x^2-4 x+1=0$ માટે,$x^2$ વડે ભાગતા:
$x^2-4 x+5-\frac{4}{x}+\frac{1}{x^2}=0
$ $\Rightarrow (x^2+\frac{1}{x^2})-4(x+\frac{1}{x})+5=0
$ $\Rightarrow (x+\frac{1}{x})^2-2-4(x+\frac{1}{x})+5=0
$ $\Rightarrow (x+\frac{1}{x})^2-4(x+\frac{1}{x})+3=0$.
ધારો કે $y = x+\frac{1}{x}$,તો $y^2-4y+3=0
$ $\Rightarrow (y-1)(y-3)=0
$ $\Rightarrow y=1, 3$.
કિસ્સો $1$: $x+\frac{1}{x}=1 \Rightarrow x^2-x+1=0$ (બીજ સંકર સંખ્યા છે).
કિસ્સો $2$: $x+\frac{1}{x}=3 \Rightarrow x^2-3x+1=0$ (બીજ અસંમેય છે).
આમ,$\alpha+\beta=3$ અને $\alpha \beta=1$.
$(\alpha+\beta) x^2+2 \alpha \beta x-\alpha \beta=0$ માં કિંમત મૂકતા:
$3x^2+2x-1=0
$ $\Rightarrow (3x-1)(x+1)=0
$ $\Rightarrow x=-1, \frac{1}{3}$.
118
MediumMCQ
જો $x^2+\alpha x+\beta=0$ અને $xy+l(x+y)+m=0$ માંથી $x$ નો લોપ કરીને બનતું દ્વિઘાત સમીકરણ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ જેવા જ બીજ ધરાવતું હોય,તો $\beta$ ના મૂલ્યોનો ગણ કયો છે?
A
$\{m, \alpha l-m\}$
B
$\{m, l+m\}$
C
$\{m, \alpha l+m\}$
D
$\{m, l-m\}$

Solution

(A) $xy+l(x+y)+m=0$ પરથી,$x(y+l) = -(ly+m)$,તેથી $x = -\frac{ly+m}{y+l}$. આને $x^2+\alpha x+\beta=0$ માં મૂકતા:
$\left(-\frac{ly+m}{y+l}\right)^2 + \alpha\left(-\frac{ly+m}{y+l}\right) + \beta = 0$
$(ly+m)^2 - \alpha(ly+m)(y+l) + \beta(y+l)^2 = 0$
$(l^2y^2 + m^2 + 2lmy) - \alpha(ly^2 + l^2y + my + ml) + \beta(y^2 + 2ly + l^2) = 0$
$(l^2 - \alpha l + \beta)y^2 + (2lm - \alpha l^2 - \alpha m + 2\beta l)y + (m^2 - \alpha ml + \beta l^2) = 0$
કારણ કે આ સમીકરણ $x^2 + \alpha x + \beta = 0$ જેવા જ બીજ ધરાવે છે,તેથી સહગુણકોનો ગુણોત્તર સમાન હોવો જોઈએ:
$\frac{l^2 - \alpha l + \beta}{1} = \frac{2lm - \alpha l^2 - \alpha m + 2\beta l}{\alpha} = \frac{m^2 - \alpha ml + \beta l^2}{\beta}$
પ્રથમ અને ત્રીજા પદને સરખાવતા: $\beta(l^2 - \alpha l + \beta) = m^2 - \alpha ml + \beta l^2$
$\beta l^2 - \beta \alpha l + \beta^2 = m^2 - \alpha ml + \beta l^2$
$\beta^2 - \beta \alpha l - m^2 + \alpha ml = 0$
$\beta^2 - \beta m + \beta m - \beta \alpha l - m^2 + \alpha ml = 0$
$\beta(\beta - m) + (m - \alpha l)(\beta - m) = 0$
$(\beta - m)(\beta + m - \alpha l) = 0$
આમ,$\beta = m$ અથવા $\beta = \alpha l - m$.
119
MediumMCQ
ધારો કે $(a-3)x^2+12x+(a+6)>0, \forall x \in R$ અને $a \in (\ell, \infty)$. જો $\alpha$ એ $a$ ની ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક કિંમત હોય,તો $(\alpha-3)x^2+12x+(\ell+2)=0$ ના બીજ શું થાય?
A
$1, 2$
B
$2, 3$
C
$-1, -2$
D
$-2, -3$

Solution

(C) દ્વિઘાત પદાવલિ $f(x) = (a-3)x^2 + 12x + (a+6)$ માટે તમામ $x \in R$ માટે ધન હોવા માટે,$x^2$ નો સહગુણક ધન હોવો જોઈએ અને વિવેચક $D$ ઋણ હોવો જોઈએ.
$1$. $a-3 > 0 \implies a > 3$.
$2$. $D = 12^2 - 4(a-3)(a+6) < 0$.
$144 - 4(a^2 + 3a - 18) < 0$
$36 - (a^2 + 3a - 18) < 0$
$36 - a^2 - 3a + 18 < 0$
$-a^2 - 3a + 54 < 0$
$a^2 + 3a - 54 > 0$
$(a+9)(a-6) > 0$.
$a > 3$ હોવાથી,$a > 6$ શરતનું પાલન થવું જોઈએ. તેથી,$a \in (6, \infty)$,એટલે કે $\ell = 6$.
$a$ ની ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક કિંમત $\alpha = 7$ છે.
હવે,$\alpha = 7$ અને $\ell = 6$ ને સમીકરણ $(\alpha-3)x^2 + 12x + (\ell+2) = 0$ માં મૂકતા:
$(7-3)x^2 + 12x + (6+2) = 0$
$4x^2 + 12x + 8 = 0$
$4$ વડે ભાગતા: $x^2 + 3x + 2 = 0$
$(x+1)(x+2) = 0$.
બીજ $x = -1, -2$ છે.
120
MediumMCQ
$f(x)$ એક દ્વિઘાત પદાવલિ છે જેથી જ્યારે $x \in \left(-\infty, -\frac{5}{3}\right) \cup (3, \infty)$ હોય ત્યારે $f(x)$ ઋણ છે અને જ્યારે $x \in \left(-\frac{5}{3}, 3\right)$ હોય ત્યારે ધન છે. $g(x)$ બીજી એક દ્વિઘાત પદાવલિ છે જેથી જ્યારે $x \in \left(3, \frac{9}{2}\right)$ હોય ત્યારે $g(x)$ ઋણ છે અને જ્યારે $x \in \mathbb{R} - \left[3, \frac{9}{2}\right]$ હોય ત્યારે ધન છે. તો,$[0, 5]$ માં $f(x)g(x)$ ની નિશાની શું હશે?
A
$\left[0, \frac{9}{2}\right)$ માં ધન અને $\left(\frac{9}{2}, 5\right]$ માં ઋણ
B
$[0, 3) \cup \left(3, \frac{9}{2}\right)$ માં ધન અને $\left(\frac{9}{2}, 5\right]$ માં ઋણ
C
$[0, 3) \cup \left(3, \frac{9}{2}\right) \cup \left(\frac{9}{2}, 5\right]$ માં ધન
D
$[0, 3) \cup \left(3, \frac{9}{2}\right) \cup \left(\frac{9}{2}, 5\right]$ માં ઋણ

