NEET 2019 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) નિષ્ક્રિય વહન એ અણુઓનું સાંદ્રતા ઢાળની દિશામાં (વધુ સાંદ્રતાથી ઓછી સાંદ્રતા તરફ) ચયાપચયની ઉર્જા $(ATP)$ ના વપરાશ વગરનું વહન છે.
સક્રિય વહન એ અણુઓનું સાંદ્રતા ઢાળની વિરુદ્ધ દિશામાં (ઓછી સાંદ્રતાથી વધુ સાંદ્રતા તરફ) વહન છે,જેમાં $ATP$ સ્વરૂપે ચયાપચયની ઉર્જા અને વિશિષ્ટ પટલ પ્રોટીન (પંપ) નો વપરાશ થાય છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ રેનિન: તે શિશુઓના જઠરરસમાં જોવા મળતો પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક છે જે દૂધના પ્રોટીન $(iii)$ ના પાચનમાં મદદ કરે છે.
$(b)$ એન્ટરોકાઈનેઝ: તે આંતરડાના શ્લેષ્મ દ્વારા સ્ત્રવિત ઉત્સેચક છે જે ટ્રિપ્સીનોજનને ટ્રિપ્સિનમાં સક્રિય કરે છે $(iv)$.
$(c)$ ઓક્સિન્ટિક કોષો: જેને પેરીટલ કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે જઠરમાં હાજર હોય છે અને $HCl$ તથા કેસલનું આંતરિક પરિબળ સ્ત્રવિત કરે છે, જે વિટામિન $B_{12}$ $(i)$ ના શોષણ માટે જરૂરી છે.
$(d)$ ફ્રુક્ટોઝ: તે સાનુકૂલિત વહન $(ii)$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા રુધિરમાં શોષાય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $a-iii, b-iv, c-i, d-ii$ છે.

(D) ક્વાશિયોરકર એ પ્રોટીન-ઉર્જા કુપોષણ $(PEM)$ નો એક પ્રકાર છે જે ત્યારે થાય છે જ્યારે આહારમાં પ્રોટીનની ગંભીર ઉણપ હોય,પરંતુ કેલરીનું સેવન પ્રમાણમાં પૂરતું અથવા થોડું અપૂરતું હોઈ શકે છે.
મેરાસ્મસથી વિપરીત,જે પ્રોટીન અને કુલ કેલરી બંનેની ઉણપને કારણે થાય છે,ક્વાશિયોરકર ખાસ કરીને પ્રોટીનની ઉણપને કારણે થાય છે જે કેલરીની ઉણપ સાથે સંકળાયેલ નથી.
આ સ્થિતિમાં પ્લાઝ્મા પ્રોટીનના નીચા સ્તરને કારણે એડીમા (સોજો) જોવા મળે છે,જે પેશીઓમાં પ્રવાહી જમા થવા તરફ દોરી જાય છે.

(B) આ આકૃતિ પ્રોટીન આંતરસ્ત્રાવોની કાર્યપદ્ધતિ દર્શાવે છે.
$1$. પ્રોટીન આંતરસ્ત્રાવો પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે અને કોષરસસ્તરના લિપિડ દ્વિસ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
$2$. તેથી,તેઓ કોષરસસ્તરની બહારની સપાટી પર આવેલા વિશિષ્ટ ગ્રાહીઓ $(B)$ સાથે જોડાય છે.
$3$. આંતરસ્ત્રાવ $(A)$ ગ્રાહી સાથે જોડાઈને આંતરસ્ત્રાવ-ગ્રાહી સંકુલ બનાવે છે.
$4$. આ જોડાણ કોષની અંદર ચક્રીય $AMP$ $(C)$ જેવા દ્વિતીય સંદેશાવાહકોના નિર્માણને ઉત્તેજિત કરે છે,જે પછી શારીરિક પ્રતિભાવો આપે છે.
આમ,$A$ એ પ્રોટીન આંતરસ્ત્રાવ છે,$B$ એ ગ્રાહી છે,અને $C$ એ દ્વિતીય સંદેશાવાહક (જેમ કે ચક્રીય $AMP$) છે. વિકલ્પ $B$ આ ઘટકોને યોગ્ય રીતે ઓળખે છે.

$(A)$ સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$1$. સરકતો સાંધો (Gliding joint): કાર્પલ્સ વચ્ચે જોવા મળે છે, જે સરકતી હલનચલન માટે જવાબદાર છે.
$2$. મિજાગરા સાંધો (Hinge joint): હ્યુમરસ અને અલ્ના (કોણીનો સાંધો) વચ્ચે જોવા મળે છે, જે એક જ સમતલમાં હલનચલન કરવા દે છે.
$3$. ખૂંટી સાંધો (Pivot joint): એટલાસ અને એક્સિસ (ગ્રીવા કશેરુકાઓ) વચ્ચે જોવા મળે છે, જે પરિભ્રમણ હલનચલન કરવા દે છે.
$4$. સેડલ સાંધો (Saddle joint): અંગૂઠાના કાર્પલ અને મેટાકાર્પલ વચ્ચે જોવા મળે છે, જે વધુ હલનચલન કરવા દે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(B) પીનિયલ ગ્રંથિ અગ્ર મગજની પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલી હોય છે અને તે $Melatonin$ (મેલાટોનિન) નામનું અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરે છે।
$Melatonin$ આપણા શરીરના $24$ કલાકના $(\text{દૈનિક})$ લયના નિયમનમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, જેમ કે ઊંઘ-જાગવાની ચક્ર અને શરીરનું તાપમાન।
કૃત્રિમ પ્રકાશનો સંપર્ક, ખાસ કરીને રાત્રે બ્લુ લાઈટ, કામના વધેલા કલાકો અને ઓછી ઊંઘ $Melatonin$ ના સ્ત્રાવને વિક્ષેપિત કરે છે, જેનાથી દૈનિક લય $(circadian rhythm)$ અને પીનિયલ ગ્રંથિની એકંદર પ્રવૃત્તિ પર અસર પડે છે।

(B) પેરાથાઇરોઇડ ગ્રંથિ મુખ્યત્વે રુધિરમાં કેલ્શિયમ આયનોની સાંદ્રતા દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
જ્યારે રુધિરમાં $Ca^{+2}$ નું સ્તર ઘટે છે (હાયપોકેલ્સેમિયા),ત્યારે પેરાથાઇરોઇડ ગ્રંથિઓ પેરાથાઇરોઇડ હોર્મોન $(PTH)$ સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત થાય છે.
$PTH$ અસ્થિ પુનઃશોષણ (અસ્થિમાંથી કેલ્શિયમ મુક્ત કરીને),કિડનીમાં કેલ્શિયમનું પુનઃશોષણ વધારીને અને વિટામિન $D$ સક્રિયકરણ દ્વારા પાચન માર્ગમાંથી કેલ્શિયમના શોષણને ઉત્તેજિત કરીને રુધિરમાં કેલ્શિયમનું સ્તર વધારવાનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,રુધિરમાં $Ca^{+2}$ ના સ્તરમાં ઘટાડો એ $PTH$ મુક્ત કરવા માટેનું ચોક્કસ ઉત્તેજક છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Ophiura$ (બ્રિટલ સ્ટાર) એ $Echinodermata$ સમુદાયમાં આવે છે $(a-iii)$.
$2$. $Physalia$ (પોર્ટુગીઝ મેન-ઓફ-વોર) એ $Coelenterata$ (જેને $Cnidaria$ પણ કહેવાય છે) સમુદાયમાં આવે છે $(b-iv)$.
$3$. $Pinctada$ (પર્લ ઓયસ્ટર) એ $Mollusca$ સમુદાયમાં આવે છે $(c-i)$.
$4$. $Planaria$ (ચપટા કૃમિ) એ $Platyhelminthes$ સમુદાયમાં આવે છે $(d-ii)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a-iii), (b-iv), (c-i), (d-ii)$ છે.

(D) $1$. $Annelids$ (નૂપુરક) ત્રિગર્ભસ્તરીય,દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ ધરાવતા અને સાચો દેહકોષ્ઠ (schizocoelom) ધરાવતા પ્રાણીઓ છે.
$2$. પુખ્ત $Echinoderms$ (શૂળત્વચીઓ) અરીય સંમિતિ દર્શાવે છે.
$3$. $Aschelminthes$ (સૂત્રકૃમિઓ) કૂટદેહકોષ્ઠી (pseudocoelomates) છે.
$4$. $Platyhelminthes$ (પૃથુકૃમિઓ) દેહકોષ્ઠરહિત (acoelomates) છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) વર્ગીકરણ કી (Taxonomic Key) એ વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓની સમાનતા અને અસમાનતાના આધારે ઓળખ માટે વપરાતું એક મહત્વપૂર્ણ વર્ગીકરણ સહાયક સાધન છે.
કી સામાન્ય રીતે જોડીમાં રહેલા વિરોધાભાસી લક્ષણો પર આધારિત હોય છે જેને $Couplet$ (કપલેટ) કહેવામાં આવે છે.
તે બે વિરોધી વિકલ્પો વચ્ચે કરવામાં આવતી પસંદગી દર્શાવે છે.
કીમાંના દરેક વિધાનને $Lead$ (લીડ) કહેવામાં આવે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ટાઈટ જંકશન: (iii) અધિચ્છદ કોષોમાં પ્રવાહીના લીકેજને રોકવા માટે અવરોધ બનાવે છે.
$(b)$ એડહેરિંગ જંકશન: $(i)$ પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જોડીને સ્તર બનાવે છે.
$(c)$ ગેપ જંકશન: (iv) નજીકના કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહાર માટે કોષરસની ચેનલો.
$(d)$ સિનેપ્ટિક જંકશન: (ii) રસાયણો દ્વારા અન્ય કોષોમાં માહિતીનું વહન કરે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(ii)$ છે.

