Gujarati

Vector or Cross product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Vector or Cross product of two vectors and its applications

469+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 469 questions in Gujarati

351
EasyMCQ
જો $a, b$ અને $c$ એ $\triangle ABC$ ના શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો હોય,તો $\frac{(a-c) \times (b-a)}{(b-a) \cdot (c-a)} = $
A
$\cot C$
B
$\tan A$
C
$\tan C$
D
$-\tan A$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ છે જેના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $a, b, c$ છે.
આપણી પાસે સદિશો $AB = b - a$ અને $AC = c - a$ છે.
પદાવલિ $\frac{(a-c) \times (b-a)}{(b-a) \cdot (c-a)}$ છે.
નોંધો કે $a - c = -(c - a) = -AC$.
તેથી,અંશ $(-AC) \times (AB) = AC \times AB$ થાય.
છેદ $(AB) \cdot (AC) = |AB| |AC| \cos A$ થાય.
સદિશ ગુણાકાર $AC \times AB$ નું મૂલ્ય $|AC| |AB| \sin A$ છે.
આમ,પદાવલિ $\frac{|AC| |AB| \sin A}{|AB| |AC| \cos A} = \tan A$ થાય છે.
Solution diagram
352
EasyMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ,જેના વિકર્ણો $\vec{d}_1 = 2 \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{d}_2 = \hat{i} + 3 \hat{j} - \hat{k}$ છે,તેનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{\sqrt{26}}{2}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{2}{\sqrt{26}}$ ચોરસ એકમ
C
$\frac{\sqrt{62}}{2}$ ચોરસ એકમ
D
$\frac{2}{\sqrt{62}}$ ચોરસ એકમ

Solution

(C) વિકર્ણો $\vec{d}_1$ અને $\vec{d}_2$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{1}{2} |\vec{d}_1 \times \vec{d}_2|$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશ ગુણાકાર $\vec{d}_1 \times \vec{d}_2$ શોધીએ:
$\vec{d}_1 \times \vec{d}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & 1 \\ 1 & 3 & -1 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-1)(-1) - (1)(3)) - \hat{j}((2)(-1) - (1)(1)) + \hat{k}((2)(3) - (-1)(1))$
$= \hat{i}(1 - 3) - \hat{j}(-2 - 1) + \hat{k}(6 + 1)$
$= -2\hat{i} + 3\hat{j} + 7\hat{k}$
હવે,આ સદિશનું માન (magnitude) શોધીએ:
$|\vec{d}_1 \times \vec{d}_2| = \sqrt{(-2)^2 + 3^2 + 7^2} = \sqrt{4 + 9 + 49} = \sqrt{62}$
આમ,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \sqrt{62} = \frac{\sqrt{62}}{2}$ ચોરસ એકમ થાય.
353
MediumMCQ
જો $a=\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$b=-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$,$c=\hat{i}+2 \hat{j}-2 \hat{k}$,$n$ એ $a$ અને $b$ બંનેને લંબ હોય અને $\theta$ એ $c$ અને $n$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \theta=$
A
$\sqrt{\frac{2}{3}}$
B
$\frac{\sqrt{2}}{3 \sqrt{3}}$
C
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $n \perp a$ અને $n \perp b$,તેથી $n = a \times b$.
$n = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ -1 & 2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2-6) - \hat{j}(1+3) + \hat{k}(2+2) = -4\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin \theta = \frac{|n \times c|}{|n||c|}$.
$n \times c = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -4 & -4 & 4 \\ 1 & 2 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(8-8) - \hat{j}(8-4) + \hat{k}(-8+4) = 0\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k}$.
$|n \times c| = \sqrt{0^2 + (-4)^2 + (-4)^2} = \sqrt{32} = 4\sqrt{2}$.
$|n| = \sqrt{(-4)^2 + (-4)^2 + 4^2} = \sqrt{48} = 4\sqrt{3}$.
$|c| = \sqrt{1^2 + 2^2 + (-2)^2} = \sqrt{9} = 3$.
$\sin \theta = \frac{4\sqrt{2}}{(4\sqrt{3}) \times 3} = \frac{\sqrt{2}}{3\sqrt{3}}$.
354
EasyMCQ
જો $(\bar{i}+\bar{j}+\bar{k})$,$(\bar{i}+2\bar{j}+3\bar{k})$ અને $(2\bar{i}-\bar{j}+\bar{k})$ એ $\triangle ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો હોય,તો $A$ માંથી પસાર થતા વેધનું સદિશ સમીકરણ શોધો.
A
$\bar{r}=\bar{i}+\bar{j}+\bar{k}+t(\bar{i}+2\bar{j}+3\bar{k})$
B
$\bar{r}=\bar{i}+\bar{j}+\bar{k}+t(2\bar{i}-\bar{j}+\bar{k})$
C
$\bar{r}=\bar{i}+\bar{j}+\bar{k}+t(\bar{i}-\bar{j}+2\bar{k})$
D
$\bar{r}=\bar{i}+\bar{j}+\bar{k}+t(4\bar{i}+2\bar{j}-4\bar{k})$