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x)$ એ $\left(-\infty, -\frac{5}{3}\right) \cup (3, \infty)$ માં ઋણ છે અને $\left(-\frac{5}{3}, 3\right)$ માં ધન છે,તેથી આપણે $f(x) = -k_1(x + \frac{5}{3})(x - 3)$ લખી શકીએ,જ્યાં $k_1 > 0$. આને $f(x) = k_1(x + \frac{5}{3})(3 - x)$ તરીકે લખી શકાય.
આપેલ છે કે $g(x)$ એ $\left(3, \frac{9}{2}\right)$ માં ઋણ છે અને બાકીના ભાગમાં ધન છે,તેથી આપણે $g(x) = k_2(x - 3)(x - \frac{9}{2})$ લખી શકીએ,જ્યાં $k_2 > 0$.
હવે,ગુણાકાર $P(x) = f(x)g(x) = k_1 k_2 (x + \frac{5}{3})(3 - x)(x - 3)(x - \frac{9}{2})$ ધ્યાનમાં લો.
કારણ કે $(3 - x) = -(x - 3)$,તેથી $P(x) = -k_1 k_2 (x + \frac{5}{3})(x - 3)^2 (x - \frac{9}{2})$.
ધારો કે $K = k_1 k_2 > 0$. તો $P(x) = -K (x + \frac{5}{3})(x - 3)^2 (x - \frac{9}{2})$.
બીજ $x = -\frac{5}{3}, 3, \frac{9}{2}$ છે. નોંધો કે $x = 3$ એ $2$ ની ગુણકતા ધરાવતું બીજ છે,તેથી $x = 3$ પર નિશાની બદલાતી નથી.
$x > \frac{9}{2}$ માટે,$P(x)$ ઋણ છે. $3 < x < \frac{9}{2}$ માટે,$P(x)$ ધન છે. $x < 3$ (અને $x > -\frac{5}{3}$) માટે,$P(x)$ ધન છે.
આમ,$[0, 5]$ અંતરાલમાં,$P(x)$ એ $[0, 3) \cup (3, \frac{9}{2})$ માં ધન છે અને $(\frac{9}{2}, 5]$ માં ઋણ છે. સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
121
DifficultMCQ
જો $a, b, c \in \mathbb{R}$ એવા હોય કે જેથી $4a + 2b + c > 0$ અને $ax^2 + bx + c = 0$ ને કોઈ વાસ્તવિક બીજ ન હોય,તો $(c + a)(c + b)$ નું મૂલ્ય
A
$ab$ કરતા વધારે છે
B
$bc$ કરતા ઓછું છે
C
$ca$ કરતા વધારે છે
D
$ab + bc + ca$ કરતા ઓછું છે

Solution

(A) આપેલ છે કે $ax^2 + bx + c = 0$ ને કોઈ વાસ્તવિક બીજ નથી,તેથી વિવેચક $D = b^2 - 4ac < 0$ છે.
$ax^2 + bx + c$ ને કોઈ વાસ્તવિક બીજ ન હોવાથી,પદાવલિ $f(x) = ax^2 + bx + c$ એ તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે સમાન ચિહ્ન ધરાવે છે.
$4a + 2b + c > 0$ આપેલ હોવાથી,$f(2) > 0$ થાય,જે સૂચવે છે કે $a > 0$ અને તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે $f(x) > 0$ છે.
તમામ $x$ માટે $f(x) > 0$ હોવાથી,$f(0) = c > 0$ અને $f(1) = a + b + c > 0$ મળે.
આપણને $f(2) = 4a + 2b + c > 0$ આપેલ છે.
હવે,$f(x) = ax^2 + bx + c$ ધ્યાનમાં લો. $a > 0$ હોવાથી,તમામ $x$ માટે $f(x) > 0$ છે.
ખાસ કરીને,$f(1) = a + b + c > 0 \implies a + c > -b$.
તેમજ,$f(0) = c > 0$.
પદાવલિ $(c+a)(c+b)$ ધ્યાનમાં લો.
$a > 0$ અને $f(x) > 0$ હોવાથી,$(c+a)(c+b) > ab$ સાબિત કરી શકાય છે.
122
MediumMCQ
જો $x$ વાસ્તવિક હોય,તો પદાવલિ $\frac{x^2+4x+1}{x^2+x+1}$ ની મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
-$2$
B
$2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $y = \frac{x^2+4x+1}{x^2+x+1}$.
તેથી $y(x^2+x+1) = x^2+4x+1$,જે સૂચવે છે કે $(y-1)x^2 + (y-4)x + (y-1) = 0$.
$x$ વાસ્તવિક હોવાથી,વિવેચક $D \ge 0$.
$D = (y-4)^2 - 4(y-1)^2 \ge 0$.
$(y-4)^2 - [2(y-1)]^2 \ge 0$.
$(y-4-2y+2)(y-4+2y-2) \ge 0$.
$(-y-2)(3y-6) \ge 0$.
$(y+2)(3y-6) \le 0$.
$(y+2)(y-2) \le 0$.
આમ,$-2 \le y \le 2$.
ન્યૂનતમ કિંમત $-2$ છે અને મહત્તમ કિંમત $2$ છે.
મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતોનો સરવાળો $2 + (-2) = 0$ થાય.
123
EasyMCQ
$x$ ની કોઈપણ વાસ્તવિક કિંમત માટે,જો $\frac{11 x^2+12 x+6}{x^2+4 x+2} \notin(a, b]$ હોય,તો $x$ ની કઈ કિંમત માટે $\frac{11 x^2+12 x+6}{x^2+4 x+2}=b-a+3$ થાય?
A
$\frac{3}{4}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$2$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $y = \frac{11 x^2+12 x+6}{x^2+4 x+2}$.
$(11-y) x^2+(12-4 y) x+(6-2 y)=0$.
$x$ વાસ્તવિક હોવા માટે,વિવેચક $D \geq 0$.
$(12-4 y)^2-4(11-y)(6-2 y) \geq 0$.
$(y-3)(y+5) \geq 0$.
આમ,$y \leq -5$ અથવા $y \geq 3$.
આપેલ છે કે $\frac{11 x^2+12 x+6}{x^2+4 x+2} \notin (-5, 3]$,તેથી $a = -5$ અને $b = 3$.
આપણે $x$ શોધવાનું છે જેના માટે $\frac{11 x^2+12 x+6}{x^2+4 x+2} = 3 - (-5) + 3 = 11$.
$11 x^2+12 x+6 = 11(x^2+4 x+2)$.
$12 x+6 = 44 x+22$.
$32 x = -16$.
$x = -\frac{1}{2}$.
124
MediumMCQ
$f(x) = \frac{x^2-2x+3}{x^2-4x+7}$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
A
$1+\frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{3-\sqrt{3}}{3}$
C
$2-\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$3-\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = y = \frac{x^2-2x+3}{x^2-4x+7}$.
$y(x^2-4x+7) = x^2-2x+3$
$(y-1)x^2 + (2-4y)x + (7y-3) = 0$.
$x$ વાસ્તવિક હોવાથી,વિવેચક $D \geq 0$:
$(2-4y)^2 - 4(y-1)(7y-3) \geq 0$
$-3y^2 + 6y - 2 \geq 0$
$3y^2 - 6y + 2 \leq 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$y = 1 \pm \frac{\sqrt{3}}{3}$.
આમ,ન્યૂનતમ કિંમત $1 - \frac{\sqrt{3}}{3} = \frac{3-\sqrt{3}}{3}$ છે.
125
EasyMCQ
$x \in \mathbb{R}$ માટે,$\frac{x^2+2x+5}{x^2+4x+10}$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શું છે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $y = \frac{x^2+2x+5}{x^2+4x+10}$.
$x^2+4x+10 = (x+2)^2+6 > 0$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$y(x^2+4x+10) = x^2+2x+5$
$(y-1)x^2 + (4y-2)x + (10y-5) = 0$.
$x \in \mathbb{R}$ માટે,વિવેચક $D \geq 0$:
$D = (4y-2)^2 - 4(y-1)(10y-5) \geq 0$
$4(2y-1)^2 - 4(y-1)(5)(2y-1) \geq 0$
$4(2y-1) [ (2y-1) - 5(y-1) ] \geq 0$
$4(2y-1)(4-3y) \geq 0$
$(2y-1)(3y-4) \leq 0$.
આમ,$\frac{1}{2} \leq y \leq \frac{4}{3}$.
ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{1}{2}$ છે.
126
EasyMCQ
જો $f(x) = x^2 + 2bx + 2c^2$ ની ન્યૂનતમ કિંમત એ તમામ વાસ્તવિક $x$ માટે $g(x) = -x^2 - 2cx + b^2$ ની મહત્તમ કિંમત કરતા મોટી હોય,તો:
A
$|c| > \sqrt{2}|b|$
B
$|c|\sqrt{3} > |b|$
C
$-1 < c < \sqrt{2}b$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}} < c < |b|$

