Gujarati

Vector or Cross product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Vector or Cross product of two vectors and its applications

469+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 469 questions in Gujarati

251
EasyMCQ
સદિશ $3 \hat{i}+2 \hat{j}+6 \hat{k}$ ને લંબ અને સદિશો $2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ સાથે સમતલીય હોય તેવો એકમ સદિશ કયો છે?
A
$\frac{8 \hat{i}-3 \hat{j}+3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$
B
$\frac{-8 \hat{i}-3 \hat{j}+3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$
C
$\frac{-8 \hat{i}+3 \hat{j}+3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$
D
$\frac{-8 \hat{i}-3 \hat{j}-3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$

Solution

(C) ધારો કે સદિશ $\vec{v} = a \hat{i} + b \hat{j} + c \hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{a} = 2 \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ સાથે સમતલીય હોવાથી,તે $\vec{v} = \lambda \vec{a} + \mu \vec{b} = (2\lambda + \mu) \hat{i} + (\lambda + \mu) \hat{j} + (\lambda + \mu) \hat{k}$ સ્વરૂપમાં હશે.
સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{c} = 3 \hat{i} + 2 \hat{j} + 6 \hat{k}$ ને લંબ હોવાથી,$\vec{v} \cdot \vec{c} = 0$ થાય.
$3(2\lambda + \mu) + 2(\lambda + \mu) + 6(\lambda + \mu) = 0$.
$14\lambda + 11\mu = 0$.
જો $\lambda = 11$ લઈએ,તો $\mu = -14$ મળે.
તેથી $\vec{v} = 8 \hat{i} - 3 \hat{j} - 3 \hat{k}$ મળે.
એકમ સદિશ $\pm \frac{8 \hat{i} - 3 \hat{j} - 3 \hat{k}}{\sqrt{82}}$ થાય.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
252
EasyMCQ
$3$ એકમનું માન ધરાવતો સદિશ,જે સદિશો $\vec{a}=3 \hat{i}+\hat{j}-4 \hat{k}$ અને $\vec{b}=6 \hat{i}+5 \hat{j}-2 \hat{k}$ બંનેને લંબ હોય,તે નીચે મુજબ છે:
A
$\pm(2 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k})$
B
$\pm(2 \hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})$
C
$\pm(2 \hat{i}-2 \hat{j}-\hat{k})$
D
$\pm(2 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$

Solution

(A) પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & -4 \\ 6 & 5 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-2 - (-20)) - \hat{j}(-6 - (-24)) + \hat{k}(15 - 6) = 18 \hat{i} - 18 \hat{j} + 9 \hat{k}$
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધો:
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{18^2 + (-18)^2 + 9^2} = \sqrt{324 + 324 + 81} = \sqrt{729} = 27$
બંને સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને લંબ એકમ સદિશ $\frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|} = \frac{18 \hat{i} - 18 \hat{j} + 9 \hat{k}}{27} = \frac{2}{3} \hat{i} - \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{1}{3} \hat{k}$ છે.
$3$ એકમનું માન ધરાવતો જરૂરી સદિશ $\pm 3 \left( \frac{2}{3} \hat{i} - \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{1}{3} \hat{k} \right) = \pm(2 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k})$ છે.
253
EasyMCQ
$4 i-j+3 k$ અને $-2 i+j-2 k$ સદિશોને લંબ હોય અને જેનું માન $9$ હોય તેવો સદિશ શોધો.
A
$3 i-6 j-6 k$
B
$3 i-6 j+6 k$
C
$-3 i+6 j+6 k$
D
ઉપરમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\vec{a} = 4 i - j + 3 k$ અને $\vec{b} = -2 i + j - 2 k$. $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ સદિશ તેમના સદિશ ગુણાકાર $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 4 & -1 & 3 \\ -2 & 1 & -2 \end{vmatrix} = i(2-3) - j(-8+6) + k(4-2) = -i + 2j + 2k$.
$\vec{n}$ નું માન $|\vec{n}| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1+4+4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{\vec{n}}{|\vec{n}|} = \frac{-i + 2j + 2k}{3}$ છે.
$9$ માન ધરાવતો જરૂરી સદિશ $\pm 9 \hat{n} = \pm 9 \left( \frac{-i + 2j + 2k}{3} \right) = \pm 3(-i + 2j + 2k) = \pm (-3i + 6j + 6k)$ છે.
આમ,માંગેલ સદિશો $-3i + 6j + 6k$ અથવા $3i - 6j - 6k$ છે.
254
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે સદિશો છે જેથી $|\bar{a}|=1$,$|\bar{b}|=4$,અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=2$. જો $\bar{c}=(2 \bar{a} \times \bar{b})-3 \bar{b}$ હોય,તો $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{3 \pi}{4}$
D
$\frac{5 \pi}{6}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\bar{c} = (2 \bar{a} \times \bar{b}) - 3 \bar{b}$.
$\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવા માટે,આપણે ડોટ પ્રોડક્ટના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos \theta = \frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{|\bar{b}| |\bar{c}|}$.
પ્રથમ,$\bar{b} \cdot \bar{c} = \bar{b} \cdot (2 \bar{a} \times \bar{b} - 3 \bar{b}) = 2 \bar{b} \cdot (\bar{a} \times \bar{b}) - 3 |\bar{b}|^2$ ગણો.
કારણ કે $\bar{b} \cdot (\bar{a} \times \bar{b}) = 0$ (કારણ કે ક્રોસ પ્રોડક્ટ બંને સદિશોને લંબ હોય છે),તેથી $\bar{b} \cdot \bar{c} = 0 - 3(4)^2 = -48$.
આગળ,$|\bar{c}|^2 = |2(\bar{a} \times \bar{b}) - 3 \bar{b}|^2 = 4|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + 9|\bar{b}|^2 - 12 \bar{b} \cdot (\bar{a} \times \bar{b}) = 4|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + 9(16) - 0$ ગણો.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\bar{a} \times \bar{b}|^2 = |\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2 - (\bar{a} \cdot \bar{b})^2 = (1)^2(4)^2 - (2)^2 = 16 - 4 = 12$.
તેથી,$|\bar{c}|^2 = 4(12) + 144 = 48 + 144 = 192$,જેનો અર્થ છે કે $|\bar{c}| = \sqrt{192} = 8\sqrt{3}$.
હવે,$\cos \theta = \frac{-48}{4 \times 8\sqrt{3}} = \frac{-48}{32\sqrt{3}} = -\frac{3}{2\sqrt{3}} = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
આમ,$\theta = \pi - \frac{\pi}{6} = \frac{5\pi}{6}$.
255
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a}$,$\bar{b}$,અને $\bar{c}$ એકમ સદિશો છે. જો $\bar{a} \cdot \bar{b} = \bar{a} \cdot \bar{c} = 0$ અને $\bar{b}$ તથા $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{6}$ હોય,તો $\bar{a}$ બરાબર શું થાય?
A
$\pm(\bar{b} \times \bar{c})$
B
$\pm 2(\bar{b} \times \bar{c})$
C
$\pm \frac{1}{2}(\bar{b} \times \bar{c})$
D
$\pm 4(\bar{b} \times \bar{c})$

Solution

(B) કારણ કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = 0$ અને $\bar{a} \cdot \bar{c} = 0$,સદિશ $\bar{a}$ એ $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\bar{a}$ એ સદિશ ગુણાકાર $\bar{b} \times \bar{c}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
ધારો કે $\bar{a} = k(\bar{b} \times \bar{c})$ કોઈ અદિશ $k$ માટે.
કારણ કે $\bar{a}$ એકમ સદિશ છે,$|\bar{a}| = 1$,તેથી $|k| |\bar{b} \times \bar{c}| = 1$.
માન $|\bar{b} \times \bar{c}| = |\bar{b}| |\bar{c}| \sin(\frac{\pi}{6}) = (1)(1)(\frac{1}{2}) = \frac{1}{2}$.
આ કિંમત મૂકતા,$|k| \cdot \frac{1}{2} = 1$,જેનો અર્થ છે કે $|k| = 2$,તેથી $k = \pm 2$.
આમ,$\bar{a} = \pm 2(\bar{b} \times \bar{c})$.
256
MediumMCQ
એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો જેના વિકર્ણો સદિશો $2 \bar{a}-\bar{b}$ અને $4 \bar{a}-5 \bar{b}$ છે,જ્યાં $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એ $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતા એકમ સદિશો છે.
A
$3 \sqrt{2}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{3}{\sqrt{2}}$ ચોરસ એકમ
C
$\sqrt{2}$ ચોરસ એકમ
D
$\frac{\sqrt{2}}{3}$ ચોરસ એકમ

Solution

(B) વિકર્ણો $\vec{d_1}$ અને $\vec{d_2}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\vec{d_1} \times \vec{d_2}|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં $\vec{d_1} = 2\bar{a} - \bar{b}$ અને $\vec{d_2} = 4\bar{a} - 5\bar{b}$ આપેલ છે.
સદિશ ગુણાકાર કરતા:
$\vec{d_1} \times \vec{d_2} = (2\bar{a} - \bar{b}) \times (4\bar{a} - 5\bar{b})$
$= 2\bar{a} \times 4\bar{a} - 2\bar{a} \times 5\bar{b} - \bar{b} \times 4\bar{a} + \bar{b} \times 5\bar{b}$
$\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$ હોવાથી,
$= -10(\bar{a} \times \bar{b}) - 4(\bar{b} \times \bar{a})$
$\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$ હોવાથી,
$= -10(\bar{a} \times \bar{b}) + 4(\bar{a} \times \bar{b}) = -6(\bar{a} \times \bar{b})$.
તેનું માન $|-6(\bar{a} \times \bar{b})| = 6 |\bar{a}| |\bar{b}| \sin(45^{\circ})$ થાય.
$|\bar{a}| = 1$,$|\bar{b}| = 1$,અને $\sin(45^{\circ}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી,
$|\vec{d_1} \times \vec{d_2}| = 6 \times 1 \times 1 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{6}{\sqrt{2}} = 3\sqrt{2}$.
આમ,$\text{Area} = \frac{1}{2} \times 3\sqrt{2} = \frac{3}{\sqrt{2}}$ ચોરસ એકમ.
257
MediumMCQ
જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો $\vec{d_1} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{d_2} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \alpha\hat{k}$ હોય અને તેનું ક્ષેત્રફળ $\frac{\sqrt{93}}{2}$ ચોરસ એકમ હોય,તો $\alpha = $
A
$-4, 2$
B
$-3, -2$
C
$2, 1$
D
$4, 2$

