Gujarati

Integral power of iota, Algebraic operations and Equality of complex numbers Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-1.Complex numbers · Integral power of iota, Algebraic operations and Equality of complex numbers

152+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 44 of 152 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જો $\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^{96}=a+ib$ હોય,તો $(a, b)$ શું થાય?
A
$(1, 1)$
B
$(1, 0)$
C
$(0, 1)$
D
$(0, -1)$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^{96}=a+ib$.
પ્રથમ,કૌંસની અંદરની પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{1-i}{1+i} = \frac{(1-i)(1-i)}{(1+i)(1-i)} = \frac{1-2i+i^2}{1-i^2} = \frac{1-2i-1}{1+1} = \frac{-2i}{2} = -i$.
હવે,આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-i)^{96} = a+ib$.
$96$ એ બેકી સંખ્યા હોવાથી,$(-i)^{96} = i^{96}$.
$i^{96} = (i^4)^{24} = (1)^{24} = 1$.
તેથી,$1 = a+ib$,જેને $1+0i = a+ib$ તરીકે લખી શકાય.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા,$a=1$ અને $b=0$ મળે છે.
આમ,$(a, b) = (1, 0)$.
102
EasyMCQ
$i^{n} + i^{n+1} + i^{n+2} + i^{n+3}$ નું સાદું રૂપ શું છે?
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$i$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $i^{n} + i^{n+1} + i^{n+2} + i^{n+3}$
$i^{n}$ ને સામાન્ય લેતા: $i^{n}(1 + i + i^{2} + i^{3})$
આપણે જાણીએ છીએ કે $i^{2} = -1$ અને $i^{3} = -i$.
આ કિંમતો મૂકતા: $i^{n}(1 + i - 1 - i)$
કૌંસમાં રહેલા પદોનું સાદું રૂપ આપતા: $i^{n}(0) = 0$
તેથી,સાદું રૂપ $0$ છે.
103
EasyMCQ
સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n$,જેના માટે $\frac{(1+i)^{n}}{(1-i)^{n-2}}$ ધન હોય,તે છે
A
$3$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\frac{(1+i)^{n}}{(1-i)^{n-2}}$
$= \frac{(1+i)^{n}}{(1-i)^{n}} \times (1-i)^{2}$
$= \left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{n} \times (1 + i^{2} - 2i)$
$= \left(\frac{(1+i)(1+i)}{(1-i)(1+i)}\right)^{n} \times (1 - 1 - 2i)$
$= \left(\frac{1 + i^{2} + 2i}{1 - i^{2}}\right)^{n} \times (-2i)$
$= \left(\frac{2i}{2}\right)^{n} \times (-2i)$
$= i^{n} \times (-2i) = -2i^{n+1}$
પદાવલિ ધન વાસ્તવિક સંખ્યા હોય તે માટે,$-2i^{n+1}$ ધન હોવું જોઈએ.
જો $n=1$ લઈએ,તો $-2i^{1+1} = -2i^{2} = -2(-1) = 2$,જે ધન છે.
આમ,સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n = 1$ છે.
104
MediumMCQ
$\alpha$ ની વાસ્તવિક કિંમત શોધો જેના માટે $\frac{1-i \sin \alpha}{1+2 i \sin \alpha}$ શુદ્ધ વાસ્તવિક હોય.
A
$(n+1) \frac{\pi}{2}, n \in N$
B
$(2 n+1) \frac{\pi}{2}, n \in N$
C
$n \pi, n \in N$
D
$(2 n-1) \frac{\pi}{2}, n \in N$

Solution

(C) ધારો કે $z = \frac{1-i \sin \alpha}{1+2 i \sin \alpha}$.
$z$ શુદ્ધ વાસ્તવિક હોય તે માટે તેનો કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ.
અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $(1-2i \sin \alpha)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(1-i \sin \alpha)(1-2i \sin \alpha)}{(1+2i \sin \alpha)(1-2i \sin \alpha)}$
$z = \frac{1 - 2i \sin \alpha - i \sin \alpha + 2i^2 \sin^2 \alpha}{1 + 4 \sin^2 \alpha}$
$i^2 = -1$ હોવાથી:
$z = \frac{1 - 3i \sin \alpha - 2 \sin^2 \alpha}{1 + 4 \sin^2 \alpha} = \frac{1 - 2 \sin^2 \alpha}{1 + 4 \sin^2 \alpha} - i \frac{3 \sin \alpha}{1 + 4 \sin^2 \alpha}$
$z$ શુદ્ધ વાસ્તવિક હોય તે માટે કાલ્પનિક ભાગ $0$ હોવો જોઈએ:
$-\frac{3 \sin \alpha}{1 + 4 \sin^2 \alpha} = 0$
$\Rightarrow 3 \sin \alpha = 0$
$\Rightarrow \sin \alpha = 0$
$\Rightarrow \alpha = n \pi, n \in N$.
105
EasyMCQ
જો $3x + i(4x - y) = 6 - i$ હોય,જ્યાં $x$ અને $y$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે,તો $x$ અને $y$ ની કિંમતો અનુક્રમે શું થશે?
A
$3, 9$
B
$2, 4$
C
$2, 9$
D
$3, 4$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $3x + i(4x - y) = 6 - i$
$LHS$ અને $RHS$ ના વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$3x = 6$ અને $4x - y = -1$
$3x = 6$ પરથી,આપણને $x = 2$ મળે છે.
$x = 2$ ને $4x - y = -1$ સમીકરણમાં મૂકતા:
$4(2) - y = -1$
$8 - y = -1$
$y = 8 + 1 = 9$
તેથી,$x = 2$ અને $y = 9$ મળે છે.
106
MediumMCQ
જો $\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{x}=1$ હોય,તો
A
$x=4n+1, n \in N$
B
$x=2n+1, n \in N$
C
$x=2n, n \in N$
D
$x=4n, n \in N$