Solution

(A) $f(x) = x^2 + 2bx + 2c^2$ એ ઉપરની તરફ ખુલતો પરવલય છે. તેની ન્યૂનતમ કિંમત $x = -b$ પર મળે છે,જે $f(-b) = 2c^2 - b^2$ છે.
$g(x) = -x^2 - 2cx + b^2$ એ નીચેની તરફ ખુલતો પરવલય છે. તેની મહત્તમ કિંમત $x = -c$ પર મળે છે,જે $g(-c) = c^2 + b^2$ છે.
આપેલ છે કે $f(x)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $g(x)$ ની મહત્તમ કિંમત કરતા મોટી છે:
$2c^2 - b^2 > c^2 + b^2$
$c^2 > 2b^2$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $|c| > \sqrt{2}|b|$ મળે છે.
127
EasyMCQ
જો તમામ વાસ્તવિક $x$ માટે $\left|\frac{x^2+kx+1}{x^2+x+1}\right| < 3$ હોય,તો $k$ એ કયા અંતરાલમાં છે?
A
$(-1, 5)$
B
$(-1, 6)$
C
$(1, 5)$
D
$(6, \infty)$

Solution

(A) આપેલ અસમતા $\left|\frac{x^2+kx+1}{x^2+x+1}\right| < 3$ છે.
તમામ વાસ્તવિક $x$ માટે $x^2+x+1 > 0$ હોવાથી,આપણે $-3 < \frac{x^2+kx+1}{x^2+x+1} < 3$ લખી શકીએ.
કિસ્સો $1$: $\frac{x^2+kx+1}{x^2+x+1} < 3 \implies 2x^2+(3-k)x+2 > 0$.
આ તમામ $x$ માટે સાચું હોવા માટે,વિવેચક $D_1 < 0$: $(3-k)^2 - 16 < 0 \implies -1 < k < 7$.
કિસ્સો $2$: $\frac{x^2+kx+1}{x^2+x+1} > -3 \implies 4x^2+(k+3)x+4 > 0$.
આ તમામ $x$ માટે સાચું હોવા માટે,વિવેચક $D_2 < 0$: $(k+3)^2 - 64 < 0 \implies -11 < k < 5$.
બંને કિસ્સાઓનો છેદ લેતા,આપણને $-1 < k < 5$ મળે છે.
128
MediumMCQ
$x \in R$ માટે,પદાવલિ $\frac{x^2+x+1}{2x^2-x+1}$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$\frac{7+2\sqrt{7}}{7}$
B
$\frac{7-2\sqrt{7}}{7}$
C
$\frac{7}{3}$
D
$\frac{14+2\sqrt{7}}{7}$

Solution

(A) ધારો કે $y = \frac{x^2+x+1}{2x^2-x+1}$.
તેથી $y(2x^2-x+1) = x^2+x+1$.
$(2y-1)x^2 - (y+1)x + (y-1) = 0$.
$x \in R$ હોવાથી,વિવેચક $D \ge 0$.
$D = (y+1)^2 - 4(2y-1)(y-1) \ge 0$.
$-7y^2+14y-3 \ge 0$.
$7y^2-14y+3 \le 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$y = \frac{7 \pm 2\sqrt{7}}{7}$.
આમ,મહત્તમ કિંમત $\frac{7+2\sqrt{7}}{7}$ છે.
129
DifficultMCQ
$x$ અને $a$ ની વાસ્તવિક કિંમતો માટે,જો પદાવલિ $\frac{x+a}{2 x^2-3 x+1}$ તમામ વાસ્તવિક કિંમતો ધારણ કરે,તો
A
$a < -1$ અથવા $a > -\frac{1}{2}$
B
$-1 < a < -\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{2} < a < 1$
D
$a < \frac{1}{2}$ અથવા $a > 1$

Solution

(B) ધારો કે $y = \frac{x+a}{2 x^2-3 x+1}$,જ્યાં $y \in \mathbb{R}$.
જો $y$ તમામ વાસ્તવિક કિંમતો લેતું હોય,તો સમીકરણ $2 y x^2 - (3 y + 1) x + (y - a) = 0$ ને તમામ $y \in \mathbb{R}$ માટે $x$ ના વાસ્તવિક ઉકેલો હોવા જોઈએ.
$y \neq 0$ માટે,વિવેચક $D \geq 0$:
$D = (3 y + 1)^2 - 4(2 y)(y - a) \geq 0$
$y^2 + (8 a + 6) y + 1 \geq 0$
આ દ્વિઘાત સમીકરણ તમામ $y \in \mathbb{R}$ માટે અ-ઋણ હોવા માટે,તેનો વિવેચક $0$ કરતા ઓછો અથવા બરાબર હોવો જોઈએ.
$(8 a + 6)^2 - 4 \leq 0$
$(2 a + 1)(a + 1) \leq 0$
આમ,$-1 \leq a \leq -\frac{1}{2}$.
પરંતુ,જો $y=0$ હોય,તો $x=-a$. છેદ શૂન્ય ન હોવો જોઈએ,તેથી $a \neq -1/2$ અને $a \neq -1$.
તેથી,$-1 < a < -\frac{1}{2}$.
Solution diagram
130
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $x^2+p x+q=0$ ના વાસ્તવિક બીજ હોય અને $\alpha^4, \beta^4$ એ $x^2-r x+s=0$ ના બીજ હોય,તો સમીકરણ $x^2-4 q x+2 q^2-r=0$ ને હંમેશા
A
બે ધન બીજ હોય
B
બે ઋણ બીજ હોય
C
એક ધન અને એક ઋણ બીજ હોય
D
બે વાસ્તવિક બીજ હોય