(A) ચાલો દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. વંદામાં મોઝેક દ્રષ્ટિ જોવા મળે છે,જે વધુ સંવેદનશીલતા પરંતુ ઓછા રિઝોલ્યુશન દ્વારા લાક્ષણિક છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.
$2$. નર વંદામાં,મશરૂમ આકારની ગ્રંથિ ખરેખર $6^{th}-7^{th}$ ઉદરીય ખંડોમાં હાજર હોય છે.
$3$. માદા વંદામાં,$6^{th}$ ખંડમાં શુક્રસંગ્રહાશયની એક જોડ આવેલી હોય છે.
$4$. માદા વંદાના દરેક અંડાશયમાં $8$ અંડવાહિકાઓ હોય છે,જે સમગ્ર પ્રજનન તંત્રમાં કુલ $16$ અંડવાહિકાઓ બનાવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
વિકલ્પ $A$ દાવો કરે છે કે મોઝેક દ્રષ્ટિમાં 'ઓછી સંવેદનશીલતા અને વધુ રિઝોલ્યુશન' હોય છે,જે સત્યથી વિપરીત છે,તેથી તે ખોટું વિધાન છે.

(B) શ્વાસોચ્છવાસની પ્રક્રિયામાં બે મુખ્ય તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: શ્વાસ અને ઉચ્છવાસ.
$1$. શ્વાસ ત્યારે થાય છે જ્યારે ફેફસાંનું દબાણ (intrapulmonary pressure) વાતાવરણીય દબાણ કરતા ઓછું હોય છે,જે ફેફસાંમાં વાતાવરણની સાપેક્ષમાં ઋણ દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે,જેનાથી હવા ફેફસાંમાં પ્રવેશે છે.
$2$. ઉચ્છવાસ ત્યારે થાય છે જ્યારે ફેફસાંનું દબાણ વાતાવરણીય દબાણ કરતા વધારે હોય છે.
$3$. શ્વાસ દરમિયાન,ઉરોદરપટલ અને બાહ્ય આંતરપાંસળી સ્નાયુઓ સંકોચાય છે,જેનાથી ઉરોદર ગુહાનું કદ વધે છે.
$4$. ઉચ્છવાસ દરમિયાન,ઉરોદરપટલ અને બાહ્ય આંતરપાંસળી સ્નાયુઓ શિથિલ થાય છે,જેનાથી ઉરોદર ગુહાનું કદ ઘટે છે અને ફેફસાંનું દબાણ વધે છે,જે હવાને બહાર ધકેલે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચું વિધાન છે.

(B) બળજબરીપૂર્વક ઉચ્છવાસ કર્યા પછી વ્યક્તિ જે મહત્તમ હવા અંદર લઈ શકે છે તેને $Vital \ Capacity$ $(VC)$ એટલે કે જૈવિક ક્ષમતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Vital \ Capacity$ એ $Inspiratory \ Reserve \ Volume$ $(IRV)$,$Tidal \ Volume$ $(TV)$ અને $Expiratory \ Reserve \ Volume$ $(ERV)$ નો સરવાળો છે.
ગાણિતિક રીતે,$VC = IRV + TV + ERV$.
આ તે હવાનું કુલ પ્રમાણ દર્શાવે છે જે વ્યક્તિ મહત્તમ શ્વાસ લીધા પછી બહાર કાઢી શકે છે અથવા મહત્તમ ઉચ્છવાસ કર્યા પછી અંદર લઈ શકે છે.

(D) હૃદયની નોડલ પેશી સ્વયં-ઉત્તેજિત હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે બાહ્ય ઉત્તેજના વિના એક્શન પોટેન્શિયલ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
જોકે,નોડલ પેશીના વિવિધ ઘટકોમાં એક્શન પોટેન્શિયલ ઉત્પન્ન કરવાનો દર અલગ-અલગ હોય છે.
$SA$ નોડ (સાઇનોએટ્રિયલ નોડ) માં ડિપોલરાઇઝેશનનો દર સૌથી વધુ હોય છે,જે પ્રતિ મિનિટ આશરે $70-75$ એક્શન પોટેન્શિયલ ઉત્પન્ન કરે છે.
કારણ કે તે વહન તંત્રના અન્ય કોઈપણ ભાગ (જેમ કે $AV$ નોડ અથવા પર્કિન્જે ફાઇબર્સ) કરતા વધુ ઝડપથી આવેગ શરૂ કરે છે,તેથી તે સમગ્ર હૃદય માટે ગતિ નક્કી કરે છે.
તેથી,$SA$ નોડ હૃદયના કુદરતી પેસમેકર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) અહીં વર્ણવેલ વિશિષ્ટ ગાંઠ જેવી પેશી કર્ણક-ક્ષેપક ગાંઠ $(AVN)$ છે.
તે જમણા કર્ણકના નીચેના ડાબા ખૂણામાં કર્ણક-ક્ષેપક પટલની નજીક આવેલી હોય છે.
$AVN$ એ સાઇનો-એટ્રિયલ નોડ $(SAN)$ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા વિદ્યુત આવેગમાં લગભગ $0.1 \; sec$ નો વિલંબ કરે છે.
આ વિલંબ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે ક્ષેપકો સંકોચન શરૂ કરે તે પહેલાં કર્ણકો તેમનું સંકોચન (કર્ણક સિસ્ટોલ) પૂર્ણ કરે અને તેમનું રુધિર ક્ષેપકોમાં પંપ કરે.
તેથી,આ વિલંબ કર્ણકોને સંપૂર્ણપણે ખાલી થવા દે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ હેન્લેના પાશની ઉતરતી ભુજા: તે પાણી માટે પ્રવેશ્ય છે પરંતુ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ માટે લગભગ અપ્રવેશ્ય છે. તેથી,તે માત્ર પાણીનું પુનઃશોષણ થવા દે છે $(ii)$.
$(b)$ નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા $(PCT)$: તે $70-80\%$ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ અને પાણીનું,તેમજ ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડ જેવા તમામ આવશ્યક પોષકતત્વોનું પુનઃશોષણ કરે છે $(iv)$.
$(c)$ હેન્લેના પાશની ચડતી ભુજા: તે પાણી માટે અપ્રવેશ્ય છે પરંતુ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ (ક્ષારો) નું સક્રિય અથવા નિષ્ક્રિય વહન થવા દે છે $(i)$.
$(d)$ દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$: તે એલ્ડોસ્ટેરોન અને $ADH$ જેવા અંતઃસ્ત્રાવોની અસર હેઠળ સોડિયમ આયનો અને પાણીનું શરતી પુનઃશોષણ થવા દે છે $(iii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(ii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(iii)$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પોડોસાઇટ્સ: આ મૂત્રપિંડના બાઉમેનની કોથળીમાં આવેલા વિશિષ્ટ કોષો છે જે ગાળણ સ્લિટ્સ (filtration slits) બનાવે છે, જે અલ્ટ્રાફિલ્ટરેશન માટે જરૂરી છે.
$(b)$ આદિમૂત્રપિંડ નલિકાઓ (Protonephridia): આ એમ્ફિઓક્સસ જેવા સજીવોમાં જોવા મળતી ઉત્સર્જન રચનાઓ છે.
$(c)$ ઉત્સર્ગિકાઓ (Nephridia): આ અળસિયા અને અન્ય નૂપુરક (Annelids) પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા નલિકામય ઉત્સર્જન અંગો છે.
$(d)$ મૂત્રપિંડની પથરી (Renal calculi): આ મૂત્રપિંડમાં બનતા પથરી જેવા પદાર્થો છે, જે સામાન્ય રીતે સ્ફટિકમય ઓક્ઝેલેટ્સના બનેલા હોય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(D) આંતરિક કાનમાં આવેલ વેસ્ટિબ્યુલર એપરેટસ શરીરનું સંતુલન અને મુદ્રા જાળવવા માટે જવાબદાર છે.
તે બે મુખ્ય ભાગોનું બનેલું છે: અર્ધવર્તુળાકાર નલિકાઓ અને ઓટોલિથ અંગ (જે સેક્યુલ અને યુટ્રિકલનું બનેલું છે).
$1$. ક્રિસ્ટા એમ્પ્યુલેરિસ દરેક અર્ધવર્તુળાકાર નલિકાના એમ્પ્યુલામાં આવેલું હોય છે અને તે ગતિશીલ સંતુલન (ભ્રમણ ગતિ શોધવા) માટે જવાબદાર છે.
$2$. મેક્યુલા એ સેક્યુલ અને યુટ્રિકલમાં આવેલ સંવેદનાત્મક ગ્રાહક છે,જે સ્થિર સંતુલન (ગુરુત્વાકર્ષણ અને રેખીય પ્રવેગ શોધવા) માટે જવાબદાર છે.
તેથી,ક્રિસ્ટા એમ્પ્યુલેરિસ અને મેક્યુલા એ શરીરનું સંતુલન અને મુદ્રા જાળવવા માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ ગ્રાહકો છે.

(D) $ICBN$ (ઇન્ટરનેશનલ કોડ ઓફ બોટનિકલ નોમેન્ક્લેચર) ના નિયમો મુજબ:
$1$. વૈજ્ઞાનિક નામો સામાન્ય રીતે લેટિનમાં હોય છે અને તેને ઇટાલિક્સમાં લખવામાં આવે છે. જ્યારે હાથથી લખવામાં આવે ત્યારે,તેમના લેટિન મૂળને દર્શાવવા માટે તેમની નીચે લીટી દોરવામાં આવે છે.
$2$. દરેક જૈવિક નામમાં બે ઘટકો હોય છે: પ્રજાતિ નામ (Generic name) અને જાતિવાચક નામ (Specific epithet).
$3$. પ્રજાતિ નામ હંમેશા મોટા અક્ષર (Capital letter) થી શરૂ થાય છે,જ્યારે જાતિવાચક નામ નાના અક્ષર (Small letter) થી શરૂ થાય છે.
તેથી,એ વિધાન કે પ્રજાતિ અને જાતિવાચક બંને નામો નાના અક્ષરોથી શરૂ કરવા જોઈએ,તે ખોટું છે અને $ICBN$ ના નિયમોની વિરુદ્ધ છે.