Solution

(D) આપેલ છે,$\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{x}=1$
આધારનું સંમેયીકરણ કરતા:
$\left[\frac{1+i}{1-i} \times \frac{1+i}{1+i}\right]^{x}=1$
$\left[\frac{1+i^2+2i}{1^2-i^2}\right]^{x}=1$
કારણ કે $i^2 = -1$:
$\left[\frac{1-1+2i}{1+1}\right]^{x}=1$
$\left[\frac{2i}{2}\right]^{x}=1$
$i^x = 1$
આપણે જાણીએ છીએ કે $i^k = 1$ ત્યારે અને તો જ થાય જો $k$ એ $4$ નો ગુણક હોય.
તેથી,$x = 4n$ જ્યાં $n \in N$.
107
EasyMCQ
જો $\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{m} = 1$ હોય,તો $m$ ની ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{m} = 1$.
સૌ પ્રથમ,કૌંસની અંદરની પદાવલિને છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(1+i)$ વડે ગુણીને સાદું રૂપ આપો:
$\frac{1+i}{1-i} \times \frac{1+i}{1+i} = \frac{(1+i)^{2}}{1^{2}-i^{2}} = \frac{1+i^{2}+2i}{1-(-1)} = \frac{1-1+2i}{2} = \frac{2i}{2} = i$.
હવે,સમીકરણ $i^{m} = 1$ બને છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $i$ ની ઘાત એક ચક્ર અનુસરે છે:
$i^{1} = i$
$i^{2} = -1$
$i^{3} = -i$
$i^{4} = 1$
આમ,$m$ ની ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક કિંમત જેના માટે $i^{m} = 1$ થાય તે $m = 4$ છે.
108
MediumMCQ
જો $m$ અને $n$ એ $k$ ની અનુક્રમે ન્યૂનતમ ધન અને મહત્તમ ઋણ પૂર્ણાંક કિંમતો હોય,જેથી $\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^k = -i$ થાય,તો $m-n =$
A
$4$
B
$0$
C
$6$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^k = -i$.
પ્રથમ,આધારનું સાદુંરૂપ આપતા: $\frac{1-i}{1+i} = \frac{(1-i)(1-i)}{(1+i)(1-i)} = \frac{1-2i+i^2}{1-i^2} = \frac{1-2i-1}{1+1} = \frac{-2i}{2} = -i$.
તેથી,સમીકરણ $(-i)^k = -i$ બને છે.
$(-i)^k = -i$ માટે,$k$ એ $k \equiv 1 \pmod 4$ નું પાલન કરવું જોઈએ.
ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક $m = 1$ છે.
મહત્તમ ઋણ પૂર્ણાંક $n = 1 - 4 = -3$ છે.
આમ,$m - n = 1 - (-3) = 1 + 3 = 4$.
109
DifficultMCQ
$\sum_{k=0}^{40} i^k = x + iy \Rightarrow x^{100} + x^{99}y + x^{242}y^2 + x^{97}y^3 = $
A
$0$
B
$-4$
C
$4$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ સરવાળો $\sum_{k=0}^{40} i^k = x + iy$ છે.
$i$ ની ચાર ક્રમિક ઘાતનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે,એટલે કે $i^n + i^{n+1} + i^{n+2} + i^{n+3} = 0$.
અહીં $k=0$ થી $k=40$ સુધી કુલ $41$ પદો છે.
$\sum_{k=0}^{40} i^k = i^0 + (i^1 + i^2 + i^3 + i^4) + \dots + (i^{37} + i^{38} + i^{39} + i^{40}) = 1 + 0 + \dots + 0 = 1$.
તેથી,$x + iy = 1 + 0i$,જેનો અર્થ છે કે $x = 1$ અને $y = 0$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$x^{100} + x^{99}y + x^{242}y^2 + x^{97}y^3 = (1)^{100} + (1)^{99}(0) + (1)^{242}(0)^2 + (1)^{97}(0)^3 = 1 + 0 + 0 + 0 = 1$.
110
EasyMCQ
$i^{18}-3i^7+i^2(1+i^4)(i)^{22}$ નું સાદું રૂપ આપતા,આપણને મળે છે
A
$-1+3i$
B
$1-3i$
C
$1+3i$
D
$-1-3i$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $i^{18}-3i^7+i^2(1+i^4)(i)^{22}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $i^2 = -1$,$i^3 = -i$,$i^4 = 1$.
$i^{18} = (i^4)^4 \times i^2 = (1)^4 \times (-1) = -1$
$i^7 = (i^4) \times i^3 = 1 \times (-i) = -i$
$i^{22} = (i^4)^5 \times i^2 = (1)^5 \times (-1) = -1$
આ કિંમતો મૂકતા:
$-1 - 3(-i) + (-1)(1+1)(-1)$
$= -1 + 3i + (-1)(2)(-1)$
$= -1 + 3i + 2$
$= 1 + 3i$
111
MediumMCQ
જો $(x+iy) = \left(\frac{1+i}{1-i}\right)^3 - \left(\frac{1-i}{1+i}\right)^3$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય છે?
A
$x < y$
B
$x > y$
C
$x \neq 0$
D
$x = y$