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $x^2+p x+q=0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha+\beta=-p$ અને $\alpha \beta=q$.
$\alpha^4, \beta^4$ એ $x^2-r x+s=0$ ના બીજ હોવાથી,$\alpha^4+\beta^4=r$ અને $\alpha^4 \beta^4=s$ થાય.
હવે,સમીકરણ $x^2-4 q x+2 q^2-r=0$ માટે વિવેચક $D = (-4q)^2 - 4(2q^2 - r)$ છે.
$D = 16q^2 - 8q^2 + 4r = 8q^2 + 4r$.
$\alpha, \beta$ વાસ્તવિક હોવાથી,$\alpha^4, \beta^4 \geq 0$,તેથી $r = \alpha^4 + \beta^4 \geq 0$.
વળી,$8q^2 \geq 0$.
આમ,$D = 8q^2 + 4r \geq 0$.
વિવેચક અઋણ હોવાથી,સમીકરણ $x^2-4 q x+2 q^2-r=0$ ને હંમેશા બે વાસ્તવિક બીજ હોય છે.
131
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2 - |a|x - |b| = 0$ ના બીજ છે,જેથી $|\alpha| < |\beta|$ થાય. જો $|a| < \beta - 1$ હોય,તો $\log_{|\alpha|} \left( \frac{x^2}{\beta^2} \right) - 1 = 0$ નું ધન બીજ શું છે?
A
$< |\alpha|$
B
$< \alpha$
C
$< \beta$
D
$> \beta$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $\log_{|\alpha|} \left( \frac{x^2}{\beta^2} \right) = 1$ છે.
આથી $\frac{x^2}{\beta^2} = |\alpha|$,એટલે કે $x^2 = \beta^2 |\alpha|$.
$\alpha, \beta$ એ $x^2 - |a|x - |b| = 0$ ના બીજ હોવાથી,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = -|b| \le 0$ થાય.
$|\alpha| < |\beta|$ અને સરવાળો $\alpha + \beta = |a| > 0$ આપેલ છે.
$|a| < \beta - 1$ હોવાથી,$\beta$ ધન છે.
$x$ માટે ઉકેલતા,$x = \pm |\beta| \sqrt{|\alpha|}$ મળે.
ધન બીજ $|\beta| \sqrt{|\alpha|}$ છે.
$\beta > 0$ અને $\sqrt{|\alpha|} < 1$ હોવાથી,ધન બીજ $\beta$ કરતા નાનું છે.
132
MediumMCQ
ધારો કે $f(x)=(x-a)(x-b)-\left(\frac{a+b}{2}\right)$. જો $f(x)=0$ ના બંને બીજ અ-ઋણ (non-negative) હોય,તો $f(x)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શું છે?
A
$=\left(\frac{a+b}{4}\right)$
B
$\geq \frac{(a+b)^2}{4}$
C
$\geq \frac{-(a+b)^2}{4}$
D
$\leq \frac{-(a+b)^2}{4}$

Solution

(C) આપેલ છે $f(x) = (x-a)(x-b) - \frac{a+b}{2} = x^2 - (a+b)x + ab - \frac{a+b}{2}$.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે પરવલયનું શિરોબિંદુ શોધીએ છીએ. વિકલન $f'(x) = 2x - (a+b)$ છે.
$f'(x) = 0$ લેતા,આપણને $x = \frac{a+b}{2}$ મળે છે.
ન્યૂનતમ કિંમત $f\left(\frac{a+b}{2}\right) = \left(\frac{a+b}{2} - a\right)\left(\frac{a+b}{2} - b\right) - \frac{a+b}{2}$ છે.
$f\left(\frac{a+b}{2}\right) = \left(\frac{b-a}{2}\right)\left(\frac{a-b}{2}\right) - \frac{a+b}{2} = -\frac{(a-b)^2}{4} - \frac{a+b}{2} = -\frac{a^2 - 2ab + b^2 + 2a + 2b}{4}$.
આને આપણે $f\left(\frac{a+b}{2}\right) = -\frac{(a+b)^2 - 4ab + 2(a+b)}{4} = -\frac{(a+b)^2}{4} + \frac{4ab - 2(a+b)}{4}$ તરીકે લખી શકીએ.
કારણ કે $f(x)=0$ ના બીજ અ-ઋણ છે,ધારો કે બીજ $x_1, x_2 \geq 0$ છે. તેથી $x_1+x_2 = a+b \geq 0$ અને $x_1x_2 = ab - \frac{a+b}{2} \geq 0$.
$x_1x_2 \geq 0$ પરથી,આપણને $ab \geq \frac{a+b}{2}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $4ab \geq 2(a+b)$,તેથી $4ab - 2(a+b) \geq 0$.
આમ,ન્યૂનતમ કિંમત $f\left(\frac{a+b}{2}\right) = -\frac{(a+b)^2}{4} + \frac{4ab - 2(a+b)}{4} \geq -\frac{(a+b)^2}{4}$ થાય.
133
DifficultMCQ
$ax^4 + bx^3 + cx^2 + dx + e = 0$ સમીકરણના બે બીજ ધન અને સમાન છે. જો બાકીના બે વાસ્તવિક બીજનો ગુણાકાર $1$ હોય,તો:
A
$be^2 = a^2d$
B
$3e + \frac{2b\sqrt{e}}{\sqrt{a}} + c = a$
C
$e + 2b\sqrt{e} + 3c = a\sqrt{a}$
D
$b^2e = ad^2$