Solution

(A) વિકર્ણો $\vec{d_1}$ અને $\vec{d_2}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\vec{d_1} \times \vec{d_2}|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે કે $\vec{d_1} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{d_2} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \alpha\hat{k}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{d_1} \times \vec{d_2}$ શોધો:
$\vec{d_1} \times \vec{d_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 2 \\ 2 & 3 & \alpha \end{vmatrix} = \hat{i}(-\alpha - 6) - \hat{j}(\alpha - 4) + \hat{k}(3 - (-2)) = -(\alpha + 6)\hat{i} - (\alpha - 4)\hat{j} + 5\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{d_1} \times \vec{d_2}| = \sqrt{(-(\alpha + 6))^2 + (-(\alpha - 4))^2 + 5^2} = \sqrt{(\alpha^2 + 12\alpha + 36) + (\alpha^2 - 8\alpha + 16) + 25} = \sqrt{2\alpha^2 + 4\alpha + 77}$.
ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \sqrt{2\alpha^2 + 4\alpha + 77} = \frac{\sqrt{93}}{2}$ આપેલ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $2\alpha^2 + 4\alpha + 77 = 93 \implies 2\alpha^2 + 4\alpha - 16 = 0 \implies \alpha^2 + 2\alpha - 8 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(\alpha + 4)(\alpha - 2) = 0$.
તેથી,$\alpha = -4$ અથવા $\alpha = 2$.
258
MediumMCQ
જો $\bar{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}$,$\bar{b}=\hat{i}-2 \hat{j}-2 \hat{k}$,$\bar{c}=-\hat{i}+4 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને જો $\bar{d}$ એ $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ બંનેને લંબ સદિશ હોય,અને $\bar{a} \cdot \bar{d}=18$ હોય,તો $|\bar{a} \times \bar{d}|^2=$
A
$640$
B
$680$
C
$720$
D
$740$

Solution

(C) કારણ કે $\bar{d}$ એ $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ બંનેને લંબ છે,તેથી $\bar{d}$ એ $\bar{b} \times \bar{c}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,$\bar{b} \times \bar{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & -2 \\ -1 & 4 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-6+8) - \hat{j}(3-2) + \hat{k}(4-2) = 2 \hat{i} - \hat{j} + 2 \hat{k}$ ગણો.
ધારો કે $\bar{d} = k(2 \hat{i} - \hat{j} + 2 \hat{k})$.
આપેલ છે કે $\bar{a} \cdot \bar{d} = 18$,તેથી $(2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 4 \hat{k}) \cdot k(2 \hat{i} - \hat{j} + 2 \hat{k}) = 18$.
$k(4 - 3 + 8) = 18 \implies 9k = 18 \implies k = 2$.
આમ,$\bar{d} = 4 \hat{i} - 2 \hat{j} + 4 \hat{k}$.
હવે,$\bar{a} \times \bar{d} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 4 & -2 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(12+8) - \hat{j}(8-16) + \hat{k}(-4-12) = 20 \hat{i} + 8 \hat{j} - 16 \hat{k}$ ગણો.
અંતે,$|\bar{a} \times \bar{d}|^2 = 20^2 + 8^2 + (-16)^2 = 400 + 64 + 256 = 720$.
259
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}$,$\bar{b}=2\hat{i}-\hat{k}$,અને $\bar{c}=3\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ છે. સદિશ $\bar{p}$ શોધો જે $\bar{p} \cdot \bar{a}=0$ અને $\bar{p} \times \bar{b}=\bar{c} \times \bar{b}$ નું સમાધાન કરે છે.
A
$\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$
B
$\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$
C
$-\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$
D
$\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\bar{p} \times \bar{b} = \bar{c} \times \bar{b}$,તેથી આપણે લખી શકીએ $\bar{p} \times \bar{b} - \bar{c} \times \bar{b} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $(\bar{p} - \bar{c}) \times \bar{b} = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $(\bar{p} - \bar{c})$ એ $\bar{b}$ ને સમાંતર છે,તેથી કોઈ અદિશ $t$ માટે $\bar{p} - \bar{c} = t\bar{b}$ થાય.
આમ,$\bar{p} = \bar{c} + t\bar{b} = (3\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}) + t(2\hat{i}-\hat{k}) = (3+2t)\hat{i} - \hat{j} + (1-t)\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\bar{p} \cdot \bar{a} = 0$,જ્યાં $\bar{a} = \hat{i} + \hat{j}$,તેથી $((3+2t)\hat{i} - \hat{j} + (1-t)\hat{k}) \cdot (\hat{i} + \hat{j}) = 0$.
$(3+2t)(1) + (-1)(1) + (1-t)(0) = 0$.
$3 + 2t - 1 = 0 \implies 2t + 2 = 0 \implies t = -1$.
$\bar{p}$ ના સમીકરણમાં $t = -1$ મૂકતા:
$\bar{p} = (3 + 2(-1))\hat{i} - \hat{j} + (1 - (-1))\hat{k} = (3-2)\hat{i} - \hat{j} + (1+1)\hat{k} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
260
EasyMCQ
બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}, \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,અને $2\hat{i}+3\hat{j}+2\hat{k}$ છે. જો $A$ ને ઉગમબિંદુ તરીકે પસંદ કરવામાં આવે,તો $B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર (cross product) શોધો.
A
$-5\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$
B
$-\hat{i}-\hat{k}$
C
$\hat{i}-\hat{k}$
D
$5\hat{i}-2\hat{j}-\hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = \hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}$,$\vec{b} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,અને $\vec{c} = 2\hat{i}+3\hat{j}+2\hat{k}$ છે.
જો $A$ ને ઉગમબિંદુ તરીકે લેવામાં આવે,તો $B$ અને $C$ ના નવા સ્થાન સદિશો $\vec{B'} = \vec{b} - \vec{a}$ અને $\vec{C'} = \vec{c} - \vec{a}$ થશે.
$\vec{B'} = (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) - (\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}) = 0\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
$\vec{C'} = (2\hat{i}+3\hat{j}+2\hat{k}) - (\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}) = \hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$.
સદિશ ગુણાકાર $\vec{B'} \times \vec{C'}$ નિશ્ચાયક દ્વારા મળે છે:
$\vec{B'} \times \vec{C'} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & -1 & 2 \\ 1 & 1 & 3 \end{vmatrix}$.
$= \hat{i}((-1)(3) - (2)(1)) - \hat{j}((0)(3) - (2)(1)) + \hat{k}((0)(1) - (-1)(1))$.
$= \hat{i}(-3 - 2) - \hat{j}(0 - 2) + \hat{k}(0 + 1)$.
$= -5\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$.
261
MediumMCQ
એક ચતુષ્ફલકના શિરોબિંદુઓ $O(0,0,0)$,$A(1,2,1)$,$B(2,1,3)$,અને $C(-1,1,2)$ છે. તો ફલક $OAB$ અને $ABC$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{19}{35}\right)$
B
$\cos ^{-1}\left(\frac{1}{35}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(\frac{9}{35}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(\frac{4}{35}\right)$