Solution

(B) આપેલ છે $(x+iy) = \left(\frac{1+i}{1-i}\right)^3 - \left(\frac{1-i}{1+i}\right)^3$.
પ્રથમ,પાયાના અપૂર્ણાંકોનું સાદુંરૂપ આપતા:
$\frac{1+i}{1-i} = i$ અને $\frac{1-i}{1+i} = -i$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$x+iy = (i)^3 - (-i)^3 = -i - (i) = -2i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$x = 0$ અને $y = -2$.
તેથી,$0 > -2$ હોવાથી $x > y$ થાય.
112
EasyMCQ
જો $\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^m=1$ હોય,તો $m$ કોના બરાબર ન હોઈ શકે?
A
$1934$
B
$2024$
C
$2172$
D
$10^{100}$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^m=1$.
પ્રથમ,આધારનું સાદુંરૂપ આપતા:
$\frac{1+i}{1-i} = \frac{1+i}{1-i} \times \frac{1+i}{1+i} = \frac{(1+i)^2}{1^2 - i^2} = \frac{1+i^2+2i}{1-(-1)} = \frac{1-1+2i}{2} = \frac{2i}{2} = i$.
તેથી,સમીકરણ $i^m = 1$ બને છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $i^n = 1$ ત્યારે જ થાય જો $n$ એ $4$ નો ગુણક હોય.
વિકલ્પો તપાસતા:
$1934 \div 4 = 483.5$ ($4$ નો ગુણક નથી).
$2024 \div 4 = 506$ ($4$ નો ગુણક છે).
$2172 \div 4 = 543$ ($4$ નો ગુણક છે).
$10^{100} = (2 \times 5)^{100} = 2^{100} \times 5^{100}$,જે $4$ વડે વિભાજ્ય છે કારણ કે $2^{100}$ એ $4$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,$m$ એ $1934$ હોઈ શકે નહીં.
113
MediumMCQ
$1 \leq n \leq 2021$ હોય તેવી કેટલી પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^n=1$ થાય?
A
$504$
B
$505$
C
$506$
D
$503$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^n=1$ છે.
પ્રથમ,$\frac{1+i}{1-i}$ ને સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{1+i}{1-i} \times \frac{1+i}{1+i} = \frac{1+i^2+2i}{1-i^2} = \frac{1-1+2i}{1-(-1)} = \frac{2i}{2} = i$.
તેથી,સમીકરણ $i^n = 1$ બને છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $i^n = 1$ ત્યારે જ થાય જો $n$ એ $4$ નો ગુણક હોય.
$1 \leq n \leq 2021$ ની વચ્ચે $4$ ના ગુણકોની સંખ્યા શોધવી છે.
ગુણકો $4, 8, 12, \ldots, 2020$ છે.
આ સમાંતર શ્રેણી છે જ્યાં $a = 4$,$d = 4$,અને $l = 2020$.
સૂત્ર $l = a + (n-1)d$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2020 = 4 + (n-1)4$ $\Rightarrow 2016 = (n-1)4$ $\Rightarrow n-1 = 504$ $\Rightarrow n = 505$.
આમ,આવી $505$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ છે.
114
MediumMCQ
જો $i=\sqrt{-1}$ હોય,તો $\sum_{n=2}^{30} i^n+\sum_{n=30}^{65} i^{n+3}=$
A
$0$
B
$-1$
C
$i$
D
$-i$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $i$ ની ચાર ક્રમિક ઘાતોનો સરવાળો $i^k + i^{k+1} + i^{k+2} + i^{k+3} = i^k(1 + i - 1 - i) = 0$ થાય છે.
પ્રથમ સરવાળા માટે: $\sum_{n=2}^{30} i^n = i^2 + i^3 + \dots + i^{30}$. પદોની સંખ્યા $30 - 2 + 1 = 29$ છે.
$29 = 4 \times 7 + 1$ હોવાથી,સરવાળો $i^2 + (i^3 + i^4 + i^5 + i^6) + \dots + (i^{27} + i^{28} + i^{29} + i^{30}) = -1 + 0 = -1$ થાય.
બીજા સરવાળા માટે: $\sum_{n=30}^{65} i^{n+3} = i^{33} + i^{34} + \dots + i^{68}$. પદોની સંખ્યા $68 - 33 + 1 = 36$ છે.
$36$ એ $4$ નો ગુણક હોવાથી,$i$ ની આ $36$ ક્રમિક ઘાતોનો સરવાળો $0$ થાય છે.
આમ,કુલ સરવાળો $-1 + 0 = -1$ થાય.
115
EasyMCQ
$\frac{(1-i)^3}{(2-i)(3-2i)}$ નો કાલ્પનિક ભાગ (imaginary part) શોધો.
A
$\frac{22}{65}$
B
$\frac{6}{65}$
C
$-\frac{6}{65}$
D
$-\frac{22}{65}$

Solution

(D) ધારો કે $Z = \frac{(1-i)^3}{(2-i)(3-2i)}$.
અંશનું વિસ્તરણ કરતા: $(1-i)^3 = -2 - 2i$.
છેદનું વિસ્તરણ કરતા: $(2-i)(3-2i) = 4 - 7i$.
તેથી,$Z = \frac{-2 - 2i}{4 - 7i}$.
છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા વડે ગુણતા: $Z = \frac{-2 - 2i}{4 - 7i} \times \frac{4 + 7i}{4 + 7i} = \frac{6 - 22i}{65}$.
આમ,$Z = \frac{6}{65} - \frac{22}{65}i$.
કાલ્પનિક ભાગ $-\frac{22}{65}$ છે.
116
EasyMCQ
જો $z=(1-i)^3(x+i)$ એ $x=x_1$ માટે શુદ્ધ કાલ્પનિક સંખ્યા હોય અને જો $z$ એ $x=x_2$ માટે શુદ્ધ વાસ્તવિક સંખ્યા હોય,તો $x_1 x_2=$
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે $z = (1-i)^3(x+i)$.
પ્રથમ,$(1-i)^3$ નું વિસ્તરણ કરો:
$(1-i)^3 = 1^3 - 3(1)^2(i) + 3(1)(i)^2 - i^3 = 1 - 3i - 3 + i = -2 - 2i$.
હવે,આને $z$ ના સમીકરણમાં મૂકો:
$z = (-2 - 2i)(x + i) = -2x - 2i - 2ix - 2i^2 = -2x - 2i - 2ix + 2 = (2 - 2x) - i(2 + 2x)$.
$z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક હોય તે માટે,વાસ્તવિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$2 - 2x_1 = 0 \Rightarrow x_1 = 1$.
$z$ શુદ્ધ વાસ્તવિક હોય તે માટે,કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$-(2 + 2x_2) = 0 \Rightarrow x_2 = -1$.
તેથી,$x_1 x_2 = 1 \times (-1) = -1$.
117
MediumMCQ
જો $\frac{x-1}{3+i} + \frac{y-1}{3-i} = i$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય છે?
A
$x = -4, y = 6$
B
$x = 4, y = -6$
C
$x = 6, y = -4$
D
$x = -6, y = 4$