Solution

(B) ધારો કે બીજ $\alpha, \alpha, \beta, \gamma$ છે. આપેલ છે કે $\alpha > 0$ અને $\beta\gamma = 1$.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $\alpha^2\beta\gamma = \frac{e}{a}$ છે.
$\beta\gamma = 1$ હોવાથી,$\alpha^2 = \frac{e}{a}$,તેથી $\alpha = \sqrt{\frac{e}{a}}$.
સમીકરણને $a(x-\alpha)^2(x^2 - Sx + 1) = 0$ તરીકે લખી શકાય,જ્યાં $S = \beta + \gamma$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$b = -a(S + 2\alpha)$,$c = a(1 + 2\alpha S + \alpha^2)$,$d = -a(S\alpha^2 + 2\alpha)$,$e = a\alpha^2$ મળે છે.
$b = -a(S + 2\alpha)$ પરથી,$S = -\frac{b}{a} - 2\alpha$.
$c$ માટેના સમીકરણમાં $S$ ની કિંમત મૂકતા,$c = a - 2b\alpha - 3a\alpha^2$ મળે છે.
$\alpha^2 = \frac{e}{a}$ હોવાથી,$3a\alpha^2 = 3e$.
આમ,$c = a - 2b\sqrt{\frac{e}{a}} - 3e$,જેનું સાદું રૂપ $3e + \frac{2b\sqrt{e}}{\sqrt{a}} + c = a$ થાય છે.
134
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^5-5x^3+5x^2-1=0$ ના બે ભિન્ન ઋણ બીજ હોય,તો $\sqrt{-\alpha}$ અને $\sqrt{-\beta}$ બીજ ધરાવતું ન્યૂનતમ ઘાતવાળું પૂર્ણાંક સહગુણકો વાળું સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2-3x+1=0$
B
$-x^4+5x^2-5x+1=0$
C
$-x^4-5x^2+5x+1=0$
D
$x^4-3x^2+1=0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $x^5-5x^3+5x^2-1=0$.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$x=1$ એ બીજ છે.
બહુપદીના અવયવ પાડતા: $(x-1)(x^4+x^3-4x^2+x+1)=0$.
વધુ અવયવ પાડતા: $(x-1)^2(x^3+2x^2-2x-1)=0$.
$(x-1)^3(x^2+3x+1)=0$.
બીજ $x=1$ (ત્રિ-ઘાતી બીજ) અને $x=\frac{-3 \pm \sqrt{5}}{2}$ છે.
બે ભિન્ન ઋણ બીજ $\alpha = \frac{-3+\sqrt{5}}{2}$ અને $\beta = \frac{-3-\sqrt{5}}{2}$ છે.
આપણે $\sqrt{-\alpha}$ અને $\sqrt{-\beta}$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ જોઈએ છે.
ધારો કે $y = \sqrt{-\alpha} \Rightarrow y^2 = -\alpha$.
$\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2+3x+1=0$ ના બીજ હોવાથી,$\alpha+\beta = -3$ અને $\alpha\beta = 1$ મળે.
નવા બીજ $y_1 = \sqrt{-\alpha}$ અને $y_2 = \sqrt{-\beta}$ છે.
સમીકરણ $(y^2+\alpha)(y^2+\beta) = 0$ થશે.
$y^4 + (\alpha+\beta)y^2 + \alpha\beta = 0$.
કિંમતો મૂકતા: $y^4 - 3y^2 + 1 = 0$.
135
EasyMCQ
જ્યારે બહુપદી $2 x^5-3 x^4+5 x^3-3 x^2+7 x-9$ ને $x^2-x-3$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$-41 x-3$
B
$41 x+3$
C
$41 x-3$
D
$-41 x+3$

Solution

(B) શેષ શોધવા માટે,આપણે $2 x^5-3 x^4+5 x^3-3 x^2+7 x-9$ નો $x^2-x-3$ વડે બહુપદી ભાગાકાર કરીશું:
$1$. $2 x^5$ ને $x^2$ વડે ભાગતા $2 x^3$ મળે. $(x^2-x-3)$ ને $2 x^3$ વડે ગુણતા $2 x^5-2 x^4-6 x^3$ મળે. તેને ભાજ્યમાંથી બાદ કરતા $-x^4+11 x^3-3 x^2+7 x-9$ મળે.
$2$. $-x^4$ ને $x^2$ વડે ભાગતા $-x^2$ મળે. $(x^2-x-3)$ ને $-x^2$ વડે ગુણતા $-x^4+x^3+3 x^2$ મળે. તેને બાદ કરતા $10 x^3-6 x^2+7 x-9$ મળે.
$3$. $10 x^3$ ને $x^2$ વડે ભાગતા $10 x$ મળે. $(x^2-x-3)$ ને $10 x$ વડે ગુણતા $10 x^3-10 x^2-30 x$ મળે. તેને બાદ કરતા $4 x^2+37 x-9$ મળે.
$4$. $4 x^2$ ને $x^2$ વડે ભાગતા $4$ મળે. $(x^2-x-3)$ ને $4$ વડે ગુણતા $4 x^2-4 x-12$ મળે. તેને બાદ કરતા $41 x+3$ મળે.
આમ,શેષ $41 x+3$ છે.
136
EasyMCQ
જો $x^2+p x+1$ એ $a x^3+b x+c$ નો અવયવ હોય,તો
A
$a^2+c^2=-a b$
B
$a^2-c^2=-a b$
C
$a^2-c^2=a b$
D
$a^2+c^2=a b$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x^2+p x+1$ એ $a x^3+b x+c$ નો અવયવ છે.
ધારો કે $a x^3+b x+c = (x^2+p x+1)(a x+\alpha)$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$a x^3+b x+c = a x^3 + (p a+\alpha) x^2 + (p \alpha+a) x + \alpha$.
$x^2, x^1$ અને અચળ પદના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$1) \ p a + \alpha = 0 \implies p = -\frac{\alpha}{a}$
$2) \ p \alpha + a = b$
$3) \ \alpha = c$
પ્રથમ સમીકરણમાં $\alpha = c$ મૂકતા:
$p = -\frac{c}{a}$.
હવે,$p = -\frac{c}{a}$ અને $\alpha = c$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-\frac{c}{a})(c) + a = b$
$-\frac{c^2}{a} + a = b$
$-c^2 + a^2 = a b$
$a^2 - c^2 = a b$.
137
DifficultMCQ
સમીકરણ $6x^3 + 7x^2 - 4x - 2 = 0$ ના બીજને $h$ જેટલા ઘટાડ્યા પછી,જો રૂપાંતરિત સમીકરણમાં $x$ વાળું પદ ન હોય,તો $h$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$1/3$
B
$-2/3$
C
$-2/9$
D
$7/3$

Solution

(C) ધારો કે સમીકરણ $6x^3 + 7x^2 - 4x - 2 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
જો બીજને $h$ જેટલા ઘટાડવામાં આવે,તો નવા બીજ $\alpha-h, \beta-h, \gamma-h$ થાય.
ધારો કે $y = x - h$,તેથી $x = y + h$.
મૂળ સમીકરણમાં $x = y + h$ મૂકતા:
$6(y+h)^3 + 7(y+h)^2 - 4(y+h) - 2 = 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$y$ ના સહગુણક માટે $18h^2 + 14h - 4 = 0$ મળે છે.
$2$ વડે ભાગતા,$9h^2 + 7h - 2 = 0$ મળે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ માટે $h$ ના બીજનો ગુણાકાર $c/a = -2/9$ થાય છે.
138
EasyMCQ
જો $x$ સંકર સંખ્યા હોય,તો પદાવલિ $\frac{x^2+34x-71}{x^2+2x-7}$ એ અંતરાલ $(a, b)$ માં રહેલી તમામ કિંમતો ધારણ કરે છે,તો $a$ અને $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$a=-1, b=1$
B
$a=1, b=-1$
C
$a=5, b=9$
D
$a=9, b=5$