(B) ઢોરમાં મેડ કાઉ રોગ,જેને બોવાઈન સ્પોન્જીફોર્મ એન્સેફાલોપથી $(BSE)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક ચેતાતંત્રનો રોગ છે.
આ રોગ પ્રાયોન્સ (prions) દ્વારા થાય છે.
પ્રાયોન્સ એ ચેપી ઘટકો છે જે સંપૂર્ણપણે અસામાન્ય રીતે ગડી થયેલ પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે.
તેમાં ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અથવા $RNA$) હોતા નથી અને તે વાયરસ કરતા કદમાં નાના હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) લાઇકેન એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
$1$. લીલના ઘટકને ફાયકોબાયોન્ટ કહેવામાં આવે છે,જે સ્વયંપોષી છે.
$2$. ફૂગના ઘટકને માયકોબાયોન્ટ કહેવામાં આવે છે,જે પરપોષી છે.
$3$. લાઇકેન $SO_2$ પ્રદૂષણ પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે અને પ્રદૂષિત વિસ્તારોમાં ઉગતા નથી,જે તેમને પ્રદૂષણના ઉત્તમ સૂચક બનાવે છે.
તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ હેલોફાઇલ્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયા છે જે અત્યંત ક્ષારયુક્ત વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે,તેથી $(a)-(iv)$.
$(b)$ થર્મોએસિડોફાઇલ્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયા છે જે ગરમ પાણીના ઝરામાં જોવા મળે છે,તેથી $(b)-(i)$.
$(c)$ મિથેનોજેન્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયા છે જે ગાય અને ભેંસ જેવા વાગોળતા પ્રાણીઓના પાચનતંત્રમાં જોવા મળે છે,તેથી $(c)-(iii)$.
$(d)$ સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) એ પ્રકાશસંશ્લેષી સ્વયંપોષી છે જે જલીય પર્યાવરણમાં જોવા મળે છે,તેથી $(d)-(ii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(iii), (d)-(ii)$ છે.

(A) દ્વિદળી મૂળમાં,વાહી એધા દ્વિતીયક ઉદ્ભવ ધરાવે છે.
તે અન્નવાહક પુલની બરાબર નીચે આવેલી પાતળી દીવાલ ધરાવતી મૃદુતક કોષોમાંથી વિકસે છે.
વધુમાં,આદિદારુની ઉપર આવેલી પરિચક્ર પેશીનો એક ભાગ પણ વાહી એધાના નિર્માણમાં ભાગ લે છે.
આ કોષો વર્ધનશીલ બને છે અને એક સળંગ તરંગિત વલય બનાવે છે,જે પાછળથી ગોળાકાર બને છે.

(C) પર્ણવિન્યાસ એટલે પ્રકાંડ કે શાખા પર પર્ણોની ગોઠવણીની ભાત。
ચક્રાકાર પર્ણવિન્યાસમાં, એક ગાંઠ પર બેથી વધુ પર્ણો ઉદ્ભવે છે અને એક ચક્ર બનાવે છે。
$Alstonia$ (આલ્સ્ટોનિયા) એ ચક્રાકાર પર્ણવિન્યાસનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે。
રાઈ અને જાસૂદમાં એકાંતરિત પર્ણવિન્યાસ જોવા મળે છે。
આકડામાં સન્મુખ પર્ણવિન્યાસ જોવા મળે છે。

(C) ચરાણ પછી ક્ષતિગ્રસ્ત ઘાસનું પુનર્જનન મુખ્યત્વે $Intercalary$ $meristem$ (આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી) ની હાજરીને કારણે થાય છે.
આ વર્ધનશીલ પેશીઓ પરિપક્વ પેશીઓની વચ્ચે આવેલી હોય છે અને તે એકદળી વનસ્પતિઓ,જેમ કે ઘાસમાં,આંતરગાંઠોની લંબાઈમાં વધારો કરવા માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે તૃણાહારી પ્રાણીઓ ઘાસ ચરે છે,ત્યારે તેઓ અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશીને દૂર કરે છે,પરંતુ આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી ઘાસને તેના પાયા અથવા ગાંઠોમાંથી સતત વૃદ્ધિ પામવાની મંજૂરી આપે છે,જે ઝડપી પુનઃપ્રાપ્તિમાં મદદ કરે છે.

(C) $Solanaceae$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય છે.
આ કુળની એક મહત્વપૂર્ણ લાક્ષણિકતા ત્રાંસી રીતે ગોઠવાયેલ પટલ (obliquely placed septum) છે,જેનું કારણ એ છે કે બીજાશય પુષ્પના મધ્ય સમતલની સાપેક્ષમાં $45^{\circ}$ ના ખૂણે નમેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Solanum$ એ $Solanaceae$ કુળનું સભ્ય છે,જ્યારે $Brassica$ એ $Brassicaceae$ માં,$Aloe$ એ $Liliaceae$ માં અને $Sesbania$ એ $Fabaceae$ કુળમાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Solanum$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ગોલ્ગી પ્રસાધન $(a)$ ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણ $(iii)$ માટે જવાબદાર છે.
$2$. લાયસોઝોમ્સ $(b)$ માં પાચક ઉત્સેચકો હોય છે અને તે જૈવિક અણુઓના પાચન $(iv)$ માં મદદ કરે છે.
$3$. વનસ્પતિ કોષોમાં રસધાનીઓ $(c)$ પાણી,રસ અને ઉત્સર્ગ પદાર્થોનો સંગ્રહ કરે છે,જે નકામા પદાર્થોને જકડી રાખે છે $(ii)$.
$4$. રીબોઝોમ્સ $(d)$ પ્રોટીન સંશ્લેષણ $(i)$ ના સ્થાન છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(B) સહ-કારકો (co-factors) એ બિન-પ્રોટીન ઘટકો છે જે ઉત્સેચકને ઉદ્દીપકીય રીતે સક્રિય બનાવવા માટે તેની સાથે જોડાય છે.
તેમને ત્રણ પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્રોસ્થેટિક જૂથો,સહ-ઉત્સેચકો અને ધાતુ આયનો.
પ્રોસ્થેટિક જૂથો એવા કાર્બનિક સંયોજનો છે જે એપોએન્ઝાઇમ (ઉત્સેચકનો પ્રોટીન ભાગ) સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,પેરોક્સિડેઝ અને કેટાલેઝમાં,જે હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડના પાણી અને ઓક્સિજનમાં વિઘટનને ઉદ્દીપિત કરે છે,હિમ (heme) એ પ્રોસ્થેટિક જૂથ છે અને તે ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાનનો એક ભાગ છે.
તેનાથી વિપરીત,સહ-ઉત્સેચકો પણ કાર્બનિક સંયોજનો છે,પરંતુ એપોએન્ઝાઇમ સાથે તેમનું જોડાણ માત્ર અસ્થાયી હોય છે,જે સામાન્ય રીતે ઉદ્દીપન દરમિયાન થાય છે.
તેથી,મૂળભૂત તફાવત એ છે કે પ્રોસ્થેટિક જૂથો મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે,જ્યારે સહ-ઉત્સેચકો ઢીલી રીતે અથવા અસ્થાયી રૂપે જોડાયેલા હોય છે.

(B) વ્યતિકરણ એ સમજાત રંગસૂત્રોની બિન-ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ વચ્ચે જનીનિક દ્રવ્યની આપ-લે છે.
આ પ્રક્રિયા અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ ના પેકીટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,બાયવેલેન્ટ રંગસૂત્રો અથવા ટેટ્રાડ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે,અને જ્યાં વ્યતિકરણ થાય છે તે સ્થાનો પર રિકોમ્બિનેશન નોડ્યુલ્સ દેખાય છે.

(B) "રામચંદ્રન પ્લોટ" એ બાયોકેમિસ્ટ્રીમાં પ્રોટીન સંરચનામાં રહેલા એમિનો એસિડ અવશેષોના બેકબોન ડાયહેડ્રલ ખૂણાઓ $\phi$ (ફાઈ) અને $\psi$ (સાઈ) ના માન્ય પ્રદેશોનું વિશ્લેષણ કરવા માટે વપરાતું એક વિઝ્યુલાઇઝેશન સાધન છે.
તે પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓની સ્ટીરિયોકેમિકલ શક્યતા નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે, જેના દ્વારા પ્રોટીનની દ્વિતીયક સંરચનાની પુષ્ટિ થાય છે.

(B) સક્રિય વહન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જે અણુઓને કોષરસપટલની આરપાર ઓછી સાંદ્રતાવાળા વિસ્તારમાંથી વધુ સાંદ્રતાવાળા વિસ્તારમાં (સાંદ્રતા ઢાળની વિરુદ્ધ) લઈ જાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં $ATP$ ના સ્વરૂપમાં ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
સક્રિય વહન અત્યંત પસંદગીયુક્ત (selective) હોય છે કારણ કે તે ચોક્કસ દ્રાવ્યોના વહન માટે વિશિષ્ટ પટલ પ્રોટીન (પંપ) નો ઉપયોગ કરે છે.
તેથી,'બિન-પસંદગીયુક્ત' હોવું એ સક્રિય વહનનું લક્ષણ નથી; તે સાદા પ્રસરણ જેવા નિષ્ક્રિય વહનનું લક્ષણ છે.

