Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 45 of 1007 questions in Gujarati

801
MediumMCQ
રેખા $y-x=1$ અને વક્ર $x=y^2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{2 \sqrt{3}}{8}$
B
$\frac{3 \sqrt{2}}{5}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{4}$
D
$\frac{3 \sqrt{2}}{8}$

Solution

(D) આપેલી રેખા $x - y + 1 = 0$ છે. વક્ર $x = y^2$ છે.
ધારો કે વક્ર પરનું બિંદુ $P(y^2, y)$ છે.
બિંદુ $P$ થી રેખા $x - y + 1 = 0$ નું અંતર $d = \frac{|y^2 - y + 1|}{\sqrt{1^2 + (-1)^2}} = \frac{|y^2 - y + 1|}{\sqrt{2}}$ છે.
બધા વાસ્તવિક $y$ માટે $y^2 - y + 1 > 0$ હોવાથી,$d = \frac{y^2 - y + 1}{\sqrt{2}}$ મળે.
લઘુત્તમ અંતર શોધવા માટે,આપણે $f(y) = y^2 - y + 1$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય શોધીએ.
વિકલન કરતા,$f'(y) = 2y - 1$. $f'(y) = 0$ લેતા $y = \frac{1}{2}$ મળે.
ન્યૂનતમ મૂલ્ય $f(\frac{1}{2}) = (\frac{1}{2})^2 - \frac{1}{2} + 1 = \frac{1}{4} - \frac{1}{2} + 1 = \frac{3}{4}$ છે.
તેથી,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{3/4}{\sqrt{2}} = \frac{3}{4 \sqrt{2}} = \frac{3 \sqrt{2}}{8}$ થાય.
802
EasyMCQ
પરવલય $x^2=12y$ ના શિરોબિંદુને તેના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $...$ ચોરસ એકમ છે.
A
$8$
B
$12$
C
$16$
D
$18$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = 12y$ છે. આને $x^2 = 4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 12$ મળે છે,તેથી $a = 3$.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $(0, 0)$ પર છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(2a, a)$ અને $(-2a, a)$ છે,જે $(6, 3)$ અને $(-6, 3)$ થાય છે.
ત્રિકોણ $(0, 0)$,$(6, 3)$ અને $(-6, 3)$ શિરોબિંદુઓ દ્વારા બને છે.
ત્રિકોણનો પાયો નાભિલંબની લંબાઈ છે,જે $4a = 12$ છે.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ શિરોબિંદુથી નાભિલંબ સુધીનું અંતર છે,જે $a = 3$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 12 \times 3 = 18$ ચોરસ એકમ છે.
803
EasyMCQ
જો $a > 0$ અને $b^2 - 4ac = 0$ હોય,તો વક્ર $y = ax^2 + bx + c$
A
$x$-અક્ષને છેદે છે
B
$x$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને તેની નીચે રહે છે
C
સંપૂર્ણપણે $x$-અક્ષની ઉપર રહે છે
D
$x$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને તેની ઉપર રહે છે

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત પદાવલિ $y = ax^2 + bx + c$ છે.
અહીં $a > 0$ હોવાથી,પરવલય ઉપરની તરફ ખુલે છે.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = 0$ સૂચવે છે કે દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બે સમાન વાસ્તવિક બીજ છે.
આનો અર્થ એ છે કે વક્ર $x$-અક્ષને માત્ર એક બિંદુએ સ્પર્શે છે.
$a > 0$ હોવાથી,પરવલયનું શિરોબિંદુ તેની ન્યૂનતમ કિંમત પર છે,જે $x$-અક્ષ પર $0$ છે,અને બાકીનો વક્ર $x$-અક્ષની ઉપર રહે છે.
તેથી,વક્ર $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને તેની ઉપર રહે છે.
804
MediumMCQ
જો $x^2 = 8ay$ એ $x^2 - 4y + 6x + 15 = 0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ હોય જ્યારે ઉગમબિંદુને અક્ષોના સ્થળાંતર દ્વારા $(\alpha, \beta)$ બિંદુ પર ખસેડવામાં આવે,તો $2\alpha + 8\beta^2 =$
A
$8$
B
$18$
C
$12$
D
$16$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^2 + 6x - 4y + 15 = 0$ છે.
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(x^2 + 6x + 9) - 9 - 4y + 15 = 0$.
$(x + 3)^2 - 4y + 6 = 0$.
$(x + 3)^2 = 4y - 6$.
$(x + 3)^2 = 4(y - \frac{3}{2})$.
આને રૂપાંતરિત સમીકરણ $(x - \alpha)^2 = 8a(y - \beta)$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$x - \alpha = x + 3 \Rightarrow \alpha = -3$.
$y - \beta = y - \frac{3}{2} \Rightarrow \beta = \frac{3}{2}$.
$8a = 4 \Rightarrow a = \frac{1}{2}$.
હવે,$2\alpha + 8\beta^2$ ની ગણતરી કરતા:
$2(-3) + 8(\frac{3}{2})^2 = -6 + 8(\frac{9}{4}) = -6 + 18 = 12$.
805
MediumMCQ
જો બિંદુ $P$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી બિંદુ $A(1, 1)$ અને રેખા $x+y+2=0$ થી તેનું અંતર સમાન રહે,તો $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
એક સીધી રેખા
B
સીધી રેખાઓની જોડી
C
એક પરવલય
D
એક ઉપવલય

Solution

(C) ધારો કે $P$ ના યામ $(x, y)$ છે. $P(x, y)$ નું $A(1, 1)$ થી અંતર $\sqrt{(x-1)^2 + (y-1)^2}$ છે.
$P(x, y)$ નું રેખા $x+y+2=0$ થી અંતર $\frac{|x+y+2|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{|x+y+2|}{\sqrt{2}}$ છે.
આપેલ શરત મુજબ,આ અંતરો સમાન છે:
$(x-1)^2 + (y-1)^2 = \frac{(x+y+2)^2}{2}$
$2(x^2 - 2x + 1 + y^2 - 2y + 1) = x^2 + y^2 + 4 + 2xy + 4x + 4y$
$2x^2 + 2y^2 - 4x - 4y + 4 = x^2 + y^2 + 2xy + 4x + 4y + 4$
$x^2 + y^2 - 2xy - 8x - 8y = 0$
આ સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં $a=1, b=1, h=-1, g=-4, f=-4, c=0$.
અહીં,$h^2 - ab = (-1)^2 - (1)(1) = 1 - 1 = 0$.
કારણ કે $h^2 - ab = 0$,તેથી બિંદુપથ એક પરવલય છે.
806
MediumMCQ
બિંદુ $(-1, -2)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર બે સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. જો આ સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો $\tan \theta = $
A
$1$
B
$0$
C
$\infty$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(C) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ $SS_1 = T^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$S = y^2 - 4x$,$S_1 = (-2)^2 - 4(-1) = 8$,અને $T = -2y - 2x + 2$.
$SS_1 = T^2$ માં કિંમતો મૂકતા:
$(y^2 - 4x)(8) = (-2y - 2x + 2)^2$.
$4$ વડે ભાગતા:
$2(y^2 - 4x) = (x + y - 1)^2$.
$x^2 + 2xy - y^2 + 6x - 2y + 1 = 0$.
આ રેખાઓની જોડ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે,જ્યાં $a = 1, h = 1, b = -1$.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = |\frac{2\sqrt{h^2 - ab}}{a + b}|$ છે.
અહીં $a + b = 1 + (-1) = 0$ હોવાથી,છેદ $0$ થાય છે,જેનો અર્થ છે કે $\tan \theta = \infty$.
807
MediumMCQ
વિધાન $(A)$: વક્રો $y^2 = 4x$ અને $x^2 = -2y$ એ $(0,0)$ અને $(2, -2)$ બિંદુએ લંબરૂપે છેદે છે.
કારણ $(R)$: જો બે વક્રોના છેદબિંદુએ દોરેલા સ્પર્શકોના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ હોય,તો તે વક્રો એકબીજાને લંબરૂપે છેદે છે તેમ કહેવાય. નીચેનામાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
A
$(A)$ સાચું છે,$(R)$ સાચું છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ સાચું છે,$(R)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(D) વક્ર $y^2 = 4x$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા $2y \frac{dy}{dx} = 4$,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{2}{y}$. બિંદુ $(2, -2)$ પર,$m_1 = \frac{2}{-2} = -1$.
વક્ર $x^2 = -2y$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા $2x = -2 \frac{dy}{dx}$,તેથી $\frac{dy}{dx} = -x$. બિંદુ $(2, -2)$ પર,$m_2 = -2$.
ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 \times m_2 = (-1) \times (-2) = 2 \neq -1$. આમ,વક્રો $(2, -2)$ પર લંબરૂપે છેદતા નથી.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ પર,સ્પર્શકો $x=0$ (શિરોલંબ) અને $y=0$ (ક્ષૈતિજ) છે,જે લંબ છે,પરંતુ વિધાનમાં $(1,2)$ બિંદુનો ઉલ્લેખ છે જે ખોટું છે કારણ કે $(1,2)$ બિંદુ વક્રો પર નથી.
તેથી,વિધાન $(A)$ ખોટું છે અને કારણ $(R)$ સાચું છે.
808
MediumMCQ
જો બે વર્તુળો $x^2+y^2-6x-6y+13=0$ અને $x^2+y^2-8y+9=0$ એ $A$ અને $B$ માં છેદે,તો જે પરવલયની નિયામિકા રેખા $AB$ હોય અને શિરોબિંદુ $O(0,0)$ હોય,તેનું નાભિ શોધો.
A
$\left(\frac{3}{5}, \frac{1}{5}\right)$
B
$\left(-\frac{3}{5}, \frac{1}{5}\right)$
C
$\left(-\frac{3}{5}, -\frac{1}{5}\right)$
D
$\left(\frac{3}{5}, -\frac{1}{5}\right)$