Solution

(A) ચતુષ્ફલકના બે ફલક વચ્ચેનો ખૂણો એ તેમના લંબ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
પ્રથમ,ફલક $OAB$ માટે લંબ સદિશ $\vec{n_1}$ શોધો. $\vec{n_1} = \vec{OA} \times \vec{OB} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 1 \\ 2 & 1 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-1) - \hat{j}(3-2) + \hat{k}(1-4) = 5\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$.
ત્યારબાદ,ફલક $ABC$ માટે લંબ સદિશ $\vec{n_2}$ શોધો. $\vec{n_2} = \vec{AB} \times \vec{AC}$.
$\vec{AB} = (2-1)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (3-1)\hat{k} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
$\vec{AC} = (-1-1)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (2-1)\hat{k} = -2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 2 \\ -2 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1+2) - \hat{j}(1+4) + \hat{k}(-1-2) = \hat{i} - 5\hat{j} - 3\hat{k}$.
ફલક વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{n_1} \cdot \vec{n_2}|}{|\vec{n_1}| |\vec{n_2}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n_1} \cdot \vec{n_2} = (5)(1) + (-1)(-5) + (-3)(-3) = 5 + 5 + 9 = 19$.
$|\vec{n_1}| = \sqrt{5^2 + (-1)^2 + (-3)^2} = \sqrt{25 + 1 + 9} = \sqrt{35}$.
$|\vec{n_2}| = \sqrt{1^2 + (-5)^2 + (-3)^2} = \sqrt{1 + 25 + 9} = \sqrt{35}$.
$\cos \theta = \frac{19}{\sqrt{35} \sqrt{35}} = \frac{19}{35}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{19}{35}\right)$.
262
MediumMCQ
જો $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{b}=\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો સદિશ $\bar{c}$ શોધો કે જેથી $\bar{a} \times \bar{c}=\bar{b}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{c}=3$ થાય.
A
$\frac{5}{3} \hat{i}+\frac{2}{3} \hat{j}+\frac{2}{3} \hat{k}$
B
$\hat{i}-2 \hat{j}+4 \hat{k}$
C
$\hat{i}+2 \hat{k}$
D
$2 \hat{i}-3 \hat{j}+4 \hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\bar{c} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\bar{a} \cdot \bar{c} = 3$,તેથી $x + y + z = 3$ (સમીકરણ $1$).
આપેલ છે કે $\bar{a} \times \bar{c} = \bar{b}$,ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા:
$\bar{a} \times \bar{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = (z-y)\hat{i} - (z-x)\hat{j} + (y-x)\hat{k}$.
આને $\bar{b} = 0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}$ સાથે સરખાવતા:
$z - y = 0 \implies z = y$
$-(z - x) = 1 \implies x - z = 1 \implies x = z + 1$
$y - x = -1$
$z = y$ અને $x = z + 1$ ને સમીકરણ $1$ માં મુકતા:
$(z + 1) + z + z = 3 \implies 3z + 1 = 3 \implies 3z = 2 \implies z = \frac{2}{3}$.
તેથી $y = \frac{2}{3}$ અને $x = \frac{2}{3} + 1 = \frac{5}{3}$.
આમ,$\bar{c} = \frac{5}{3}\hat{i} + \frac{2}{3}\hat{j} + \frac{2}{3}\hat{k}$.
સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
263
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\bar{c} = 5\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$. જો $\bar{b} \times \bar{c} = \bar{a}$ હોય,તો $|\bar{b}|$ શોધો.
A
$\sqrt{113}$
B
$\sqrt{114}$
C
$\sqrt{117}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ છે કે $\bar{a} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\bar{c} = 5\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$.
આપણને $\bar{b} \times \bar{c} = \bar{a}$ આપેલ છે.
બંને બાજુ $\bar{c}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા,$\bar{c} \cdot (\bar{b} \times \bar{c}) = \bar{c} \cdot \bar{a}$.
કારણ કે $\bar{c} \cdot (\bar{b} \times \bar{c}) = 0$,તેથી $\bar{c} \cdot \bar{a} = 0$ થવું જોઈએ.
$\bar{c} \cdot \bar{a} = (5)(1) + (-3)(1) + (2)(-1) = 5 - 3 - 2 = 0$.
શરત સંતોષાય છે,તેથી $\bar{b}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
લઘુત્તમ માન ધરાવતો સદિશ $\bar{b} = \frac{\bar{c} \times \bar{a}}{|\bar{c}|^2}$ દ્વારા મળે છે.
$\bar{c} \times \bar{a} = \hat{i} + 7\hat{j} + 8\hat{k}$.
$|\bar{c}|^2 = 38$.
તેથી $\bar{b} = \frac{1}{38}(\hat{i} + 7\hat{j} + 8\hat{k})$.
$|\bar{b}| = \frac{\sqrt{114}}{38}$.
આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ મેળ ખાતું નથી,તેથી જવાબ $D$ છે.
264
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a} = \alpha \hat{i} + 3 \hat{j} - \hat{k}$,$\bar{b} = 3 \hat{i} - \hat{j} + \beta \hat{k}$,અને $\bar{c} = \hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$ જ્યાં $\alpha, \beta \in R$,ત્રણ સદિશો છે. જો $\bar{a}$ નો $\bar{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{10}{3}$ હોય અને $\bar{b} \times \bar{c} = -6 \hat{i} + 10 \hat{j} + 7 \hat{k}$ હોય,તો $(\alpha + \beta)$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$5$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) $\bar{a}$ નો $\bar{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\bar{a} \cdot \bar{c}}{|\bar{c}|} = \frac{10}{3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે $\bar{a} = \alpha \hat{i} + 3 \hat{j} - \hat{k}$ અને $\bar{c} = \hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$.
$\bar{a} \cdot \bar{c} = (\alpha)(1) + (3)(2) + (-1)(-2) = \alpha + 6 + 2 = \alpha + 8$.
$|\bar{c}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + (-2)^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
તેથી,$\frac{\alpha + 8}{3} = \frac{10}{3} \implies \alpha + 8 = 10 \implies \alpha = 2$.
હવે,$\bar{b} \times \bar{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & \beta \\ 1 & 2 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 - 2\beta) - \hat{j}(-6 - \beta) + \hat{k}(6 + 1) = (2 - 2\beta) \hat{i} + (6 + \beta) \hat{j} + 7 \hat{k}$.
આપેલ છે $\bar{b} \times \bar{c} = -6 \hat{i} + 10 \hat{j} + 7 \hat{k}$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,$2 - 2\beta = -6 \implies -2\beta = -8 \implies \beta = 4$.
તેથી,$\alpha + \beta = 2 + 4 = 6$.
265
DifficultMCQ
ધારો કે $\bar{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\bar{b} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે. જો $\bar{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\bar{a} \cdot \bar{c} = |\bar{c}|$,$|\bar{c} - \bar{a}| = 2\sqrt{2}$ અને $\bar{a} \times \bar{b}$ તથા $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3\sqrt{6}}{2}$
B
$6$
C
$9$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$,તેથી $|\bar{a}|^2 = 1^2 + 2^2 + (-2)^2 = 9$,એટલે કે $|\bar{a}| = 3$.
આપેલ છે કે $|\bar{c} - \bar{a}| = 2\sqrt{2}$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\bar{c}|^2 + |\bar{a}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c}) = 8$ મળે.
કારણ કે $\bar{a} \cdot \bar{c} = |\bar{c}|$,ધારો કે $|\bar{c}| = x$. તેથી $x^2 + 9 - 2x = 8$,જેનું સાદુરૂપ આપતા $x^2 - 2x + 1 = 0$ મળે,એટલે કે $(x-1)^2 = 0$,જે દર્શાવે છે કે $|\bar{c}| = 1$.
હવે,$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -2 \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2-2) - \hat{j}(1+2) + \hat{k}(-1-2) = 0\hat{i} - 3\hat{j} - 3\hat{k}$.
તેથી,$|\bar{a} \times \bar{b}| = \sqrt{0^2 + (-3)^2 + (-3)^2} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$.
$\bar{a} \times \bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 60^{\circ}$ છે.
આપણે $|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}| = |\bar{a} \times \bar{b}| |\bar{c}| \sin(60^{\circ})$ શોધવાનું છે.
કિંમતો મૂકતા: $(3\sqrt{2}) \times (1) \times \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{3\sqrt{6}}{2}$.
266
MediumMCQ
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો,જેના શિરોબિંદુઓ $A \equiv(1,-1,2)$,$B \equiv(2,1,-1)$ અને $C \equiv(3,-1,2)$ છે.
A
$2 \sqrt{3}$ ચોરસ એકમ
B
$4 \sqrt{13}$ ચોરસ એકમ
C
$\sqrt{13}$ ચોરસ એકમ
D
$4 \sqrt{3}$ ચોરસ એકમ

Solution

(C) શિરોબિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 1, -1)$,અને $C(3, -1, 2)$ છે.
સ્થાન સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$,અને $\vec{c} = 3\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ મેળવીએ:
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$
$\vec{AC} = \vec{c} - \vec{a} = 2\hat{i} + 0\hat{j} + 0\hat{k}$
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{AB} \times \vec{AC}|$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -3 \\ 2 & 0 & 0 \end{vmatrix} = -6\hat{j} - 4\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{(-6)^2 + (-4)^2} = \sqrt{36 + 16} = \sqrt{52} = 2\sqrt{13}$ છે.
તેથી,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 2\sqrt{13} = \sqrt{13}$ ચોરસ એકમ થાય.
267
EasyMCQ
જો $C$ એ આપેલ શૂન્યતર અદિશ હોય અને $\overline{A}$ તથા $\overline{B}$ એ આપેલ શૂન્યતર સદિશો છે કે જેથી $\overline{A}$ એ $\overline{B}$ ને લંબ છે. જો સદિશ $\overline{X}$ એવો હોય કે $\overline{A} \cdot \overline{X} = C$ અને $\overline{A} \times \overline{X} = \overline{B}$,તો $\overline{X}$ શું થાય?
A
$\frac{C \overline{A} + \overline{A} \times \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$
B
$\frac{C \overline{A} \times \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$
C
$\frac{C \overline{A} - \overline{A} \times \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$
D
$\frac{C \overline{A} + \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overline{A} \times \overline{X} = \overline{B}$.
બંને બાજુ $\overline{A}$ સાથે સદિશ ગુણાકાર લેતા:
$\overline{A} \times (\overline{A} \times \overline{X}) = \overline{A} \times \overline{B}$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિત્યસમ $\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c}) = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\overline{A} \cdot \overline{X}) \overline{A} - (\overline{A} \cdot \overline{A}) \overline{X} = \overline{A} \times \overline{B}$.
$\overline{A} \cdot \overline{X} = C$ અને $\overline{A} \cdot \overline{A} = |\overline{A}|^2$ કિંમત મૂકતા:
$C \overline{A} - |\overline{A}|^2 \overline{X} = \overline{A} \times \overline{B}$.
$\overline{X}$ ને કર્તા બનાવતા:
$|\overline{A}|^2 \overline{X} = C \overline{A} - \overline{A} \times \overline{B}$.
$\overline{X} = \frac{C \overline{A} - \overline{A} \times \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$.
268
EasyMCQ
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $15$ ચોરસ એકમ હોય,તો $3 \bar{a} + 2 \bar{b}$ અને $\bar{a} + 3 \bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$45$
B
$75$
C
$105$
D
$120$