Solution

(A) આપેલ છે: $\frac{x-1}{3+i} + \frac{y-1}{3-i} = i$
છેદ $(3+i)(3-i) = 10$ વડે ગુણતા:
$(x-1)(3-i) + (y-1)(3+i) = 10i$
$3x - ix - 3 + i + 3y + iy - 3 - i = 10i$
$(3x + 3y - 6) + i(y - x) = 10i$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$3x + 3y - 6 = 0 \Rightarrow x + y = 2$
$y - x = 10$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $2y = 12 \Rightarrow y = 6$
$x + y = 2$ માં $y = 6$ મૂકતા: $x + 6 = 2 \Rightarrow x = -4$
આમ,$x = -4$ અને $y = 6$.
118
EasyMCQ
$\frac{(1+i)x-2i}{3+i} + \frac{(2-3i)y}{3-i} = i$ હોય,તો $x+y$ ની કિંમત શોધો.
A
$49/23$
B
$1$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે: $\frac{(1+i)x-2i}{3+i} + \frac{(2-3i)y}{3-i} = i$
$(3+i)(3-i) = 10$ વડે ગુણતા:
$((1+i)x-2i)(3-i) + (2-3i)y(3+i) = 10i$
$(4x - 2 + 9y) + i(2x - 6 - 7y) = 10i$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$4x + 9y = 2$
$2x - 7y = 16$
સમીકરણો ઉકેલતા:
$y = -30/23$ અને $x = 79/23$
તેથી,$x+y = 79/23 - 30/23 = 49/23$.
119
EasyMCQ
$\left\{i^{22}-\left(\frac{1}{i}\right)^{35}\right\}^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$2i$
B
$i$
C
$-i$
D
$-2i$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $i^2 = -1$,$i^4 = 1$.
પ્રથમ,$i^{22}$ ની ગણતરી કરો: $i^{22} = (i^4)^5 \times i^2 = 1^5 \times (-1) = -1$.
ત્યારબાદ,$(\frac{1}{i})^{35}$ ની ગણતરી કરો: $\frac{1}{i} = -i$.
તેથી,$(-i)^{35} = -(i^{35}) = -(i^{32} \times i^3) = -(1 \times -i) = i$.
હવે,આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકો: $\{i^{22} - (\frac{1}{i})^{35}\}^2 = \{-1 - i\}^2$.
વર્ગનું વિસ્તરણ કરો: $(-1 - i)^2 = (-1)^2 + (-i)^2 + 2(-1)(-i) = 1 + i^2 + 2i$.
કારણ કે $i^2 = -1$,તેથી $1 - 1 + 2i = 2i$ મળે છે.
120
EasyMCQ
જો $a+bi = \frac{i}{1-i}$ હોય,તો $(a, b) =$
A
$(\frac{-1}{2}, \frac{-1}{2})$
B
$(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
C
$(\frac{1}{2}, \frac{-1}{2})$
D
$(\frac{-1}{2}, \frac{1}{2})$

Solution

(D) આપેલ છે,$a+bi = \frac{i}{1-i}$
છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(1+i)$ વડે અંશ અને છેદને ગુણતા:
$a+bi = \frac{i(1+i)}{(1-i)(1+i)}$
$a+bi = \frac{i+i^2}{1^2-i^2}$
કારણ કે $i^2 = -1$:
$a+bi = \frac{i-1}{1-(-1)} = \frac{-1+i}{2}$
$a+bi = \frac{-1}{2} + \frac{1}{2}i$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા,આપણને $a = \frac{-1}{2}$ અને $b = \frac{1}{2}$ મળે છે
તેથી,$(a, b) = (\frac{-1}{2}, \frac{1}{2})$
121
EasyMCQ
આર્ગેન્ડ સમતલમાં,$\frac{1+2i}{1-i}$ કયા ચરણમાં આવેલું છે?
A
પ્રથમ
B
દ્વિતીય
C
તૃતીય
D
ચતુર્થ

Solution

(B) સંકર સંખ્યાને સરળ બનાવવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $1+i$ વડે ગુણીએ છીએ:
$\frac{1+2i}{1-i} \times \frac{1+i}{1+i} = \frac{1+i+2i+2i^2}{1^2-i^2}$
$i^2 = -1$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\frac{1+3i-2}{1-(-1)} = \frac{-1+3i}{2} = -\frac{1}{2} + \frac{3}{2}i$
વાસ્તવિક ભાગ $-\frac{1}{2}$ (ઋણ) છે અને કાલ્પનિક ભાગ $\frac{3}{2}$ (ધન) છે.
ઋણ વાસ્તવિક ભાગ અને ધન કાલ્પનિક ભાગ ધરાવતી સંકર સંખ્યા દ્વિતીય ચરણમાં આવે છે.
122
EasyMCQ
જો $(x+iy)^{\frac{1}{3}} = 5+3i$ હોય,તો $3x+5y = $
A
$480$
B
$152$
C
$990$
D
$960$