(C) જમીનમાં રહેલા નાઈટ્રેટ $(NO_3^-)$ નું વાયુરૂપ નાઈટ્રોજન $(N_2)$ માં રૂપાંતર કરવાની પ્રક્રિયાને ડીનાઈટ્રીફિકેશન કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા ડીનાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Thiobacillus$ અને $Pseudomonas$ એ ડીનાઈટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયાના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
$Nitrobacter$ અને $Nitrococcus$ નાઈટ્રીફિકેશનની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે (નાઈટ્રાઈટનું નાઈટ્રેટમાં રૂપાંતર).
$Nitrosomonas$ એમોનિયાનું નાઈટ્રાઈટમાં રૂપાંતર કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Thiobacillus$ છે.

(C) હાઈપોટોનિક દ્રાવણ એટલે એવું દ્રાવણ કે જેમાં કોષના કોષરસની સાપેક્ષમાં દ્રાવ્યની સાંદ્રતા ઓછી હોય છે.
આસૃતિના સિદ્ધાંત મુજબ,પાણી અર્ધપ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા વધુ પાણીના પોટેન્શિયલ (ઓછી દ્રાવ્ય સાંદ્રતા) ધરાવતા વિસ્તારમાંથી ઓછા પાણીના પોટેન્શિયલ (વધુ દ્રાવ્ય સાંદ્રતા) ધરાવતા વિસ્તાર તરફ ગતિ કરે છે.
આસપાસનું દ્રાવણ હાઈપોટોનિક હોવાથી,કોષની બહાર પાણીનું પોટેન્શિયલ કોષની અંદર કરતા વધારે હોય છે.
તેથી,પાણી બહારથી કોષની અંદરની તરફ ગતિ કરશે,જેના કારણે કોષ ફૂલી જશે અને સ્ફીત (turgid) બનશે.

(C) વનસ્પતિઓમાં શ્વસનતંત્રનું ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ $(ETS)$ અંતઃ કણાભસૂત્ર પટલ (Inner mitochondrial membrane) પર આવેલું હોય છે.
આ સિસ્ટમ પ્રોટીન સંકુલ $(Complexes I-IV)$ અને ઇલેક્ટ્રોન વાહકોની શ્રેણી ધરાવે છે,જે $NADH$ અને $FADH_2$ માંથી ઓક્સિજન સુધી ઇલેક્ટ્રોનના સ્થાનાંતરણમાં મદદ કરે છે.
આ ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ દરમિયાન મુક્ત થતી ઉર્જાનો ઉપયોગ પ્રોટોનને મેટ્રિક્સમાંથી આંતરપટલીય અવકાશમાં પંપ કરવા માટે થાય છે,જેનાથી પ્રોટોન ગ્રેડિયન્ટ સર્જાય છે જે $ATP$ સિન્થેઝ દ્વારા $ATP$ ના સંશ્લેષણને પ્રેરે છે.

(C) હેચ અને સ્લેક પથ,જેને $C_4$ ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $C_4$ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
આ પથમાં,પ્રાથમિક $CO_2$ સ્વીકારનાર $3$-કાર્બન ધરાવતો અણુ છે જેને ફોસ્ફોઈનોલ પાયરુવેટ $(PEP)$ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા મધ્યપર્ણ કોષોમાં $PEP$ કાર્બોક્સિલેઝ $(PEPCase)$ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે,જેના પરિણામે $4$-કાર્બન ધરાવતું સંયોજન,ઓક્ઝેલોએસેટિક એસિડ $(OAA)$ બને છે.

(D) વર્ણવેલ પ્રયોગ $1883$ માં $T.W. Engelmann$ દ્વારા કરવામાં આવેલ પ્રખ્યાત ક્રિયા વર્ણપટ (action spectrum) પ્રયોગ છે.
તેમણે લીલી લીલ $Cladophora$ નો ઉપયોગ કર્યો અને તેને વાયુજીવી બેક્ટેરિયા $(Azotobacter)$ ના નિલંબનમાં મૂક્યા.
આ બેક્ટેરિયાનો ઉપયોગ $O_2$ મુક્ત થવાના સ્થાનોને ઓળખવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે પ્રિઝમનો ઉપયોગ કરીને પ્રકાશનું વિભાજન કર્યું અને લીલને પ્રકાશિત કરી.
તેમણે અવલોકન કર્યું કે બેક્ટેરિયા મુખ્યત્વે વાદળી અને લાલ પ્રકાશના વિસ્તારોમાં એકઠા થયા હતા,જ્યાં પ્રકાશસંશ્લેષણનો દર સૌથી વધુ હતો,જેના પરિણામે મહત્તમ $O_2$ મુક્ત થયો હતો.

(C) જિબરેલિન્સ એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોનો એક સમૂહ છે જે પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારો કરે છે.
શેરડીના પાક પર જિબરેલિન્સનો છંટકાવ કરવાથી પ્રકાંડની લંબાઈ વધે છે,જે પાકના ઉત્પાદનમાં પ્રતિ એકર $20$ ટન જેટલો નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
તેથી,શેરડીના ઉદ્યોગમાં ઉત્પાદકતા વધારવા માટે જિબરેલિન્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. તળિયે (Basal) જરાયુવિન્યાસ: આ પ્રકારમાં,જરાયુ અંડાશયના તળિયે વિકસે છે અને તેની સાથે એક અંડક જોડાયેલું હોય છે. ઉદાહરણ: સૂર્યમુખી,ગલગોટો.
$2$. અક્ષવર્તી (Axile) જરાયુવિન્યાસ: આ પ્રકારમાં,જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને બહુકોટરીય અંડાશયમાં અંડકો તેની સાથે જોડાયેલા હોય છે. ઉદાહરણ: જાસૂદ,ટામેટાં,લીંબુ.
$3$. ચર્મવર્તી (Parietal) જરાયુવિન્યાસ: આ પ્રકારમાં,અંડકો અંડાશયની અંદરની દીવાલ પર અથવા પરિઘીય ભાગ પર વિકસે છે. ઉદાહરણ: રાઈ,આર્જેમોન.
$4$. મુક્ત કેન્દ્રસ્થ (Free central) જરાયુવિન્યાસ: આ પ્રકારમાં,અંડકો કેન્દ્રસ્થ અક્ષ પર ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમાં આંતરપટલ ગેરહાજર હોય છે. ઉદાહરણ: ડાયન્થસ,પ્રિમરોઝ.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(a)-(iv), (b)-(ii), (c)-(i), (d)-(iii)$.

(D) પ્રત્યાંકન (Transcription) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$mRNA$ નું સંશ્લેષણ $DNA$ ની ટેમ્પલેટ શૃંખલા ($3' \rightarrow 5'$ દિશા) નો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.
બેઝ-પેરિંગના નિયમો અનુસાર,$A$ એ $U$ સાથે,$T$ એ $A$ સાથે,$G$ એ $C$ સાથે અને $C$ એ $G$ સાથે જોડાય છે.
ટેમ્પલેટ શૃંખલા $3' ATGCATGCATGCATG 5'$ છે.
બેઝ-પેરિંગના નિયમો લાગુ પાડતા,પૂરક $mRNA$ ક્રમ $5' UACGUACGUACGUAC 3'$ મળે છે.
આ ક્રમ કોડિંગ શૃંખલા જેવો જ છે,ફક્ત $Thymine$ $(T)$ ના સ્થાને $Uracil$ $(U)$ હોય છે.

(D) આંતરપ્રજનન એટલે એક જ જાતિના વધુ નજીકના સંબંધિત સજીવો વચ્ચે $4-6$ પેઢી સુધી પ્રજનન કરાવવું.
$1$. આંતરપ્રજનન સમયુગ્મતા (homozygosity) વધારે છે,જે શ્રેષ્ઠ જનીનોના સંચય અને હાનિકારક જનીનો (deleterious alleles) ને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
$2$. કોઈપણ પ્રાણીમાં શુદ્ધ વંશાવલિ (pureline) વિકસાવવા માટે તે આવશ્યક છે.
$3$. જો કે,સતત આંતરપ્રજનન,ખાસ કરીને નજીકનું આંતરપ્રજનન,સામાન્ય રીતે પ્રજનનક્ષમતા અને ઉત્પાદકતા ઘટાડે છે,જેને આંતરપ્રજનન દબાણ (inbreeding depression) કહેવામાં આવે છે.
$4$. આંતરપ્રજનન દબાણને તે જ જાતિના અસંબંધિત શ્રેષ્ઠ પ્રાણીઓ સાથે સંકરણ કરાવીને દૂર કરી શકાય છે,જેને આઉટ-ક્રોસિંગ (out-crossing) કહેવાય છે.
તેથી,'આંતરપ્રજનન દબાણને આઉટ-ક્રોસિંગ દ્વારા દૂર કરી શકાતું નથી' તે વિધાન ખોટું છે.