Solution

(C) પાસપાસેની બાજુઓ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\bar{a} \times \bar{b}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $|\bar{a} \times \bar{b}| = 15$.
નવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ જેની પાસપાસેની બાજુઓ $(3 \bar{a} + 2 \bar{b})$ અને $(\bar{a} + 3 \bar{b})$ છે,તે તેમના સદિશ ગુણાકારના માન દ્વારા મળે છે:
$|(3 \bar{a} + 2 \bar{b}) \times (\bar{a} + 3 \bar{b})|$
$= |3(\bar{a} \times \bar{a}) + 9(\bar{a} \times \bar{b}) + 2(\bar{b} \times \bar{a}) + 6(\bar{b} \times \bar{b})|$
કારણ કે $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$,અને $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$,તેથી:
$= |0 + 9(\bar{a} \times \bar{b}) - 2(\bar{a} \times \bar{b}) + 0|$
$= |7(\bar{a} \times \bar{b})| = 7 |\bar{a} \times \bar{b}|$
$= 7 \times 15 = 105$ ચોરસ એકમ.
269
EasyMCQ
જો $\overline{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\overline{a} \cdot \overline{b}=1$ અને $\overline{a} \times \overline{b}=\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો $\overline{b}$ શું છે?
A
$\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$
B
$2 \hat{j}-\hat{k}$
C
$\hat{i}$
D
$2 \hat{i}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$\overline{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\overline{a} \times \overline{b}=\hat{j}-\hat{k}$.
વળી,$\overline{a} \cdot \overline{b}=1$.
ધારો કે $\overline{b}=x \hat{i}+y \hat{j}+z \hat{k}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = (z-y)\hat{i} - (z-x)\hat{j} + (y-x)\hat{k}$.
આને $\hat{j}-\hat{k}$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$z-y=0 \implies z=y$ $(i)$
$-(z-x)=1 \implies x-z=1$ $(ii)$
$y-x=-1$ $(iii)$
ડોટ પ્રોડક્ટ પરથી,$\overline{a} \cdot \overline{b} = x+y+z=1$ $(iv)$.
$z=y$ અને $x=z+1$ ને $(iv)$ માં મૂકતા:
$(z+1) + z + z = 1 \implies 3z = 0 \implies z=0$.
આમ,$y=0$ અને $x=0+1=1$.
તેથી,$\overline{b} = 1\hat{i} + 0\hat{j} + 0\hat{k} = \hat{i}$.
270
DifficultMCQ
ધારો કે $\overline{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\overline{b}=\hat{i}+\hat{j}$ છે. જો $\overline{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\overline{a} \cdot \overline{c}=|\overline{c}|$,$|\overline{c}-\overline{a}|=2 \sqrt{2}$ અને $(\overline{a} \times \overline{b})$ તથા $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{3 \sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{5 \sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{4}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \times \overline{b}$ ની ગણતરી કરો:
$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 2 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $|\overline{a} \times \overline{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = 3$ ...$(i)$.
આપેલ છે કે $|\overline{c} - \overline{a}| = 2 \sqrt{2}$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\overline{c}|^2 + |\overline{a}|^2 - 2(\overline{c} \cdot \overline{a}) = 8$ મળે.
અહીં $|\overline{a}| = 3$ હોવાથી $|\overline{a}|^2 = 9$.
શરત $\overline{a} \cdot \overline{c} = |\overline{c}|$ નો ઉપયોગ કરતા,$|\overline{c}|^2 + 9 - 2|\overline{c}| = 8$ મળે.
આ સમીકરણ $|\overline{c}|^2 - 2|\overline{c}| + 1 = 0$ એટલે કે $(|\overline{c}| - 1)^2 = 0$ થાય,તેથી $|\overline{c}| = 1$ ...$(ii)$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન $|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}| = |\overline{a} \times \overline{b}| |\overline{c}| \sin(60^{\circ})$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(3)(1)(\frac{\sqrt{3}}{2}) = \frac{3 \sqrt{3}}{2}$.
271
MediumMCQ
જો $\bar{a}=\hat{j}-\hat{k}$ અને $\bar{c}=\hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો $\bar{a} \times \bar{b}+\bar{c}=\vec{0}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=3$ નું સમાધાન કરતો સદિશ $\bar{b}$ શોધો.
A
$-\hat{i}+2\hat{j}-2\hat{k}$
B
$-\hat{i}+\hat{j}-2\hat{k}$
C
$-\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$
D
$\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$

Solution

(B) આપેલ છે: $\bar{a} = \hat{j} - \hat{k}$ અને $\bar{c} = \hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$.
ધારો કે $\bar{b} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$.
$\bar{a} \times \bar{b} + \bar{c} = \vec{0}$ પરથી,$\bar{a} \times \bar{b} = -\bar{c} = -\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
$\bar{a} \times \bar{b}$ ની ગણતરી કરતા:
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 1 & -1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = (y + z)\hat{i} - z\hat{j} - x\hat{k}$.
સરખાવતા: $y + z = -1$,$-z = 1 \Rightarrow z = -1$,$-x = 1 \Rightarrow x = -1$.
$z = -1$ મુકતા,$y - 1 = -1 \Rightarrow y = 0$.
હવે,$\bar{a} \cdot \bar{b} = 3$ ચકાસતા:
$\bar{a} \cdot \bar{b} = y - z = 0 - (-1) = 1$.
અહીં $1 \neq 3$ હોવાથી,પ્રશ્નમાં આપેલી શરતો સુસંગત નથી.
272
MediumMCQ
$6$ એકમ માન ધરાવતો અને સદિશો $2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$ અને $\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ ને લંબ હોય તેવો સદિશ કયો છે?
A
$2 \sqrt{3}(-\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$
B
$2 \sqrt{3}(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$
C
$2 \sqrt{3}(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$
D
$2 \sqrt{3}(-\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$

Solution

(C) ધારો કે માંગેલ સદિશ $\vec{r}$ છે. કારણ કે $\vec{r}$ એ $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ ને લંબ છે,તેથી તે $\vec{a} \times \vec{b}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{a} \times \vec{b}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & -2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1 - 6) - \hat{j}(2 + 3) + \hat{k}(-4 - 1) = -5\hat{i} - 5\hat{j} - 5\hat{k} = -5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{-5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})}{|-5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})|} = \pm \frac{-5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})}{5\sqrt{3}} = \mp \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
$6$ માન ધરાવતો માંગેલ સદિશ $\vec{r} = 6 \times \hat{n} = \pm \frac{6}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = \pm 2\sqrt{3}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો સદિશ $2\sqrt{3}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
273
MediumMCQ
$\overline{a}=(1,1,0)$ અને $\overline{b}=(0,1,1)$ ને લંબ એકમ સદિશોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
એક.
B
બે.
C
ત્રણ.
D
અનંત.

Solution

(B) $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ ને લંબ સદિશ તેમના સદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \times \overline{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-0) - \hat{j}(1-0) + \hat{k}(1-0) = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$.
આ સદિશનું માન $|\overline{a} \times \overline{b}| = \sqrt{1^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{3}$ છે.
$\overline{a}$ અને $\overline{b}$ બંનેને લંબ એકમ સદિશો $\pm \frac{\overline{a} \times \overline{b}}{|\overline{a} \times \overline{b}|} = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$ દ્વારા મળે છે.
આમ,આવા કુલ બે એકમ સદિશો છે.
274
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{u}=\hat{i}+\hat{j}$,$\bar{v}=\hat{i}-\hat{j}$ અને $\bar{w}=\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$. જો $\hat{n}$ એક એવો એકમ સદિશ હોય કે જેથી $\bar{u} \cdot \hat{n}=0$ અને $\bar{v} \cdot \hat{n}=0$ થાય,તો $|\bar{w} \cdot \hat{n}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\bar{u} \cdot \hat{n}=0$ અને $\bar{v} \cdot \hat{n}=0$.
આનો અર્થ એ છે કે એકમ સદિશ $\hat{n}$ એ $\bar{u}$ અને $\bar{v}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\hat{n}$ એ સદિશ ગુણાકાર $\bar{u} \times \bar{v}$ ને સમાંતર છે.
આમ,$\hat{n} = \pm \frac{\bar{u} \times \bar{v}}{|\bar{u} \times \bar{v}|}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરીએ:
$\bar{u} \times \bar{v} = (\hat{i}+\hat{j}) \times (\hat{i}-\hat{j}) = \hat{i} \times \hat{i} - \hat{i} \times \hat{j} + \hat{j} \times \hat{i} - \hat{j} \times \hat{j} = 0 - \hat{k} - \hat{k} - 0 = -2\hat{k}$.
તેનું માન $|\bar{u} \times \bar{v}| = |-2\hat{k}| = 2$ છે.
તેથી,$\hat{n} = \pm \frac{-2\hat{k}}{2} = \pm \hat{k}$.
હવે,$|\bar{w} \cdot \hat{n}|$ ની ગણતરી કરીએ:
$|\bar{w} \cdot \hat{n}| = |(\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}) \cdot (\pm \hat{k})| = |\pm 3| = 3$.
275
EasyMCQ
સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એવા છે કે $|\bar{a}|=1$,$|\bar{b}|=4$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=2$. જો $\bar{c}=2 \bar{a} \times \bar{b}-3 \bar{b}$ હોય,તો $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{5 \pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{2 \pi}{3}$