Solution

(D) આપેલ છે $(x+iy)^{\frac{1}{3}} = 5+3i$.
બંને બાજુ ઘન કરતા,આપણને મળે $x+iy = (5+3i)^3$.
નિત્યસમ $(a+b)^3 = a^3 + 3a^2b + 3ab^2 + b^3$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x+iy = 5^3 + 3(5^2)(3i) + 3(5)(3i)^2 + (3i)^3$.
$x+iy = 125 + 225i + 135(-1) + 27(-i)$.
$x+iy = -10 + 198i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા,$x = -10$ અને $y = 198$.
હવે,$3x+5y = 3(-10) + 5(198) = -30 + 990 = 960$.
123
EasyMCQ
સંકર સંખ્યા $z = \frac{5+2i}{2-5i} - \frac{3-4i}{4+3i} - \frac{1}{i}$ નો વાસ્તવિક ભાગ છે
A
$2$
B
$0$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) દરેક પદને અલગથી સાદું રૂપ આપો:
$1$. $\frac{5+2i}{2-5i} = \frac{(5+2i)(2+5i)}{(2-5i)(2+5i)} = \frac{10 + 25i + 4i + 10i^2}{4 + 25} = \frac{10 + 29i - 10}{29} = \frac{29i}{29} = i$
$2$. $\frac{3-4i}{4+3i} = \frac{(3-4i)(4-3i)}{(4+3i)(4-3i)} = \frac{12 - 9i - 16i + 12i^2}{16 + 9} = \frac{12 - 25i - 12}{25} = \frac{-25i}{25} = -i$
$3$. $\frac{1}{i} = \frac{1 \times i}{i \times i} = \frac{i}{-1} = -i$
$z$ માટેના સમીકરણમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$z = (i) - (-i) - (-i) = i + i + i = 3i$
સંકર સંખ્યા $z = 0 + 3i$ છે.
આમ,$z$ નો વાસ્તવિક ભાગ $0$ છે.
124
DifficultMCQ
$\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^4+\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^4$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) પ્રથમ,$\frac{1+i}{1-i}$ પદને અંશ અને છેદને $(1+i)$ વડે ગુણીને સાદું રૂપ આપો:
$\frac{1+i}{1-i} = \frac{(1+i)(1+i)}{(1-i)(1+i)} = \frac{1+i^2+2i}{1-i^2} = \frac{1-1+2i}{1+1} = \frac{2i}{2} = i$
તે જ રીતે,બીજા પદ માટે:
$\frac{1-i}{1+i} = \frac{(1-i)(1-i)}{(1+i)(1-i)} = \frac{1+i^2-2i}{1-i^2} = \frac{1-1-2i}{1+1} = \frac{-2i}{2} = -i$
હવે,આ કિંમતોને મૂળ પદાવલિમાં મૂકો:
$(i)^4 + (-i)^4 = i^4 + i^4 = 1 + 1 = 2$
125
DifficultMCQ
જો $\frac{(1+i) x-i}{2+i}+\frac{(1+2 i) y+i}{2-i}=1$ હોય,તો $(x, y)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\left(\frac{7}{3}, \frac{-7}{15}\right)$
B
$\left(\frac{7}{3}, \frac{7}{15}\right)$
C
$\left(\frac{7}{5}, \frac{-7}{15}\right)$
D
$\left(\frac{7}{5}, \frac{7}{15}\right)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{(1+i) x-i}{2+i}+\frac{(1+2 i) y+i}{2-i}=1$
પ્રથમ પદને $\frac{2-i}{2-i}$ વડે અને બીજા પદને $\frac{2+i}{2+i}$ વડે ગુણતા:
$\frac{[(1+i)x-i](2-i)}{5} + \frac{[(1+2i)y+i](2+i)}{5} = 1$
અંશનું વિસ્તરણ કરતા:
$\frac{(2-i+2i-i^2)x - 2i + i^2}{5} + \frac{(2+i+4i+2i^2)y + 2i + i^2}{5} = 1$
$i^2 = -1$ હોવાથી:
$\frac{(3+i)x - 2i - 1}{5} + \frac{(5i)y + 2i - 1}{5} = 1$
$(3+i)x + (5i)y - 2 = 5$
$(3x-7) + i(x+5y) = 0$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$3x-7 = 0 \Rightarrow x = \frac{7}{3}$
$x+5y = 0 \Rightarrow y = -\frac{x}{5} = -\frac{7}{15}$
આમ,$(x, y) = \left(\frac{7}{3}, -\frac{7}{15}\right)$.
126
EasyMCQ
જો $-3+ix^2y$ અને $x^2+y+4i$ સંકર સંખ્યાઓ એકબીજાની અનુબદ્ધ (complex conjugates) હોય,તો $x=$
A
$0$
B
$\pm 1$
C
$\pm 3$
D
$\pm 4$

Solution

(B) આપેલ છે કે $-3+ix^2y$ અને $x^2+y+4i$ એકબીજાની અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યાઓ છે.
તેથી,$-3-ix^2y = x^2+y+4i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$x^2+y = -3$ $(i)$
$-x^2y = 4$ $(ii)$
$(ii)$ પરથી,$y = -\frac{4}{x^2}$.
$y$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા:
$x^2 - \frac{4}{x^2} = -3$
ધારો કે $x^2 = t$,તો $t - \frac{4}{t} = -3 \implies t^2 + 3t - 4 = 0$.
$(t+4)(t-1) = 0$.
$t = x^2$ ધન હોવું જોઈએ,તેથી $t = 1$.
$x^2 = 1 \implies x = \pm 1$.
127
MediumMCQ
જો $u+iv = \frac{3i}{x+iy+2}$ હોય,તો $y=$
A
$\frac{9u}{u^2+v^2}$
B
$\frac{3u}{u^2+v^2}$
C
$\frac{6u}{u^2+v^2}$
D
$\frac{12u}{u^2+v^2}$

Solution

(B) આપેલ છે,$u+iv = \frac{3i}{(x+2)+iy}$.
બંને બાજુ વ્યસ્ત લેતા:
$\frac{1}{u+iv} = \frac{(x+2)+iy}{3i}$.
ડાબી બાજુના અંશ અને છેદને અનુબદ્ધ $(u-iv)$ વડે ગુણતા:
$\frac{u-iv}{u^2+v^2} = \frac{(x+2)+iy}{3i}$.
બંને બાજુ $3i$ વડે ગુણતા:
$(x+2)+iy = \frac{3i(u-iv)}{u^2+v^2} = \frac{3ui - 3vi^2}{u^2+v^2} = \frac{3v + 3ui}{u^2+v^2}$.
કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$y = \frac{3u}{u^2+v^2}$.
128
EasyMCQ
$(1+i)^{2024}+(1-i)^{2024} = $
A
$-2^{1012}$
B
$2^{1013}$
C
$2^{2024} i$
D
$-2^{1012} i$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $(1+i)^2 = 2i$ અને $(1-i)^2 = -2i$ થાય છે.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$(1+i)^{2024} + (1-i)^{2024} = [(1+i)^2]^{1012} + [(1-i)^2]^{1012}$
$= (2i)^{1012} + (-2i)^{1012}$
$= 2^{1012} \cdot i^{1012} + (-2)^{1012} \cdot i^{1012}$
અહીં $1012$ બેકી સંખ્યા હોવાથી,$(-2)^{1012} = 2^{1012}$ અને $i^{1012} = (i^4)^{253} = 1$ થાય છે.
$= 2^{1012} \cdot 1 + 2^{1012} \cdot 1$
$= 2 \cdot 2^{1012} = 2^{1013}$.
129
EasyMCQ
$\theta$ ની કઈ કિંમતો માટે $\frac{3+2 i \sin \theta}{1-2 i \sin \theta}$ વાસ્તવિક થાય?
A
$\theta=n \pi \pm \frac{\pi}{3}, n \in \mathbb{Z}$ માટે
B
$\theta=n \pi \pm \frac{\pi}{6}, n \in \mathbb{Z}$ માટે
C
$\theta=n \pi \pm \frac{\pi}{2}, n \in \mathbb{Z}$ માટે
D
$\theta=n \pi, n \in \mathbb{Z}$ માટે