Solution

(B) વર્તુળોના સમીકરણો $C_1: x^2+y^2-6x-6y+13=0$ અને $C_2: x^2+y^2-8y+9=0$ છે.
સામાન્ય જીવા $AB$ નું સમીકરણ $C_1 - C_2 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2+y^2-6x-6y+13) - (x^2+y^2-8y+9) = 0$
$-6x+2y+4 = 0 \Rightarrow 3x-y-2 = 0$.
આ પરવલયની નિયામિકા છે.
નિયામિકાનો ઢાળ $m_D = 3$ છે.
પરવલયની અક્ષ નિયામિકાને લંબ છે અને શિરોબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે.
અક્ષનો ઢાળ $m_A = -1/3$ છે.
અક્ષનું સમીકરણ $y - 0 = -1/3(x - 0) \Rightarrow x+3y = 0$ છે.
શિરોબિંદુથી નિયામિકા પરના લંબપાદનું બિંદુ $3x-y-2=0$ અને $x+3y=0$ નું છેદબિંદુ છે.
આ ઉકેલતા,આપણને $x = 3/5$ અને $y = -1/5$ મળે છે. આ બિંદુ $Z(3/5, -1/5)$ છે.
શિરોબિંદુ $O(0,0)$ એ નાભિ $S(\alpha, \beta)$ અને લંબપાદ $Z(3/5, -1/5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$0 = (\alpha + 3/5)/2 \Rightarrow \alpha = -3/5$
$0 = (\beta - 1/5)/2 \Rightarrow \beta = 1/5$.
આમ,નાભિ $(-3/5, 1/5)$ છે.
Solution diagram
809
MediumMCQ
આપેલ વક્રનું સમીકરણ $x^2-4x+4y-8=0$ છે. નીચેનાને જોડો:
યાદી-$I$યાદી-$II$
$(A)$ નાભિ$(I)$ $(4,2)$
$(B)$ શિરોબિંદુ$(II)$ $(3,2)$
$(C)$ નાભિલંબનું એક અંત્યબિંદુ$(III)$ $(2,3)$
$(D)$ અક્ષ અને નિયામિકાનું છેદબિંદુ$(IV)$ $(2,4)$
$(V)$ $(2,2)$

સાચી જોડણી છે:
A
$A-II, B-III, C-I, D-IV$
B
$A-IV, B-III, C-I, D-V$
C
$A-V, B-III, C-IV, D-I$
D
$A-V, B-III, C-I, D-IV$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2-4x+4y-8=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગની રીતે:
$x^2-4x+4 = -4y+8+4$
$(x-2)^2 = -4(y-3)$
$(x-h)^2 = 4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,$h=2, k=3$ અને $4a = -4 \Rightarrow a = -1$ મળે છે.
$(B)$ શિરોબિંદુ $(h, k) = (2, 3)$ છે.
$(A)$ નાભિ $(h, k+a) = (2, 3-1) = (2, 2)$ છે.
$(C)$ નાભિલંબનું એક અંત્યબિંદુ $(h+2a, k+a) = (2-2, 3-1) = (0, 2)$ અથવા $(h-2a, k+a) = (2+2, 3-1) = (4, 2)$ છે. વિકલ્પો મુજબ,$(4, 2)$ સાચું છે.
$(D)$ અક્ષ અને નિયામિકાનું છેદબિંદુ $(h, k-a) = (2, 3-(-1)) = (2, 4)$ છે.
આમ,સાચી જોડણી $A-V, B-III, C-I, D-IV$ છે.
810
EasyMCQ
જો $ax^2+2hxy+by^2-82x+98y+144=0$ એ $(2,-3)$ નાભિ અને $3x-2y+5=0$ નિયામિકા ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ હોય,તો $ax^2+2hxy+by^2=0$ શું દર્શાવે છે?
A
ઉગમબિંદુ આગળ $\frac{\pi}{3}$ ખૂણો બનાવતી બે રેખાઓ
B
$\frac{a}{b}$ ઉત્કેન્દ્રતા ધરાવતો શંકુ
C
બે લંબ રેખાઓ
D
બે સંપાતી રેખાઓ

Solution

(D) પરવલય માટે,પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x, y)$ થી નાભિ $S$ સુધીનું અંતર એ $P$ થી નિયામિકા $L$ સુધીના લંબ અંતર જેટલું હોય છે.
$PS = PN$
$\Rightarrow \sqrt{(x-2)^2+(y+3)^2} = \left|\frac{3x-2y+5}{\sqrt{3^2+(-2)^2}}\right|$
$\Rightarrow (x-2)^2+(y+3)^2 = \frac{(3x-2y+5)^2}{13}$
$\Rightarrow 13(x^2-4x+4+y^2+6y+9) = 9x^2+4y^2+25-12xy-20y+30x$
$\Rightarrow 13x^2-52x+52+13y^2+78y+117 = 9x^2+4y^2-12xy+30x-20y+25$
$\Rightarrow 4x^2+12xy+9y^2-82x+98y+144 = 0$
આ સમીકરણને આપેલ સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2-82x+98y+144=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=4, h=6, b=9$ મળે છે.
હવે,સમીકરણ $ax^2+2hxy+by^2=0$ એ $4x^2+12xy+9y^2=0$ બને છે.
જેને $(2x+3y)^2=0$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં વિવેચક $h^2-ab = 6^2-(4)(9) = 36-36=0$ હોવાથી,તે બે સંપાતી રેખાઓ દર્શાવે છે.
Solution diagram
811
DifficultMCQ
પરવલય $(2 x - 3 y - 5)^2 = 20(3 x + 2 y + 1)$ ની નિયામિકાનું સમીકરણ શું છે?
A
$3 x + 2 y + 1 + 5 = 0$
B
$3 x + 2 y + 1 - 5 = 0$
C
$2 x - 3 y - 5 + 5 = 0$
D
$2 x - 3 y - 5 - 5 = 0$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $(2 x - 3 y - 5)^2 = 20(3 x + 2 y + 1)$ છે.
આપણે આને $\left( \frac{2 x - 3 y - 5}{\sqrt{2^2 + (-3)^2}} \right)^2 = \frac{20}{13} \left( \frac{3 x + 2 y + 1}{\sqrt{3^2 + 2^2}} \right) \sqrt{13}$ સ્વરૂપમાં ફરીથી લખીએ.
ધારો કે $Y = \frac{2 x - 3 y - 5}{\sqrt{13}}$ અને $X = \frac{3 x + 2 y + 1}{\sqrt{13}}$.
સમીકરણ $Y^2 = \frac{20}{\sqrt{13}} X$ બને છે.
$Y^2 = 4 a X$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4 a = \frac{20}{\sqrt{13}}$ મળે છે,તેથી $a = \frac{5}{\sqrt{13}}$.
નિયામિકા $X = -a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $\frac{3 x + 2 y + 1}{\sqrt{13}} = -\frac{5}{\sqrt{13}}$ છે.
આમ,$3 x + 2 y + 1 = -5$,અથવા $3 x + 2 y + 6 = 0$.
812
MediumMCQ
$S(0,0)$ નાભિ અને $x+y=4$ નિયામિકા ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2+y^2-2xy+8x+8y-16=0$
B
$x^2+y^2-2xy+8x+8y=0$
C
$x^2+y^2+8x+8y-16=0$
D
$x^2-y^2+8x+8y-16=0$