Solution

(B) આપેલ છે: $|\bar{a}|=1, |\bar{b}|=4$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\bar{a} \times \bar{b}|^2 = |\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2 - (\bar{a} \cdot \bar{b})^2$.
$|\bar{a} \times \bar{b}|^2 = (1)^2(4)^2 - (2)^2 = 16 - 4 = 12$.
આપેલ છે $\bar{c} = 2(\bar{a} \times \bar{b}) - 3\bar{b}$.
કારણ કે $(\bar{a} \times \bar{b}) \perp \bar{b}$,સદિશો $2(\bar{a} \times \bar{b})$ અને $-3\bar{b}$ પરસ્પર લંબ છે.
$|\bar{c}|^2 = |2(\bar{a} \times \bar{b})|^2 + |-3\bar{b}|^2 = 4|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + 9|\bar{b}|^2$.
$|\bar{c}|^2 = 4(12) + 9(16) = 48 + 144 = 192$.
$|\bar{c}| = \sqrt{192} = 8\sqrt{3}$.
હવે,$\bar{b} \cdot \bar{c} = \bar{b} \cdot (2(\bar{a} \times \bar{b}) - 3\bar{b}) = 2(\bar{b} \cdot (\bar{a} \times \bar{b})) - 3(\bar{b} \cdot \bar{b})$.
કારણ કે $\bar{b} \cdot (\bar{a} \times \bar{b}) = 0$,તેથી $\bar{b} \cdot \bar{c} = -3|\bar{b}|^2 = -3(16) = -48$.
ધારો કે $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\cos \theta = \frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{|\bar{b}| |\bar{c}|} = \frac{-48}{4 \times 8\sqrt{3}} = \frac{-48}{32\sqrt{3}} = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
$\theta = \cos^{-1}\left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = \frac{5\pi}{6}$.
276
MediumMCQ
સદિશો $\bar{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\bar{b}=\hat{i}+\hat{j}$ છે. જો $\bar{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\bar{a} \cdot \bar{c}=|\bar{c}|$ અને $|\bar{c}-\bar{a}|=2 \sqrt{2}$ થાય,અને $\bar{a} \times \bar{b}$ તથા $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ હોય,તો $|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$\frac{3}{\sqrt{2}}$
C
$3 \sqrt{2}$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{a} \times \bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટના માનની વ્યાખ્યા મુજબ,$|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}| = |\bar{a} \times \bar{b}| |\bar{c}| \sin(\frac{\pi}{4})$. ... $(i)$
પ્રથમ,$\bar{a} \times \bar{b}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-2)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(2 - 1) = 2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $|\bar{a} \times \bar{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$ છે.
આપેલ છે કે $|\bar{c} - \bar{a}| = 2\sqrt{2}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$|\bar{c}|^2 + |\bar{a}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c}) = (2\sqrt{2})^2 = 8$.
કારણ કે $|\bar{a}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = 3$ અને $\bar{a} \cdot \bar{c} = |\bar{c}|$,તેથી:
$|\bar{c}|^2 + 3^2 - 2|\bar{c}| = 8$.
$|\bar{c}|^2 - 2|\bar{c}| + 9 = 8 \implies |\bar{c}|^2 - 2|\bar{c}| + 1 = 0$.
$(|\bar{c}| - 1)^2 = 0 \implies |\bar{c}| = 1$.
આ કિંમતોને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}| = 3 \times 1 \times \sin(\frac{\pi}{4}) = 3 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
277
EasyMCQ
સદિશો $\bar{a}+\bar{b}$ અને $\bar{a}-\bar{b}$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ શોધો,જ્યાં $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}$ છે.
A
$\frac{-14 \hat{i}+4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$
B
$\frac{14 \hat{i}-4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$
C
$\frac{14 \hat{i}+4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$
D
$\frac{-14 \hat{i}-4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}$.
પ્રથમ,સદિશોનો સરવાળો અને તફાવત શોધો:
$\bar{a}+\bar{b} = (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})+(3 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}) = 4 \hat{i}-\hat{j}+6 \hat{k}$
$\bar{a}-\bar{b} = (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})-(3 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}) = -2 \hat{i}+3 \hat{j}-4 \hat{k}$
બંને સદિશો $(\bar{a}+\bar{b})$ અને $(\bar{a}-\bar{b})$ ને લંબ સદિશ તેમના ક્રોસ પ્રોડક્ટ દ્વારા મળે છે:
$\vec{v} = (\bar{a}+\bar{b}) \times (\bar{a}-\bar{b}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & -1 & 6 \\ -2 & 3 & -4 \end{vmatrix}$
$\vec{v} = \hat{i}(4 - 18) - \hat{j}(-16 + 12) + \hat{k}(12 - 2) = -14 \hat{i} + 4 \hat{j} + 10 \hat{k}$
આ સદિશનું માન $|\vec{v}| = \sqrt{(-14)^2 + 4^2 + 10^2} = \sqrt{196 + 16 + 100} = \sqrt{312}$ છે.
તેથી,જરૂરી એકમ સદિશ $\frac{\vec{v}}{|\vec{v}|} = \frac{-14 \hat{i}+4 \hat{j}+10 \hat{k}}{\sqrt{312}}$ છે.
278
MediumMCQ
જો $\overline{a}=\hat{i}+4 \hat{j}+2 \hat{k}$,$\overline{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+7 \hat{k}$,અને $\overline{c}=2 \hat{i}-\hat{j}+4 \hat{k}$ હોય,તો સદિશ $\overline{a} \times \overline{b}$ ને સમાંતર અને $\overline{c} \cdot \overline{d}=15$ નું સમાધાન કરતો સદિશ $\overline{d}$ શોધો.
A
$30 \hat{i}-\hat{j}-14 \hat{k}$
B
$90 \hat{i}-3 \hat{j}-42 \hat{k}$
C
$90 \hat{i}+\hat{j}-7 \hat{k}$
D
$30 \hat{i}-3 \hat{j}+7 \hat{k}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \times \overline{b}$ શોધો:
$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 4 & 2 \\ 3 & -2 & 7 \end{vmatrix} = \hat{i}(28 - (-4)) - \hat{j}(7 - 6) + \hat{k}(-2 - 12) = 32 \hat{i} - \hat{j} - 14 \hat{k}$.
સદિશ $\overline{d}$ એ $\overline{a} \times \overline{b}$ ને સમાંતર હોવાથી,$\overline{d} = k(32 \hat{i} - \hat{j} - 14 \hat{k})$ લખી શકાય.
આપેલ છે કે $\overline{c} \cdot \overline{d} = 15$,જ્યાં $\overline{c} = 2 \hat{i} - \hat{j} + 4 \hat{k}$:
$(2 \hat{i} - \hat{j} + 4 \hat{k}) \cdot k(32 \hat{i} - \hat{j} - 14 \hat{k}) = 15$
$k(64 + 1 - 56) = 15$
$9k = 15 \implies k = \frac{5}{3}$.
વિકલ્પો તપાસતા,વિકલ્પ $(B)$ માટે $\overline{c} \cdot \overline{d} = (2)(90) + (-1)(-3) + (4)(-42) = 180 + 3 - 168 = 15$. તેથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
279
EasyMCQ
જો $|\bar{u}| = 8$ અને $|\bar{v}| = 12$ હોય અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $150^{\circ}$ હોય,તો $|\bar{u} \times \bar{v}|$ શોધો.
A
$96$
B
$80$
C
$42$
D
$48$

Solution

(D) બે સદિશો $\bar{u}$ અને $\bar{v}$ ના ક્રોસ પ્રોડક્ટનું મૂલ્ય નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$|\bar{u} \times \bar{v}| = |\bar{u}| |\bar{v}| \sin(\theta)$
આપેલ છે:
$|\bar{u}| = 8$
$|\bar{v}| = 12$
$\theta = 150^{\circ}$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$|\bar{u} \times \bar{v}| = 8 \times 12 \times \sin(150^{\circ})$
કારણ કે $\sin(150^{\circ}) = \sin(180^{\circ} - 30^{\circ}) = \sin(30^{\circ}) = \frac{1}{2}$,તેથી:
$|\bar{u} \times \bar{v}| = 8 \times 12 \times \frac{1}{2}$
$|\bar{u} \times \bar{v}| = 8 \times 6 = 48$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
280
MediumMCQ
ધારો કે $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ સદિશો છે જેથી $|\overline{a}|=\sqrt{3}$,$|\overline{b}|=5$,$\overline{b} \cdot \overline{c}=10$ અને $\overline{b}$ તથા $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે. જો $\overline{a}$ એ સદિશ $\overline{b} \times \overline{c}$ ને લંબ હોય,તો $|\overline{a} \times(\overline{b} \times \overline{c})|$ ની કિંમત શોધો.
A
$10 \sqrt{3}$
B
$5 \sqrt{3}$
C
$60$
D
$30$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\overline{b} \cdot \overline{c} = 10$.
$\overline{b} \cdot \overline{c} = |\overline{b}| |\overline{c}| \cos(\frac{\pi}{3}) = 10$ હોવાથી,$(5) |\overline{c}| (\frac{1}{2}) = 10$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $|\overline{c}| = 4$.
આપણને આપેલ છે કે $\overline{a}$ એ $\overline{b} \times \overline{c}$ ને લંબ છે,તેથી $\overline{a}$ અને $\overline{b} \times \overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
તેથી,$|\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c})| = |\overline{a}| |\overline{b} \times \overline{c}| \sin(\frac{\pi}{2}) = |\overline{a}| |\overline{b} \times \overline{c}|$ થાય.
હવે,$|\overline{b} \times \overline{c}| = |\overline{b}| |\overline{c}| \sin(\frac{\pi}{3}) = (5)(4)(\frac{\sqrt{3}}{2}) = 10\sqrt{3}$.
આમ,$|\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c})| = (\sqrt{3})(10\sqrt{3}) = 10 \times 3 = 30$.
281
MediumMCQ
જો $|\overline{a}|=3$,$|\overline{b}|=5$,$\overline{b} \cdot \overline{c}=10$,$\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,અને $\overline{a}$ એ $\overline{b} \times \overline{c}$ ને લંબ હોય,તો $|\overline{a} \times(\overline{b} \times \overline{c})|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$20$
B
$30$
C
$60$
D
$40$