(D) એકીકૃત જીવાત વ્યવસ્થાપન $(IPM)$ એવા બાયોકંટ્રોલ એજન્ટોના ઉપયોગ પર આધાર રાખે છે જે અત્યંત પસંદગીયુક્ત હોય છે.
એક આદર્શ બાયોકંટ્રોલ એજન્ટ જાતિ-વિશિષ્ટ હોવો જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે તે ફક્ત નુકસાન પહોંચાડતી ચોક્કસ જીવાતની જાતિઓને જ લક્ષ્ય બનાવે છે.
વધુમાં,તે બિન-લક્ષિત સજીવો,જેમ કે ફાયદાકારક કીટકો,પરાગવાહકો અથવા અન્ય વન્યજીવો પર નિષ્ક્રિય હોવો જોઈએ,જેથી પર્યાવરણીય સંતુલન અને જૈવવિવિધતા જળવાઈ રહે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ એ અસરકારક બાયોકંટ્રોલ એજન્ટ માટેનું સાચું લક્ષણ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ: આ ઉત્સેચકો $DNA$ અણુની અંદર ચોક્કસ ઓળખ ક્રમ પરથી $DNA$ ને કાપે છે। તેથી, $(a) - (iii)$.
$(b)$ રિસ્ટ્રિક્શન એક્ઝોન્યુક્લિએઝ: આ ઉત્સેચકો $DNA$ અણુના છેડાઓ પરથી ન્યુક્લિઓટાઈડ્સ દૂર કરે છે। તેથી, $(b) - (iv)$.
$(c)$ $DNA$ લાઈગેઝ: આ ઉત્સેચક આણ્વિક ગુંદર તરીકે કાર્ય કરે છે, જે ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ બનાવીને $DNA$ ના ટુકડાઓને જોડે છે। તેથી, $(c) - (i)$.
$(d)$ $Taq$ પોલીમરેઝ: આ એક ઉષ્મા-સ્થાયી ઉત્સેચક છે જેનો ઉપયોગ $PCR$ માં જીનોમિક $DNA$ ટેમ્પલેટ પર પ્રાઈમર્સને લંબાવવા માટે થાય છે। તેથી, $(d) - (ii)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $a-iii, b-iv, c-i, d-ii$ છે.

(A) પ્લાઝમિડ વેક્ટર $pBR322$ એ બાયોટેકનોલોજીમાં સૌથી વધુ વપરાતા ક્લોનિંગ વેક્ટર્સમાંનું એક છે.
તેમાં બે અલગ-અલગ એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીનો હોય છે,જે પસંદગીમાન ચિહ્નક (selectable markers) તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ જનીનો $amp^R$ જનીન છે,જે એમ્પિસિલિન સામે પ્રતિકાર આપે છે,અને $tet^R$ જનીન છે,જે ટેટ્રાસાયક્લિન સામે પ્રતિકાર આપે છે.
આ ચિહ્નકો ક્લોનિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન બિન-રિકોમ્બિનન્ટ કોષોમાંથી રિકોમ્બિનન્ટ કોષોને ઓળખવા અને પસંદ કરવામાં મદદ કરે છે.

(B) કોઈપણ રાષ્ટ્રના જૈવ-સંસાધનોનું સંબંધિત દેશની યોગ્ય મંજૂરી વિના અને વળતર ચૂકવ્યા વિના બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ અને અન્ય સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા શોષણને $Biopiracy$ (જૈવ-તસ્કરી) કહેવામાં આવે છે.
આમાં ઘણીવાર વ્યાપારી લાભ માટે પરંપરાગત જ્ઞાન અથવા જૈવિક સંસાધનોનો અનધિકૃત ઉપયોગ સામેલ હોય છે.
$Bioethics$ (જૈવ-નૈતિકતા) એ જૈવિક સંશોધનમાંથી ઉદ્ભવતા નૈતિક મુદ્દાઓના અભ્યાસને સંદર્ભિત કરે છે.
$Bioweapon$ (જૈવિક શસ્ત્ર) અને $Biowar$ (જૈવિક યુદ્ધ) એ યુદ્ધમાં શસ્ત્રો તરીકે જૈવિક એજન્ટોના ઉપયોગને દર્શાવે છે.

(C) વર્ણવેલ ઘટનાને $Resource \text{ } partitioning$ (સંસાધન વિભાજન) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
જ્યારે બે જાતિઓ એક જ સંસાધન માટે સ્પર્ધા કરે છે, ત્યારે તેઓ સીધી સ્પર્ધા ટાળવા અને સાથે રહેવા માટે વિવિધ પદ્ધતિઓ વિકસાવે છે।
શિકારના વિવિધ કદના પ્રાણીઓનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરીને, સિંહ અને દીપડા ખોરાક માટેની સ્પર્ધા ઘટાડે છે, જે તેમને એક જ નિવાસસ્થાનમાં રહેવાની મંજૂરી આપે છે।
સ્પર્ધાને ઘટાડવા માટે સંસાધનોને વહેંચવાની આ વ્યૂહરચના $Resource \text{ } partitioning$ નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે।

(D) કોઈપણ નવી ઇકોસિસ્ટમમાં બિન-સ્થાનિક અથવા વિદેશી જાતિઓનો પ્રવેશ ઘણીવાર સ્થાનિક જાતિઓના ઘટાડા અથવા વિલુપ્તી તરફ દોરી જાય છે. આ ઘટનાને $Alien$ $species$ $invasion$ (વિદેશી જાતિઓનું આક્રમણ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. $Clarias$ $gariepinus$ (આફ્રિકન કેટફિશ) એ એક આક્રમક પ્રજાતિ છે જેને ગેરકાયદેસર રીતે યમુના નદી સહિત ભારતના જળાશયોમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી,જ્યાં તે સ્થાનિક માછલીઓની પ્રજાતિઓ સાથે સ્પર્ધા કરે છે અને તેમનો શિકાર કરે છે,જેના પરિણામે તેમની વસ્તીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં, ટ્રાન્સક્રિપ્શનમાં સામેલ $RNA$ પોલિમરેઝના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારો છે:
$1$. $RNA$ પોલિમરેઝ $I$ એ $rRNA$ ($28S, 18S,$ અને $5.8S$) નું ટ્રાન્સક્રિપ્શન કરે છે.
$2$. $RNA$ પોલિમરેઝ $II$ એ $mRNA$ ના પુરોગામીનું ટ્રાન્સક્રિપ્શન કરે છે, જેને હેટરોજીનસ ન્યુક્લિયર $RNA$ $(hnRNA)$ કહેવામાં આવે છે.
$3$. $RNA$ પોલિમરેઝ $III$ એ $tRNA$, $5S$ $rRNA$ અને $snRNA$ (સ્મોલ ન્યુક્લિયર $RNA$) ના ટ્રાન્સક્રિપ્શન માટે જવાબદાર છે.
આને જોડતા:
$(a) \; RNA$ પોલિમરેઝ $I$ $\rightarrow$ $(ii) \; rRNA$
$(b) \; RNA$ પોલિમરેઝ $II$ $\rightarrow$ $(iii) \; hnRNA$
$(c) \; RNA$ પોલિમરેઝ $III$ $\rightarrow$ $(i) \; tRNA$
આમ, સાચી જોડ $a-ii, b-iii, c-i$ છે.

(A) રુધિરજૂથ માટેના જનીન પ્રકાર $I^A I^A$ અથવા $I^A i$ હોઈ શકે છે. $B$ રુધિરજૂથ માટેના જનીન પ્રકાર $I^B I^B$ અથવા $I^B i$ હોઈ શકે છે.
જો પુરુષ $I^A i$ અને સ્ત્રી $I^B I^B$ હોય,તો સંભવિત સંતતિના જનીન પ્રકાર $I^A I^B$ ($AB$ રુધિરજૂથ) અને $I^B i$ ($B$ રુધિરજૂથ) મળે છે.
આ પરિણામ આપેલ સંતતિના રુધિરજૂથ ($AB$ અથવા $B$) સાથે સુસંગત છે.
તેથી,માતા-પિતા માટે સાચો જનીન પ્રકાર $I^A i$ (પુરુષ) અને $I^B I^B$ (સ્ત્રી) છે.

(C) અનુકૂલિત પ્રસરણ એ એક એવી ઉત્ક્રાંતિ પ્રક્રિયા છે જેમાં કોઈ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને વિવિધ પ્રજાતિઓનો વિકાસ થાય છે અને તે ભૌગોલિક રીતે અન્ય વિસ્તારો (નિવાસસ્થાનો) માં ફેલાય છે.
આ ઘટના ત્યારે બને છે જ્યારે વસ્તી એવા નવા પર્યાવરણમાં પ્રવેશ કરે છે જે ન્યૂનતમ સ્પર્ધા સાથે અનેક પારિસ્થિતિકીય વિશિષ્ટતાઓ (ખાલી નિવાસસ્થાનો) પ્રદાન કરે છે.
જેમ જેમ વસ્તી આ વિવિધ ખાલી નિવાસસ્થાનોમાં ફેલાય છે,તેમ તેમ તેઓ પ્રાકૃતિક પસંદગીમાંથી પસાર થાય છે અને દરેક વિશિષ્ટતાની ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓ સાથે અનુકૂલન સાધે છે,જે અંતે નવી પ્રજાતિઓના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,ઘણા પ્રકારના ખાલી નિવાસસ્થાનો ધરાવતો વિસ્તાર એ અનુકૂલિત પ્રસરણ થવા માટેની આદર્શ સ્થિતિ છે.

(C) જન્મજાત રોગપ્રતિકારક તંત્ર જન્મથી જ હાજર હોય છે અને તે રોગકારકો સામે બિન-વિશિષ્ટ સંરક્ષણ પૂરું પાડે છે.
તે ભૌતિક,શારીરિક,કોષીય અને સાયટોકાઈન અવરોધો જેવા વિવિધ અવરોધો દ્વારા સંરક્ષણની પ્રથમ હરોળ તરીકે કાર્ય કરે છે.
નેચરલ કિલર $(NK)$ કોષો એ લિમ્ફોસાઇટ્સનો એક પ્રકાર છે જે જન્મજાત રોગપ્રતિકારક તંત્રનો ભાગ છે.
આ કોષો કોષભક્ષણ (phagocytosis) અને સાયટોટોક્સિક ગ્રાન્યુલ્સના મુક્ત થવા દ્વારા ચેપગ્રસ્ત અથવા અસામાન્ય કોષોને ઓળખવા અને તેનો નાશ કરવામાં સક્ષમ છે,આમ ઉપાર્જિત રોગપ્રતિકારક તંત્ર સક્રિય થાય તે પહેલાં તાત્કાલિક સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.