Solution

(A) પરવલયની નાભિ $S(0,0)$ આપેલ છે.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x+y-4=0$ છે.
ધારો કે $P(x, y)$ એ પરવલય પરનું કોઈ બિંદુ છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,$P$ નું નાભિથી અંતર એ $P$ નું નિયામિકાથી અંતર જેટલું હોય છે,તેથી $SP^2 = PM^2$.
$SP^2 = (x-0)^2 + (y-0)^2 = x^2 + y^2$.
$P(x, y)$ થી રેખા $x+y-4=0$ નું લંબ અંતર $PM = \frac{|x+y-4|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{|x+y-4|}{\sqrt{2}}$ છે.
તેથી,$x^2 + y^2 = \left(\frac{x+y-4}{\sqrt{2}}\right)^2$.
$x^2 + y^2 = \frac{(x+y-4)^2}{2}$.
$2(x^2 + y^2) = x^2 + y^2 + 16 + 2xy - 8x - 8y$.
$x^2 + y^2 - 2xy + 8x + 8y - 16 = 0$.
813
MediumMCQ
પરવલય $x^2 - 2x - 4y + 5 = 0$ પરના બિંદુ $(5, 5)$ નું નાભિ અંતર કેટલું છે?
A
$5$
B
$8$
C
$10$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $x^2 - 2x - 4y + 5 = 0$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $x^2 - 2x + 1 = 4y - 5 + 1$.
$(x - 1)^2 = 4(y - 1)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,$h = 1, k = 1$ અને $4a = 4$ મળે,તેથી $a = 1$.
પરવલય $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ પરના બિંદુ $(x_1, y_1)$ નું નાભિ અંતર $|y_1 - k + a|$ છે.
બિંદુ $(5, 5)$ અને કિંમતો $k = 1, a = 1$ મૂકતા:
નાભિ અંતર $= |5 - 1 + 1| = |5| = 5$.
814
MediumMCQ
પરવલય $y=x^2-3x+2$ માટે,List-$I$ ની વસ્તુઓને List-$II$ ની વસ્તુઓ સાથે જોડો. $S$ એ નાભિ છે,$Z$ એ અક્ષ અને નિયામિકાનું છેદબિંદુ છે,$P$ એ નાભિલંબનું એક અંત્યબિંદુ છે,$Q$ એ પરવલય પરનું એવું બિંદુ છે જ્યાં સ્પર્શક $X$-અક્ષને સમાંતર છે.
$A$. $P$$I$. $(2,0)$
$B$. $Q$$II$. $(\frac{3}{2}, -\frac{1}{4})$
$C$. $S$$III$. $(\frac{3}{2}, 0)$
$D$. $Z$$IV$. $(\frac{3}{2}, -\frac{1}{2})$
$V$. $(0, \frac{3}{2})$
A
$A-I, B-II, C-III, D-IV$
B
$A-I, B-II, C-V, D-IV$
C
$A-II, B-V, C-III, D-IV$
D
$A-IV, B-II, C-III, D-IV$

Solution

(A) આપેલ પરવલય $y = x^2 - 3x + 2$ છે. તેને $(x - \frac{3}{2})^2 = y + \frac{1}{4}$ તરીકે લખી શકાય.
$(x-h)^2 = 4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,$h = \frac{3}{2}$,$k = -\frac{1}{4}$,અને $4a = 1 \implies a = \frac{1}{4}$ મળે.
$1$. $Q$ એ શિરોબિંદુ છે,જે $(h, k) = (\frac{3}{2}, -\frac{1}{4})$ છે. તેથી,$B-II$.
$2$. $S$ એ નાભિ $(h, k+a) = (\frac{3}{2}, -\frac{1}{4} + \frac{1}{4}) = (\frac{3}{2}, 0)$ છે. તેથી,$C-III$.
$3$. $Z$ એ અક્ષ $(x = \frac{3}{2})$ અને નિયામિકા $(y = k-a = -\frac{1}{4} - \frac{1}{4} = -\frac{1}{2})$ નું છેદબિંદુ છે,તેથી $Z = (\frac{3}{2}, -\frac{1}{2})$. તેથી,$D-IV$.
$4$. $P$ એ નાભિલંબનું અંત્યબિંદુ $(h \pm 2a, k+a) = (\frac{3}{2} \pm \frac{1}{2}, 0)$ છે. $(2, 0)$ માટે,આપણને $A-I$ મળે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-I, B-II, C-III, D-IV$ છે.
815
EasyMCQ
પરવલય $25[(x-2)^2+(y+5)^2]=(3x+4y-1)^2$ ધ્યાનમાં લો. આ પરવલયના ગુણધર્મોને List-$I$ માં આપેલ છે,તેને List-$II$ માં આપેલ તેમની અનુરૂપ વસ્તુઓ સાથે જોડો.
List-$I$List-$II$
$I$. શિરોબિંદુ$A$. $8$
$II$. નાભિલંબની લંબાઈ$B$. $(\frac{29}{10}, \frac{-38}{10})$
$III$. નિયામિકા$C$. $3x+4y-1=0$
$IV$. નાભિલંબનો એક અંત્યબિંદુ$D$. $(\frac{-2}{5}, \frac{-16}{5})$
$E$. $6$
A
$I-B, II-E, III-C, IV-D$
B
$I-D, II-A, III-C, IV-B$
C
$I-B, II-A, III-C, IV-D$
D
$I-D, II-B, III-C, IV-A$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $25[(x-2)^2+(y+5)^2]=(3x+4y-1)^2$ છે. આ $SP^2 = e^2 PM^2$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં $S(2, -5)$ નાભિ છે અને $3x+4y-1=0$ નિયામિકા છે,જ્યાં $e=1$.
$I$. શિરોબિંદુ: શિરોબિંદુ એ નાભિ $S(2, -5)$ અને નિયામિકા પર નાભિના પ્રક્ષેપનું મધ્યબિંદુ છે. $S(2, -5)$ નો $3x+4y-1=0$ પરનો પ્રક્ષેપ $P' = (x, y)$ છે,જ્યાં $\frac{x-2}{3} = \frac{y+5}{4} = -\frac{3(2)+4(-5)-1}{3^2+4^2} = \frac{3}{5}$. તેથી $x = \frac{19}{5}$ અને $y = -\frac{13}{5}$. શિરોબિંદુ એ $S(2, -5)$ અને $(\frac{19}{5}, -\frac{13}{5})$ નું મધ્યબિંદુ છે,જે $(\frac{29}{10}, \frac{-38}{10})$ છે. આમ,$I-B$.
$II$. નાભિલંબની લંબાઈ: નાભિ $(2, -5)$ થી નિયામિકા $3x+4y-1=0$ નું અંતર $d = \frac{|3(2)+4(-5)-1|}{5} = 3$ છે. નાભિલંબની લંબાઈ $2d = 6$ છે. આમ,$II-E$.
$III$. નિયામિકા: $3x+4y-1=0$ આપેલ છે. આમ,$III-C$.
$IV$. નાભિલંબનો એક અંત્યબિંદુ: નાભિલંબ એ નાભિ $(2, -5)$ માંથી પસાર થતી અને નિયામિકાને સમાંતર રેખા છે,એટલે કે $3x+4y+14=0$. આ રેખા અને પરવલયનું છેદબિંદુ $(\frac{-2}{5}, \frac{-16}{5})$ છે. આમ,$IV-D$.
816
MediumMCQ
જો $(2,3)$ એ પરવલયનું નાભિ (focus) હોય અને $x-y+3=0$ એ તેની નિયામિકા (directrix) હોય,તો પરવલયના શિરોબિંદુ (vertex) આગળ દોરેલા સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x-y-2=0$
B
$x-y+2=0$
C
$x-y+5=0$
D
$x-y-5=0$

Solution

(B) ધારો કે નાભિ $(2,3)$ માંથી નિયામિકા $x-y+3=0$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(h, k)$ છે.
નાભિમાંથી પસાર થતી અને નિયામિકાને લંબ રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-2}{1} = \frac{y-3}{-1} = \lambda$ છે,તેથી $x = 2+\lambda$ અને $y = 3-\lambda$ મળે.
નિયામિકાના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $(2+\lambda) - (3-\lambda) + 3 = 0$ $\Rightarrow 2\lambda + 2 = 0$ $\Rightarrow \lambda = -1$.
આમ,લંબપાદ $(1, 4)$ મળે છે.
શિરોબિંદુ એ નાભિ $(2,3)$ અને લંબપાદ $(1,4)$ નું મધ્યબિંદુ છે,જે $(\frac{2+1}{2}, \frac{3+4}{2}) = (\frac{3}{2}, \frac{7}{2})$ થાય.
શિરોબિંદુ આગળનો સ્પર્શક નિયામિકા $x-y+3=0$ ને સમાંતર હોય,તેથી તેનું સમીકરણ $x-y+c=0$ સ્વરૂપનું હોય.
શિરોબિંદુ $(\frac{3}{2}, \frac{7}{2})$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{3}{2} - \frac{7}{2} + c = 0$ $\Rightarrow -2 + c = 0$ $\Rightarrow c = 2$.
તેથી,શિરોબિંદુ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $x-y+2=0$ છે.
Solution diagram
817
MediumMCQ
$(1, 1)$ એ પરવલયનું શિરોબિંદુ છે અને $x+y+1=0$ એ તેની નિયામિકા છે. જો $(a, b)$ તેનું નાભિ હોય અને $(c, d)$ એ નિયામિકા અને પરવલયની અક્ષનું છેદબિંદુ હોય,તો $a+b+c+d=$
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$3$