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = \bar{i}+\bar{j}+\bar{k}$,$\vec{b} = \bar{i}+2\bar{j}+3\bar{k}$,અને $\vec{c} = 2\bar{i}-\bar{j}+\bar{k}$ છે.
$A$ માંથી પસાર થતો વેધ બાજુ $BC$ ને લંબ છે.
$BC$ ની દિશાનો સદિશ $\vec{BC} = \vec{c} - \vec{b} = (2-1)\bar{i} + (-1-2)\bar{j} + (1-3)\bar{k} = \bar{i} - 3\bar{j} - 2\bar{k}$ છે.
ધારો કે વેધની દિશાનો સદિશ $\vec{n}$ છે. વેધ $BC$ ને લંબ હોવાથી,$\vec{n}$ એ $\vec{BC}$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
વળી,વેધ $\triangle ABC$ ના સમતલમાં હોવાથી,તે સમતલના અભિલંબ $\vec{N} = \vec{AB} \times \vec{AC}$ ને પણ લંબ છે.
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = 0\bar{i} + \bar{j} + 2\bar{k}$.
$\vec{AC} = \vec{c} - \vec{a} = \bar{i} - 2\bar{j} + 0\bar{k}$.
$\vec{N} = \vec{AB} \times \vec{AC} = 4\bar{i} + 2\bar{j} - \bar{k}$.
વેધની દિશા $\vec{v} = \vec{N} \times \vec{BC} = -7\bar{i} + 7\bar{j} - 14\bar{k}$ મળે છે.
આ દિશાને $-7$ વડે ભાગતા,આપણને $\bar{i} - \bar{j} + 2\bar{k}$ મળે છે.
તેથી,$A$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\bar{r} = \vec{a} + t\vec{v} = (\bar{i}+\bar{j}+\bar{k}) + t(\bar{i}-\bar{j}+2\bar{k})$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
355
EasyMCQ
સદિશ $\vec{a} = 3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$ ને લંબ અને સદિશો $\vec{b} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ તથા $\vec{c} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ સાથે સમતલીય હોય તેવો એકમ સદિશ કયો છે?
A
$\frac{1}{5}(4\hat{i} - 3\hat{j})$
B
$\frac{1}{\sqrt{11}}(3\hat{i} - \hat{j} - \hat{k})$
C
$\frac{1}{3}(2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k})$
D
$\frac{1}{\sqrt{6}}(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$