Solution

(C) ધારો કે $y = \frac{x^2+34x-71}{x^2+2x-7}$.
તેથી,$x^2+34x-71 = y(x^2+2x-7)$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $x^2(y-1) + x(2y-34) + (71-7y) = 0$ મળે છે.
કારણ કે $x$ એ સંકર સંખ્યા છે,તેથી આ દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક $D \leq 0$ હોવો જોઈએ.
$D = (2y-34)^2 - 4(y-1)(71-7y) \leq 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$4(y-17)^2 - 4(-7y^2 + 78y - 71) \leq 0$.
$4$ વડે ભાગતા,$(y^2 - 34y + 289) + 7y^2 - 78y + 71 \leq 0$.
$8y^2 - 112y + 360 \leq 0$.
$8$ વડે ભાગતા,$y^2 - 14y + 45 \leq 0$.
અવયવ પાડતા,$(y-5)(y-9) \leq 0$.
આમ,$5 \leq y \leq 9$.
તેથી,$a=5$ અને $b=9$ મળે છે.
139
EasyMCQ
જો ત્રિકોણની બે બાજુઓની લંબાઈ સમીકરણ $x^2-2 \sqrt{3} x+2=0$ ના બીજ હોય અને આ બાજુઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,તો ત્રિકોણની પરિમિતિ કેટલી થાય?
A
$2 \sqrt{6}+\sqrt{3}$
B
$2 \sqrt{6}+2 \sqrt{3}$
C
$\sqrt{6}+2 \sqrt{3}$
D
$\sqrt{6}+\sqrt{3}$

Solution

(D) ધારો કે ત્રિકોણની બાજુઓ $a$ અને $b$ છે. આ સમીકરણ $x^2-2 \sqrt{3} x+2=0$ ના બીજ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો પરથી,$a+b = 2 \sqrt{3}$ અને $ab = 2$ મળે.
ત્રીજી બાજુ $c$ કોસાઇનના નિયમ દ્વારા મળે છે: $c^2 = a^2+b^2-2ab \cos(\frac{\pi}{3})$.
$a^2+b^2 = (a+b)^2-2ab$ હોવાથી,$a^2+b^2 = (2 \sqrt{3})^2-2(2) = 12-4 = 8$ મળે.
તેથી,$c^2 = 8-2(2)(\frac{1}{2}) = 8-2 = 6$,જેનો અર્થ છે કે $c = \sqrt{6}$.
ત્રિકોણની પરિમિતિ $a+b+c = 2 \sqrt{3}+\sqrt{6}$ છે.
140
EasyMCQ
જો $\frac{x-P}{x^2-3x+2}$ એ $x \in \mathbb{R} \setminus \{1, 2\}$ માટે તમામ વાસ્તવિક કિંમતો ધારણ કરે,તો $P$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$1 \leq P \leq 2$
B
$1 < P < 2$
C
$P < 1 \text{ અથવા } P > 2$
D
$P \geq 2 \text{ અથવા } P \leq 1$

Solution

(B) ધારો કે $y = \frac{x-P}{x^2-3x+2}$.
$y$ તમામ વાસ્તવિક કિંમતો ધારણ કરે તે માટે,સમીકરણ $yx^2 - (3y+1)x + (2y+P) = 0$ ને તમામ $y \in \mathbb{R}$ માટે $x$ ના વાસ્તવિક બીજ હોવા જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે વિવેચક $D \geq 0$ હોવો જોઈએ.
$D = (3y+1)^2 - 4y(2y+P) \geq 0$
$y^2 + (6-4P)y + 1 \geq 0$.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ તમામ $y \in \mathbb{R}$ માટે અ-ઋણ રહે તે માટે,તેનો વિવેચક $\leq 0$ હોવો જોઈએ.
$(6-4P)^2 - 4 \leq 0$
$|6-4P| \leq 2$
$1 \leq P \leq 2$.
પરંતુ,જો $P=1$ અથવા $P=2$ હોય,તો $y$ ની કિંમત $0$ મળી શકતી નથી. તેથી $P \neq 1$ અને $P \neq 2$.
આમ,$1 < P < 2$.
141
EasyMCQ
જો તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x$ માટે $\left|\frac{x^2+k x+1}{x^2+x+1}\right| < 3$ હોય,તો પ્રાચલ $k$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$(0,4)$
B
$(-1,5)$
C
$(-4,0)$
D
$(-5,1)$

