Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 39 of 1007 questions in Gujarati

901
MediumMCQ
પરવલય $y^2=4x$ પર બિંદુ $(9,6)$ માંથી દોરી શકાતા અભિલંબની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=4ax$ છે,જ્યાં $a=1$ છે.
પરવલય $y^2=4ax$ પરના બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
જો આ અભિલંબ $(9,6)$ માંથી પસાર થાય,તો $6 = -9t + 2(1)t + (1)t^3$.
$6 = -7t + t^3 \Rightarrow t^3 - 7t - 6 = 0$.
કિંમતો તપાસતા,$t=-1$ એ એક ઉકેલ છે: $(-1)^3 - 7(-1) - 6 = -1 + 7 - 6 = 0$.
$(t+1)$ વડે ભાગતા,આપણને $(t+1)(t^2 - t - 6) = 0 \Rightarrow (t+1)(t-3)(t+2) = 0$ મળે છે.
ઉકેલો $t = -1, 3, -2$ છે.
$t$ માટે $3$ ભિન્ન વાસ્તવિક કિંમતો હોવાથી,બિંદુ $(9,6)$ માંથી પરવલય પર $3$ ભિન્ન અભિલંબ દોરી શકાય છે.
Solution diagram
902
EasyMCQ
જો પરવલય $y^2 = 9x$ પરના બિંદુ $P(9, 9)$ આગળ દોરેલો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $Q(a, b)$ બિંદુએ મળે,તો $2a + b =$
A
$54$
B
$\frac{99}{2}$
C
$\frac{63}{2}$
D
$27$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 9x$ છે. $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 9$,તેથી $a = \frac{9}{4}$.
બિંદુ $P(9, 9)$ આગળ,પ્રાચલ $t_1$ લઈએ. તો $2at_1 = 9$ $\Rightarrow 2(\frac{9}{4})t_1 = 9$ $\Rightarrow t_1 = 2$.
$t_1$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને $t_2$ આગળ મળે છે,જ્યાં $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1} = -2 - \frac{2}{2} = -3$.
$Q(a, b)$ ના યામ $(at_2^2, 2at_2) = (\frac{9}{4} \times (-3)^2, 2 \times \frac{9}{4} \times (-3)) = (\frac{81}{4}, -\frac{27}{2})$ છે.
આમ,$a = \frac{81}{4}$ અને $b = -\frac{27}{2}$.
$2a + b = 2(\frac{81}{4}) + (-\frac{27}{2}) = \frac{81}{2} - \frac{27}{2} = \frac{54}{2} = 27$.
903
MediumMCQ
પરવલય $y^2=4x$ પરના એક બિંદુએ દોરેલો અભિલંબ $(5,0)$ માંથી પસાર થાય છે. જો આ પરવલય માટે $(5,0)$ માંથી પસાર થતા બીજા બે અભિલંબ હોય,તો આમાંથી એક અભિલંબનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x-y-10=0$
B
$x+y-5=0$
C
$\sqrt{3}x+2y+5\sqrt{3}=0$
D
$\sqrt{3}x-y-5\sqrt{3}=0$

Solution

(D) પરવલય $y^2=4ax$ ના અભિલંબનું સમીકરણ $y=mx-2am-am^3$ છે.
પરવલય $y^2=4x$ માટે $a=1$ છે,તેથી સમીકરણ $y=mx-2m-m^3$ થાય.
અભિલંબ $(5,0)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$x=5$ અને $y=0$ મૂકતા:
$0 = m(5) - 2m - m^3$
$0 = 3m - m^3$
$m(3 - m^2) = 0$
તેથી,ઢાળ $m=0$ અને $m=\pm\sqrt{3}$ મળે છે.
$m=\sqrt{3}$ માટે,અભિલંબનું સમીકરણ $y=\sqrt{3}(x-5)$ એટલે કે $\sqrt{3}x-y-5\sqrt{3}=0$ થાય.
904
MediumMCQ
બિંદુ $P(8,0)$ માંથી પરવલય $y^2=12x$ પર અભિલંબ દોરવામાં આવે છે. જો $\theta$ એ તેમની વચ્ચેના બે બિન-આડા (non-horizontal) અભિલંબ વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય,તો $\tan \theta=$
A
$\frac{2 \sqrt{6}}{5}$
B
$2 \sqrt{6}$
C
$\frac{\sqrt{6}}{5}$
D
$\frac{1}{2 \sqrt{6}}$