Solution

(D) ધારો કે જરૂરી સદિશ $\vec{v}$ છે. $\vec{v}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ સાથે સમતલીય હોવાથી,તે $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c})$ ને સમાંતર હશે.
પ્રથમ,$\vec{n} = \vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = 2\hat{i} - 2\hat{k}$ શોધો.
હવે,$\vec{a}$ અને $\vec{n}$ ને લંબ સદિશ શોધો:
$\vec{v} = \vec{a} \times \vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 4 & 5 \\ 2 & 0 & -2 \end{vmatrix} = -8\hat{i} + 16\hat{j} - 8\hat{k}$.
આ સદિશની દિશા $\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ છે.
તેનું માન $\sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{6}$ છે.
તેથી,એકમ સદિશ $\frac{1}{\sqrt{6}}(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$ થશે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
356
MediumMCQ
જો $a, b, c, d$ સમતલીય સદિશો હોય,તો $(a \times b) \times (c \times d)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$a$
D
$b$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a, b, c$ અને $d$ સમતલીય સદિશો છે.
કારણ કે $a$ અને $b$ સમતલીય છે,તેમનો સદિશ ગુણાકાર $a \times b$ એ $a$ અને $b$ ધરાવતા સમતલને લંબ સદિશ છે.
તે જ રીતે,$c$ અને $d$ સમતલીય હોવાથી,તેમનો સદિશ ગુણાકાર $c \times d$ એ $c$ અને $d$ ધરાવતા સમતલને લંબ સદિશ છે.
બધા ચાર સદિશો $a, b, c, d$ એક જ સમતલમાં હોવાથી,સદિશો $a \times b$ અને $c \times d$ બંને એક જ સમતલને લંબ છે.
તેથી,$a \times b$ અને $c \times d$ એકબીજાને સમાંતર છે.
બે સમાંતર સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર શૂન્ય હોવાથી,$(a \times b) \times (c \times d) = 0$ થાય.
357
DifficultMCQ
$\vec{u}, \vec{v}, \vec{w}$ ત્રણ એકમ સદિશો છે. ધારો કે $\vec{p}=\vec{u}+\vec{v}+\vec{w}$ અને $\vec{q}=\vec{u} \times(\vec{v} \times \vec{w})$. જો $\vec{p} \cdot \vec{u}=\frac{3}{2}, \vec{p} \cdot \vec{v}=\frac{7}{4}, |\vec{p}|=2$ અને $\vec{v}=K \vec{q}$ હોય,તો $K=$
A
$-1$
B
$2$
C
$3$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\vec{u}|=|\vec{v}|=|\vec{w}|=1$.
$\vec{p} \cdot \vec{u}=(\vec{u}+\vec{v}+\vec{w}) \cdot \vec{u}=\frac{3}{2} \Rightarrow |\vec{u}|^2+\vec{u} \cdot \vec{v}+\vec{w} \cdot \vec{u}=\frac{3}{2} \Rightarrow \vec{u} \cdot \vec{v}+\vec{w} \cdot \vec{u}=\frac{1}{2}$ ....$(i)$
$\vec{p} \cdot \vec{v}=(\vec{u}+\vec{v}+\vec{w}) \cdot \vec{v}=\frac{7}{4} \Rightarrow \vec{u} \cdot \vec{v}+|\vec{v}|^2+\vec{v} \cdot \vec{w}=\frac{7}{4} \Rightarrow \vec{u} \cdot \vec{v}+\vec{v} \cdot \vec{w}=\frac{3}{4}$ ....$(ii)$
$|\vec{p}|^2=|\vec{u}+\vec{v}+\vec{w}|^2=4 \Rightarrow |\vec{u}|^2+|\vec{v}|^2+|\vec{w}|^2+2(\vec{u} \cdot \vec{v}+\vec{v} \cdot \vec{w}+\vec{w} \cdot \vec{u})=4 \Rightarrow \vec{u} \cdot \vec{v}+\vec{v} \cdot \vec{w}+\vec{w} \cdot \vec{u}=\frac{1}{2}$ ....$(iii)$
$(i)$,$(ii)$,અને $(iii)$ ઉકેલતા:
$(iii)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા: $\vec{w} \cdot \vec{u} = \frac{1}{2} - \frac{3}{4} = -\frac{1}{4}$.
$(iii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા: $\vec{v} \cdot \vec{w} = \frac{1}{2} - \frac{1}{2} = 0$.
તેથી $\vec{u} \cdot \vec{v} = \frac{1}{2} - (-\frac{1}{4}) = \frac{3}{4}$.
આપેલ છે $\vec{v}=K \vec{q}=K[\vec{u} \times(\vec{v} \times \vec{w})]=K[(\vec{u} \cdot \vec{w}) \vec{v}-(\vec{u} \cdot \vec{v}) \vec{w}]$.
કિંમતો મૂકતા: $\vec{v}=K[-\frac{1}{4} \vec{v}-\frac{3}{4} \vec{w}] \Rightarrow \vec{v} = -\frac{K}{4} \vec{v} - \frac{3K}{4} \vec{w} \Rightarrow (1+\frac{K}{4}) \vec{v} = -\frac{3K}{4} \vec{w}$.
માન લેતા: $|1+\frac{K}{4}| = |-\frac{3K}{4}| \Rightarrow |4+K| = |3K|$.
$4+K = 3K \Rightarrow 2K=4 \Rightarrow K=2$ અથવા $4+K = -3K \Rightarrow 4K=-4 \Rightarrow K=-1$.
સદિશ સમીકરણ તપાસતા: $(1+\frac{K}{4}) \vec{v} = -\frac{3K}{4} \vec{w}$. જો $K=-1$,તો $\frac{3}{4} \vec{v} = \frac{3}{4} \vec{w} \Rightarrow \vec{v}=\vec{w}$,પરંતુ $\vec{v} \cdot \vec{w}=0$,જે અશક્ય છે.
તેથી,$K=2$.
358
EasyMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ બે સદિશો હોય,અને $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં આવેલો એકમ સદિશ છે જે $\vec{b}$ ને લંબ છે,તો $\vec{c} \cdot (\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k})$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$5$
C
$\frac{1}{\sqrt{21}}$
D
$\frac{2}{\sqrt{21}}$