Solution

(B) આપેલ છે કે તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે,$\left|\frac{x^2+k x+1}{x^2+x+1}\right| < 3$.
આનો અર્થ એ છે કે $-3 < \frac{x^2+k x+1}{x^2+x+1} < 3$.
તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે $x^2+x+1 > 0$ હોવાથી,આપણે છેદ વડે ગુણી શકીએ:
$-3(x^2+x+1) < x^2+k x+1 < 3(x^2+x+1)$.
કિસ્સો $1$: $x^2+k x+1 < 3x^2+3x+3 \Rightarrow 2x^2+(3-k)x+2 > 0$.
આ તમામ $x$ માટે સાચું હોવા માટે,વિવેચક $D_1 < 0$ હોવો જોઈએ:
$(3-k)^2 - 4(2)(2) < 0$ $\Rightarrow (3-k)^2 - 16 < 0$ $\Rightarrow (k-3)^2 < 16$.
$-4 < k-3 < 4 \Rightarrow -1 < k < 7$.
કિસ્સો $2$: $x^2+k x+1 > -3x^2-3x-3 \Rightarrow 4x^2+(k+3)x+4 > 0$.
આ તમામ $x$ માટે સાચું હોવા માટે,વિવેચક $D_2 < 0$ હોવો જોઈએ:
$(k+3)^2 - 4(4)(4) < 0$ $\Rightarrow (k+3)^2 - 64 < 0$ $\Rightarrow (k+3)^2 < 64$.
$-8 < k+3 < 8 \Rightarrow -11 < k < 5$.
બંને અંતરાલો $(-1, 7)$ અને $(-11, 5)$ નો છેદ લેતા,આપણને $k \in (-1, 5)$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
142
MediumMCQ
$x$ ની વાસ્તવિક કિંમતો માટે,$\frac{x^2+2x+1}{x^2+2x-1}$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$(-\infty, 0] \cup (1, \infty)$
B
$[\frac{1}{2}, 2]$
C
$(-\infty, \frac{-2}{9}] \cup (1, \infty)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $y = \frac{x^2+2x+1}{x^2+2x-1}$.
$y(x^2+2x-1) = x^2+2x+1$
$yx^2 + 2xy - y = x^2 + 2x + 1$
$(y-1)x^2 + 2(y-1)x - (y+1) = 0$.
$x$ વાસ્તવિક હોવાથી,વિવેચક $D \geq 0$ (જો $y \neq 1$):
$D = [2(y-1)]^2 - 4(y-1)(-(y+1)) \geq 0$
$4(y-1)^2 + 4(y-1)(y+1) \geq 0$
$4(y-1)[(y-1) + (y+1)] \geq 0$
$4(y-1)(2y) \geq 0$
$8y(y-1) \geq 0$.
આ અસમતા $y \in (-\infty, 0] \cup [1, \infty)$ માટે સાચી છે.
જોકે,જો $y=1$ હોય,તો સમીકરણ $0 = -2$ બને છે,જે અશક્ય છે,તેથી $y \neq 1$.
આમ,વિસ્તાર $y \in (-\infty, 0] \cup (1, \infty)$ છે.
143
MediumMCQ
સમીકરણો $x+y+z=12$,$x^2+y^2+z^2=50$,અને $x^3+y^3+z^3=216$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$6$
B
$24$
C
$3$
D
$9$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$x+y+z=12$ ... $(i)$
$x^2+y^2+z^2=50$ ... $(ii)$
$x^3+y^3+z^3=216$ ... $(iii)$
નિત્યસમ $(x+y+z)^2 = x^2+y^2+z^2+2(xy+yz+zx)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$12^2 = 50 + 2(xy+yz+zx)$
$144 - 50 = 2(xy+yz+zx)$
$xy+yz+zx = 47$
નિત્યસમ $x^3+y^3+z^3-3xyz = (x+y+z)(x^2+y^2+z^2-(xy+yz+zx))$ નો ઉપયોગ કરતા:
$216 - 3xyz = 12(50 - 47)$
$216 - 3xyz = 12(3) = 36$
$3xyz = 180 \Rightarrow xyz = 60$
હવે,$x, y, z$ એ ત્રિઘાત સમીકરણ $t^3 - (x+y+z)t^2 + (xy+yz+zx)t - xyz = 0$ ના બીજ છે:
$t^3 - 12t^2 + 47t - 60 = 0$
બીજ ચકાસતા,$t=3$ માટે: $27 - 12(9) + 47(3) - 60 = 27 - 108 + 141 - 60 = 0$. તેથી $(t-3)$ એક અવયવ છે.
$(t-3)(t^2-9t+20) = 0$
$(t-3)(t-4)(t-5) = 0$
બીજ $3, 4, 5$ છે.
$x, y, z$ એ ${3, 4, 5}$ ના કોઈપણ ક્રમચય હોઈ શકે છે,તેથી ઉકેલોની સંખ્યા $3! = 6$ છે.
144
MediumMCQ
વક્રો $y=x^2+9x+20$ અને $y=x^2+bx+c$ એ $X$-અક્ષને $(\alpha_i, 0)$ બિંદુઓ પર છેદે છે,જ્યાં $i=1, 2, 3, 4$. જો $\alpha_1 < \alpha_2 < \alpha_3 < \alpha_4$ એ રીતે હોય કે $|\alpha_1-\alpha_3|=|\alpha_2-\alpha_4|=8$,તો $b$ અને $c$ ની તમામ શક્ય કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$186$
B
$159$
C
$216$
D
$143$

Solution

(D) $x^2+9x+20=0$ ના બીજ $x = -5$ અને $x = -4$ છે.
$x^2+bx+c=0$ ના બીજ $r_3$ અને $r_4$ ધારો.
આપેલ શરત $|\alpha_1-\alpha_3|=8$ અને $|\alpha_2-\alpha_4|=8$ મુજબ,શક્ય બીજની જોડીઓ મેળવતા અને $b = -(r_3+r_4)$ તથા $c = r_3r_4$ ગણતરી કરતા,$b$ અને $c$ ની તમામ શક્ય કિંમતોનો સરવાળો $143$ મળે છે.
145
MediumMCQ
$p$ અને $q$ એ સમીકરણ $x^2+7x+3=0$ ના બે બીજ છે. જો $\frac{3p}{1-2p}$ અને $\frac{3q}{1-2q}$ એ $lx^2+mx+n=0$ ના બીજ હોય અને $l, m, n$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $1$ હોય,તો $l-m+n=$
A
$11$
B
$-3$
C
$-1$
D
$12$

Solution

(C) આપેલ છે કે $p$ અને $q$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+7x+3=0$ ના બીજ છે.
જેના બીજ $\frac{3p}{1-2p}$ અને $\frac{3q}{1-2q}$ હોય તેવું દ્વિઘાત સમીકરણ શોધવા માટે,$y = \frac{3x}{1-2x}$ લો.
તેથી $y(1-2x) = 3x$ $\Rightarrow y - 2xy = 3x$ $\Rightarrow y = x(3+2y)$ $\Rightarrow x = \frac{y}{3+2y}$.
કારણ કે $x$ એ $x^2+7x+3=0$ નું બીજ છે,તેથી $x = \frac{y}{3+2y}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{y}{3+2y})^2 + 7(\frac{y}{3+2y}) + 3 = 0$.
$(3+2y)^2$ વડે ગુણતા,આપણને મળે $y^2 + 7y(3+2y) + 3(3+2y)^2 = 0$.
$y^2 + 21y + 14y^2 + 3(9 + 12y + 4y^2) = 0$.
$15y^2 + 21y + 27 + 36y + 12y^2 = 0$.
$27y^2 + 57y + 27 = 0$.
$3$ વડે ભાગતા,આપણને $9y^2 + 19y + 9 = 0$ મળે છે.
આને $lx^2+mx+n=0$ સાથે સરખાવતા,$l=9, m=19, n=9$ મળે છે.
$9, 19, 9$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $1$ છે.
તેથી,$l-m+n = 9 - 19 + 9 = -1$.
146
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ એ સમીકરણ $x^4+x^2+1=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{\alpha^3+\beta^3+\gamma^3+\delta^3}{\alpha^6+\beta^6+\gamma^6+\delta^6}=$
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^4+x^2+1=0$ છે.
સમીકરણમાં માત્ર $x$ ની બેકી ઘાત હોવાથી,જો $x$ એ બીજ હોય,તો $-x$ પણ બીજ થાય.
ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ છે.
બીજ $\pm x_i$ ની જોડીમાં હોવાથી,આપણે તેમને $\alpha, -\alpha, \gamma, -\gamma$ તરીકે લખી શકીએ.
કોઈપણ એકી ઘાત $n$ માટે,બીજના $n$-ઘાતનો સરવાળો $\alpha^n + (-\alpha)^n + \gamma^n + (-\gamma)^n$ થાય.
જો $n$ એકી હોય,તો $\alpha^n + (-\alpha)^n = \alpha^n - \alpha^n = 0$.
તેથી,$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3+\delta^3 = 0$.
અંશ $0$ હોવાથી અને છેદ $\alpha^6+\beta^6+\gamma^6+\delta^6$ શૂન્યતર હોવાથી,અભિવ્યક્તિનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
147
MediumMCQ
'$a$' ના તમામ મૂલ્યોનો સમૂહ જેના માટે પદાવલિ $\frac{ax^2-2x+3}{2x-3x^2+a}$,$x$ ની વાસ્તવિક કિંમતો માટે તમામ વાસ્તવિક મૂલ્યો ધારણ કરે છે,તે છે
A
$[2,3]$
B
$R-(2,3)$
C
$\phi$
D
$[1,5]$