Solution

(B) આપેલ પરવલય $y^2=12x$ છે,તેથી $4a=12 \Rightarrow a=3$.
ઢાળ $m$ વાળા અભિલંબનું સમીકરણ $y=mx-2am-am^3$ છે,જે $y=mx-6m-3m^3$ બને છે.
અભિલંબ $P(8,0)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$0=8m-6m-3m^3$.
$2m-3m^3=0 \Rightarrow m(2-3m^2)=0$.
ઢાળ $m_1=0$,$m_2=\sqrt{\frac{2}{3}}$,અને $m_3=-\sqrt{\frac{2}{3}}$ મળે છે.
બિન-આડા અભિલંબના ઢાળ $m_2=\sqrt{\frac{2}{3}}$ અને $m_3=-\sqrt{\frac{2}{3}}$ છે.
આ બે અભિલંબ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{m_2-m_3}{1+m_2m_3} \right|$ દ્વારા મળે છે.
$\tan \theta = \left| \frac{\sqrt{\frac{2}{3}} - (-\sqrt{\frac{2}{3}})}{1 + (\sqrt{\frac{2}{3}})(-\sqrt{\frac{2}{3}})} \right| = \left| \frac{2\sqrt{\frac{2}{3}}}{\frac{1}{3}} \right| = 2\sqrt{6}$.
905
EasyMCQ
જો રેખા $2x + 3y + n = 0$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ નો સ્પર્શક હોય,તો પરવલય $y^2 = 8x$ પર બિંદુ $(2n, 4\sqrt{n})$ આગળ દોરેલા અભિલંબનું સમીકરણ શોધો.
A
$x - 3y + 18 = 0$
B
$3x + 2y - 30 = 0$
C
$3x + y - 66 = 0$
D
$2x - 3y + 6 = 0$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m}$ છે.
અહીં $y^2 = 8x$ હોવાથી $a = 2$,તેથી સ્પર્શક $y = mx + \frac{2}{m}$ થાય.
આપેલ રેખા $2x + 3y + n = 0$ ને $y = -\frac{2}{3}x - \frac{n}{3}$ તરીકે લખતા.
ઢાળની સરખામણી કરતા,$m = -\frac{2}{3}$.
અંત:ખંડની સરખામણી કરતા,$-\frac{n}{3} = \frac{2}{m} = -3$,તેથી $n = 9$.
સ્પર્શબિંદુ $(2n, 4\sqrt{n}) = (18, 12)$ છે.
પરવલય $y^2 = 8x$ માટે,બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
અહીં $(at^2, 2at) = (18, 12)$ અને $a = 2$ હોવાથી,$2t^2 = 18 \Rightarrow t = 3$.
અભિલંબનું સમીકરણ $y = -3x + 2(2)(3) + 2(3)^3 = -3x + 12 + 54$ થાય.
આમ,$3x + y - 66 = 0$.
906
MediumMCQ
પરવલય $y^2=x$ પરના બિંદુઓની સંખ્યા શોધો કે જેના પર દોરેલા અભિલંબનો ઢાળ તે બિંદુના $x$-યામ જેટલો હોય.
A
$\infty$
B
$1$
C
$2$
D
$0$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=x$ છે,જે $y^2=4ax$ સ્વરૂપમાં છે,તેથી $4a=1$ અથવા $a=\frac{1}{4}$.
પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુને $(at^2, 2at) = (\frac{t^2}{4}, \frac{t}{2})$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
આ બિંદુએ સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{1/2}{t/2} = \frac{1}{t}$ છે.
આ બિંદુએ અભિલંબનો ઢાળ $m_n = -\frac{1}{\text{સ્પર્શકનો ઢાળ}} = -t$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અભિલંબનો ઢાળ તે બિંદુના $x$-યામ જેટલો છે:
$-t = \frac{t^2}{4}$.
તેથી $t^2 + 4t = 0$,જેનો અર્થ છે $t(t+4) = 0$.
આમ,$t=0$ અથવા $t=-4$.
$t$ ના આ બે મૂલ્યો પરવલય પરના બે અલગ-અલગ બિંદુઓ દર્શાવે છે.
તેથી,આવા $2$ બિંદુઓ શક્ય છે.
907
EasyMCQ
જો પરવલય $y^2=12x$ ના બિંદુ $A(3,-6)$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $P$ બિંદુએ છેદે,તો $P$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$x-3y+27=0$
B
$x+y=45$
C
$y-x+9=0$
D
$3x+y=99$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=12x$ છે.
$y^2=4ax$ સાથે સરખાવતા,$a=3$ મળે.
કોઈપણ બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{2a}{y_1} = \frac{6}{y_1}$ છે.
$A(3,-6)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{6}{-6} = -1$ છે.
તેથી,$A(3,-6)$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ $m = -1/(-1) = 1$ છે.
$A(3,-6)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - (-6) = 1(x - 3)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $y = x - 9$ થાય છે.
છેદબિંદુ $P$ શોધવા માટે,$y = x - 9$ ને $y^2 = 12x$ માં મૂકતા:
$(x-9)^2 = 12x$ $\Rightarrow x^2 - 18x + 81 = 12x$ $\Rightarrow x^2 - 30x + 81 = 0$.
$(x-3)(x-27) = 0$.
$x=3$ એ બિંદુ $A$ હોવાથી,બિંદુ $P$ માટે $x=27$ મળે.
તેથી $y = 27 - 9 = 18$. આમ,$P(27, 18)$ મળે.
$P(27, 18)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x+x_1)$ મુજબ:
$y(18) = 2(3)(x+27)$ $\Rightarrow 18y = 6(x+27)$ $\Rightarrow 3y = x+27$ $\Rightarrow x-3y+27=0$.
908
MediumMCQ
પરવલય $y^2=4x$ પરના એક બિંદુએ દોરેલો અભિલંબ $(5,0)$ માંથી પસાર થાય છે. જો આ પરવલય પર બીજા બે અભિલંબ પણ $(5,0)$ માંથી પસાર થતા હોય,તો આ ત્રણ અભિલંબના લંબપાદો દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{1}{2}, \frac{1}{2}\right)$
B
$(4,0)$
C
$(0,2)$
D
$(2,0)$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=4ax$ છે,જ્યાં $a=1$.
બિંદુ $(h,k)$ માંથી પસાર થતા અભિલંબનું સમીકરણ $my^3 + (2a-h)m^2 + k^2m - k = 0$ છે.
બિંદુ $(5,0)$ માટે,$h=5$ અને $k=0$ છે.
સમીકરણ $m(y^2-3)=0$ બને છે.
ત્રણ અભિલંબના લંબપાદો $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ છે.
પરવલય $y^2=4ax$ માટે,ત્રણ અભિલંબના લંબપાદો દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{2}{3}(h-2a), 0\right)$ છે.
$h=5$ અને $a=1$ મુકતા,મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{2}{3}(5-2(1)), 0\right) = (2,0)$ મળે છે.
909
MediumMCQ
જો $mx - y + c = 0$ એ પરવલય $y^2 = 16x$ પરના બિંદુ $P$ આગળનો અભિલંબ હોય અને $P$ નું નાભિ અંતર $40$ એકમ હોય,તો $|c| =$
A
$108$
B
$132$
C
$66$
D
$60$

Solution

(B) આપેલ છે,અભિલંબનું સમીકરણ $mx - y + c = 0$.
પરવલય $y^2 = 16x$.
$y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$a = 4$ મળે.
બિંદુ $P$ ના યામ $(at^2, 2at) = (4t^2, 8t)$ ધારો.
બિંદુ $P$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{1}{t}$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m = -t$ છે,તેથી $t = -m$.
આમ,બિંદુ $P$ એ $(4m^2, -8m)$ છે.
બિંદુ $(at^2, 2at)$ નું નાભિ અંતર $a(1 + t^2)$ છે.
નાભિ અંતર $= 40$ આપેલ છે,તેથી $4(1 + t^2) = 40$ $\Rightarrow 1 + t^2 = 10$ $\Rightarrow t^2 = 9$ $\Rightarrow t = \pm 3$.
$t = -m$ હોવાથી,$m = \mp 3$,તેથી $m^2 = 9$.
બિંદુ $P$ એ $(4(9), 8(\mp 3)) = (36, \mp 24)$ છે.
$P$ એ અભિલંબ $mx - y + c = 0$ પર હોવાથી,$m(36) - (\mp 24) + c = 0$ મળે.
$m = \mp 3$ મૂકતા: $(\mp 3)(36) \pm 24 + c = 0 \Rightarrow \mp 108 \pm 24 + c = 0$.
જો $m = -3$ હોય,તો $t = 3$,$P = (36, 24)$,અભિલંબ $-3x - y + c = 0$ $\Rightarrow -3(36) - 24 + c = 0$ $\Rightarrow -108 - 24 + c = 0$ $\Rightarrow c = 132$.
જો $m = 3$ હોય,તો $t = -3$,$P = (36, -24)$,અભિલંબ $3x - y + c = 0$ $\Rightarrow 3(36) - (-24) + c = 0$ $\Rightarrow 108 + 24 + c = 0$ $\Rightarrow c = -132$.
બંને કિસ્સામાં,$|c| = 132$ મળે.
910
EasyMCQ
ધારો કે $P$ એ પરવલય $y^2 = 12x$ પરનું બિંદુ $(3, 6)$ દર્શાવે છે. પરવલય $y^2 = 12x$ માટે,જો $l_1$ એ $P$ આગળ દોરેલી અભિલંબ જીવાની લંબાઈ હોય અને $l_2$ એ $P$ માંથી પસાર થતી નાભિ જીવાની લંબાઈ હોય,તો $\frac{l_1}{l_2} = $
A
$2 \sqrt{2}$
B
$3$
C
$4 \sqrt{2}$
D
$5$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 12x$ છે,જે $y^2 = 4ax$ સ્વરૂપમાં છે,તેથી $a = 3$.
બિંદુ $P(3, 6)$ માટે $at^2 = 3$ અને $2at = 6$. $a = 3$ મૂકતા,$3t^2 = 3 \implies t = 1$.
$t$ આગળ અભિલંબ જીવાની લંબાઈ $l_1 = 2a(t^2+2) \sqrt{t^2+1}$ છે. $t = 1$ માટે,$l_1 = 2(3)(1+2) \sqrt{1+1} = 18 \sqrt{2}$.
$P(at^2, 2at)$ માંથી પસાર થતી નાભિ જીવાની લંબાઈ $l_2 = a(t + \frac{1}{t})^2$ છે. $t = 1$ માટે,$l_2 = 3(1 + 1)^2 = 12$.
તેથી,$\frac{l_1}{l_2} = \frac{18 \sqrt{2}}{12} = \frac{3 \sqrt{2}}{2}$.
911
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2=16x$ ના નાભિલંબના એક અંત્યબિંદુ આગળનો અભિલંબ $X$-અક્ષને બિંદુ $P$ માં મળે, તો $P$ માંથી પસાર થતી અને અભિલંબને લંબ જીવાની લંબાઈ શોધો. ($\sqrt{2}$ માં)
A
$48$
B
$32$
C
$24$
D
$20$