Solution

(D) $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં રહેલા કોઈપણ સદિશ $\vec{c}$ ને $\vec{c} = x\vec{a} + y\vec{b}$ તરીકે લખી શકાય છે.
કારણ કે $\vec{c}$ એ $\vec{b}$ ને લંબ છે,તેથી $\vec{c} \cdot \vec{b} = 0$.
$\vec{c} = x\vec{a} + y\vec{b}$ મૂકતા,આપણને $(x\vec{a} + y\vec{b}) \cdot \vec{b} = 0$ મળે,જેનો અર્થ છે $x(\vec{a} \cdot \vec{b}) + y|\vec{b}|^2 = 0$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(2) + (1)(1) + (1)(1) = 4$ અને $|\vec{b}|^2 = 2^2 + 1^2 + 1^2 = 6$.
તેથી,$4x + 6y = 0 \Rightarrow 2x + 3y = 0$. ધારો કે $x = 3k$ અને $y = -2k$.
પછી $\vec{c} = 3k(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) - 2k(2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) = k(-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
$\vec{c}$ એકમ સદિશ હોવાથી,$|\vec{c}| = |k|\sqrt{(-1)^2 + 1^2 + 1^2} = |k|\sqrt{3} = 1 \Rightarrow k = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,$\vec{c} = \frac{1}{\sqrt{3}}(-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
છેલ્લે,$\vec{c} \cdot (\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}) = \frac{1}{\sqrt{3}}(-1 + 1 + 2) = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
359
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{a} = 3 \hat{i} + 4 \hat{j} - 5 \hat{k}$ અને $\vec{b} = 2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}$ છે. સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલને લંબ સદિશ પર $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સરવાળાનો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$0$
B
$4 \sqrt{2}$
C
$7 \sqrt{2}$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(A) $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ધરાવતા સમતલને લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમતલને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|}$ છે.
સદિશ $(\vec{a} + \vec{b})$ નો સદિશ $\hat{n}$ પરનો પ્રક્ષેપ $(\vec{a} + \vec{b}) \cdot \hat{n}$ દ્વારા મળે છે.
$\hat{n}$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને પ્રક્ષેપ $(\vec{a} + \vec{b}) \cdot \frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|} = \frac{(\vec{a} + \vec{b}) \cdot (\vec{a} \times \vec{b})}{|\vec{a} \times \vec{b}|}$ મળે છે.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,$(\vec{a} + \vec{b}) \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) = \vec{a} \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) + \vec{b} \cdot (\vec{a} \times \vec{b})$ થાય છે.
જ્યારે બે સદિશો સમાન હોય ત્યારે અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય છે,તેથી $[\vec{a}, \vec{a}, \vec{b}] = 0$ અને $[\vec{b}, \vec{a}, \vec{b}] = 0$ થાય છે.
તેથી,પ્રક્ષેપ $\frac{0 + 0}{|\vec{a} \times \vec{b}|} = 0$ છે.
360
EasyMCQ
જો $\theta$ એ $\vec{f}=\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k}$ અને $\vec{g}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+a \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $\sin \theta=\sqrt{\frac{24}{28}}$ હોય,તો $7 a^2+24 a=$
A
$10$
B
$12$
C
$36$
D
$15$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{f}=\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k}$ અને $\vec{g}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+a \hat{k}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{f} \times \vec{g}| = |\vec{f}| |\vec{g}| \sin \theta$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{f} \times \vec{g}$ શોધો:
$\vec{f} \times \vec{g} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -3 \\ 2 & -3 & a \end{vmatrix} = \hat{i}(2a - 9) - \hat{j}(a + 6) + \hat{k}(-3 - 4) = (2a - 9)\hat{i} - (a + 6)\hat{j} - 7\hat{k}$.
તેનું માનનો વર્ગ $|\vec{f} \times \vec{g}|^2 = (2a - 9)^2 + (a + 6)^2 + (-7)^2 = 4a^2 - 36a + 81 + a^2 + 12a + 36 + 49 = 5a^2 - 24a + 166$.
વળી,$|\vec{f}|^2 = 1^2 + 2^2 + (-3)^2 = 1 + 4 + 9 = 14$ અને $|\vec{g}|^2 = 2^2 + (-3)^2 + a^2 = 13 + a^2$.
આપેલ છે કે $\sin^2 \theta = \frac{24}{28} = \frac{6}{7}$.
સૂત્ર $|\vec{f} \times \vec{g}|^2 = |\vec{f}|^2 |\vec{g}|^2 \sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$5a^2 - 24a + 166 = 14(13 + a^2) \times \frac{6}{7} = 2(13 + a^2) \times 6 = 12(13 + a^2) = 156 + 12a^2$.
પદોને ગોઠવતા: $7a^2 + 24a = 166 - 156 = 10$.
361
EasyMCQ
સદિશો $\vec{a} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 4 \hat{k}$ અને $\vec{b} = 3 \hat{j} + 2 \hat{k}$ ને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{3 \hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}}{\sqrt{22}}$
B
$\frac{3 \hat{i} + 2 \hat{j} - 3 \hat{k}}{\sqrt{22}}$
C
$\frac{3 \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}}{\sqrt{22}}$
D
$\frac{3 \hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}}{\sqrt{22}}$