Solution

(C) ધારો કે $y = \frac{ax^2-2x+3}{2x-3x^2+a}$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $y(2x - 3x^2 + a) = ax^2 - 2x + 3$ મળે છે.
$2xy - 3x^2y + ay = ax^2 - 2x + 3$.
$x^2(a + 3y) - 2x(y + 1) + (3 - ay) = 0$.
$x \in R$ હોવાથી,વિવેચક $D \geq 0$.
$4(y + 1)^2 - 4(a + 3y)(3 - ay) \geq 0$.
$(y^2 + 2y + 1) - (3a - a^2y + 9y - 3ay^2) \geq 0$.
$y^2(3a + 1) + y(a^2 - 7) + (1 - 3a) \geq 0$.
પદાવલિ તમામ વાસ્તવિક મૂલ્યો ધારણ કરે તે માટે,$y$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ તમામ $y \in R$ માટે અન-ઋણ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $y^2$ નો સહગુણક ધન હોવો જોઈએ અને તેનો વિવેચક $\leq 0$ હોવો જોઈએ.
જો કે,આ દ્વિઘાતનો વિવેચક તપાસતા: $(a^2 - 7)^2 - 4(3a + 1)(1 - 3a) = a^4 + 22a^2 + 45$.
બધા $a \in R$ માટે $a^4 + 22a^2 + 45 > 0$ હોવાથી,$D \leq 0$ ની શરત ક્યારેય સંતોષાતી નથી.
આમ,'$a$' ના આવા કોઈ મૂલ્યો નથી.
તેથી,સમૂહ $\phi$ છે.
148
MediumMCQ
$x$ માં એક દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતી વખતે,એક વિદ્યાર્થીએ તેનું અચળ પદ ખોટી રીતે લખ્યું અને તેના બીજ $5$ અને $9$ મેળવ્યા. બીજા વિદ્યાર્થીએ તે જ સમીકરણનું અચળ પદ અને $x^2$ નો સહગુણક અનુક્રમે $12$ અને $4$ તરીકે સાચી રીતે લખ્યો. જો $s$,$p$ અને $\Delta$ એ સાચા સમીકરણના બીજનો સરવાળો,બીજનો ગુણાકાર અને વિવેચક દર્શાવતા હોય,તો $\frac{\Delta}{3p+s}$ ની કિંમત શોધો.
A
$48$
B
$45$
C
$128$
D
$16$

Solution

(C) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ છે.
બીજનો સરવાળો $-\frac{b}{a}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ છે.
જ્યારે અચળ પદ ખોટી રીતે લખવામાં આવે છે,ત્યારે બીજનો સરવાળો બદલાતો નથી કારણ કે સરવાળો ફક્ત $x^2$ અને $x$ ના સહગુણકો પર આધાર રાખે છે.
આપેલ બીજ $5$ અને $9$ છે,તેથી બીજનો સરવાળો $5 + 9 = 14$ થાય.
આમ,$-\frac{b}{a} = 14$,જેનો અર્થ છે કે $b = -14a$.
બીજા વિદ્યાર્થીએ અચળ પદ $c = 12$ અને $x^2$ નો સહગુણક $a = 4$ સાચી રીતે લખ્યો.
$b = -14a$ માં $a = 4$ મૂકતા,આપણને $b = -14(4) = -56$ મળે છે.
સાચું સમીકરણ $4x^2 - 56x + 12 = 0$ છે.
બીજનો સરવાળો $s = -\frac{b}{a} = -\frac{-56}{4} = 14$.
બીજનો ગુણાકાર $p = \frac{c}{a} = \frac{12}{4} = 3$.
વિવેચક $\Delta = b^2 - 4ac = (-56)^2 - 4(4)(12) = 3136 - 192 = 2944$.
અંતે,જરૂરી કિંમતની ગણતરી કરતા: $\frac{\Delta}{3p + s} = \frac{2944}{3(3) + 14} = \frac{2944}{9 + 14} = \frac{2944}{23} = 128$.
149
MediumMCQ
જો સમીકરણ $\sqrt{\frac{x}{1-x}}+\sqrt{\frac{1-x}{x}}=\frac{5}{2}$ ના બીજ $p$ અને $q$ $(p > q)$ હોય અને સમીકરણ $(p+q)x^4 - pqx^2 + \frac{p}{q} = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ હોય,તો $(\Sigma \alpha)^2 - \Sigma \alpha \beta + \alpha \beta \gamma \delta = $
A
$0$
B
$\frac{104}{25}$
C
$\frac{25}{4}$
D
$\frac{16}{5}$

Solution

(B) ધારો કે $y = \sqrt{\frac{x}{1-x}}$. તો સમીકરણ $y + \frac{1}{y} = \frac{5}{2}$ બને છે.
$2y$ વડે ગુણતા,આપણને $2y^2 - 5y + 2 = 0$ મળે છે,જેનું અવયવીકરણ $(2y-1)(y-2) = 0$ થાય છે.
તેથી $y = 2$ અથવા $y = \frac{1}{2}$.
જો $y = 2$ હોય,તો $\frac{x}{1-x} = 4$ $\Rightarrow x = 4 - 4x$ $\Rightarrow 5x = 4$ $\Rightarrow x = \frac{4}{5}$.
જો $y = \frac{1}{2}$ હોય,તો $\frac{x}{1-x} = \frac{1}{4}$ $\Rightarrow 4x = 1 - x$ $\Rightarrow 5x = 1$ $\Rightarrow x = \frac{1}{5}$.
$p > q$ આપેલ હોવાથી,$p = \frac{4}{5}$ અને $q = \frac{1}{5}$ મળે.
તેથી $p+q = 1$,$pq = \frac{4}{25}$,અને $\frac{p}{q} = 4$.
બીજું સમીકરણ $1x^4 - \frac{4}{25}x^2 + 4 = 0$ છે,અથવા $25x^4 - 4x^2 + 100 = 0$.
બહુપદી $ax^4 + bx^3 + cx^2 + dx + e = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\Sigma \alpha = -\frac{b}{a} = 0$.
બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો $\Sigma \alpha \beta = \frac{c}{a} = \frac{-4}{25}$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma \delta = \frac{e}{a} = \frac{100}{25} = 4$.
તેથી,$(\Sigma \alpha)^2 - \Sigma \alpha \beta + \alpha \beta \gamma \delta = (0)^2 - (-\frac{4}{25}) + 4 = \frac{4}{25} + 4 = \frac{4 + 100}{25} = \frac{104}{25}$.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Mix Examples-Quadratic Equations and Inequations · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.