(C) નિષ્ક્રિય પ્રતિકારકતા એટલે એવી પ્રતિકારકતા જે શરીરમાં પહેલેથી તૈયાર એન્ટિબોડીઝ દાખલ કરવાથી પ્રાપ્ત થાય છે.
આ એન્ટિબોડીઝ યજમાનની બહાર (બહિર્જાત) ઉત્પન્ન થાય છે અને ત્યારબાદ શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,તેથી યજમાનની પોતાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ તેના ઉત્પાદનમાં સક્રિય રીતે સામેલ હોતી નથી.
તેથી,એન્ટિબોડીઝનો બહિર્જાત પુરવઠો નિષ્ક્રિય પ્રતિકારકતા પૂરી પાડે છે.
આના ઉદાહરણોમાં માતામાંથી ગર્ભમાં જરાયુ દ્વારા $(IgG)$ અથવા કોલોસ્ટ્રમ દ્વારા $(IgA)$ સ્થાનાંતરિત એન્ટિબોડીઝનો સમાવેશ થાય છે.

(A) માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકાર છે જે ચેતાસ્નાયુ જોડાણ (neuromuscular junction) ને અસર કરે છે,જેના પરિણામે કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક,નબળાઈ અને લકવો થાય છે. આ રોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે રોગપ્રતિકારક તંત્ર એવા એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે જે ચેતાસ્નાયુ જોડાણ પર એસિટિલકોલિન રીસેપ્ટર્સને અવરોધે છે અથવા તેનો નાશ કરે છે. આર્થરાઈટિસ,ઓસ્ટિઓપોરોસિસ અને ગાઉટ એ હાડપિંજર અથવા સાંધા સંબંધિત વિકારો છે,પરંતુ તે મુખ્યત્વે ચેતાસ્નાયુ જોડાણના સંદર્ભમાં સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા નથી.

(C) ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ડિવાઇસ $(IUDs)$ એ ગર્ભનિરોધકની અસરકારક પદ્ધતિઓ છે.
$IUDs$ ને ડોકટરો અથવા નિષ્ણાત નર્સ દ્વારા યોનિમાર્ગ દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
તે વપરાશકર્તા દ્વારા જાતે દાખલ કરવામાં આવતા નથી.
$IUDs$ ગર્ભાશયમાં શુક્રકોષોના ભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે,જે તેમની કાર્ય કરવાની પ્રાથમિક રીત છે,ખાસ કરીને કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ માટે.
તેઓ જનનકોષોના નિર્માણ (gametogenesis) ને દબાવતા નથી; તેના બદલે,તેઓ ફલન અથવા ગર્ભસ્થાપનને અટકાવીને કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે $IUDs$ ગર્ભાશયમાં શુક્રકોષોના ભક્ષણમાં વધારો કરે છે.

(C) જાતીય સંક્રમિત રોગો $(STDs)$ એ જાતીય સંપર્ક દ્વારા ફેલાતા ચેપ છે.
જ્યારે ઘણા $STDs$ મુખ્યત્વે પ્રજનન માર્ગને અસર કરે છે (જેમ કે સિફિલિસ,જેનિટલ હર્પીસ,ક્લેમિડિઆસિસ અને જેનિટલ વોર્ટ્સ),ત્યારે કેટલાક જાતીય રીતે ફેલાતા ચેપની પ્રણાલીગત અસરો હોય છે અથવા તે અન્ય અંગોને લક્ષ્ય બનાવે છે.
$AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે,જે પ્રજનન અંગોને બદલે રોગપ્રતિકારક શક્તિ,ખાસ કરીને $CD4+$ $T$-કોષો પર હુમલો કરે છે.
હેપેટાઇટિસ-$B$ એ વાયરલ ચેપ છે જે મુખ્યત્વે યકૃતને અસર કરે છે.
તેથી,$AIDS$ અને હેપેટાઇટિસ-$B$ બંને જાતીય રીતે ફેલાય છે પરંતુ તે ખાસ કરીને પ્રજનન અંગોને લક્ષ્ય બનાવતા નથી.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપુટનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર $Polygonum$ પ્રકાર છે,જે મોનોસ્પોરિક હોય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સક્રિય મહાબીજાણુ ત્રણ ક્રમિક મુક્ત કોષકેન્દ્રીય સમભાજન વિભાજન પામે છે.
$1$. પ્રથમ સમભાજન વિભાજનને પરિણામે $2$ કોષકેન્દ્રો બને છે.
$2$. દ્વિતીય સમભાજન વિભાજનને પરિણામે $4$ કોષકેન્દ્રો બને છે.
$3$. તૃતીય સમભાજન વિભાજનને પરિણામે $8$ કોષકેન્દ્રો બને છે.
ત્યારબાદ આ કોષકેન્દ્રો $7$-કોષીય અને $8$-કોષકેન્દ્રીય રચનામાં ગોઠવાય છે,જેને પરિપક્વ ભ્રૂણપુટ કહેવામાં આવે છે.

(D) જનીનિક કોડની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. કોડોન ટ્રિપ્લેટ (ત્રિ-અક્ષરી) હોય છે: $3$ નાઈટ્રોજન બેઝ એક એમિનો એસિડ માટે જવાબદાર છે.
$2$. તે સાર્વત્રિક છે: સમાન કોડોન તમામ સજીવોમાં સમાન એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપે છે (માઈટોકોન્ડ્રિયામાં થોડા અપવાદો સિવાય).
$3$. તે અસ્પષ્ટ (Non-ambiguous) છે: એક કોડોન માત્ર એક જ એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપે છે.
$4$. તે અવનત (Degenerate) છે: કેટલાક એમિનો એસિડ એક કરતા વધુ કોડોન દ્વારા સંકેતિત થાય છે.
$5$. તે નોન-ઓવરલેપિંગ છે: કોડને ઓવરલેપિંગ વગર સતત રીતે વાંચવામાં આવે છે.
$6$. તે અલ્પવિરામરહિત (Commaless) છે: કોડોન વચ્ચે કોઈ વિરામ કે જગ્યા હોતી નથી.
તેથી,સાચી જોડી 'અવનત,નોન-ઓવરલેપિંગ અને અસ્પષ્ટ' છે.

(C) આલ્ફ્રેડ હર્ષે અને માર્થા ચેઝે $(1952)$ $E. coli$ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતા બેક્ટેરિયોફેજ પર પ્રયોગો કર્યા હતા.
તેમણે કેટલાક વાયરસને રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા જેથી $DNA$ ને લેબલ કરી શકાય અને અન્યને રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ ધરાવતા માધ્યમમાં ઉછેર્યા જેથી પ્રોટીનને લેબલ કરી શકાય.
વાયરસને બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડવા દીધા પછી,તેમણે બ્લેન્ડરનો ઉપયોગ કરીને વાયરલ કોટ્સને બેક્ટેરિયલ કોષોથી અલગ કર્યા અને પછી મિશ્રણને સેન્ટ્રીફ્યુજ કર્યું.
તેમણે અવલોકન કર્યું કે રેડિયોએક્ટિવ ફોસ્ફરસ $(^{32}P)$ બેક્ટેરિયલ કોષોની અંદર જોવા મળ્યું હતું,જ્યારે રેડિયોએક્ટિવ સલ્ફર $(^{35}S)$ સુપરનેટન્ટ (વાયરલ કોટ્સ) માં રહ્યું હતું.
આ સાબિત કરે છે કે $DNA$ એ આનુવંશિક દ્રવ્ય છે જે બેક્ટેરિયામાં પ્રવેશ કરે છે,પ્રોટીન નહીં.

(C) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રત્યાંકન માટે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ જવાબદાર છે:
$1$. $RNA$ પોલિમરેઝ $I$ એ $rRNAs$ ($28S, 18S$ અને $5.8S$) નું પ્રત્યાંકન કરે છે.
$2$. $RNA$ પોલિમરેઝ $II$ એ $mRNA$ ના પુરોગામીનું પ્રત્યાંકન કરે છે,જેને વિષમકેન્દ્રીય $RNA$ $(hnRNA)$ કહેવામાં આવે છે.
$3$. $RNA$ પોલિમરેઝ $III$ એ $tRNA, 5S rRNA$ અને $snRNAs$ (સ્મોલ ન્યુક્લિયર $RNAs$) ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે.

(B) ક્લાઈનફેલ્ટર સિન્ડ્રોમ એ એક આનુવંશિક વિકાર છે જે પુરુષોમાં $X$ રંગસૂત્રની વધારાની નકલની હાજરીને કારણે થાય છે,જેના પરિણામે $47, XXY$ કાર્યોટાઈપ જોવા મળે છે.
આ સ્થિતિ અસામાન્ય અંડકોષ $(XX)$ અને સામાન્ય શુક્રકોષ $(Y)$ અથવા સામાન્ય અંડકોષ $(X)$ અને અસામાન્ય શુક્રકોષ $(XY)$ ના જોડાણને કારણે થાય છે.
આ સિન્ડ્રોમ ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં પુરુષોના લક્ષણો જોવા મળે છે,પરંતુ સાથે સાથે સ્ત્રીઓના લક્ષણો જેવા કે સ્તનોનો વિકાસ (ગાયનેકોમાસ્ટિયા) પણ જોવા મળે છે અને તેઓ વંધ્ય હોય છે.