Solution

(B) આપેલ પરવલય $y^2=16x$ માટે, $4a=16$ હોવાથી $a=4$ મળે।
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(4, 8)$ અને $(4, -8)$ છે।
બિંદુ $(4, 8)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m_t = 1$ છે, તેથી અભિલંબનો ઢાળ $m_n = -1$ થાય।
બિંદુ $(4, 8)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - 8 = -1(x - 4) \implies y = -x + 12$ છે।
આ અભિલંબ $X$-અક્ષને $(12, 0)$ બિંદુ $P$ પર છેદે છે।
જીવા બિંદુ $P(12, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને અભિલંબને લંબ છે, તેથી જીવાનો ઢાળ $1$ છે।
જીવાનું સમીકરણ $y = x - 12$ છે।
$y = x - 12$ ને $y^2 = 16x$ માં મૂકતા, $(x - 12)^2 = 16x \implies x^2 - 40x + 144 = 0$ મળે।
ઉકેલતા $x = 4$ અને $x = 36$ મળે।
તેથી બિંદુઓ $(4, -8)$ અને $(36, 24)$ મળે।
જીવાની લંબાઈ $\sqrt{(36 - 4)^2 + (24 - (-8))^2} = \sqrt{32^2 + 32^2} = 32 \sqrt{2}$ થાય।
Solution diagram
912
EasyMCQ
જો રેખા $y = -x + k$ એ વક્ર $y^2 = 16x$ નો અભિલંબ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$21$
B
$14$
C
$13$
D
$12$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 16x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$a = 4$ મળે છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
$a = 4$ મૂકતા,અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 8m - 4m^3$ થાય છે.
આપેલ રેખા $y = -x + k$ અભિલંબ હોવાથી,ઢાળ સરખાવતા $m = -1$ મળે છે.
$m = -1$ ને અભિલંબના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = (-1)x - 8(-1) - 4(-1)^3$
$y = -x + 8 + 4$
$y = -x + 12$
આને $y = -x + k$ સાથે સરખાવતા,$k = 12$ મળે છે.
913
MediumMCQ
વક્ર $y^2=x$ પર બિંદુ $(c, 0)$ માંથી ત્રણ અભિલંબ દોરવામાં આવે છે. જો એક અભિલંબ $X$-અક્ષ હોય,તો $c$ ની કઈ કિંમત માટે બાકીના બે અભિલંબ એકબીજાને લંબ હોય?
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{5}{8}$