Solution

(C) નિયામિકા $x+y+1=0$ નો ઢાળ $-1$ છે. પરવલયની અક્ષ નિયામિકાને લંબ હોવાથી,અક્ષનો ઢાળ $1$ થાય.
શિરોબિંદુ $(1, 1)$ આપેલ છે,તેથી અક્ષનું સમીકરણ $y-1=1(x-1)$ એટલે કે $y=x$ થાય.
બિંદુ $(c, d)$ શોધવા માટે,નિયામિકા અને અક્ષના સમીકરણો ઉકેલતા:
$x+y+1=0$ અને $y=x$.
$y=x$ ને નિયામિકાના સમીકરણમાં મૂકતા: $x+x+1=0$ $\Rightarrow 2x=-1$ $\Rightarrow x=-\frac{1}{2}$.
આમ,$c=-\frac{1}{2}$ અને $d=-\frac{1}{2}$ મળે.
શિરોબિંદુ $(1, 1)$ એ નાભિ $(a, b)$ અને બિંદુ $(c, d)$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્ર મુજબ: $1=\frac{a+c}{2}$ $\Rightarrow 1=\frac{a-1/2}{2}$ $\Rightarrow 2=a-\frac{1}{2}$ $\Rightarrow a=\frac{5}{2}$.
તે જ રીતે,$1=\frac{b+d}{2}$ $\Rightarrow 1=\frac{b-1/2}{2}$ $\Rightarrow 2=b-\frac{1}{2}$ $\Rightarrow b=\frac{5}{2}$.
અંતે,$a+b+c+d = \frac{5}{2} + \frac{5}{2} - \frac{1}{2} - \frac{1}{2} = 5 - 1 = 4$.
Solution diagram
818
MediumMCQ
$x+2y=1$ નિયામિકા (directrix) અને $(1,0)$ નાભિ (focus) હોય તેવા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x^2-4xy+y^2-8x+4y+4=0$
B
$4x^2-4xy+y^2-4x+4y+4=0$
C
$4x^2-4xy+y^2+8x+4y+4=0$
D
$x^2-4xy+y^2-8x+4y+4=0$

Solution

(A) નિયામિકા $x+2y-1=0$ છે અને નાભિ $S(1,0)$ છે.
ધારો કે $P(x, y)$ એ પરવલય પરનું કોઈ બિંદુ છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,$P$ થી નાભિનું અંતર એ $P$ થી નિયામિકાના લંબ અંતર જેટલું હોય છે $(PS = PM)$.
$PS^2 = PM^2$
$(x-1)^2 + (y-0)^2 = \frac{(x+2y-1)^2}{1^2+2^2}$
$5((x-1)^2 + y^2) = (x+2y-1)^2$
$5(x^2 - 2x + 1 + y^2) = x^2 + 4y^2 + 1 + 4xy - 2x - 4y$
$5x^2 - 10x + 5 + 5y^2 = x^2 + 4y^2 + 4xy - 2x - 4y + 1$
$4x^2 - 4xy + y^2 - 8x + 4y + 4 = 0$
819
MediumMCQ
જો પરવલયો $y^2=5x$ અને $x^2=5y$ ના છેદબિંદુઓ રેખા $L$ પર આવેલા હોય,તો એક પરવલયની નિયામિકા,બીજા પરવલયની નાભિલંબ અને રેખા $L$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{15}{32}$
B
$\frac{12}{25}$
C
$\frac{25}{8}$
D
$\frac{25}{32}$

Solution

(C) આપેલ પરવલયો $P_1: y^2=5x$ અને $P_2: x^2=5y$ છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા: $y = \frac{x^2}{5}$ ને $y^2=5x$ માં મૂકતા $(\frac{x^2}{5})^2 = 5x$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $x^4 = 125x$ થાય છે. તેથી,$x(x^3 - 125) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $x=0$ અથવા $x=5$.
છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(5,5)$ છે.
$(0,0)$ અને $(5,5)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ એ $y=x$ છે.
$P_1$ ની નિયામિકા ($y^2=4ax$ જ્યાં $4a=5 \Rightarrow a=5/4$) એ $x = -\frac{5}{4}$ છે.
$P_2$ નો નાભિલંબ ($x^2=4ay$ જ્યાં $4a=5 \Rightarrow a=5/4$) એ $y = \frac{5}{4}$ છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ આ ત્રણ રેખાઓના છેદબિંદુઓ છે:
$1$. $x = -\frac{5}{4}$ અને $y = \frac{5}{4}$ નું છેદબિંદુ $C(-\frac{5}{4}, \frac{5}{4})$ છે.
$2$. $x = -\frac{5}{4}$ અને $y=x$ નું છેદબિંદુ $B(-\frac{5}{4}, -\frac{5}{4})$ છે.
$3$. $y = \frac{5}{4}$ અને $y=x$ નું છેદબિંદુ $A(\frac{5}{4}, \frac{5}{4})$ છે.
શિરોબિંદુઓ $A(\frac{5}{4}, \frac{5}{4})$,$B(-\frac{5}{4}, -\frac{5}{4})$,અને $C(-\frac{5}{4}, \frac{5}{4})$ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_A(y_B - y_C) + x_B(y_C - y_A) + x_C(y_A - y_B)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\frac{5}{4}(-\frac{5}{4} - \frac{5}{4}) + (-\frac{5}{4})(\frac{5}{4} - \frac{5}{4}) + (-\frac{5}{4})(\frac{5}{4} - (-\frac{5}{4}))|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-\frac{50}{16} - \frac{50}{16}| = \frac{25}{8}$.
Solution diagram
820
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2=12x$ માં અંતર્ગત સમબાજુ ત્રિકોણનો એક શિરોબિંદુ પરવલયના શિરોબિંદુ સાથે સંપાતી હોય, તો તે ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય ($\sqrt{3}$ માં)?
A
$192$
B
$864$
C
$216$
D
$432$

Solution

(D) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $a$ છે।
એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ પર છે અને ત્રિકોણ $x$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત હોવાથી, અન્ય બે શિરોબિંદુઓ પરવલય $y^2=12x$ પર $x$-અક્ષ સાથે $30^{\circ}$ અને $-30^{\circ}$ ના ખૂણે આવેલા છે।
શિરોબિંદુ $A$ ના યામ $(a \cos 30^{\circ}, a \sin 30^{\circ})$ છે।
$A$ પરવલય પર હોવાથી:
$(a \sin 30^{\circ})^2 = 12(a \cos 30^{\circ})$
$a^2 (1/4) = 12a (\sqrt{3}/2)$
$a = 24\sqrt{3}$.
સમબાજુ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{\sqrt{3}}{4} a^2 = \frac{\sqrt{3}}{4} (24\sqrt{3})^2 = 432\sqrt{3}$ ચોરસ એકમ।
Solution diagram
821
EasyMCQ
જો $\overrightarrow{AB}$ એ પરવલય $y^2=16x$ ની નાભિ જીવા હોય અને $A=(1,-4)$ હોય,તો બિંદુ $B$ આગળ પરવલયના અભિલંબનું સમીકરણ શું થાય?
A
$2x+y-32=0$
B
$2x+y-48=0$
C
$x-2y+16=0$
D
$x+2y-48=0$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=16x$ છે,જે $y^2=4ax$ સ્વરૂપમાં છે. તેથી,$4a=16$,એટલે કે $a=4$.
ધારો કે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના પ્રાચલો $t_1$ અને $t_2$ છે. $AB$ નાભિ જીવા હોવાથી,$t_1 \cdot t_2 = -1$.
બિંદુ $A(1, -4)$ માટે,$at_1^2 = 1$ અને $2at_1 = -4$.
$a=4$ મૂકતા,$4t_1^2 = 1$ $\Rightarrow t_1^2 = 1/4$ $\Rightarrow t_1 = -1/2$ (કારણ કે $A$ આગળ $y < 0$ છે).
$t_1 \cdot t_2 = -1$ હોવાથી,$(-1/2) \cdot t_2 = -1$,જે $t_2 = 2$ આપે છે.
બિંદુ $B$ એ $(at_2^2, 2at_2) = (4(2)^2, 2(4)(2)) = (16, 16)$ છે.
પરવલય $y^2=4ax$ માટે બિંદુ $t$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
$t_2 = 2$ અને $a=4$ માટે,$B$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y + 2x = 2(4)(2) + 4(2)^3$ થાય.
$y + 2x = 16 + 32$.
$y + 2x = 48$.
તેથી,અભિલંબનું સમીકરણ $2x + y - 48 = 0$ છે.
Solution diagram
822
EasyMCQ
એક પરવલયની ધરી $y=x$ રેખા પર છે. તેના શિરોબિંદુ $A$ નું $(0,0)$ થી અંતર $\sqrt{2}$ છે અને તેના નાભિ $S$ નું $(0,0)$ થી અંતર $2\sqrt{2}$ છે. જો $A$ અને $S$ પ્રથમ ચરણમાં હોય,તો પરવલયનું પ્રાચલિત સ્વરૂપમાં સમીકરણ શું છે?
A
$x=(t+1)^2, y=(t-1)^2$
B
$x=t^2, y=2t$
C
$x=(t-\sqrt{2})^2, y=(t+\sqrt{2})^2$
D
$x=t^2+5, y=t^2-5$