(D) આદિકોષકેન્દ્રીઓમાં,$RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકને પ્રત્યાંકનની શરૂઆત માટે સિગ્મા $(\sigma)$ કારક અને પ્રત્યાંકનની સમાપ્તિ માટે રો $(\rho)$ કારકની જરૂર પડે છે.
જોકે,પ્રશ્ન સુકોષકેન્દ્રીઓ વિશે પૂછવામાં આવ્યો છે. સુકોષકેન્દ્રીઓમાં પ્રત્યાંકન વધુ જટિલ છે અને તેમાં ત્રણ અલગ-અલગ $RNA$ પોલિમરેઝ ($I$,$II$,અને $III$) તથા વિવિધ પ્રત્યાંકન કારકો (TFs) સંકળાયેલા હોય છે,સાદા સિગ્મા કે રો કારકો નહીં.
આપેલા વિકલ્પોને જોતા,આ પ્રશ્ન આદિકોષકેન્દ્રીય પ્રત્યાંકન પદ્ધતિનો સંદર્ભ આપે છે,કારણ કે આ ચોક્કસ કારકો ($\sigma$ અને $\rho$) સુકોષકેન્દ્રીઓમાં પ્રાથમિક પ્રારંભિક અને સમાપ્તિ કારકો નથી.
જો પ્રશ્ન આદિકોષકેન્દ્રીય પ્રત્યાંકન માટેના કારકો ઓળખવા માંગતો હોય,તો સાચો જવાબ $\sigma$ (પ્રારંભ) અને $\rho$ (સમાપ્તિ) છે.

(C) સાચું વિધાન એ છે કે $Homo$ $habilis$ કદાચ માંસ ખાતા હતા.
$Homo$ $habilis$ એ પ્રથમ માનવ જેવો જીવ (હોમિનિડ) હતો જેની મગજની ક્ષમતા $650-800$ $cc$ હતી.
- ખેતીની શરૂઆત આશરે $10,000$ વર્ષ પહેલાં થઈ હતી,$50,000$ વર્ષ પહેલાં નહીં.
- $Dryopithecus$ અને $Ramapithecus$ વધુ વાનર જેવા હતા અને તેઓ માણસની જેમ ચાલતા નહોતા.
- નિયન્ડરથલ માનવ એશિયામાં $1,00,000$ થી $40,000$ વર્ષ પહેલાં રહેતા હતા,પરંતુ ઉત્ક્રાંતિના સંદર્ભમાં વિકલ્પ $C$ સૌથી વધુ સ્વીકૃત છે.

(C) પ્યુનેટ સ્ક્વેર એ આનુવંશિક સંકરણમાં સંતતિના તમામ સંભવિત જનીન પ્રકારો (genotypes) ની સંભાવનાની ગણતરી કરવા માટે વપરાતી એક આલેખકીય રજૂઆત છે.
તે બ્રિટિશ આનુવંશિકશાસ્ત્રી રેજિનલ્ડ સી. પ્યુનેટ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.
તે પિતૃઓ દ્વારા જન્યુઓનું ઉત્પાદન,યુગ્મનજનું નિર્માણ અને $F_1$ તથા $F_2$ પેઢીના પરિણામી જનીન પ્રકારોને સમજવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) $Vallisneria$ માં,માદા પુષ્પ લાંબા,ગૂંચળાદાર વૃંત દ્વારા પાણીની સપાટી સુધી પહોંચે છે.
નર પુષ્પો અથવા પરાગરજ પાણીની સપાટી પર મુક્ત થાય છે.
તેઓ પાણીના પ્રવાહ દ્વારા નિષ્ક્રિય રીતે વહન પામીને પાણીની સપાટી પર રહેલા માદા પુષ્પો સુધી પહોંચે છે.
આ જલપરાગનયન (hydrophily) ની એક વિશિષ્ટ પદ્ધતિ છે.

(B) સ્વફલન એટલે પરાગરજનું પરાગાશયમાંથી તે જ પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતર. ગેઈટોનોગેમી એટલે પરાગરજનું પરાગાશયમાંથી તે જ વનસ્પતિના બીજા પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતર.
એકસદની (Dioecious) વનસ્પતિઓ, જેમ કે $\text{પપૈયું}$, એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં નર અને માદા પુષ્પો અલગ-અલગ છોડ પર જોવા મળે છે.
કારણ કે નર અને માદા પુષ્પો અલગ-અલગ છોડ પર હોય છે, તેથી સ્વફલન (એક જ પુષ્પમાં પરાગનયન) અને ગેઈટોનોગેમી (એક જ વનસ્પતિના બે અલગ પુષ્પો વચ્ચે પરાગનયન) બંને અટકી જાય છે.
તેનાથી વિપરીત, $\text{ઘઉં}$, $\text{મકાઈ}$ અને $\text{એરંડા}$ એ દ્વિસદની અથવા ઉભયલિંગી વનસ્પતિઓ છે જેમાં સ્વફલન અથવા ગેઈટોનોગેમી થઈ શકે છે.

(A) પસંદગીમાન ચિહ્નક એ કોષમાં દાખલ કરવામાં આવેલ એક જનીન છે,ખાસ કરીને બેક્ટેરિયા અથવા સંવર્ધન કરેલા કોષોમાં,જે કૃત્રિમ પસંદગી માટે યોગ્ય લક્ષણ પ્રદાન કરે છે.
રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીમાં,પસંદગીમાન ચિહ્નકો (જેમ કે એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીનો) નો ઉપયોગ બિન-રૂપાંતરિતો (જે કોષોએ રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ગ્રહણ કર્યો નથી) ને ઓળખવા અને દૂર કરવા માટે થાય છે,અને તે રૂપાંતરિતો (જે કોષોએ સફળતાપૂર્વક રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ગ્રહણ કર્યો છે) ને પસંદગીયુક્ત રીતે વૃદ્ધિ કરવા દે છે.
આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે માત્ર ઇચ્છિત રૂપાંતરિત કોષો જ પુનર્જીવિત અથવા સંવર્ધિત થાય છે.

(A) જે પ્રજાતિઓ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તાર પૂરતી મર્યાદિત હોય અને વિશ્વમાં અન્ય ક્યાંય જોવા મળતી નથી,તેમને $Endemic$ (સ્થાનિક) પ્રજાતિઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પશ્ચિમ ઘાટ એ ભારતનું એક જાણીતું જૈવવિવિધતા હોટસ્પોટ છે,જે ઉચ્ચ સ્તરની સ્થાનિકતા (endemism) માટે જાણીતું છે,જેનો અર્થ છે કે તેની ઘણી વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ તે પ્રદેશ માટે અનન્ય છે.
$Vulnerable$ (અસુરક્ષિત) અને $Threatened$ (ભયગ્રસ્ત) એ પ્રજાતિઓના લુપ્ત થવાના જોખમના આધારે તેમની સંરક્ષણ સ્થિતિ દર્શાવે છે.
$Keystone$ (કીસ્ટોન) પ્રજાતિઓ એવી પ્રજાતિઓ છે જે તેમની સંખ્યાના પ્રમાણમાં તેમના પર્યાવરણ પર અપ્રમાણસર મોટી અસર કરે છે.

(D) ઓઝોન વાતાવરણના બે સ્તરોમાં જોવા મળે છે: ટ્રોપોસ્ફિયર (ક્ષોભાવરણ) અને સ્ટ્રેટોસ્ફિયર (સમતાપાવરણ).
$1$. સ્ટ્રેટોસ્ફેરિક ઓઝોનને 'સારું' ઓઝોન માનવામાં આવે છે કારણ કે તે એક એવું સ્તર બનાવે છે જે સૂર્યમાંથી આવતા હાનિકારક $UV$ કિરણોને શોષી લે છે,જે પૃથ્વી પરના સજીવોનું રક્ષણ કરે છે.
$2$. ટ્રોપોસ્ફેરિક ઓઝોનને 'ખરાબ' ઓઝોન માનવામાં આવે છે કારણ કે તે જમીનના સ્તરે પ્રદૂષક છે,જે સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ અને અસ્થિર કાર્બનિક સંયોજનોની પ્રતિક્રિયા દ્વારા બને છે,અને તે માનવ સ્વાસ્થ્ય અને છોડ માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે.
તેથી,વિધાન કે સ્ટ્રેટોસ્ફેરિક ઓઝોન આપણને $UV$ કિરણોથી બચાવે છે તે સાચું છે.

(D) બાયોપ્રોસ્પેક્ટિંગ એ પ્રકૃતિમાંથી રાસાયણિક સંયોજનો,જનીનો,સૂક્ષ્મજીવો,મેક્રોઓર્ગેનિઝમ્સ અને અન્ય મૂલ્યવાન ઉત્પાદનોના નવા સ્ત્રોતોની વ્યવસ્થિત શોધ છે.
તેમાં આર્થિક અથવા વ્યાપારી મૂલ્ય ધરાવતા જૈવિક સંસાધનોને ઓળખવા માટે આણ્વિય,જનીનિક અને જાતિ સ્તરની વિવિધતાનું અન્વેષણ કરવામાં આવે છે.
બીજી તરફ,બાયોપાયરસી એટલે વ્યાપારી સંસ્થાઓ દ્વારા જૈવિક સંસાધનો અને પરંપરાગત જ્ઞાનનો અનધિકૃત ઉપયોગ.
બાયોએનર્જેટિક્સ એ જીવંત પ્રણાલીઓમાં ઊર્જાના પ્રવાહનો અભ્યાસ છે,અને બાયોરિમીડિયેશન એ પર્યાવરણમાંથી પ્રદૂષકોને દૂર કરવા માટે સજીવોનો ઉપયોગ છે.

(C) પોલીબ્લેન્ડ એ રિસાયકલ કરેલા મોડિફાઇડ પ્લાસ્ટિકનો ઝીણો પાવડર છે.
તે બેંગલોરના પ્લાસ્ટિકની કોથળીઓ બનાવતા ઉત્પાદક અહેમદ ખાન દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.
જ્યારે તેને ડામર (bitumen) સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનો ઉપયોગ રસ્તા બનાવવા માટે થાય છે.
આ મિશ્રણ ડામરના પાણી-પ્રતિકારક ગુણધર્મોમાં વધારો કરે છે અને પ્લાસ્ટિકના કચરાના નિકાલમાં મદદ કરે છે,જે તેને એક નવીન ઉપાય બનાવે છે.