Solution

(C) આપેલ વક્ર $y^2 = x$ છે,જે $y^2 = 4ax$ સ્વરૂપનું પરવલય છે જ્યાં $a = \frac{1}{4}$.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
$a = \frac{1}{4}$ મૂકતા,$y = mx - \frac{m}{2} - \frac{m^3}{4}$ મળે છે.
અભિલંબ $(c, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = mc - \frac{m}{2} - \frac{m^3}{4}$.
આનું સાદું રૂપ $m(c - \frac{1}{2} - \frac{m^2}{4}) = 0$ થાય છે.
આમ,$m = 0$ ($X$-અક્ષ) અથવા $m^2 = 4c - 2$.
બાકીના બે અભિલંબના ઢાળ $m_1 = \sqrt{4c - 2}$ અને $m_2 = -\sqrt{4c - 2}$ છે.
આ બે અભિલંબ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમનો ગુણાકાર $-1$ થાય,એટલે કે $m_1 m_2 = -1$.
તેથી,$-(\sqrt{4c - 2})^2 = -1$,જેનો અર્થ છે કે $4c - 2 = 1$.
$c$ માટે ઉકેલતા,$4c = 3$,તેથી $c = \frac{3}{4}$.
914
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ ની અભિલંબ જીવા ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો તે અભિલંબ જીવાનો ઢાળ શોધો.
A
$\pm 2$
B
$\pm 2\sqrt{2}$
C
$\pm \frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\pm \sqrt{2}$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $P(at^2, 2at)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
ધારો કે આ અભિલંબ પરવલયને ફરીથી બિંદુ $Q$ પર મળે છે. ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ એ પરવલયનું શિરોબિંદુ છે.
રેખાઓ $OP$ અને $OQ$ નું સંયુક્ત સમીકરણ પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 4ax$ ને અભિલંબના સમીકરણ $\frac{y + tx}{2at + at^3} = 1$ નો ઉપયોગ કરીને સમઘાત બનાવીને મેળવવામાં આવે છે:
$y^2 = 4ax \left( \frac{y + tx}{2at + at^3} \right)$
$y^2(2at + at^3) = 4ax(y + tx)$
$4atx^2 + 4axy - (2at + at^3)y^2 = 0$
$OP$ અને $OQ$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થાય:
$4at - (2at + at^3) = 0$
$2at - at^3 = 0$
$at(2 - t^2) = 0$
અભિલંબ જીવા માટે $t \neq 0$ હોવાથી,$t^2 = 2$,એટલે કે $t = \pm \sqrt{2}$.
અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે. આ અભિલંબનો ઢાળ $m = -t$ છે.
તેથી,ઢાળ $m = \mp \sqrt{2}$,જે $\pm \sqrt{2}$ ને સમાન છે.
Solution diagram
915
MediumMCQ
બિંદુ $(C, 0)$ માંથી પરવલય $y^2=x$ પર ત્રણ અભિલંબ દોરી શકાય છે. તો,
A
$C < \frac{1}{2}$
B
$C = \frac{1}{2}$
C
$C > \frac{1}{2}$
D
$\frac{1}{2} > C > \frac{1}{4}$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = x$ છે. $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 1$,તેથી $a = \frac{1}{4}$.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
$a = \frac{1}{4}$ મૂકતા,સમીકરણ $y = mx - \frac{m}{2} - \frac{m^3}{4}$ બને છે.
જો આ અભિલંબ બિંદુ $(C, 0)$ માંથી પસાર થાય,તો $0 = mC - \frac{m}{2} - \frac{m^3}{4}$.
આનું સાદું રૂપ $m(C - \frac{1}{2} - \frac{m^2}{4}) = 0$ થાય છે.
એક ઉકેલ $m = 0$ છે,જે $x$-અક્ષ પરનો અભિલંબ દર્શાવે છે.
ત્રણ ભિન્ન અભિલંબ દોરવા માટે,દ્વિઘાત સમીકરણ $\frac{m^2}{4} = C - \frac{1}{2}$ ને બે ભિન્ન શૂન્યતર વાસ્તવિક ઉકેલો હોવા જોઈએ.
આ માટે $C - \frac{1}{2} > 0$ હોવું જરૂરી છે,જેનો અર્થ છે કે $C > \frac{1}{2}$.
916
DifficultMCQ
જો પરવલય $y^2=4ax$ પરના બિંદુ $t$ આગળનો અભિલંબ જીવા શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો $t^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$\sqrt{2}$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) પરવલય $y^2=4ax$ પરના બિંદુ $P(at^2, 2at)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
ધારો કે આ અભિલંબ પરવલયને ફરીથી બિંદુ $Q$ પર મળે છે. શિરોબિંદુ $O(0,0)$ ને બિંદુઓ $P$ અને $Q$ સાથે જોડતી રેખાઓ $OP$ અને $OQ$ નું સંયુક્ત સમીકરણ પરવલયના સમીકરણ $y^2=4ax$ ને અભિલંબના સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને સમઘાત બનાવીને મેળવવામાં આવે છે:
$y^2 = 4ax \left( \frac{y+tx}{2at+at^3} \right)$
$y^2(2at + at^3) = 4ax(y + tx)$
$y^2(2at + at^3) = 4axy + 4atx^2$
$4atx^2 + 4axy - (2at + at^3)y^2 = 0$
કારણ કે $OP$ અને $OQ$ કાટખૂણે છે,તેથી $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થવો જોઈએ:
$4at - (2at + at^3) = 0$
$4at - 2at - at^3 = 0$
$2at - at^3 = 0$
$at(2 - t^2) = 0$
અભિલંબ જીવા માટે $t \neq 0$ હોવાથી,આપણને $t^2 = 2$ મળે છે.
Solution diagram
917
DifficultMCQ
ધારો કે $x+y=k$ એ પરવલય $y^2=12x$ નો અભિલંબ છે. જો $p$ એ પરવલયના નાભિમાંથી આ અભિલંબ પર દોરેલા લંબની લંબાઈ હોય,તો $4k-2p^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$0$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=12x$ છે. $y^2=4ax$ સાથે સરખાવતા,$a=3$ મળે છે.
પરવલય $y^2=4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા અભિલંબનું સમીકરણ $y=mx-2am-am^3$ છે.
આપેલ અભિલંબ $x+y=k$ છે,જેને $y=-x+k$ તરીકે લખી શકાય. તેથી,$m=-1$.
$m=-1$ અને $a=3$ ને અભિલંબના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = (-1)x - 2(3)(-1) - 3(-1)^3$
$y = -x + 6 + 3$
$y = -x + 9$
$y = -x + 9$ ને $x+y=k$ સાથે સરખાવતા,$k=9$ મળે છે.
પરવલય $y^2=12x$ ની નાભિ $S(a, 0) = (3, 0)$ છે.
નાભિ $(3, 0)$ થી રેખા $x+y-9=0$ પરના લંબની લંબાઈ $p$:
$p = \frac{|1(3) + 1(0) - 9|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|-6|}{\sqrt{2}} = \frac{6}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$p^2 = \frac{36}{2} = 18$.
હવે,$4k - 2p^2$ ની ગણતરી કરતા:
$4(9) - 2(18) = 36 - 36 = 0$.
918
EasyMCQ
બિંદુ $(1,0)$ માંથી પરવલય $y^2=4x$ પર દોરવામાં આવેલા અભિલંબની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=4ax$ છે,જ્યાં $a=1$. બિંદુ $(1,0)$ એ પરવલયનું નાભિ છે.
પરવલય $y^2=4ax$ પરના બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
જો આ અભિલંબ બિંદુ $(h, k) = (1, 0)$ માંથી પસાર થાય,તો $0 = -t(1) + 2(1)t + (1)t^3$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $0 = t + t^3$ અથવા $t(1 + t^2) = 0$ મળે છે.
$t$ માટેનો વાસ્તવિક ઉકેલ $t=0$ છે.
$t=0$ માટે,અભિલંબ $y = 0$ છે,જે $x$-અક્ષ છે.
આમ,બિંદુ $(1,0)$ માંથી પરવલય $y^2=4x$ પર માત્ર $1$ અભિલંબ દોરી શકાય છે.
Solution diagram
919
EasyMCQ
જો પરવલય $y^2=4x$ ના બિંદુ $P(1,2)$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $Q$ બિંદુમાં મળે,તો $Q$ ના યામ શોધો.
A
$(-6,9)$
B
$(9,-6)$
C
$(-9,-6)$
D
$(-6,-9)$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2=4x$ છે.
$P(1,2)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y(2) = 2(x+1)$ એટલે કે $y = x+1$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m = 1$ છે.
તેથી,અભિલંબનો ઢાળ $m' = -1$ થશે.
$P(1,2)$ માંથી પસાર થતા અભિલંબનું સમીકરણ $y - 2 = -1(x - 1)$ એટલે કે $x + y = 3$ અથવા $x = 3 - y$ છે.
આ કિંમતને પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 4x$ માં મૂકતા:
$y^2 = 4(3 - y)$
$y^2 = 12 - 4y$
$y^2 + 4y - 12 = 0$
$(y - 2)(y + 6) = 0$
આથી $y = 2$ ($P$ બિંદુ માટે) અને $y = -6$ ($Q$ બિંદુ માટે) મળે છે.
$y = -6$ માટે,$x = 3 - (-6) = 9$.
આમ,$Q$ બિંદુના યામ $(9, -6)$ છે.
920
EasyMCQ
બિંદુ $(1,4)$ માંથી પરવલય $y^2=4x$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{3\pi}{4}$
D
$\pi$

Solution

(A) આપેલ પરવલય $y^2=4x$ છે,જે $y^2=4ax$ ના સ્વરૂપમાં છે. સરખામણી કરતા,$a=1$ મળે છે.
પરવલય $y^2=4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx+\frac{a}{m}$ છે.
સ્પર્શક $(1,4)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$4=m(1)+\frac{1}{m}$ મળે.
$m$ વડે ગુણતા,$m^2-4m+1=0$ મળે.
ધારો કે $m_1$ અને $m_2$ એ બે સ્પર્શકોના ઢાળ છે. તેથી $m_1+m_2=4$ અને $m_1m_2=1$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{m_1-m_2}{1+m_1m_2} \right|$ દ્વારા મળે છે.
નિત્યસમ $|m_1-m_2| = \sqrt{(m_1+m_2)^2-4m_1m_2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\tan \theta = \frac{\sqrt{4^2-4(1)}}{1+1} = \frac{\sqrt{12}}{2} = \frac{2\sqrt{3}}{2} = \sqrt{3}$ મળે.
આમ,$\theta = \tan^{-1}(\sqrt{3}) = \frac{\pi}{3}$.
921
DifficultMCQ
જેની નિયામિકા $x+2y-1=0$ અને નાભિ $(1,0)$ હોય તેવું પરવલય શોધો.
A
$4x^2-4xy+y^2-8x+4y+4=0$
B
$4x^2+4xy+y^2-8x+4y+4=0$
C
$4x^2+5xy+y^2+8x-4y+4=0$
D
$4x^2-4xy+y^2-8x-4y+4=0$