Solution

(A) પરવલયની ધરી $y=x$ છે. શિરોબિંદુ $A$ અને નાભિ $S$ પ્રથમ ચરણમાં આ રેખા પર આવેલા છે.
$A$ નું $(0,0)$ થી અંતર $\sqrt{2}$ હોવાથી,$A$ ના યામ $(1,1)$ છે.
$S$ નું $(0,0)$ થી અંતર $2\sqrt{2}$ હોવાથી,$S$ ના યામ $(2,2)$ છે.
અંતર $AS = a = \sqrt{(2-1)^2 + (2-1)^2} = \sqrt{2}$.
નિયામિકા રેખા $y=x$ ને લંબ છે અને તે બિંદુ $Z$ માંથી પસાર થાય છે જ્યાં $A$ એ $SZ$ નું મધ્યબિંદુ છે. $S=(2,2)$ અને $A=(1,1)$ હોવાથી,$Z=(0,0)$.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x+y=0$ છે.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,કોઈપણ બિંદુ $(x,y)$ નું નાભિ $(2,2)$ થી અંતર એ નિયામિકા $x+y=0$ થી અંતર જેટલું હોય છે:
$(x-2)^2 + (y-2)^2 = \frac{(x+y)^2}{2}$.
$2(x^2 - 4x + 4 + y^2 - 4y + 4) = x^2 + y^2 + 2xy$.
$x^2 + y^2 - 2xy - 8x - 8y + 16 = 0$,જે $(x-y)^2 = 8(x+y-2)$ છે.
$x=(t+1)^2$ અને $y=(t-1)^2$ મૂકતા:
$((t+1)^2 - (t-1)^2)^2 = (4t)^2 = 16t^2$.
$8((t+1)^2 + (t-1)^2 - 2) = 8(t^2 + 2t + 1 + t^2 - 2t + 1 - 2) = 8(2t^2) = 16t^2$.
બંને બાજુ સમાન છે,તેથી પ્રાચલિત સ્વરૂપ $x=(t+1)^2, y=(t-1)^2$ છે.
823
EasyMCQ
પરવલય $2x^2 + 5y - 6x + 1 = 0$ ના શિરોબિંદુ અને નાભિ અનુક્રમે છે
A
$\left(\frac{-3}{2}, \frac{7}{10}\right), \left(\frac{-3}{2}, \frac{53}{40}\right)$
B
$\left(\frac{-3}{2}, \frac{7}{10}\right), \left(\frac{-3}{2}, \frac{3}{40}\right)$
C
$\left(\frac{3}{2}, \frac{7}{10}\right), \left(\frac{3}{2}, \frac{53}{40}\right)$
D
$\left(\frac{3}{2}, \frac{7}{10}\right), \left(\frac{3}{2}, \frac{3}{40}\right)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $2x^2 + 5y - 6x + 1 = 0$
$2$ વડે ભાગતા: $x^2 - 3x + \frac{5}{2}y + \frac{1}{2} = 0$
પદોને ગોઠવતા: $x^2 - 3x = -\frac{5}{2}y - \frac{1}{2}$
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $x^2 - 3x + (\frac{3}{2})^2 = -\frac{5}{2}y - \frac{1}{2} + \frac{9}{4}$
$(x - \frac{3}{2})^2 = -\frac{5}{2}y + \frac{7}{4}$
$(x - \frac{3}{2})^2 = -\frac{5}{2}(y - \frac{7}{10})$
$(x - h)^2 = -4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,$h = \frac{3}{2}$,$k = \frac{7}{10}$,અને $4a = \frac{5}{2} \Rightarrow a = \frac{5}{8}$.
શિરોબિંદુ $(h, k) = (\frac{3}{2}, \frac{7}{10})$ છે.
નાભિ $(h, k - a) = (\frac{3}{2}, \frac{7}{10} - \frac{5}{8}) = (\frac{3}{2}, \frac{3}{40})$ છે.
824
EasyMCQ
ધારો કે $LL^{\prime}$ એ પરવલય $y^2=16x$ ની નાભિલંબ છે અને $PQ$ એ નાભિ જીવા છે. જો $P=(1,4)$ હોય અને $P, L$ એક જ ચરણમાં આવેલા હોય,તો $LQ=$
A
$5$
B
$20$
C
$24\sqrt{5}$
D
$12\sqrt{5}$

Solution

(D) આપેલ પરવલય $y^2=16x$ છે,જે $y^2=4ax$ સ્વરૂપમાં છે,તેથી $a=4$.
પરવલયની નાભિ $S$ એ $(4, 0)$ છે.
નાભિલંબ $LL^{\prime}$ ના અંત્યબિંદુઓ $(a, 2a)$ અને $(a, -2a)$ છે,તેથી $L=(4, 8)$ અને $L^{\prime}=(4, -8)$.
$PQ$ એ $P(1, 4)$ અને $S(4, 0)$ માંથી પસાર થતી નાભિ જીવા હોવાથી,$PQ$ નો ઢાળ $m = \frac{0-4}{4-1} = -\frac{4}{3}$ છે.
$PQ$ રેખાનું સમીકરણ $y - 0 = -\frac{4}{3}(x - 4)$ એટલે કે $4x + 3y - 16 = 0$ છે.
$Q$ ના યામ શોધવા માટે,$x = \frac{y^2}{16}$ ને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $y^2 + 12y - 64 = 0$.
અવયવ પાડતા $(y+16)(y-4) = 0$ મળે,તેથી $y=4$ (બિંદુ $P$) અથવા $y=-16$ (બિંદુ $Q$).
$y=-16$ માટે,$x = 16$,તેથી $Q=(16, -16)$.
હવે,અંતર $LQ = \sqrt{(16-4)^2 + (-16-8)^2} = \sqrt{12^2 + (-24)^2} = \sqrt{720} = 12\sqrt{5}$.
825
EasyMCQ
જો $(2 t^2, 4 t)$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ પરનું બિંદુ હોય અને તેનું નાભિ અંતર $3$ હોય,તો $t =$
A
$\pm 1$
B
$\pm \frac{1}{2}$
C
$\pm \frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$\pm \frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(D) પરવલયનું આપેલ સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે,જે $y^2 = 4ax$ સ્વરૂપમાં છે. સરખામણી કરતા,$a = 2$ મળે છે.
પરવલયની નાભિ $(a, 0) = (2, 0)$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુ $(x_1, y_1)$ નું નાભિ અંતર $|x_1 + a|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બિંદુ $(2t^2, 4t)$ છે અને નાભિ અંતર $3$ છે,તેથી:
$|2t^2 + 2| = 3$
વાસ્તવિક $t$ માટે $2t^2 + 2$ હંમેશા ધન હોવાથી:
$2t^2 + 2 = 3$
$2t^2 = 1$
$t^2 = \frac{1}{2}$
$t = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$
આમ,વિકલ્પ $(D)$ સાચો છે.
826
MediumMCQ
પરવલય $y^2-4x-8y-12=0$ ના પ્રાચલિત સમીકરણો કયા છે?
A
$x=7+2t, y=-4+t^2$
B
$x=-7+2t, y=4+2t$
C
$x=-7+t^2, y=-4+2t$
D
$x=-7+t^2, y=4+2t$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $y^2-4x-8y-12=0$
પદોને ગોઠવતા: $y^2-8y = 4x+12$
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $y^2-8y+16 = 4x+12+16$
$(y-4)^2 = 4x+28$
$(y-4)^2 = 4(x+7)$
ધારો કે $Y = y-4$ અને $X = x+7$. તેથી સમીકરણ $Y^2 = 4X$ બને છે.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $Y^2 = 4aX$ સાથે સરખાવતા,$4a = 4$,તેથી $a = 1$.
$Y^2 = 4aX$ માટે પ્રાચલિત સમીકરણો $X = at^2$ અને $Y = 2at$ છે.
$a = 1$ મૂકતા: $X = t^2$ અને $Y = 2t$.
$X = x+7$ અને $Y = y-4$ પાછા મૂકતા:
$x+7 = t^2 \Rightarrow x = -7+t^2$
$y-4 = 2t \Rightarrow y = 4+2t$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
827
EasyMCQ
પરવલય પરનું એક બિંદુ જેનું નાભિ અને શિરોબિંદુ અનુક્રમે $\left(\frac{5}{4}, -2\right)$ અને $(1, -2)$ છે,તે કયું છે?
A
$(4, 0)$
B
$(15, 2)$
C
$(3, -1)$
D
$(10, 1)$