(D) સહભોજિતતા એ એક પ્રકારની આંતરક્રિયા છે જેમાં એક જાતિને ફાયદો થાય છે અને બીજી જાતિને ન તો નુકસાન થાય છે કે ન તો ફાયદો.
$A$. ઓર્કિડ અને વૃક્ષ: આ સહભોજિતતાનું ઉદાહરણ છે જ્યાં ઓર્કિડ (અધિપાદપ) ને આધાર મળે છે,જ્યારે વૃક્ષને કોઈ અસર થતી નથી.
$B$. બગલો અને ચરતા ઢોર: આ સહભોજિતતાનું ઉદાહરણ છે જ્યાં બગલાને ઢોર દ્વારા ઉડાડવામાં આવતા જીવજંતુઓ ખોરાક તરીકે મળે છે,જ્યારે ઢોરને કોઈ અસર થતી નથી.
$C$. સી એનિમોન અને ક્લાઉન માછલી: આ સહભોજિતતાનું ઉદાહરણ છે જ્યાં ક્લાઉન માછલી સી એનિમોનના ડંખ મારતા સ્પર્શકોની વચ્ચે રહીને શિકારીઓથી રક્ષણ મેળવે છે,જ્યારે એનિમોનને કોઈ અસર થતી નથી.
$D$. માદા ભમરી અને અંજીરની પ્રજાતિ: આ સહજીવન (mutualism) નું ઉદાહરણ છે,સહભોજિતતાનું નહીં. ભમરી અંજીરનું પરાગનયન કરે છે,અને અંજીર ભમરીને ઈંડા મૂકવા માટે જગ્યા અને વિકસતી ઈયળો માટે ખોરાક પૂરો પાડે છે.

(D) જ્યારે ખેતીલાયક જમીનને લાંબા સમય સુધી વધુ પડતું પિયત આપવામાં આવે છે,ત્યારે ભૂગર્ભ જળસ્તર ઊંચું આવે છે.
જેમ જેમ સપાટી પરથી પાણીનું બાષ્પીભવન થાય છે,તેમ તેમ તે ઓગળેલા ક્ષારોને પાછળ છોડી દે છે.
સમય જતાં,આ ક્ષારો ઉપરના સ્તરમાં જમા થાય છે,જેના પરિણામે જમીનમાં ક્ષારતા (Salinity) ની સમસ્યા સર્જાય છે.
આ પ્રક્રિયા ઘણીવાર નબળા નિકાલ વ્યવસ્થાને કારણે વધુ ગંભીર બને છે,જે જમીનને ખેતી માટે બિનઉપયોગી બનાવે છે.

(C) મિથેનોજેન્સ એ બેક્ટેરિયાનો એક સમૂહ છે જે અજારક પરિસ્થિતિમાં મિથેન $(CH_4)$ વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેઓ સામાન્ય રીતે ઢોરના આમાશય (rumen) માં જોવા મળે છે,જ્યાં તેઓ સેલ્યુલોઝયુક્ત ખોરાકના પાચનમાં મદદ કરે છે.
તેઓ આ પ્રાણીઓના મળ (છાણ) માં પણ હાજર હોય છે અને બાયોગેસ પ્લાન્ટમાં બાયોગેસના ઉત્પાદનમાં વપરાય છે.
મિથેનોજેન્સ ફરજિયાત અજારક (obligate anaerobes) હોવાથી,તેઓ ઓક્સિજનની હાજરીમાં વૃદ્ધિ પામી શકતા નથી.
તેથી,તે જારક રીતે વૃદ્ધિ પામે છે તેવું વિધાન ખોટું છે.

(A) પાકમાં રોગ-પ્રતિકારક જાતોનો વિકાસ એ વનસ્પતિ સંવર્ધનનું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે। મગ $(Vigna radiata)$ ના કિસ્સામાં, 'પૂસા મંજરી' નામની જાત ઉત્પરિવર્તન સંવર્ધન (Mutation breeding) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી। આ વિશિષ્ટ જાત યલો મોઝેક વાયરસ અને પાવડરી મિલ્ડ્યુ સામે પ્રતિકારકતા દર્શાવે છે। ઉત્પરિવર્તન સંવર્ધનમાં ભૌતિક અથવા રાસાયણિક મ્યુટાજેન્સનો ઉપયોગ કરીને વનસ્પતિમાં ઉત્પરિવર્તન પ્રેરિત કરવામાં આવે છે જેથી આનુવંશિક વિવિધતા સર્જી શકાય, ત્યારબાદ ઇચ્છિત લક્ષણો માટે પસંદગી કરવામાં આવે છે।

(C) કોકા આલ્કલોઇડ, જેને સામાન્ય રીતે કોકેઈન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે $Erythroxylum \, coca$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે, જે દક્ષિણ અમેરિકાની મૂળ વનસ્પતિ છે.
તે ડોપામાઈન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે.
$Papaver \, somniferum$ એ અફીણ/મોર્ફિનનો સ્ત્રોત છે.
$Atropa \, belladonna$ અને $Datura$ તેમની ભ્રામક (hallucinogenic) અસરો માટે જાણીતા છે.

(C) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે.
$Rhizobium$ એ સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે જે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળમાં મૂળગંડિકાઓ બનાવે છે.
સાયનોબેક્ટેરિયા (જેમ કે $Anabaena$ અને $Nostoc$) સ્વપોષી સૂક્ષ્મજીવો છે જે ડાંગરના ખેતરો અને અન્ય પર્યાવરણમાં વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે.
$Rhizobium$ અને સાયનોબેક્ટેરિયા બંનેનો ઉપયોગ ખેતીમાં પાકની ઉપજ વધારવા માટે જૈવિક ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
$Aspergillus$ અને $Rhizopus$ ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે જૈવિક ખાતર તરીકે થતો નથી; $Aspergillus$ નો ઉપયોગ ઘણીવાર ઉત્સેચકો અથવા કાર્બનિક એસિડના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં થાય છે,અને $Rhizopus$ એ સામાન્ય બ્રેડ મોલ્ડ છે.

(D) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(a)$ ફોસ્ફેટ બેકબોનને કારણે $DNA$ ઋણ વીજભારિત હોય છે. જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસમાં,તે ધન ઇલેક્ટ્રોડ (એનોડ) તરફ ગતિ કરે છે. તેથી,તેને કેથોડ છેડે લોડ કરવામાં આવે છે,એનોડ છેડે નહીં. આ વિધાન ખોટું છે.
$(b)$ $DNA$ ટુકડાઓ જેલના મેટ્રિક્સમાંથી પસાર થાય છે,માત્ર સપાટી પરથી નહીં. જેલની સાંદ્રતા (ચાળણીની અસર) $DNA$ ટુકડાઓની ગતિને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરે છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$(c)$ નાના $DNA$ ટુકડાઓ મોટા ટુકડાઓની સરખામણીમાં ઝડપથી ગતિ કરે છે અને જેલ મેટ્રિક્સમાં વધુ અંતર કાપે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(d)$ $DNA$ રંગહીન છે અને તેને દ્રશ્ય પ્રકાશમાં જોઈ શકાતું નથી. તેને ઇથિડિયમ બ્રોમાઇડ જેવા ડાય (રંજક) વડે અભિરંજિત કરીને પછી $UV$ કિરણોત્સર્ગ હેઠળ જોવામાં આવે છે. શુદ્ધ $DNA$ ને સીધું જોઈ શકાતું નથી. આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાનો $(a), (b)$ અને $(d)$ ખોટા છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(C) એક્સોન્યુક્લિએઝ એવા ઉત્સેચકો છે જે $DNA$ અણુઓના છેડાઓ પરથી ન્યુક્લિઓટાઇડ્સને દૂર કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,એન્ડોન્યુક્લિએઝ $DNA$ અણુની અંદર ચોક્કસ સ્થાનો પર કાપ મૂકે છે.
$DNA$ લિગેઝ એ એક ઉત્સેચક છે જે $DNA$ ના ટુકડાઓને જોડે છે.
પ્રોટીએઝ એ પ્રોટીનનું પાચન કરતા ઉત્સેચકો છે.
તેથી,$DNA$ ના છેડાઓ પરથી ન્યુક્લિઓટાઇડ્સ દૂર કરવા માટેનો સાચો ઉત્સેચક એક્સોન્યુક્લિએઝ છે.

(A) $RNAi$ ($RNA$ ઇન્ટરફરન્સ) એ તમામ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં કોષીય સંરક્ષણની એક પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પૂરક દ્વિ-શૃંખલામય $RNA$ $(ds-RNA)$ અણુની હાજરીને કારણે ચોક્કસ મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ નું ભાષાંતર અટકાવવામાં આવે છે.
$ds-RNA$ ચોક્કસ $mRNA$ સાથે જોડાય છે અને તેને સાયલેન્સ (નિષ્ક્રિય) કરે છે,જેનાથી સંબંધિત પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ અટકી જાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $ds-RNA$ છે.

(C) મનુષ્યોમાં,દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ (secondary oocyte) અર્ધીકરણ-$II$ ના $Metaphase-II$ તબક્કે અટકેલો રહે છે. અર્ધીકરણ-$II$ પૂર્ણ થવાની પ્રક્રિયા ત્યારે જ શરૂ થાય છે જ્યારે શુક્રકોષ દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષમાં પ્રવેશ કરે છે. શુક્રકોષના પ્રવેશ પછી,દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ તેનું બીજું અર્ધીકરણ પૂર્ણ કરે છે,જેના પરિણામે એક મોટો એકકીય અંડકોષ અને બીજો ધ્રુવકાય બને છે. તેથી,બીજા ધ્રુવકાયનું નિર્માણ શુક્રકોષના પ્રવેશ બાદ પરંતુ ફલન પૂર્ણ થાય તે પહેલાં થાય છે.