Solution

(A) ધારો કે $P(x, y)$ એ પરવલય પરનું કોઈપણ બિંદુ છે.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,$P$ થી નાભિ $S(1, 0)$ નું અંતર એ $P$ થી નિયામિકા $x+2y-1=0$ ના લંબ અંતર જેટલું હોય છે.
$PS = PM$
$\sqrt{(x-1)^2 + (y-0)^2} = \frac{|x+2y-1|}{\sqrt{1^2+2^2}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x-1)^2 + y^2 = \frac{(x+2y-1)^2}{5}$
$5(x^2 - 2x + 1 + y^2) = x^2 + 4y^2 + 1 + 4xy - 2x - 4y$
$5x^2 - 10x + 5 + 5y^2 = x^2 + 4y^2 + 4xy - 2x - 4y + 1$
પદોને ગોઠવતા:
$4x^2 - 4xy + y^2 - 8x + 4y + 4 = 0$
922
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ ની જીવાને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરેલું $4$ ત્રિજ્યાવાળું વર્તુળ પરવલયની અક્ષને સ્પર્શે છે. તો,જીવાનો ઢાળ શોધો.
A
$1/2$
B
$3/4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે,જ્યાં $4a = 8$,તેથી $a = 2$.
ધારો કે જીવાનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે. રેખા $y = mx + c$ અને પરવલય $y^2 = 8x$ ના છેદબિંદુઓ $(mx + c)^2 = 8x$ દ્વારા મળે છે,જે $m^2x^2 + (2mc - 8)x + c^2 = 0$ માં પરિણમે છે.
ધારો કે બીજ $x_1$ અને $x_2$ છે. તો $x_1 + x_2 = -\frac{2mc - 8}{m^2}$ અને $x_1x_2 = \frac{c^2}{m^2}$.
જીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k) = (\frac{x_1 + x_2}{2}, m(\frac{x_1 + x_2}{2}) + c)$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $4$ છે અને તે પરવલયની અક્ષ $(y = 0)$ ને સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્રનો $y$-યામ $4$ અથવા $-4$ હોવો જોઈએ. આમ,$k = 4$ (ધન લેતા).
જીવાની લંબાઈ $L = \sqrt{(x_1 - x_2)^2 + (y_1 - y_2)^2} = |x_1 - x_2| \sqrt{1 + m^2} = 8$ (વ્યાસ $8$ છે).
પરવલયની જીવાના ગુણધર્મ મુજબ,ઢાળ $m = \frac{2}{t_1 + t_2}$ અને મધ્યબિંદુનો $y$-યામ $k = 2(t_1 + t_2) = 4$,જે $t_1 + t_2 = 2$ આપે છે.
આમ,$m = \frac{2}{2} = 1$.
923
EasyMCQ
જો અક્ષોને $90^{\circ}$ ના ખૂણે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવવામાં આવે,તો સમીકરણ $x^2=4ay$ કયા સમીકરણમાં બદલાશે?
A
$y^2=4ax$
B
$x^2=-4ay$
C
$y^2=-4ax$
D
$x^2=4ay$

Solution

(A) પરવલયનું આપેલ સમીકરણ $x^2=4ay$ છે.
જ્યારે અક્ષોને $90^{\circ}$ ના ખૂણે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે નવા યામ $(x', y')$ અને જૂના યામ $(x, y)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$x = x' \cos(90^{\circ}) - y' \sin(90^{\circ}) = -y'$
$y = x' \sin(90^{\circ}) + y' \cos(90^{\circ}) = x'$
આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણ $x^2=4ay$ માં મૂકતા:
$(-y')^2 = 4a(x')$
$y'^2 = 4ax'$
આમ,નવું સમીકરણ $y^2=4ax$ મળે છે.
Solution diagram
924
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 12x$ પરના કોઈપણ બિંદુ અને નાભિને જોડતા રેખાખંડનું $m:n$ $(m+n \neq 0)$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુનો બિંદુપથ એક પરવલય છે. તો તે પરવલયની નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{m}{m+n}$
B
$\frac{12m}{m+n}$
C
$\frac{m}{12(m+n)}$
D
$\frac{n}{12(m+n)}$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 12x$ ની નાભિ $S(3, 0)$ છે. ધારો કે $P(3t^2, 6t)$ એ પરવલય પરનું કોઈપણ બિંદુ છે.
ધારો કે $Q(h, k)$ એ $SP$ નું $m:n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતું બિંદુ છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$h = \frac{m(3t^2) + n(3)}{m+n}$ અને $k = \frac{m(6t) + n(0)}{m+n}$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$t = \frac{k(m+n)}{6m}$.
$t$ ની કિંમત $h$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$h = \frac{3m(\frac{k(m+n)}{6m})^2 + 3n}{m+n} = \frac{\frac{k^2(m+n)^2}{12m} + 3n}{m+n}$.
$k^2 = \frac{12m}{m+n}h - \frac{36mn}{(m+n)^2}$.
આ $Y^2 = 4AX$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં $4A = \frac{12m}{m+n}$.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{12m}{m+n}$ છે.
925
DifficultMCQ
$A(-1, 3)$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ $(a > 0)$ ની બહારનું એક નિશ્ચિત બિંદુ છે અને $P$ એ પરવલય પર ગતિ કરતું બિંદુ છે. બિંદુ $Q$ નો બિંદુપથ જે $AP$ ને $3:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે તે એક શંકુ છે. તો તે શંકુનું નાભિ છે
A
$(a, 0)$
B
$\left(\frac{-4}{5} + \frac{3a}{5}, \frac{a}{5}\right)$
C
$\left(\frac{3a-4}{5}, \frac{6}{5}\right)$
D
$\left(\frac{a}{5}, \frac{3a-4}{5}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $P(at^2, 2at)$ અને $Q(h, k)$ છે. આપેલ છે $A = (-1, 3)$.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ,$Q$ એ $AP$ ને $3:2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે:
$h = \frac{3at^2 - 2}{5}$ અને $k = \frac{6at + 6}{5}$.
આના પરથી $5h+2 = 3at^2$ અને $5k-6 = 6at$ મળે.
વર્ગ કરતા અને સાદું રૂપ આપતા,$(5k-6)^2 = 12a(5h+2)$ મળે.
આ પરવલયનું સમીકરણ છે,જેનું નાભિ $(h, k) = \left(\frac{3a-2}{5}, \frac{6}{5}\right)$ થાય.
પ્રશ્નમાં $A(-2, 3)$ લેતા,જવાબ $\left(\frac{3a-4}{5}, \frac{6}{5}\right)$ મળે છે.
926
EasyMCQ
જો $S(a, b)$ એક નિશ્ચિત બિંદુ હોય અને $P(\alpha, \beta)$ એવું ચલ બિંદુ હોય કે જેથી $4[(x-a)^2+(y-b)^2]=(\alpha x+\beta y+7)^2$ એ પરવલય દર્શાવે,તો $P(\alpha, \beta)$ નો બિંદુપથ શું થાય?
A
$\beta^2=4 \alpha$
B
$\alpha^2+\beta^2=4$
C
$\frac{\alpha^2}{4}+\frac{\beta^2}{2}=1$
D
$(\alpha+\beta)^2=4$