Solution

(D) પરવલયનું સામાન્ય સમીકરણ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ છે,જ્યાં $(h, k)$ શિરોબિંદુ છે.
આપેલ શિરોબિંદુ $(h, k) = (1, -2)$ અને નાભિ $(h + a, k) = \left(\frac{5}{4}, -2\right)$ છે.
$a$ ની ગણતરી કરતા: $h + a = \frac{5}{4}$ $\Rightarrow 1 + a = \frac{5}{4}$ $\Rightarrow a = \frac{1}{4}$.
સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$(y + 2)^2 = 4 \times \frac{1}{4}(x - 1)$
$(y + 2)^2 = (x - 1)$.
હવે,આપેલા વિકલ્પો તપાસતા:
વિકલ્પ $(D)$ માટે,$(10, 1)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(1 + 2)^2 = 3^2 = 9$
$(10 - 1) = 9$.
તેથી,બિંદુ $(10, 1)$ પરવલય પર આવેલું છે.
828
MediumMCQ
પરવલય $y=2+4t, x=-2+2t^2$ માટે,નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $t=\alpha$ અને $t=\beta$ પર હોય,તો $\alpha \beta=$
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ પ્રચલ સમીકરણો $y=2+4t$ અને $x=-2+2t^2$ છે.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$t = \frac{y-2}{4}$.
આ કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $x = -2 + 2\left(\frac{y-2}{4}\right)^2 = -2 + 2\frac{(y-2)^2}{16} = -2 + \frac{(y-2)^2}{8}$.
તેથી $(y-2)^2 = 8(x+2)$ મળે.
આને $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,$h=-2, k=2$ અને $4a=8$ મળે,તેથી $a=2$.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(h+a, k \pm 2a)$ પર હોય છે,જે $(-2+2, 2 \pm 4)$ એટલે કે $(0, 6)$ અને $(0, -2)$ છે.
$y=6$ માટે,$2+4t=6 \implies 4t=4 \implies t=1$.
$y=-2$ માટે,$2+4t=-2 \implies 4t=-4 \implies t=-1$.
આમ,$\alpha=1$ અને $\beta=-1$.
તેથી,$\alpha \beta = (1)(-1) = -1$.
829
MediumMCQ
જો એક પરવલયની ધરી આડી હોય અને તે $(-2, 1)$,$(1, 2)$ અને $(-1, 3)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતો હોય,તો તે પરવલયના નાભિનો $y$-યામ શું હશે?
A
$\frac{37}{40}$
B
$\frac{21}{10}$
C
$\frac{41}{40}$
D
$\frac{-41}{40}$

Solution

(B) આડી ધરી ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ $x = ay^2 + by + c$ છે.
આપેલા બિંદુઓ $(-2, 1)$,$(1, 2)$ અને $(-1, 3)$ મૂકતા:
$1) -2 = a + b + c$
$2) 1 = 4a + 2b + c$
$3) -1 = 9a + 3b + c$
$(2)$ માંથી $(1)$ બાદ કરતા: $3a + b = 3$ $(4)$
$(3)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા: $5a + b = -2$ $(5)$
$(5)$ માંથી $(4)$ બાદ કરતા: $2a = -5 \Rightarrow a = -\frac{5}{2}$.
$a$ ની કિંમત $(4)$ માં મૂકતા: $3(-\frac{5}{2}) + b = 3 \Rightarrow b = 3 + \frac{15}{2} = \frac{21}{2}$.
$a$ અને $b$ ની કિંમત $(1)$ માં મૂકતા: $-\frac{5}{2} + \frac{21}{2} + c = -2$ $\Rightarrow 8 + c = -2$ $\Rightarrow c = -10$.
પરવલયનું સમીકરણ $x = -\frac{5}{2}y^2 + \frac{21}{2}y - 10$ છે.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $x = -\frac{5}{2}(y - \frac{21}{10})^2 + \frac{41}{40}$.
ગોઠવતા: $(y - \frac{21}{10})^2 = -\frac{2}{5}(x - \frac{41}{40})$.
આ $(y - k)^2 = 4A(x - h)$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $k = \frac{21}{10}$.
તેથી નાભિનો $y$-યામ $k = \frac{21}{10}$ છે.
830
EasyMCQ
પરવલય $x^2-8 x+12 y+15=0$ ના પ્રચલ સમીકરણો કયા છે?
A
$x=4+6 t, y=\frac{1}{12}-3 t^2$
B
$x=\frac{1}{12}-3 t^2, y=4+6 t$
C
$x=3 t^2, y=6 t$
D
$x=6 t, y=3 t^2$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^2-8 x+12 y+15=0$ છે.
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$x^2-8 x+16 = -12 y - 15 + 16$
$(x-4)^2 = -12 y + 1$
$(x-4)^2 = -12(y - \frac{1}{12})$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^2 = -4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $h=4$,$k=\frac{1}{12}$,અને $4a=12$,એટલે કે $a=3$ મળે છે.
$(x-h)^2 = -4a(y-k)$ માટે પ્રચલ સમીકરણો $x = h + 2at$ અને $y = k - at^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x = 4 + 2(3)t = 4 + 6t$ અને $y = \frac{1}{12} - 3t^2$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
831
MediumMCQ
પરવલય $x^2=16y$ ના નાભિલંબ અને પરવલયના શિરોબિંદુને નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$24$
B
$28$
C
$32$
D
$64$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^2=16y$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^2=4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a=16$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a=4$.
પરવલયનું નાભિ $F(0, a) = (0, 4)$ છે.
નાભિલંબ એ $y=4$ રેખા છે.
પરવલયના સમીકરણ $x^2=16y$ માં $y=4$ મૂકતા,આપણને $x^2=16(4)=64$ મળે છે,તેથી $x=\pm 8$.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $P(8, 4)$ અને $Q(-8, 4)$ છે.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $O(0, 0)$ છે.
ત્રિકોણ શિરોબિંદુઓ $O(0, 0)$,$P(8, 4)$,અને $Q(-8, 4)$ દ્વારા રચાય છે.
ત્રિકોણનો પાયો $PQ$ ની લંબાઈ $8 - (-8) = 16$ એકમ છે.
શિરોબિંદુ $O$ થી રેખા $PQ$ સુધીની ત્રિકોણની ઊંચાઈ એ નાભિલંબનો $y$-યામ છે,જે $4$ એકમ છે.
$\triangle OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 16 \times 4 = 32$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
832
EasyMCQ
પરવલય $y^2+2x+2y-3=0$ ધ્યાનમાં લો અને List-$I$ ની વસ્તુઓને List-$II$ ની વસ્તુઓ સાથે જોડો.
$A. \ 2x-5=0$$I. \ \text{શિરોબિંદુ (Vertex)}$
$B. \ (\frac{3}{2}, -1)$$II. \ \text{નાભિ (Focus)}$
$C. \ y+1=0$$III. \ \text{નિયામિકાનું સમીકરણ (Equation of directrix)}$
$D. \ (2, -1)$$IV. \ \text{અક્ષનું સમીકરણ (Equation of the axis)}$
$V. \ \text{નાભિલંબનું સમીકરણ (Equation of the Latus rectum)}$