Solution

(D) ધારો કે $z = \frac{3+2 i \sin \theta}{1-2 i \sin \theta}$.
$z$ વાસ્તવિક બને તે માટે તેનો કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ.
અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(1+2 i \sin \theta)$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(3+2 i \sin \theta)(1+2 i \sin \theta)}{(1-2 i \sin \theta)(1+2 i \sin \theta)}$
$z = \frac{3 + 6 i \sin \theta + 2 i \sin \theta + 4 i^2 \sin^2 \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta}$
$i^2 = -1$ હોવાથી:
$z = \frac{(3 - 4 \sin^2 \theta) + i(8 \sin \theta)}{1 + 4 \sin^2 \theta}$
$z$ વાસ્તવિક હોવા માટે,કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\frac{8 \sin \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta} = 0$
$8 \sin \theta = 0$
$\sin \theta = 0$
તેથી,$\theta = n \pi, n \in \mathbb{Z}$.
130
MediumMCQ
$\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^{2022}+\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{2021}=$
A
$-i$
B
$i$
C
$i+1$
D
$i-1$

Solution

(D) પ્રથમ,પાયાના પદોનું સાદું રૂપ આપો:
$\frac{1-i}{1+i} = \frac{(1-i)(1-i)}{(1+i)(1-i)} = \frac{1-2i+i^2}{1-i^2} = \frac{1-2i-1}{1+1} = \frac{-2i}{2} = -i$
$\frac{1+i}{1-i} = \frac{(1+i)(1+i)}{(1-i)(1+i)} = \frac{1+2i+i^2}{1-i^2} = \frac{1+2i-1}{1+1} = \frac{2i}{2} = i$
હવે આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકો:
$(-i)^{2022} + (i)^{2021}$
$= (i)^{2022} + (i)^{2021}$
$= (i^{4})^{505} \cdot i^2 + (i^{4})^{505} \cdot i^1$
$= (1)^{505} \cdot (-1) + (1)^{505} \cdot i$
$= -1 + i$
131
EasyMCQ
જો $i=\sqrt{-1}$ હોય,તો $1+i^2+i^4+i^6+\ldots+i^{2024} = $
A
$i$
B
$-i$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણી $S = 1+i^2+i^4+i^6+\ldots+i^{2024}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $i^2 = -1$,$i^4 = 1$,$i^6 = -1$ વગેરે.
આ એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a=1$,સામાન્ય ગુણોત્તર $r=i^2=-1$ અને પદોની સંખ્યા $n = \frac{2024-0}{2} + 1 = 1013$ છે.
સમગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S_n = \frac{a(r^n - 1)}{r - 1}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $S = \frac{1((-1)^{1013} - 1)}{-1 - 1} = \frac{-1 - 1}{-2} = \frac{-2}{-2} = 1$.
132
EasyMCQ
જો $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોય અને $\frac{(1+i)^n}{(1-i)^n} = -i$ હોય,તો $n$ કયા સ્વરૂપમાં હશે?
A
$4k-3, k \in N$
B
$4k-1, k \in N$
C
$4k-2, k \in N$
D
$4k, k \in N$