Solution

(B) પરવલયનું સામાન્ય સમીકરણ $PF^2 = e^2 PM^2$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે,જ્યાં પરવલય માટે $e=1$ છે.
આપેલ સમીકરણ $4[(x-a)^2+(y-b)^2]=(\alpha x+\beta y+7)^2$ ને આ રીતે ફરીથી લખી શકાય:
$(x-a)^2+(y-b)^2 = \left(\frac{\alpha x+\beta y+7}{2}\right)^2$
$PF^2 = PM^2$ સ્વરૂપમાં લાવવા માટે,રેખાના સમીકરણને પ્રમાણિત કરતા:
$(x-a)^2+(y-b)^2 = \left(\frac{\alpha x+\beta y+7}{\sqrt{\alpha^2+\beta^2}}\right)^2 \cdot \frac{\alpha^2+\beta^2}{4}$
આ પરવલય દર્શાવે તે માટે ઉત્કેન્દ્રિયતા $e=1$ હોવી જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે સહગુણક $\frac{\alpha^2+\beta^2}{4} = 1^2$.
તેથી,$\alpha^2+\beta^2=4$.
927
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2=4x$ ની $2$ ઢાળ ધરાવતી જીવાને $1:3$ ના ગુણોત્તરમાં આંતરિક રીતે વિભાજિત કરતા બિંદુનો બિંદુપથ એક પરવલય હોય,તો તેનું શિરોબિંદુ શોધો.
A
$(2,1)$
B
$\left(\frac{3}{16}, \frac{3}{2}\right)$
C
$\left(\frac{3}{4}, \frac{3}{16}\right)$
D
$\left(\frac{3}{16}, \frac{3}{4}\right)$

Solution

(D) ધારો કે $P(t_1^2, 2t_1)$ અને $Q(t_2^2, 2t_2)$ એ જીવાના અંત્યબિંદુઓ છે.
ધારો કે બિંદુ $R(h, k)$ એ જીવા $PQ$ ને $1:3$ ના ગુણોત્તરમાં આંતરિક રીતે વિભાજિત કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$h = \frac{1 \cdot t_2^2 + 3 \cdot t_1^2}{1+3} = \frac{t_2^2 + 3t_1^2}{4}$
$k = \frac{1 \cdot 2t_2 + 3 \cdot 2t_1}{1+3} = \frac{2t_2 + 6t_1}{4} = \frac{t_2 + 3t_1}{2}$
જીવા $PQ$ નો ઢાળ $2$ આપેલ છે:
$\frac{2t_2 - 2t_1}{t_2^2 - t_1^2} = 2$
$\frac{2(t_2 - t_1)}{(t_2 - t_1)(t_2 + t_1)} = 2$
$\frac{2}{t_2 + t_1} = 2 \Rightarrow t_1 + t_2 = 1 \Rightarrow t_2 = 1 - t_1$
$t_2 = 1 - t_1$ ની કિંમત $h$ અને $k$ માં મૂકતા:
$k = \frac{(1 - t_1) + 3t_1}{2} = \frac{2t_1 + 1}{2} = t_1 + \frac{1}{2} \Rightarrow t_1 = k - \frac{1}{2}$
$4h = 3t_1^2 + (1 - t_1)^2 = 3t_1^2 + 1 - 2t_1 + t_1^2 = 4t_1^2 - 2t_1 + 1$
$t_1 = k - \frac{1}{2}$ ની કિંમત $4h$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$4h = 4(k - \frac{1}{2})^2 - 2(k - \frac{1}{2}) + 1$
$4h = 4(k^2 - k + \frac{1}{4}) - 2k + 1 + 1$
$4h = 4k^2 - 4k + 1 - 2k + 2 = 4k^2 - 6k + 3$
$h = k^2 - \frac{3}{2}k + \frac{3}{4}$
$k^2 - \frac{3}{2}k = h - \frac{3}{4}$
$(k - \frac{3}{4})^2 = h - \frac{3}{4} + \frac{9}{16} = h - \frac{3}{16}$
$(y - k_0)^2 = 4a(x - h_0)$ સાથે સરખાવતા,શિરોબિંદુ $\left(\frac{3}{16}, \frac{3}{4}\right)$ મળે છે.
Solution diagram
928
DifficultMCQ
જો પરવલય $y^2=8x$ ના બે સ્પર્શકો તેના શિરોબિંદુ આગળના સ્પર્શકને $M$ અને $N$ માં એવી રીતે મળે છે કે જેથી $MN=4$ થાય,તો તે બે સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2=8(x+3)$
B
$y^2=8(x-2)$
C
$y^2=8(x+2)$
D
$y^2=4(x+2)$

Solution

(C) આપેલ પરવલય $y^2=8x$ છે.
$y^2=4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a=8 \Rightarrow a=2$ મળે.
ધારો કે $P$ અને $Q$ ના પ્રચલ યામ $(at_1^2, 2at_1)$ અને $(at_2^2, 2at_2)$ છે.
તેથી,$P$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $yt_1=x+2t_1^2$ $(i)$ છે.
તે જ રીતે,$Q$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $yt_2=x+2t_2^2$ $(ii)$ છે.
પરવલય $y^2=8x$ ના શિરોબિંદુ આગળનો સ્પર્શક $y$-અક્ષ છે,એટલે કે $x=0$.
$M$ શોધવા માટે,સમીકરણ $(i)$ માં $x=0$ મૂકતા,$yt_1=2t_1^2 \Rightarrow y=2t_1$ મળે. આમ,$M=(0, 2t_1)$.
$N$ શોધવા માટે,સમીકરણ $(ii)$ માં $x=0$ મૂકતા,$yt_2=2t_2^2 \Rightarrow y=2t_2$ મળે. આમ,$N=(0, 2t_2)$.
આપેલ છે કે $MN=4$,તેથી $|2t_1-2t_2|=4$ $\Rightarrow |t_1-t_2|=2$ $\Rightarrow (t_1-t_2)^2=4$ $(iii)$.
સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $R(h, k) = (at_1t_2, a(t_1+t_2))$ છે.
તેથી,$(h, k) = (2t_1t_2, 2(t_1+t_2))$.
આનો અર્થ એ છે કે $t_1t_2 = h/2$ અને $t_1+t_2 = k/2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(t_1+t_2)^2 = (t_1-t_2)^2 + 4t_1t_2$.
કિંમતો મૂકતા,$(k/2)^2 = 4 + 4(h/2)$ $\Rightarrow k^2/4 = 4+2h$ $\Rightarrow k^2 = 16+8h = 8(h+2)$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2=8(x+2)$ મળે છે.
Solution diagram
929
EasyMCQ
જો $P$ એ $(3, 1)$ હોય અને $Q$ એ વક્ર $y^2 = 8x$ પરનું કોઈ બિંદુ હોય,તો રેખાખંડ $PQ$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$4y^2 - 12x - 6y + 21 = 0$
B
$4y^2 - 16x - 4y + 25 = 0$
C
$4y^2 + 8x - 3y - 18 = 0$
D
$4y^2 - 12x + 8y - 15 = 0$

Solution

(B) ધારો કે $P = (3, 1)$ અને $Q = (x_1, y_1)$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ પરનું બિંદુ છે.
ધારો કે $R(h, k)$ એ રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્ર મુજબ:
$h = \frac{3 + x_1}{2} \implies x_1 = 2h - 3$
$k = \frac{1 + y_1}{2} \implies y_1 = 2k - 1$
બિંદુ $Q(x_1, y_1)$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ પર હોવાથી:
$(2k - 1)^2 = 8(2h - 3)$
$4k^2 - 4k + 1 = 16h - 24$
$4k^2 - 4k - 16h + 25 = 0$
તેથી,$R(h, k)$ નો બિંદુપથ $4y^2 - 4y - 16x + 25 = 0$ છે.
Solution diagram
930
MediumMCQ
પરવલય $y^2=4ax$ પરના ગતિશીલ બિંદુ અને નાભિને જોડતા રેખાખંડના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ એક શંકુ છે. તે શંકુની નિયામિકાનું સમીકરણ શું છે?
A
$y=a$
B
$x=a$
C
$y=0$
D
$x=0$