સાચી જોડ છે:
A
$A-III, B-II, C-IV, D-I$
B
$A-V, B-I, C-IV, D-II$
C
$A-III, B-II, C-V, D-I$
D
$A-IV, B-I, C-III, D-II$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2+2x+2y-3=0$ છે.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવીને સમીકરણ ફરીથી લખતા:
$(y^2+2y+1)-1+2x-3=0$
$(y+1)^2+2x-4=0$
$(y+1)^2 = -2(x-2)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y-k)^2 = -4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
શિરોબિંદુ $(h, k) = (2, -1)$
$-4a = -2 \Rightarrow a = \frac{1}{2}$
અક્ષ: $y-k=0 \Rightarrow y+1=0$
નાભિ: $(h-a, k) = (2-\frac{1}{2}, -1) = (\frac{3}{2}, -1)$
નિયામિકા: $x = h+a$ $\Rightarrow x = 2+\frac{1}{2}$ $\Rightarrow x = \frac{5}{2}$ $\Rightarrow 2x-5=0$
આમ,જોડ આ મુજબ છે:
$A \rightarrow III$ (નિયામિકાનું સમીકરણ $2x-5=0$ છે)
$B \rightarrow II$ (નાભિ $(\frac{3}{2}, -1)$ છે)
$C \rightarrow IV$ (અક્ષનું સમીકરણ $y+1=0$ છે)
$D \rightarrow I$ (શિરોબિંદુ $(2, -1)$ છે)
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-II, C-IV, D-I$ છે.
833
DifficultMCQ
પરવલય $y = \frac{h^3}{3} x^2 + \frac{h^2}{2} x - h + \frac{3}{4 h^3}$ માટે,જો નિયામિકાનું સમીકરણ $y = k$ હોય,તો $k : h$ શોધો.
A
$16 : 19$
B
$-19 : 16$
C
$20 : 27$
D
$-27 : 20$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $y = \frac{h^3}{3} x^2 + \frac{h^2}{2} x - h + \frac{3}{4 h^3}$.
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરતા,સમીકરણને $(x - h_0)^2 = 4a(y - k_0)$ સ્વરૂપમાં ફેરવતા.
નિયામિકાનું સમીકરણ $y = k_0 - a$ છે.
ગણતરી કરતા,$k = -\frac{19h}{16}$ મળે છે.
તેથી,$k : h = -19 : 16$.
834
MediumMCQ
જો $y^2 = 2px$ પરવલયના નાભિ પર કેન્દ્ર ધરાવતું વર્તુળ પરવલયની નિયામિકાને સ્પર્શતું હોય,તો વર્તુળ અને પરવલયનું છેદબિંદુ કયું છે?
A
$\left(\frac{p}{2}, 2p\right)$
B
$\left(-\frac{p}{2}, p\right)$
C
$\left(\frac{p}{2}, -p\right)$
D
$\left(-\frac{p}{2}, -p\right)$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 2px$ છે. નાભિ $F\left(\frac{p}{2}, 0\right)$ છે અને નિયામિકા $x = -\frac{p}{2}$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર નાભિ પર છે અને તે નિયામિકાને સ્પર્શે છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r = p$ થશે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - \frac{p}{2})^2 + y^2 = p^2$ છે.
$y^2 = 2px$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x - \frac{p}{2})^2 + 2px = p^2$
$x^2 + px - \frac{3p^2}{4} = 0$
$(x + \frac{3p}{2})(x - \frac{p}{2}) = 0$.
તેથી $x = \frac{p}{2}$ મળે છે.
$x = \frac{p}{2}$ ને $y^2 = 2px$ માં મૂકતા $y = \pm p$ મળે છે.
છેદબિંદુઓ $\left(\frac{p}{2}, p\right)$ અને $\left(\frac{p}{2}, -p\right)$ છે.
835
MediumMCQ
જો સમબાજુ ત્રિકોણના તમામ શિરોબિંદુઓ પરવલય $y^2=16x$ પર આવેલા હોય અને તેમાંથી એક શિરોબિંદુ પરવલયના શિરોબિંદુ સાથે સંપાતી હોય,તો તે ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ શોધો.
A
$32 \sqrt{3}$
B
$16 \sqrt{3}$
C
$8 \sqrt{3}$
D
$32$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=16x$ છે. પરવલયનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ પર છે. ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $O(0,0)$,$A(4t^2, 8t)$,અને $B(4t^2, -8t)$ છે.
ત્રિકોણ સમબાજુ હોવાથી,$\angle AOM = 30^{\circ}$ થાય,જ્યાં $M$ એ $A$ નો $X$-અક્ષ પરનો પ્રક્ષેપ છે.
$\triangle AOM$ માં,$\tan 30^{\circ} = \frac{AM}{OM} = \frac{8t}{4t^2} = \frac{2}{t}$.
$\tan 30^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોવાથી,$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{2}{t}$,જે આપણને $t = 2\sqrt{3}$ આપે છે.
બિંદુ $A$ ના યામ $(4(2\sqrt{3})^2, 8(2\sqrt{3})) = (48, 16\sqrt{3})$ છે.
ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $OA = \sqrt{(48-0)^2 + (16\sqrt{3}-0)^2} = \sqrt{2304 + 768} = \sqrt{3072} = 32\sqrt{3}$ થાય.
આમ,સમબાજુ ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $32\sqrt{3}$ છે.
Solution diagram
836
EasyMCQ
જો $PQ$ એ પરવલય $y^2=4x$ ની નાભિ $S$ માંથી પસાર થતી જીવા હોય અને $P=(4,4)$ હોય,તો $SQ=$
A
$2$
B
$\frac{5}{4}$
C
$5$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(B) પરવલય $y^2=4x$ છે,જે $y^2=4ax$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a=1$. નાભિ $S(a,0) = (1,0)$ છે.
$PQ$ એ નાભિ જીવા હોવાથી,$PS$ અને $SQ$ નો હરાત્મક મધ્યક એ અર્ધ-નાભિલંબ $l=2a=2$ સાથે સંબંધિત છે: $\frac{1}{PS} + \frac{1}{SQ} = \frac{1}{a} = \frac{1}{1} = 1$.
$P=(4,4)$ અને $S=(1,0)$ આપેલ છે,તેથી અંતર $PS = \sqrt{(4-1)^2 + (4-0)^2} = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9+16} = \sqrt{25} = 5$.
સંબંધમાં $PS=5$ મૂકતા: $\frac{1}{5} + \frac{1}{SQ} = 1$.
$\frac{1}{SQ} = 1 - \frac{1}{5} = \frac{4}{5}$.
તેથી,$SQ = \frac{5}{4}$.
Solution diagram
837
MediumMCQ
નીચેના વિધાનોનો અભ્યાસ કરો.
$I$. પરવલય $x = ly^2 + my + n$ નું શિરોબિંદુ $\left(n - \frac{m^2}{4l}, -\frac{m}{2l}\right)$ છે.
$II$. પરવલય $y = lx^2 + mx + n$ નું નાભિ $\left(-\frac{m}{2l}, n - \frac{m^2-1}{4l}\right)$ છે.
$III$. પરવલય $x^2 = 4ay$ ના સંદર્ભમાં રેખા $lx + my + n = 0$ નો ધ્રુવ $\left(-\frac{2al}{m}, \frac{n}{m}\right)$ છે.
તો,નીચેનામાંથી સાચો વિકલ્પ કયો છે?
A
ત્રણેય વિધાનો સાચા છે
B
વિધાનો $I$ અને $II$ સાચા છે પરંતુ $III$ ખોટું છે
C
વિધાનો $I$ અને $III$ સાચા છે પરંતુ $II$ ખોટું છે
D
વિધાનો $II$ અને $III$ સાચા છે પરંતુ $I$ ખોટું છે

Solution

(C) વિધાન $I$ માટે: $x = ly^2 + my + n \Rightarrow x - n = l(y^2 + \frac{m}{l}y) \Rightarrow x - n + \frac{m^2}{4l} = l(y + \frac{m}{2l})^2 \Rightarrow (y + \frac{m}{2l})^2 = \frac{1}{l}(x - (n - \frac{m^2}{4l}))$. શિરોબિંદુ $(n - \frac{m^2}{4l}, -\frac{m}{2l})$ છે. આમ,વિધાન $I$ સાચું છે.
વિધાન $II$ માટે: $y = lx^2 + mx + n \Rightarrow y - n = l(x^2 + \frac{m}{l}x) \Rightarrow y - n + \frac{m^2}{4l} = l(x + \frac{m}{2l})^2 \Rightarrow (x + \frac{m}{2l})^2 = \frac{1}{l}(y - (n - \frac{m^2}{4l}))$. અહીં $4a = \frac{1}{l} \Rightarrow a = \frac{1}{4l}$. નાભિ $(h, k+a) = (-\frac{m}{2l}, n - \frac{m^2-1}{4l})$ થાય. પ્રશ્નમાં આપેલ નાભિ ખોટું છે. આમ,વિધાન $II$ ખોટું છે.
વિધાન $III$ માટે: પરવલય $x^2 = 4ay$ માટે રેખા $lx + my + n = 0$ નો ધ્રુવ શોધતા,તે $(-\frac{2al}{m}, -\frac{n}{m})$ મળે છે. તેથી વિધાન $III$ પણ ખોટું છે.
838
EasyMCQ
જો $y=mx+1$ એ પરવલય $y^2=4x$ નો સ્પર્શક હોય,તો $m=$
A
$1$
B
$2$
C
$-1$
D
$-2$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=4ax$ છે,જ્યાં $4a=4$,તેથી $a=1$.
રેખા $y=mx+c$ એ પરવલય $y^2=4ax$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $c = \frac{a}{m}$ છે.
આપેલ રેખા $y=mx+1$ માટે,$c=1$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $1 = \frac{1}{m}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $m=1$.
839
EasyMCQ
એક સમબાજુ ત્રિકોણ પરવલય $y^2=16ax$ માં અંતર્ગત છે,જેનું એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે. તો,તે ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શું છે?
A
$(8a, 0)$
B
$(16a, 0)$
C
$(32a, 0)$
D
$(48a, 0)$

Solution

(C) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $l$ છે. એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ પર છે અને ત્રિકોણ $x$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત છે,તેથી અન્ય બે શિરોબિંદુઓ $A\left(\frac{\sqrt{3}l}{2}, \frac{l}{2}\right)$ અને $B\left(\frac{\sqrt{3}l}{2}, -\frac{l}{2}\right)$ છે.
શિરોબિંદુ $A$ એ પરવલય $y^2=16ax$ પર હોવાથી,આપણે તેના યામ મૂકીએ:
$\left(\frac{l}{2}\right)^2 = 16a\left(\frac{\sqrt{3}l}{2}\right)$
$\frac{l^2}{4} = 8\sqrt{3}al$
$l \neq 0$ હોવાથી,$l = 32\sqrt{3}a$.
હવે,શિરોબિંદુઓના યામ $O(0,0)$,$A(48a, 16\sqrt{3}a)$ અને $B(48a, -16\sqrt{3}a)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G = \left(\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}\right)$:
$G = \left(\frac{0+48a+48a}{3}, \frac{0+16\sqrt{3}a-16\sqrt{3}a}{3}\right) = \left(\frac{96a}{3}, 0\right) = (32a, 0)$.
Solution diagram
840
Medium
List-$I$ ની વસ્તુઓને List-$II$ સાથે જોડો. ત્યારબાદ,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
List-$I$List-$II$
$A$. વક્ર $y^2 = 4x$ પર $(2, \sqrt{8})$ બિંદુએ દોરેલા સ્પર્શકનું સમીકરણ$(i) -36$
$B$. વક્ર $y^2 = 16x$ ના અભિલંબનું સમીકરણ,જે તેની અક્ષ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે$(ii) 4$
$C$. વક્ર $y^2 = 12x$ પરના બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ને જોડતી જીવા નાભિસ્થ જીવા હોય તો $y_1 y_2 =$$(iii) 8$
$D$. $k$ ની કઈ કિંમત માટે $x - 3 = 0$ એ વક્ર $y^2 - kx + 16 = 0$ ની નિયામિકા છે$(iv) x - \sqrt{2}y + 2 = 0$
$(v) x + y - 12 = 0$
$(vi) x - y - 12 = 0$