Solution

(B) આપેલ છે: $|\overline{a}|=3$,$|\overline{b}|=5$,$\overline{b} \cdot \overline{c}=10$,અને $\overline{b}$ તથા $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{3}$.
પ્રથમ,$|\overline{c}|$ શોધો: $\overline{b} \cdot \overline{c} = |\overline{b}| |\overline{c}| \cos(\frac{\pi}{3}) = 10$.
$5 \times |\overline{c}| \times \frac{1}{2} = 10 \implies |\overline{c}| = 4$.
હવે,$|\overline{b} \times \overline{c}|$ શોધો: $|\overline{b} \times \overline{c}| = |\overline{b}| |\overline{c}| \sin(\frac{\pi}{3}) = 5 \times 4 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = 10\sqrt{3}$.
કારણ કે $\overline{a}$ એ $\overline{b} \times \overline{c}$ ને લંબ છે,તેથી $\overline{a}$ અને $(\overline{b} \times \overline{c})$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ થાય.
તેથી,$|\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c})| = |\overline{a}| |\overline{b} \times \overline{c}| \sin(\frac{\pi}{2}) = 3 \times 10\sqrt{3} \times 1 = 30\sqrt{3}$.
282
EasyMCQ
ધારો કે $\overline{a}=\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$ અને $\overline{b}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ બે સદિશો છે. જો $\overline{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\overline{b} \times \overline{c}=\overline{b} \times \overline{a}$ અને $\overline{c} \cdot \overline{a}=0$ થાય,તો $\overline{c} \cdot \overline{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$-\frac{3}{2}$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$\overline{b} \times \overline{c} = \overline{b} \times \overline{a}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\overline{b} \times (\overline{c} - \overline{a}) = \overline{0}$.
તેથી,$\overline{c} - \overline{a} = \lambda \overline{b}$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે,એટલે કે $\overline{c} = \overline{a} + \lambda \overline{b}$.
આપેલ છે કે $\overline{c} \cdot \overline{a} = 0$,તેથી $(\overline{a} + \lambda \overline{b}) \cdot \overline{a} = 0$.
આનાથી આપણને $|\overline{a}|^2 + \lambda (\overline{b} \cdot \overline{a}) = 0$ મળે છે.
કિંમતો ગણતા: $|\overline{a}|^2 = 1^2 + 2^2 + (-1)^2 = 6$ અને $\overline{b} \cdot \overline{a} = (1)(1) + (1)(2) + (-1)(-1) = 1 + 2 + 1 = 4$.
આ કિંમતો મૂકતા: $6 + 4\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{6}{4} = -\frac{3}{2}$.
હવે,$\overline{c} = \overline{a} - \frac{3}{2} \overline{b}$.
તેથી $\overline{c} \cdot \overline{b} = (\overline{a} - \frac{3}{2} \overline{b}) \cdot \overline{b} = \overline{a} \cdot \overline{b} - \frac{3}{2} |\overline{b}|^2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\overline{a} \cdot \overline{b} = 4$ અને $|\overline{b}|^2 = 1^2 + 1^2 + (-1)^2 = 3$.
તેથી,$\overline{c} \cdot \overline{b} = 4 - \frac{3}{2}(3) = 4 - \frac{9}{2} = -\frac{1}{2}$.
283
MediumMCQ
ધારો કે $\overline{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\overline{b}=\hat{i}+\hat{j}$. જો $\overline{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\overline{a} \cdot \overline{c}=|\overline{c}|$,$|\overline{c}-\overline{a}|=2 \sqrt{2}$ અને $\overline{a} \times \overline{b}$ તથા $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{2 \pi}{3}$ હોય,તો $|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}|=$
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{3\sqrt{3}}{2}$
C
$3\sqrt{3}$
D
$4\sqrt{3}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\overline{c}-\overline{a}|=2 \sqrt{2}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\overline{c}|^2+|\overline{a}|^2-2(\overline{a} \cdot \overline{c})=8$ મળે.
અહીં $|\overline{a}| = \sqrt{2^2+1^2+(-2)^2} = \sqrt{9} = 3$ અને $\overline{a} \cdot \overline{c}=|\overline{c}|$ હોવાથી,$|\overline{c}|^2+9-2|\overline{c}|=8$ થાય.
આ સમીકરણ $|\overline{c}|^2-2|\overline{c}|+1=0$ એટલે કે $(|\overline{c}|-1)^2=0$ માં પરિણમે છે,તેથી $|\overline{c}|=1$.
હવે,$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 2\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$ મળે.
તેનું માન $|\overline{a} \times \overline{b}| = \sqrt{2^2+(-2)^2+1^2} = \sqrt{9} = 3$ છે.
છેલ્લે,$|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}| = |\overline{a} \times \overline{b}| |\overline{c}| \sin\left(\frac{2\pi}{3}\right) = 3 \times 1 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{3\sqrt{3}}{2}$.
284
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}+\hat{j}$ અને $\vec{c}$ એક એવો સદિશ છે કે જેથી $|\vec{c}-\vec{a}|=3$ થાય. જો $\vec{p}=\vec{a} \times \vec{b}$ હોય,તો $\vec{p}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{6}$ છે અને $|\vec{p} \times \vec{c}|=3$ છે. તો $\vec{a} \cdot \vec{c}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{1}{8}$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}+\hat{j}$,અને $|\vec{c}-\vec{a}|=3$.
પ્રથમ,$\vec{p} = \vec{a} \times \vec{b}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{p} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-2)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(2 - 1) = 2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{p}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4+4+1} = 3$.
આપેલ છે કે $|\vec{p} \times \vec{c}| = 3$ અને $\vec{p}$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{6}$ છે,તેથી:
$|\vec{p}||\vec{c}| \sin(\frac{\pi}{6}) = 3$
$3 \cdot |\vec{c}| \cdot \frac{1}{2} = 3 \implies |\vec{c}| = 2$.
હવે,શરત $|\vec{c}-\vec{a}|=3$ નો ઉપયોગ કરીએ:
$|\vec{c}-\vec{a}|^2 = 3^2 = 9$
$|\vec{c}|^2 + |\vec{a}|^2 - 2(\vec{a} \cdot \vec{c}) = 9$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{4+1+4} = 3$,તેથી $|\vec{a}|^2 = 9$.
કિંમતો મૂકતા: $4 + 9 - 2(\vec{a} \cdot \vec{c}) = 9$
$13 - 2(\vec{a} \cdot \vec{c}) = 9$
$2(\vec{a} \cdot \vec{c}) = 4$
$\vec{a} \cdot \vec{c} = 2$.
285
EasyMCQ
જો $\bar{u}$ અને $\bar{v}$ એ નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવેલ બે સદિશો હોય,તો $|\bar{u} \times \bar{v}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
Question diagram
A
$20$
B
$10 \sqrt{3}$
C
$10$
D
$5 \sqrt{3}$

Solution

(C) બે સદિશો $\vec{u}$ અને $\vec{v}$ ના સદિશ ગુણાકારનું માન નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$|\vec{u} \times \vec{v}| = |\vec{u}| |\vec{v}| \sin \theta$
આપેલ આકૃતિ પરથી,આપણી પાસે છે:
$|\vec{u}| = 4$
$|\vec{v}| = 5$
$\theta = 150^{\circ}$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$|\vec{u} \times \vec{v}| = 4 \times 5 \times \sin 150^{\circ}$
કારણ કે $\sin 150^{\circ} = \sin(180^{\circ} - 30^{\circ}) = \sin 30^{\circ} = \frac{1}{2}$,તેથી આપણને મળે છે:
$|\vec{u} \times \vec{v}| = 20 \times \frac{1}{2} = 10$
286
EasyMCQ
જો $\vec{a}+2 \vec{b}+3 \vec{c}=\vec{0}$ અને $(\vec{a} \times \vec{b})+(\vec{b} \times \vec{c})+(\vec{c} \times \vec{a})=\lambda(\vec{b} \times \vec{c})$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$3$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ છે: $\vec{a}+2 \vec{b}+3 \vec{c}=\vec{0} \quad \dots(1)$
બંને બાજુ $\vec{b}$ સાથે સદિશ ગુણાકાર લેતા:
$\vec{a} \times \vec{b} + 2(\vec{b} \times \vec{b}) + 3(\vec{c} \times \vec{b}) = \vec{0} \times \vec{b}$
$\Rightarrow \vec{a} \times \vec{b} + 0 - 3(\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{0}$
$\Rightarrow \vec{a} \times \vec{b} = 3(\vec{b} \times \vec{c}) \quad \dots(2)$
સમીકરણ $(1)$ ની બંને બાજુ $\vec{c}$ સાથે સદિશ ગુણાકાર લેતા:
$\vec{a} \times \vec{c} + 2(\vec{b} \times \vec{c}) + 3(\vec{c} \times \vec{c}) = \vec{0} \times \vec{c}$
$\Rightarrow \vec{a} \times \vec{c} + 2(\vec{b} \times \vec{c}) + 0 = \vec{0}$
$\Rightarrow \vec{c} \times \vec{a} = 2(\vec{b} \times \vec{c}) \quad \dots(3)$
હવે,$(\vec{a} \times \vec{b})+(\vec{b} \times \vec{c})+(\vec{c} \times \vec{a})$ પદમાં $(2)$ અને $(3)$ ની કિંમત મૂકતા:
$= 3(\vec{b} \times \vec{c}) + (\vec{b} \times \vec{c}) + 2(\vec{b} \times \vec{c})$
$= (3+1+2)(\vec{b} \times \vec{c}) = 6(\vec{b} \times \vec{c})$
આને $\lambda(\vec{b} \times \vec{c})$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\lambda = 6$ મળે છે.
287
EasyMCQ
જો $\hat{i}+y \hat{j}$,$\hat{i}+2 \hat{k}$ અને $3 \hat{j}+\hat{k}$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\sqrt{6}$ ચોરસ એકમ હોય,તો $y$ ની કિંમતો શોધો.
A
$2, 4$
B
$3, 4$
C
$-2, 4$
D
$2, -4$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A = (1, y, 0)$,$B = (1, 0, 2)$ અને $C = (0, 3, 1)$ છે.
$\overrightarrow{AB} = (1-1)\hat{i} + (0-y)\hat{j} + (2-0)\hat{k} = -y\hat{j} + 2\hat{k}$.
$\overrightarrow{AC} = (0-1)\hat{i} + (3-y)\hat{j} + (1-0)\hat{k} = -\hat{i} + (3-y)\hat{j} + \hat{k}$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}| = \sqrt{6}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & -y & 2 \\ -1 & 3-y & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-y - 2(3-y)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(0 - y) = \hat{i}(y-6) - 2\hat{j} - y\hat{k}$.
$|\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}| = \sqrt{(y-6)^2 + (-2)^2 + (-y)^2} = \sqrt{y^2 - 12y + 36 + 4 + y^2} = \sqrt{2y^2 - 12y + 40}$.
તેથી $\frac{1}{2} \sqrt{2y^2 - 12y + 40} = \sqrt{6}$,એટલે કે $\sqrt{2y^2 - 12y + 40} = 2\sqrt{6} = \sqrt{24}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $2y^2 - 12y + 40 = 24 \Rightarrow 2y^2 - 12y + 16 = 0 \Rightarrow y^2 - 6y + 8 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(y-2)(y-4) = 0$,તેથી $y = 2, 4$.
288
MediumMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $15$ ચોરસ એકમ હોય,તો $3 \vec{a}+\vec{b}$ અને $\vec{a}+3 \vec{b}$ ને પાસપાસેની બાજુઓ તરીકે ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$135$
B
$90$
C
$150$
D
$120$