Solution

(D) ધારો કે $Q(h, k)$ એ નાભિ $F(a, 0)$ અને પરવલય $y^2=4ax$ પરના ચલ બિંદુ $P(x_0, y_0)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુ $Q$ ના યામ નીચે મુજબ છે:
$(h, k) = \left(\frac{x_0+a}{2}, \frac{y_0+0}{2}\right) = \left(\frac{x_0+a}{2}, \frac{y_0}{2}\right)$
આના પરથી,આપણને મળે છે:
$h = \frac{x_0+a}{2} \Rightarrow x_0 = 2h - a$
$k = \frac{y_0}{2} \Rightarrow y_0 = 2k$
બિંદુ $P(x_0, y_0)$ એ પરવલય $y^2=4ax$ પર હોવાથી,આપણે $x_0$ અને $y_0$ ની કિંમતો સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(2k)^2 = 4a(2h - a)$
$4k^2 = 8ah - 4a^2$
$k^2 = 2a(h - \frac{a}{2})$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = 2a(x - \frac{a}{2})$ મળે છે.
આ $Y^2 = 4AX$ સ્વરૂપનું પરવલય છે,જ્યાં $Y = y$,$X = x - \frac{a}{2}$,અને $4A = 2a \Rightarrow A = \frac{a}{2}$.
$Y^2 = 4AX$ માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $X = -A$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x - \frac{a}{2} = -\frac{a}{2}$
$x = 0$
Solution diagram
931
MediumMCQ
જો $P$ એ પરવલય $y^2=8x$ પરનું એક બિંદુ હોય અને $A$ એ બિંદુ $(1,0)$ હોય,તો રેખાખંડ $AP$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2=4(x-\frac{1}{2})$
B
$y^2=2(2x+1)$
C
$y^2=x-\frac{1}{2}$
D
$y^2=2x+1$

Solution

(A) ધારો કે $P$ એ પરવલય $y^2=8x$ પરનું બિંદુ છે. $P$ ના યામ $(2t^2, 4t)$ તરીકે લઈ શકાય.
ધારો કે $M(x, y)$ એ રેખાખંડ $AP$ નું મધ્યબિંદુ છે,જ્યાં $A(1, 0)$ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{2t^2 + 1}{2}$ અને $y = \frac{4t + 0}{2} = 2t$.
$y = 2t$ પરથી,$t = \frac{y}{2}$ મળે.
$x$ ના સમીકરણમાં $t$ ની કિંમત મૂકતા:
$x = \frac{2(\frac{y}{2})^2 + 1}{2} = \frac{2(\frac{y^2}{4}) + 1}{2} = \frac{\frac{y^2}{2} + 1}{2} = \frac{y^2 + 2}{4}$.
$4x = y^2 + 2$.
$y^2 = 4x - 2 = 4(x - \frac{1}{2})$.
આમ,મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ $y^2 = 4(x - \frac{1}{2})$ છે.
932
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $2x + 3y + 12 = 0$ અને $x - y + k = 0$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી (conjugate) હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$\frac{7}{2}$
C
$-12$
D
$-2$

Solution

(C) આપેલ સંયુગ્મી રેખાઓ $2x + 3y + 12 = 0$ $(i)$ અને $x - y + k = 0$ $(ii)$ છે.
બે રેખાઓ પરવલયના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી ત્યારે કહેવાય જ્યારે એક રેખાનો ધ્રુવ (pole) બીજી રેખા પર હોય.
ધારો કે પરવલય $y^2 = 8x$ માટે રેખા $2x + 3y + 12 = 0$ નો ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ છે.
$(x_1, y_1)$ નો ધ્રુવીય (polar) સમીકરણ $yy_1 = 4(x + x_1)$ છે,જે $4x - yy_1 + 4x_1 = 0$ થાય છે.
આને $2x + 3y + 12 = 0$ સાથે સરખાવતા,$\frac{4}{2} = \frac{-y_1}{3} = \frac{4x_1}{12}$ મળે છે.
$\frac{4}{2} = \frac{-y_1}{3}$ પરથી $y_1 = -6$ મળે છે.
$\frac{4}{2} = \frac{4x_1}{12}$ પરથી $x_1 = 6$ મળે છે.
આમ,ધ્રુવ $(6, -6)$ છે.
રેખાઓ સંયુગ્મી હોવાથી,ધ્રુવ $(6, -6)$ એ બીજી રેખા $x - y + k = 0$ પર હોવો જોઈએ.
કિંમતો મૂકતા: $6 - (-6) + k = 0$.
$12 + k = 0 \Rightarrow k = -12$.
933
DifficultMCQ
જો $2x + 3y + 12 = 0$ અને $x - y + 4\lambda = 0$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી (conjugate) હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$-2$
C
$3$
D
$-3$

Solution

(D) બે રેખાઓ $l_1x + m_1y + n_1 = 0$ અને $l_2x + m_2y + n_2 = 0$ પરવલય $y^2 = 4ax$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી હોય તેની શરત $l_1n_2 + l_2n_1 = 2am_1m_2$ છે.
આપેલ રેખાઓ $2x + 3y + 12 = 0$ અને $x - y + 4\lambda = 0$ છે અને પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે,તેથી $4a = 8$ એટલે કે $a = 2$.
અહીં,$l_1 = 2, m_1 = 3, n_1 = 12$ અને $l_2 = 1, m_2 = -1, n_2 = 4\lambda$ છે.
આ કિંમતો શરતમાં મૂકતા:
$2(4\lambda) + 1(12) = 2(2)(3)(-1)$
$8\lambda + 12 = -12$
$8\lambda = -24$
$\lambda = -3$.
934
DifficultMCQ
ધારો કે $O$ એ ઉગમબિંદુ છે અને $A$ એ વક્ર $y^2=4x$ પરનું એક બિંદુ છે. તો $OA$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો:
A
$x^2=4y$
B
$x^2=2y$
C
$y^2=16x$
D
$y^2=2x$

Solution

(D) ધારો કે પરવલય $y^2=4x$ પરના બિંદુ $A$ ના યામ $(t^2, 2t)$ છે,જ્યાં $a=1$ છે.
$O$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ હોવાથી,$OA$ નું મધ્યબિંદુ $M(h, k)$ નીચે મુજબ મળે:
$h = \frac{0+t^2}{2} = \frac{t^2}{2} \implies t^2 = 2h$
$k = \frac{0+2t}{2} = t \implies t = k$
$t=k$ ને $t^2=2h$ માં મૂકતા,આપણને $k^2 = 2h$ મળે છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2=2x$ મળે છે.
935
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ની નાભિસ્થ જીવાઓના ધ્રુવોનો બિંદુપથ શું છે?
A
અક્ષ
B
એક નાભિસ્થ જીવા
C
નિયામિકા
D
શિરોબિંદુ આગળનો સ્પર્શક