Solution

(B) આપેલ છે,$\frac{(1+i)^n}{(1-i)^n} = -i$
$\Rightarrow \left(\frac{1+i}{1-i}\right)^n = -i$
કૌંસની અંદરના પદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$\Rightarrow \left[\frac{(1+i)(1+i)}{(1-i)(1+i)}\right]^n = -i$
$\Rightarrow \left[\frac{1+i^2+2i}{1-i^2}\right]^n = -i$
કારણ કે $i^2 = -1$:
$\Rightarrow \left[\frac{1-1+2i}{1+1}\right]^n = -i$
$\Rightarrow \left(\frac{2i}{2}\right)^n = -i$
$\Rightarrow i^n = -i$
આપણે જાણીએ છીએ કે $i^1 = i$,$i^2 = -1$,$i^3 = -i$,અને $i^4 = 1$.
$i^n = -i$ કિંમત ત્યારે મળે છે જ્યારે $n$ એ $4k-1$ સ્વરૂપમાં હોય,જ્યાં $k \in N$.
133
EasyMCQ
$i^2+i^3+\ldots+i^{4000}=$
A
$1$
B
$0$
C
$i$
D
$-i$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $i$ ની ચાર ક્રમિક ઘાતનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે,એટલે કે કોઈપણ પૂર્ણાંક $n$ માટે $i^n+i^{n+1}+i^{n+2}+i^{n+3}=0$.
આપેલી શ્રેણી $S = i^2+i^3+i^4+\ldots+i^{4000}$ છે.
આ શ્રેણીમાં $3999$ પદો છે.
આ પદોને ચારના જૂથમાં વહેંચતા,$3999 = 4 \times 999 + 3$ મળે છે,તેથી $999$ જૂથોનો સરવાળો $0$ થશે અને $3$ પદો બાકી રહેશે.
સરવાળો $\sum_{k=2}^{4000} i^k = \frac{i^2(1-i^{3999})}{1-i} = \frac{-1(1-(-i))}{1-i} = \frac{-(1+i)}{1-i} = -i$ થાય છે.
134
MediumMCQ
$\frac{(1+i)^{2011}}{(1-i)^{2009}}$ ની કિંમત શોધો.
A
-$1$
B
$1$
C
$2$
D
-$2$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $(1+i)^2 = 2i$ અને $(1-i)^2 = -2i$ થાય છે.
આપેલ પદાવલિ: $E = \frac{(1+i)^{2011}}{(1-i)^{2009}} = \frac{(1+i)^{2009} \cdot (1+i)^2}{(1-i)^{2009}}$.
$E = \left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{2009} \cdot (1+i)^2$.
$\frac{1+i}{1-i}$ ને સાદું રૂપ આપતા: $\frac{1+i}{1-i} \cdot \frac{1+i}{1+i} = \frac{2i}{2} = i$.
કિંમત મૂકતા: $E = (i)^{2009} \cdot (2i) = 2 \cdot i^{2010}$.
$i^4 = 1$ હોવાથી,$i^{2010} = (i^4)^{502} \cdot i^2 = 1^{502} \cdot (-1) = -1$.
તેથી,$E = 2 \cdot (-1) = -2$.
135
MediumMCQ
જો $\frac{2+3 i}{i-2}-\frac{4 i-3}{3+4 i}=x+i y$ હોય,તો $3 x+y=$
A
$4$
B
$-4$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ પદ $\frac{2+3 i}{i-2}-\frac{4 i-3}{3+4 i}=x+i y$ છે.
પ્રથમ પદનું સાદું રૂપ: $\frac{2+3 i}{-2+i} \times \frac{-2-i}{-2-i} = \frac{-4-2i-6i-3i^2}{4+1} = \frac{-4-8i+3}{5} = \frac{-1-8i}{5} = -0.2 - 1.6i$.
બીજા પદનું સાદું રૂપ: $\frac{-3+4i}{3+4i} \times \frac{3-4i}{3-4i} = \frac{-9+12i+12i-16i^2}{9+16} = \frac{-9+24i+16}{25} = \frac{7+24i}{25} = 0.28 + 0.96i$.
બંનેની બાદબાકી: $(-0.2 - 1.6i) - (0.28 + 0.96i) = -0.48 - 2.56i$.
તેથી,$x = -0.48$ અને $y = -2.56$.
$3x+y = 3(-0.48) + (-2.56) = -1.44 - 2.56 = -4$.
136
EasyMCQ
$\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{228} = $
A
$-4\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^{226}$
B
$4\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^{226}$
C
$\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^{228}$
D
$-\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^{228}$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,કૌંસની અંદરની અભિવ્યક્તિને સરળ બનાવો:
$\frac{1+i}{1-i} = \frac{(1+i)(1+i)}{(1-i)(1+i)} = \frac{1+2i+i^2}{1-i^2} = \frac{1+2i-1}{1+1} = \frac{2i}{2} = i$.
હવે,આ કિંમતને મૂળ અભિવ્યક્તિમાં મૂકો:
$i^{228} = (i^4)^{57} = 1^{57} = 1$.
હવે,વિકલ્પો તપાસો કે કયો વિકલ્પ $1$ મળે છે:
વિકલ્પ $C$ માટે: $\left(\frac{1-i}{1+i}\right)^{228} = \left(\frac{1}{i}\right)^{228} = \frac{1}{i^{228}} = \frac{1}{1} = 1$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
137
EasyMCQ
જો $(a+ib)^{\frac{1}{4}}=2+3i$ હોય,તો $3b-2a=$
A
$-22$
B
$-122$
C
$-598$
D
$-698$

Solution

(B) આપેલ છે કે $(a+ib)^{\frac{1}{4}}=2+3i$.
બંને બાજુ $4$ ઘાત લેતા:
$(a+ib)=(2+3i)^4$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$(a+ib)=[(2+3i)^2]^2 = [4+9i^2+12i]^2$.
$i^2=-1$ હોવાથી:
$(a+ib)=[4-9+12i]^2 = [-5+12i]^2$.
વધુ વિસ્તરણ કરતા:
$a+ib = (-5)^2 + (12i)^2 + 2(-5)(12i) = 25 - 144 - 120i = -119 - 120i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા,$a=-119$ અને $b=-120$ મળે છે.
હવે,$3b-2a$ ની ગણતરી કરતા:
$3b-2a = 3(-120) - 2(-119) = -360 + 238 = -122$.
138
EasyMCQ
જો $Z = x + iy$ એ એક સંકર સંખ્યા હોય અને $\sqrt{x^2 - 2x + 8} + (x + 4)i = y(2 + i)$ હોય,તો $Z$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-28}{9} - \frac{16}{9}i$
B
$-2 + 2i$
C
$\frac{2}{3} - \frac{2}{3}i$
D
$\frac{-2}{5} - \frac{2i}{5}$