Solution

(D) પાસપાસેની બાજુઓ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\vec{a} \times \vec{b}| = 15$ છે.
હવે,$3 \vec{a} + \vec{b}$ અને $\vec{a} + 3 \vec{b}$ બાજુઓ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|(3 \vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} + 3 \vec{b})|$ થાય.
સદિશ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$|(3 \vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} + 3 \vec{b})| = |3 \vec{a} \times \vec{a} + 9 \vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{a} + 3 \vec{b} \times \vec{b}|$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} \times \vec{a} = 0$,$\vec{b} \times \vec{b} = 0$ અને $\vec{b} \times \vec{a} = -(\vec{a} \times \vec{b})$,તેથી:
$|0 + 9(\vec{a} \times \vec{b}) - (\vec{a} \times \vec{b}) + 0| = |8(\vec{a} \times \vec{b})| = 8 |\vec{a} \times \vec{b}|$.
આપેલ ક્ષેત્રફળ $|\vec{a} \times \vec{b}| = 15$ મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= 8 \times 15 = 120$ ચોરસ એકમ.
289
EasyMCQ
જો $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}$ અને $\bar{b}=2 \hat{i}-\hat{k}$ હોય,તો રેખાઓ $\bar{r} \times \bar{a}=\bar{b} \times \bar{a}$ અને $\bar{r} \times \bar{b}=\bar{a} \times \bar{b}$ નું છેદબિંદુ શોધો.
A
$(-3,1,-1)$
B
$(-3,-1,1)$
C
$(3,1,-1)$
D
$(3,1,1)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો છે:
$(i)$ $\vec{r} \times \vec{a} = \vec{b} \times \vec{a}$
(ii) $\vec{r} \times \vec{b} = \vec{a} \times \vec{b}$
(ii) પરથી,આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} \times \vec{b} = -(\vec{b} \times \vec{a})$,તેથી $\vec{r} \times \vec{b} = -(\vec{b} \times \vec{a})$.
$(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા:
$(\vec{r} \times \vec{a}) + (\vec{r} \times \vec{b}) = (\vec{b} \times \vec{a}) - (\vec{b} \times \vec{a}) = \vec{0}$
$\vec{r} \times (\vec{a} + \vec{b}) = \vec{0}$
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{r}$ એ $(\vec{a} + \vec{b})$ ને સમાંતર છે.
આપેલ છે કે $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j}$ અને $\vec{b} = 2\hat{i} - \hat{k}$,તેથી $\vec{a} + \vec{b} = (1+2)\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k} = 3\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$.
આમ,$\vec{r} = \lambda(3\hat{i} + \hat{j} - \hat{k})$.
છેદબિંદુ માટે,આપણે વિકલ્પો ચકાસીએ છીએ. $\lambda = 1$ માટે,$\vec{r} = 3\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$,જે બિંદુ $(3, 1, -1)$ ને અનુરૂપ છે.
290
MediumMCQ
જો $(2 \hat{i} + 6 \hat{j} + 27 \hat{k}) \times (\hat{i} + \lambda \hat{j} + \mu \hat{k}) = \vec{0}$ હોય,તો $\lambda$ અને $\mu$ અનુક્રમે શું થાય?
A
$\frac{17}{2}, 3$
B
$3, \frac{17}{2}$
C
$3, \frac{27}{2}$
D
$\frac{27}{2}, 3$

Solution

(C) બે સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર શૂન્ય સદિશ હોવાથી,$\vec{a} \times \vec{b} = \vec{0}$,જે સૂચવે છે કે સદિશો સમરેખ છે.
આપણે સદિશ ગુણાકારને નિશ્ચાયક તરીકે લખી શકીએ:
$\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 6 & 27 \\ 1 & \lambda & \mu \end{vmatrix} = \vec{0}$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\hat{i}(6\mu - 27\lambda) - \hat{j}(2\mu - 27) + \hat{k}(2\lambda - 6) = 0\hat{i} + 0\hat{j} + 0\hat{k}$
$\hat{i}, \hat{j}, \text{ અને } \hat{k}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$6\mu - 27\lambda = 0 \quad \dots(1)$
$2\mu - 27 = 0 \quad \dots(2)$
$2\lambda - 6 = 0 \quad \dots(3)$
સમીકરણ $(3)$ પરથી,$2\lambda = 6 \implies \lambda = 3$.
સમીકરણ $(2)$ પરથી,$2\mu = 27 \implies \mu = \frac{27}{2}$.
આ કિંમતોને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા: $6(\frac{27}{2}) - 27(3) = 3(27) - 81 = 81 - 81 = 0$. આ કિંમતો સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
આમ,$\lambda = 3$ અને $\mu = \frac{27}{2}$.
291
EasyMCQ
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $20$ ચોરસ એકમ હોય,તો $3 \bar{a} + \bar{b}$ અને $2 \bar{a} + 3 \bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ એકમમાં કેટલું થાય?
A
$105$
B
$120$
C
$75$
D
$140$

Solution

(D) પાસપાસેની બાજુઓ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\bar{a} \times \bar{b}| = 20$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે $(3 \bar{a} + \bar{b})$ અને $(2 \bar{a} + 3 \bar{b})$ પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું છે.
ક્ષેત્રફળ આ બે સદિશોના ક્રોસ પ્રોડક્ટના માન દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$|(3 \bar{a} + \bar{b}) \times (2 \bar{a} + 3 \bar{b})|$
$= |3 \bar{a} \times 2 \bar{a} + 3 \bar{a} \times 3 \bar{b} + \bar{b} \times 2 \bar{a} + \bar{b} \times 3 \bar{b}|$
કારણ કે $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$,અને $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$,તેથી:
$= |0 + 9(\bar{a} \times \bar{b}) - 2(\bar{a} \times \bar{b}) + 0|$
$= |7(\bar{a} \times \bar{b})| = 7 |\bar{a} \times \bar{b}|$
આપેલ કિંમત $|\bar{a} \times \bar{b}| = 20$ મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= 7 \times 20 = 140$ ચોરસ એકમ.
292
EasyMCQ
જો $\overline{a}=3 \hat{i}-5 \hat{j}$ અને $\overline{b}=6 \hat{i}-3 \hat{j}$ બે સદિશો હોય અને $\overline{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\overline{c}=\overline{a} \times \overline{b}$ થાય,તો $a: b: c$ નો ગુણોત્તર શોધો.
A
$\sqrt{34}: \sqrt{45}: \sqrt{39}$
B
$\sqrt{34}: \sqrt{45}: 39$
C
$34: 39: 45$
D
$39: 35: 34$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\overline{a} = 3 \hat{i} - 5 \hat{j}$ અને $\overline{b} = 6 \hat{i} - 3 \hat{j}$ છે.
સદિશ $\overline{c}$ એ $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ નો સદિશ ગુણાકાર છે:
$\overline{c} = \overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -5 & 0 \\ 6 & -3 & 0 \end{vmatrix}$
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$\overline{c} = \hat{i}(0 - 0) - \hat{j}(0 - 0) + \hat{k}(-9 - (-30)) = \hat{k}(-9 + 30) = 39 \hat{k}$.
હવે,સદિશોના માન શોધીએ:
$a = |\overline{a}| = \sqrt{3^2 + (-5)^2} = \sqrt{9 + 25} = \sqrt{34}$.
$b = |\overline{b}| = \sqrt{6^2 + (-3)^2} = \sqrt{36 + 9} = \sqrt{45}$.
$c = |\overline{c}| = |39 \hat{k}| = 39$.
તેથી,$a: b: c = \sqrt{34}: \sqrt{45}: 39$.
293
MediumMCQ
$A(1, 2, 3)$,$B(1, 3, a)$,$C(3, 8, 6)$ અને $D(3, 7, 3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\sqrt{265}$ ચોરસ એકમ છે,તો $a=$
A
-$5$,$2$
B
$6$
C
-$6$,$0$
D
$6$,$0$