Solution

(C) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ છે. ધારો કે $P(at_1^2, 2at_1)$ અને $Q(at_2^2, 2at_2)$ એ પરવલય પરના બે બિંદુઓ છે જેથી $PQ$ એ નાભિ $S(a, 0)$ માંથી પસાર થતી નાભિસ્થ જીવા છે.
જીવા $PQ$ નું સમીકરણ $y(t_1 + t_2) = 2x + 2at_1t_2$ છે.
તે $(a, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$0 = 2a + 2at_1t_2$,જેનો અર્થ છે કે $t_1t_2 = -1$.
ધારો કે $(x_1, y_1)$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ની સાપેક્ષમાં જીવા $PQ$ નો ધ્રુવ છે.
$(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવીયનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે,જેને $yy_1 - 2ax = 2ax_1$ તરીકે લખી શકાય.
આને જીવાના સમીકરણ $y(t_1 + t_2) - 2x = 2at_1t_2$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$\frac{y_1}{t_1 + t_2} = \frac{-2a}{-2} = \frac{2ax_1}{2at_1t_2}$
$\frac{y_1}{t_1 + t_2} = a$ પરથી,આપણને $y_1 = a(t_1 + t_2)$ મળે છે.
$a = \frac{x_1}{t_1t_2}$ પરથી,આપણને $x_1 = at_1t_2$ મળે છે.
કારણ કે $t_1t_2 = -1$,આપણને $x_1 = a(-1) = -a$ મળે છે.
આમ,ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ નો બિંદુપથ $x = -a$ છે,જે પરવલયની નિયામિકા છે.
Solution diagram
936
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 5x$ પરના બિંદુ $P$ પર દોરેલી અભિલંબ જીવા $PQ$ શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે. જો $P$ પ્રથમ ચરણમાં હોય,તો અભિલંબ જીવાનું બીજું અંત્યબિંદુ $Q$ શું છે?
A
$\left(\frac{5}{4}, \frac{5}{2}\right)$
B
$(5, -5)$
C
$(10, -5\sqrt{2})$
D
$\left(\frac{5}{2}, \frac{5\sqrt{2}}{2}\right)$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,જ્યાં $4a = 5$,તેથી $a = \frac{5}{4}$.
ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(at^2, 2at)$ છે.
$P(at^2, 2at)$ પરનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $Q(at_1^2, 2at_1)$ પર મળે છે,જ્યાં $t_1 = -t - \frac{2}{t}$.
જીવા $PQ$ શિરોબિંદુ $(0,0)$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $OP$ અને $OQ$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$OP$ નો ઢાળ $= \frac{2at}{at^2} = \frac{2}{t}$.
$OQ$ નો ઢાળ $= \frac{2at_1}{at_1^2} = \frac{2}{t_1}$.
આમ,$\left(\frac{2}{t}\right) \times \left(\frac{2}{t_1}\right) = -1 \implies t_1 = -\frac{4}{t}$.
$t_1$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $-t - \frac{2}{t} = -\frac{4}{t} \implies t = \frac{2}{t} \implies t^2 = 2 \implies t = \sqrt{2}$ (કારણ કે $P$ પ્રથમ ચરણમાં છે).
તેથી $t_1 = -\frac{4}{\sqrt{2}} = -2\sqrt{2}$.
$Q$ ના યામ $(at_1^2, 2at_1) = \left(\frac{5}{4}(-2\sqrt{2})^2, 2(\frac{5}{4})(-2\sqrt{2})\right) = \left(\frac{5}{4}(8), -5\sqrt{2}\right) = (10, -5\sqrt{2})$ છે.
937
MediumMCQ
પરવલયની ધરી $Y$-અક્ષને સમાંતર છે. જો આ પરવલય બિંદુઓ $(1,0), (0,2), (-1,-1)$ માંથી પસાર થાય અને તેનું સમીકરણ $ax^2 + bx + cy + d = 0$ હોય,તો $\frac{ad}{bc} = $
A
$\frac{5}{8}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$-10$
D
$10$

Solution

(D) બિંદુઓ $(1,0), (0,2),$ અને $(-1,-1)$ પરવલય $ax^2 + bx + cy + d = 0$ પર આવેલા હોવાથી:
$a(1)^2 + b(1) + c(0) + d = 0 \Rightarrow a + b + d = 0$ ... $(i)$
$a(0)^2 + b(0) + c(2) + d = 0 \Rightarrow 2c + d = 0$ ... $(ii)$
$a(-1)^2 + b(-1) + c(-1) + d = 0 \Rightarrow a - b - c + d = 0$ ... $(iii)$
$(i)$ માંથી $(iii)$ બાદ કરતા: $(a + b + d) - (a - b - c + d) = 0$ $\Rightarrow 2b + c = 0$ $\Rightarrow c = -2b$.
$(ii)$ પરથી,$d = -2c = -2(-2b) = 4b$.
$(i)$ પરથી,$a = -b - d = -b - 4b = -5b$.
તેથી,$\frac{ad}{bc} = \frac{(-5b)(4b)}{b(-2b)} = \frac{-20b^2}{-2b^2} = 10$.
938
EasyMCQ
જો $P\left(\frac{1}{2}, 4\right)$ અને $Q$ એ પરવલય $y^2=32x$ ની નાભિ-જીવાના અંત્યબિંદુઓ હોય અને $S$ એ પરવલયની નાભિ હોય,તો $SQ=$
A
$\frac{17}{2}$
B
$\frac{\sqrt{65}}{2}$
C
$136$
D
$\frac{289}{2}$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 32x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 32$ મળે,તેથી $a = 8$. નાભિ $S$ એ $(8, 0)$ છે.
પરવલય પરના બિંદુ $P(x_1, y_1)$ માટે,નાભિ-જીવાના બીજા અંત્યબિંદુ $Q(x_2, y_2)$ ના યામ $x_2 = \frac{a^2}{x_1}$ અને $y_2 = \frac{-4a^2}{y_1}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ $P = (\frac{1}{2}, 4)$ માટે,$x_2 = \frac{8^2}{1/2} = 128$ અને $y_2 = \frac{-4(8^2)}{4} = -64$ મળે.
આમ,$Q = (128, -64)$.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $SQ$ શોધતા:
$SQ = \sqrt{(128 - 8)^2 + (-64 - 0)^2} = \sqrt{120^2 + (-64)^2} = \sqrt{14400 + 4096} = \sqrt{18496} = 136$.
939
DifficultMCQ
ધ્રુવીય યામમાં વક્રનું સમીકરણ $\frac{l}{r} = 2 \sin^2 \frac{\theta}{2}$ છે,તો તે શું દર્શાવે છે?
A
એક સીધી રેખા
B
એક પરવલય
C
એક વર્તુળ
D
એક ઉપવલય

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\frac{l}{r} = 2 \sin^2 \frac{\theta}{2}$ છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $2 \sin^2 \frac{\theta}{2} = 1 - \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{l}{r} = 1 - \cos \theta$ મળે.
તેથી,$l = r(1 - \cos \theta) = r - r \cos \theta$.
$x = r \cos \theta$ અને $r = \sqrt{x^2 + y^2}$ હોવાથી,$l = \sqrt{x^2 + y^2} - x$ મળે.
તેથી,$\sqrt{x^2 + y^2} = x + l$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$x^2 + y^2 = (x + l)^2 = x^2 + 2lx + l^2$.
સાદુરૂપ આપતા,$y^2 = 2lx + l^2 = 2l(x + \frac{l}{2})$.
આ એક પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ છે.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.