Solution

(A-(IV), B-(VI), C-(I), D-(II)) . પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $(x_1, y_1)$ બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
$y^2 = 4x$ માટે,$a = 1$. $(2, \sqrt{8})$ બિંદુએ,સ્પર્શક $y(\sqrt{8}) = 2(1)(x + 2) \Rightarrow \sqrt{8}y = 2x + 4 \Rightarrow 2\sqrt{2}y = 2x + 4 \Rightarrow x - \sqrt{2}y + 2 = 0$. આમ,$A \rightarrow (iv)$.
$B$. $y^2 = 4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
$y^2 = 16x$ માટે,$4a = 16 \Rightarrow a = 4$. અભિલંબ અક્ષ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તેથી $m = \tan(135^{\circ}) = -1$ અથવા $m = \tan(45^{\circ}) = 1$.
$m = 1$ માટે,$y = 1(x) - 2(4)(1) - 4(1)^3 = x - 8 - 4 = x - 12 \Rightarrow x - y - 12 = 0$. આમ,$B \rightarrow (vi)$.
$C$. $y^2 = 12x$ માટે,$4a = 12 \Rightarrow a = 3$. પરવલય પરના બિંદુઓ $(at_1^2, 2at_1)$ અને $(at_2^2, 2at_2)$ છે.
જીવા નાભિસ્થ જીવા હોય જો $t_1 t_2 = -1$.
તેથી $y_1 y_2 = (2at_1)(2at_2) = 4a^2(t_1 t_2) = 4(3)^2(-1) = 36(-1) = -36$. આમ,$C \rightarrow (i)$.
$D$. સમીકરણ $y^2 - kx + 16 = 0$ ને $y^2 = k(x - 16/k)$ તરીકે લખી શકાય.
$Y^2 = 4AX$ સાથે સરખાવતા,$4A = k \Rightarrow A = k/4$.
નિયામિકા $X = -A \Rightarrow x - 16/k = -k/4 \Rightarrow x = 16/k - k/4$ છે.
આપેલ નિયામિકા $x = 3$ છે,તેથી $16/k - k/4 = 3 \Rightarrow 64 - k^2 = 12k \Rightarrow k^2 + 12k - 64 = 0$.
$(k + 16)(k - 4) = 0 \Rightarrow k = 4$ અથવા $k = -16$. આમ,$D \rightarrow (ii)$.
Solution diagram
841
EasyMCQ
જો $(-1,-1)$ એ પરવલયનું નાભિ હોય અને $x+y+4=0$ એ તેની નિયામિકા હોય,તો તેનું શિરોબિંદુ શોધો.
A
$\left(-\frac{3}{2},-\frac{3}{2}\right)$
B
$\left(-\frac{5}{2},-\frac{5}{2}\right)$
C
$\left(-\frac{1}{4},-\frac{1}{4}\right)$
D
$\left(\frac{1}{4}, \frac{1}{4}\right)$

Solution

(A) નાભિ $S$ એ $(-1, -1)$ છે અને નિયામિકા $x+y+4=0$ છે.
શિરોબિંદુ એ નાભિ અને પરવલયની અક્ષ તથા નિયામિકાના છેદબિંદુનું મધ્યબિંદુ છે.
પરવલયની અક્ષ નિયામિકાને લંબ હોય છે અને નાભિમાંથી પસાર થાય છે. નિયામિકાનો ઢાળ $-1$ હોવાથી,અક્ષનો ઢાળ $1$ થશે અને તે $(-1, -1)$ માંથી પસાર થાય છે.
અક્ષનું સમીકરણ $y - (-1) = 1(x - (-1)) \Rightarrow y = x$ છે.
અક્ષ $y=x$ અને નિયામિકા $x+y+4=0$ નું છેદબિંદુ $x+x+4=0$ $\Rightarrow 2x = -4$ $\Rightarrow x = -2$ છે. તેથી,$y = -2$.
છેદબિંદુ $Z(-2, -2)$ છે.
શિરોબિંદુ એ $S(-1, -1)$ અને $Z(-2, -2)$ નું મધ્યબિંદુ છે.
શિરોબિંદુ $= \left(\frac{-1-2}{2}, \frac{-1-2}{2}\right) = \left(-\frac{3}{2}, -\frac{3}{2}\right)$.
842
EasyMCQ
પરવલય $y^2+6y-2x=-5$ માટે,નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$I$. શિરોબિંદુ $(-2, -3)$ છે.
$II$. નિયામિકા $y+3=0$ છે.
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$I$ અને $II$ બંને સાચા છે
B
$I$ સાચું છે,$II$ ખોટું છે
C
$I$ અને $II$ બંને ખોટા છે
D
$I$ ખોટું છે,$II$ સાચું છે

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $y^2+6y-2x=-5$
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$y^2+6y+9 = 2x-5+9$
$(y+3)^2 = 2x+4$
$(y+3)^2 = 2(x+2)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા:
શિરોબિંદુ $(h, k) = (-2, -3)$. તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે.
અહીં,$4a = 2$,તેથી $a = \frac{1}{2}$.
પરવલય $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ ની નિયામિકા $x = h-a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$x = -2 - \frac{1}{2} = -\frac{5}{2}$
$2x = -5 \Rightarrow 2x+5 = 0$.
વિધાન $II$ કહે છે કે નિયામિકા $y+3=0$ છે,જે ખોટું છે.
તેથી,$I$ સાચું છે અને $II$ ખોટું છે.
843
MediumMCQ
પરવલયો $y^2=5x$ અને $x^2=5y$ ના છેદબિંદુઓ કઈ રેખા પર આવેલા છે?
A
$x+y=10$
B
$x-2y=0$
C
$x-y=0$
D
$2x-y=0$

Solution

(C) પરવલયોના આપેલા સમીકરણો:
$y^2=5x$ $(i)$
$x^2=5y$ (ii)
સમીકરણ (ii) પરથી,$y = \frac{x^2}{5}$ મળે.
આ કિંમતને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$(\frac{x^2}{5})^2 = 5x$
$\frac{x^4}{25} = 5x$
$x^4 = 125x$
$x^4 - 125x = 0$
$x(x^3 - 125) = 0$
આથી $x = 0$ અથવા $x^3 = 125$,જેનો અર્થ છે $x = 5$.
જો $x = 0$,તો $y = 0$. જો $x = 5$,તો $y = \frac{5^2}{5} = 5$.
છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(5,5)$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા,બંને બિંદુઓ રેખા $x - y = 0$ નું સમાધાન કરે છે.
844
EasyMCQ
જેનું નાભિ $(1, -1)$ અને નિયામિકા $x+y+3=0$ હોય તેવા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-10x-2y-2xy-5=0$
B
$x^2+y^2+10x-2y-2xy-5=0$
C
$x^2+y^2+10x+2y-2xy-5=0$
D
$x^2+y^2+10x+2y+2xy-5=0$

Solution

(A) ધારો કે $P(x, y)$ એ પરવલય પરનું કોઈ બિંદુ છે. $P$ નું નાભિ $S(1, -1)$ થી અંતર એ તેની નિયામિકા $x+y+3=0$ થી લંબ અંતર જેટલું હોય છે.
$\therefore PS = PQ \implies PS^2 = PQ^2$
અંતર સૂત્ર અને લંબ અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$(x-1)^2 + (y+1)^2 = \left(\frac{x+y+3}{\sqrt{1^2+1^2}}\right)^2$
$x^2 - 2x + 1 + y^2 + 2y + 1 = \frac{(x+y+3)^2}{2}$
$2(x^2 + y^2 - 2x + 2y + 2) = x^2 + y^2 + 9 + 2xy + 6y + 6x$
$2x^2 + 2y^2 - 4x + 4y + 4 = x^2 + y^2 + 2xy + 6x + 6y + 9$
$x^2 + y^2 - 2xy - 10x - 2y - 5 = 0$
845
EasyMCQ
જો સીધી રેખા $y=mx+c$ એ પરવલય $y^2=lx$ ની અક્ષને સમાંતર હોય અને પરવલયને $\left(\frac{c^2}{8}, c\right)$ બિંદુમાં છેદતી હોય,તો નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$8$

Solution

(D) પરવલય $y^2=lx$ ની અક્ષ $x$-અક્ષ છે,જેનું સમીકરણ $y=0$ છે.
રેખા $y=mx+c$ એ $x$-અક્ષને સમાંતર હોવાથી,તેનો ઢાળ $m=0$ થશે.
તેથી,રેખાનું સમીકરણ $y=c$ બને છે.
આપેલ છે કે રેખા પરવલયને $\left(\frac{c^2}{8}, c\right)$ બિંદુમાં છેદે છે,તેથી આ બિંદુ પરવલયના સમીકરણ $y^2=lx$ નું સમાધાન કરશે.
સમીકરણ $y^2=lx$ માં $y=c$ અને $x=\frac{c^2}{8}$ મૂકતા:
$c^2 = l \left(\frac{c^2}{8}\right)$
$c \neq 0$ ધારીને,બંને બાજુ $c^2$ વડે ભાગતા:
$1 = \frac{l}{8}$
$l = 8$
પરવલય $y^2=lx$ ના નાભિલંબની લંબાઈ $l$ છે.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $8$ છે.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.