Solution

(D) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ જેની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AD}$ દ્વારા દર્શાવેલ હોય,તે $|\vec{AB} \times \vec{AD}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ: $A(1, 2, 3)$,$B(1, 3, a)$,$C(3, 8, 6)$,$D(3, 7, 3)$.
$\vec{AB} = (1-1)\hat{i} + (3-2)\hat{j} + (a-3)\hat{k} = \hat{j} + (a-3)\hat{k}$
$\vec{AD} = (3-1)\hat{i} + (7-2)\hat{j} + (3-3)\hat{k} = 2\hat{i} + 5\hat{j} + 0\hat{k}$
$\vec{AB} \times \vec{AD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 1 & a-3 \\ 2 & 5 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - 5(a-3)) - \hat{j}(0 - 2(a-3)) + \hat{k}(0 - 2)$
$= -5(a-3)\hat{i} + 2(a-3)\hat{j} - 2\hat{k} = (15-5a)\hat{i} + (2a-6)\hat{j} - 2\hat{k}$
ક્ષેત્રફળ $|\vec{AB} \times \vec{AD}| = \sqrt{(15-5a)^2 + (2a-6)^2 + (-2)^2} = \sqrt{265}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(15-5a)^2 + (2a-6)^2 + 4 = 265$
$(225 - 150a + 25a^2) + (4a^2 - 24a + 36) + 4 = 265$
$29a^2 - 174a + 265 = 265$
$29a^2 - 174a = 0$
$29a(a - 6) = 0$
આમ,$a = 0$ અથવા $a = 6$.
Solution diagram
294
MediumMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો જેના વિકર્ણો સદિશો $\bar{a}=3 \hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\bar{b}=-\hat{i}+3 \hat{j}-3 \hat{k}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
A
$\sqrt{266}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{1}{2} \sqrt{266}$ ચોરસ એકમ
C
$266$ ચોરસ એકમ
D
$122$ ચોરસ એકમ

Solution

(B) વિકર્ણો $\vec{d_1}$ અને $\vec{d_2}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{1}{2} |\vec{d_1} \times \vec{d_2}|$ છે.
અહીં $\vec{d_1} = 3 \hat{i} - \hat{j} - 2 \hat{k}$ અને $\vec{d_2} = -\hat{i} + 3 \hat{j} - 3 \hat{k}$ આપેલ છે.
સૌ પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{d_1} \times \vec{d_2}$ શોધો:
$\vec{d_1} \times \vec{d_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & -2 \\ -1 & 3 & -3 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(3 + 6) - \hat{j}(-9 - 2) + \hat{k}(9 - 1) = 9 \hat{i} + 11 \hat{j} + 8 \hat{k}$.
હવે,આ સદિશનું માન શોધો:
$|\vec{d_1} \times \vec{d_2}| = \sqrt{9^2 + 11^2 + 8^2} = \sqrt{81 + 121 + 64} = \sqrt{266}$.
તેથી,સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \sqrt{266}$ ચોરસ એકમ થાય.
295
EasyMCQ
$(1, 2, 0)$,$(1, 0, a)$ અને $(0, 3, 1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\sqrt{6}$ ચોરસ એકમ હોય,તો '$a$' ની કિંમતો શોધો.
A
-$8$,$1$
B
$2$,-$4$
C
-$2$,$4$
D
$8$,-$1$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(1, 2, 0)$,$B(1, 0, a)$ અને $C(0, 3, 1)$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{BA} \times \vec{BC}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\vec{BA}$ અને $\vec{BC}$ શોધીએ:
$\vec{BA} = (1-1)\hat{i} + (2-0)\hat{j} + (0-a)\hat{k} = 2\hat{j} - a\hat{k}$
$\vec{BC} = (0-1)\hat{i} + (3-0)\hat{j} + (1-a)\hat{k} = -\hat{i} + 3\hat{j} + (1-a)\hat{k}$
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec{BA} \times \vec{BC}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{BA} \times \vec{BC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 2 & -a \\ -1 & 3 & 1-a \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(2(1-a) - (-a)(3)) - \hat{j}(0(1-a) - (-a)(-1)) + \hat{k}(0(3) - 2(-1))$
$= \hat{i}(2 - 2a + 3a) - \hat{j}(-a) + \hat{k}(2) = (a+2)\hat{i} + a\hat{j} + 2\hat{k}$
તેનું માન $|\vec{BA} \times \vec{BC}| = \sqrt{(a+2)^2 + a^2 + 2^2} = \sqrt{a^2 + 4a + 4 + a^2 + 4} = \sqrt{2a^2 + 4a + 8}$ છે.
આપેલ છે કે ક્ષેત્રફળ $\sqrt{6}$ છે,તેથી:
$\frac{1}{2} \sqrt{2a^2 + 4a + 8} = \sqrt{6}$
$\sqrt{2a^2 + 4a + 8} = 2\sqrt{6} = \sqrt{24}$
$2a^2 + 4a + 8 = 24$
$2a^2 + 4a - 16 = 0$
$a^2 + 2a - 8 = 0$
$(a+4)(a-2) = 0$
આમ,$a = -4$ અથવા $a = 2$ મળે છે.
Solution diagram
296
MediumMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{c}=\hat{j}-\hat{k}$,$\vec{a} \times \vec{b}=\vec{c}$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b}=1$ હોય,તો $\vec{b}$ બરાબર શું થાય?
A
$\hat{i}$
B
$-\hat{i}$
C
$\hat{j}$
D
$\hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{b} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$. આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 1$,તેથી:
$(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \cdot (x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}) = 1 \Rightarrow x + y + z = 1$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c}$,તેથી:
$\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = \hat{j} - \hat{k}$.
$(z - y)\hat{i} - (z - x)\hat{j} + (y - x)\hat{k} = 0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$z - y = 0 \Rightarrow z = y$.
$x - z = 1 \Rightarrow z = x - 1$.
$y - x = -1 \Rightarrow y = x - 1$.
$x + y + z = 1$ માં $y = x - 1$ અને $z = x - 1$ મૂકતા:
$x + (x - 1) + (x - 1) = 1
\Rightarrow 3x - 2 = 1
\Rightarrow 3x = 3
\Rightarrow x = 1$.
આમ,$y = 1 - 1 = 0$ અને $z = 1 - 1 = 0$.
તેથી,$\vec{b} = 1\hat{i} + 0\hat{j} + 0\hat{k} = \hat{i}$.
297
EasyMCQ
જો $A(3,2,-1), B(-2,2,-3)$ અને $D(-2,5,-4)$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\sqrt{286}$ ચોરસ એકમ
B
$\sqrt{296}$ ચોરસ એકમ
C
$300$ ચોરસ એકમ
D
$\sqrt{300}$ ચોરસ એકમ

Solution

(A) આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(3,2,-1), B(-2,2,-3)$ અને $D(-2,5,-4)$ છે.
બાજુઓ દર્શાવતા સદિશો $\vec{AB} = (-2-3)\hat{i} + (2-2)\hat{j} + (-3-(-1))\hat{k} = -5\hat{i} - 2\hat{k}$ અને $\vec{AD} = (-2-3)\hat{i} + (5-2)\hat{j} + (-4-(-1))\hat{k} = -5\hat{i} + 3\hat{j} - 3\hat{k}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ પાસપાસેની બાજુઓના સદિશોના ક્રોસ પ્રોડક્ટના માન જેટલું હોય છે: $\text{Area} = |\vec{AB} \times \vec{AD}|$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી:
$\vec{AB} \times \vec{AD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -5 & 0 & -2 \\ -5 & 3 & -3 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-6)) - \hat{j}(15 - 10) + \hat{k}(-15 - 0) = 6\hat{i} - 5\hat{j} - 15\hat{k}$.
તેનું માન $\sqrt{(6)^2 + (-5)^2 + (-15)^2} = \sqrt{36 + 25 + 225} = \sqrt{286}$ ચોરસ એકમ છે.
298
EasyMCQ
જો $\bar{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}, \bar{b}=-\hat{i}+2 \hat{j}-4 \hat{k}$ અને $\bar{c}=\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ હોય,તો $(\bar{a} \times \bar{b}) \cdot(\bar{a} \times \bar{c})=$
A
-$30$
B
$84$
C
$70$
D
$984$

Solution

(C) પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\bar{a} \times \bar{b}$ શોધો:
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & -1 \\ -1 & 2 & -4 \end{vmatrix} = \hat{i}(-12 - (-2)) - \hat{j}(-8 - 1) + \hat{k}(4 - (-3)) = -10\hat{i} + 9\hat{j} + 7\hat{k}$
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $\bar{a} \times \bar{c}$ શોધો:
$\bar{a} \times \bar{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & -1 \\ 1 & 1 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-6 - (-1)) - \hat{j}(-4 - (-1)) + \hat{k}(2 - 3) = -5\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$
અંતે,મળેલા બે સદિશોનો અદિશ ગુણાકાર કરો:
$(\bar{a} \times \bar{b}) \cdot (\bar{a} \times \bar{c}) = (-10\hat{i} + 9\hat{j} + 7\hat{k}) \cdot (-5\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k})$
$= (-10)(-5) + (9)(3) + (7)(-1) = 50 + 27 - 7 = 70$
299
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\bar{b}=\hat{i}+\hat{j}$. જો $\bar{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\bar{a} \cdot \bar{c}=|\bar{c}|$,$|\bar{c}-\bar{a}|=2 \sqrt{2}$ અને $\bar{a} \times \bar{b}$ તથા $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}|=$
A
$\frac{3 \sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$3 \sqrt{3}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(A) પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\bar{a} \times \bar{b}$ શોધો:
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-2)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(2 - 1) = 2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $|\bar{a} \times \bar{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = 3$ છે.
વળી,$|\bar{a}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = 3$.
આપેલ છે કે $|\bar{c}-\bar{a}| = 2\sqrt{2}$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\bar{c}|^2 + |\bar{a}|^2 - 2(\bar{c} \cdot \bar{a}) = 8$ મળે.
$|\bar{a}|^2 = 9$ અને $\bar{c} \cdot \bar{a} = |\bar{c}|$ મૂકતા,$|\bar{c}|^2 + 9 - 2|\bar{c}| = 8$ મળે.
આ સમીકરણ $|\bar{c}|^2 - 2|\bar{c}| + 1 = 0$ એટલે કે $(|\bar{c}| - 1)^2 = 0$ થાય,તેથી $|\bar{c}| = 1$.
સદિશ ગુણાકારનું માન $|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}| = |\bar{a} \times \bar{b}| |\bar{c}| \sin(60^{\circ})$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(3)(1)(\frac{\sqrt{3}}{2}) = \frac{3\sqrt{3}}{2}$.

Vector Algebra — Vector or Cross product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.