Solution

(B) આપેલ છે,$\sqrt{x^2 - 2x + 8} + (x + 4)i = y(2 + i)$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$\sqrt{x^2 - 2x + 8} = 2y$ $(1)$
$x + 4 = y$ $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ની કિંમત $(1)$ માં મૂકતા:
$\sqrt{x^2 - 2x + 8} = 2(x + 4)$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$x^2 - 2x + 8 = 4(x^2 + 8x + 16)$
$3x^2 + 34x + 56 = 0$
$(3x + 28)(x + 2) = 0$
તેથી,$x = -2$ અથવા $x = -\frac{28}{3}$.
જો $x = -2$,તો $y = 2$. તેથી,$Z = -2 + 2i$.
જો $x = -\frac{28}{3}$,તો $y = -\frac{16}{3}$. તેથી,$Z = -\frac{28}{3} - \frac{16}{3}i$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,$Z = -2 + 2i$ સાચો વિકલ્પ છે.
139
EasyMCQ
સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n$ શોધો જેના માટે $(1+i)^n=(1-i)^n$ થાય.
A
$8$
B
$2$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) આપેલ છે,$(1+i)^n=(1-i)^n$
$\Rightarrow \frac{(1+i)^n}{(1-i)^n}=1$
$\Rightarrow \left[\frac{(1+i)(1+i)}{(1-i)(1+i)}\right]^n=1$
$\Rightarrow \left[\frac{1+i^2+2i}{1-i^2}\right]^n=1$
$\Rightarrow \left[\frac{1-1+2i}{1+1}\right]^n=1$
$\Rightarrow \left(\frac{2i}{2}\right)^n=1$
$\Rightarrow i^n=1$
$i^n=1$ થાય તેવો સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n$ એ $4$ છે,તેથી $n=4$.
140
EasyMCQ
જો $\frac{3+2i \sin \theta}{1-2i \sin \theta}$ એ વાસ્તવિક સંખ્યા હોય અને $0 < \theta < 2\pi$ હોય,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $z = \frac{3+2i \sin \theta}{1-2i \sin \theta}$. છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(1+2i \sin \theta)$ વડે અંશ અને છેદને ગુણતા:
$z = \frac{(3+2i \sin \theta)(1+2i \sin \theta)}{(1-2i \sin \theta)(1+2i \sin \theta)}$
$z = \frac{3 + 6i \sin \theta + 2i \sin \theta + 4i^2 \sin^2 \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta}$
$i^2 = -1$ હોવાથી:
$z = \frac{3 - 4 \sin^2 \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta} + i \left( \frac{8 \sin \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta} \right)$
$z$ વાસ્તવિક સંખ્યા હોવા માટે,કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\frac{8 \sin \theta}{1 + 4 \sin^2 \theta} = 0$
આથી $\sin \theta = 0$.
$0 < \theta < 2\pi$ આપેલ હોવાથી,$\theta = \pi$ મળે.
141
MediumMCQ
જો $(2x - y + 1) + i(x - 2y - 1) = 2 - 3i$ હોય,તો $(x - iy)$ નો ગુણાકાર માટેનો વ્યસ્ત (multiplicative inverse) શોધો.
A
$\frac{15}{41} + \frac{12}{41}i$
B
$\frac{6}{29} + \frac{15}{29}i$
C
$\frac{15}{29} + \frac{6}{29}i$
D
$\frac{12}{41} + \frac{15}{41}i$

Solution

(D) આપેલ છે $(2x - y + 1) + i(x - 2y - 1) = 2 - 3i$.
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા:
$2x - y + 1 = 2 \implies 2x - y = 1$ (સમીકરણ $1$)
$x - 2y - 1 = -3 \implies x - 2y = -2$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $2$ ને $2$ વડે ગુણતા,$2x - 4y = -4$ (સમીકરણ $3$) મળે છે.
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $3$ બાદ કરતા:
$3y = 5 \implies y = \frac{5}{3}$.
$y = \frac{5}{3}$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$2x = 1 + \frac{5}{3} = \frac{8}{3} \implies x = \frac{4}{3}$.
આપણે $(x - iy) = (\frac{4}{3} - i\frac{5}{3})$ નો વ્યસ્ત શોધવાનો છે.
વ્યસ્ત $\frac{1}{\frac{4}{3} - i\frac{5}{3}} = \frac{3}{4 - 5i}$ થાય.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$\frac{3(4 + 5i)}{16 + 25} = \frac{12 + 15i}{41} = \frac{12}{41} + \frac{15}{41}i$.
142
EasyMCQ
જો $i=\sqrt{-1}$ હોય,તો $(1+i)^{10}+(1-i)^{10}=$
A
$32$
B
$64$
C
$0$
D
$-64i$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $(1+i)^2 = 1+i^2+2i = 1-1+2i = 2i$.
તે જ રીતે,$(1-i)^2 = 1+i^2-2i = 1-1-2i = -2i$.
હવે,$(1+i)^{10} = ((1+i)^2)^5 = (2i)^5 = 2^5 \times i^5 = 32i$.
અને $(1-i)^{10} = ((1-i)^2)^5 = (-2i)^5 = (-2)^5 \times i^5 = -32i$.
તેથી,$(1+i)^{10} + (1-i)^{10} = 32i + (-32i) = 0$.
143
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{cc}1-i & i \\ 1+2 i & -i\end{array}\right|=x+i y$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક: $\left|\begin{array}{cc}1-i & i \\ 1+2 i & -i\end{array}\right|=x+i y$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $(1-i)(-i) - (i)(1+2i) = x+iy$
$-i + i^2 - (i + 2i^2) = x+iy$
$i^2 = -1$ હોવાથી,કિંમત મૂકતા: $-i - 1 - (i - 2) = x+iy$
$-i - 1 - i + 2 = x+iy$
$1 - 2i = x+iy$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોની સરખામણી કરતા,આપણને $x = 1$ અને $y = -2$ મળે છે.
144
EasyMCQ
$\sum_{n=1}^{13}(i^{n}+i^{n+1})$,જ્યાં $i=\sqrt{-1}$ છે,તેનું મૂલ્ય શોધો.
A
$i$
B
$i-1$
C
$1$
D
$0$

Solution

(B) આપણી પાસે $\sum_{n=1}^{13}(i^{n}+i^{n+1}) = \sum_{n=1}^{13} i^{n} + \sum_{n=1}^{13} i^{n+1}$ છે.
અહીં $i^{n}$ એ સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a=i$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r=i$ છે,તેથી $13$ પદોનો સરવાળો $S_{13} = i \frac{1-i^{13}}{1-i}$ થાય.
નોંધો કે $i^{13} = (i^{4})^{3} \times i = 1^{3} \times i = i$.
તેથી,$\sum_{n=1}^{13} i^{n} = i \frac{1-i}{1-i} = i$.
તે જ રીતે,$\sum_{n=1}^{13} i^{n+1} = i^{2} \frac{1-i^{13}}{1-i} = -1 \frac{1-i}{1-i} = -1$.
આમ,કુલ સરવાળો $i + (-1) = i-1$ થાય.

4-1.Complex numbers — Integral power of iota, Algebraic operations and Equality of complex numbers · Frequently Asked Questions

1Are these 4-1.Complex numbers questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-1.Complex numbers Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.