Solution

(B) સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને લંબ એકમ સદિશ શોધવા માટે,આપણે પ્રથમ તેમનો સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધીશું.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 0 & 3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6 - 12) - \hat{j}(4 - 0) + \hat{k}(6 - 0) = -6 \hat{i} - 4 \hat{j} + 6 \hat{k}$.
આ સદિશનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{(-6)^2 + (-4)^2 + 6^2} = \sqrt{36 + 16 + 36} = \sqrt{88} = 2\sqrt{22}$ છે.
એકમ સદિશ $\pm \frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|} = \pm \frac{-6 \hat{i} - 4 \hat{j} + 6 \hat{k}}{2\sqrt{22}} = \pm \frac{-3 \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}}{\sqrt{22}}$ થાય.
જે $\pm \frac{3 \hat{i} + 2 \hat{j} - 3 \hat{k}}{\sqrt{22}}$ ને સમાન છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
362
EasyMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=\hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$ બે સદિશો છે. જો $A_1$ એ $\vec{a}, \vec{b}$ ને વિકર્ણો તરીકે ધરાવતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ હોય અને $A_2$ એ $\overrightarrow{a}, \overrightarrow{b}$ ને પાસપાસેની બાજુઓ તરીકે ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ હોય,તો $A_1 \cdot A_2=$
A
$26$
B
$\frac{27}{2}$
C
$52$
D
$27$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}=\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$.
$A_1$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વિકર્ણો ધરાવતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ છે,જે $A_1 = \frac{1}{2} |\vec{a} \times \vec{b}|$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ 1 & -2 & -3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-6 - (-6)) - \hat{j}(-3 - 3) + \hat{k}(-2 - 2) = 0\hat{i} + 6\hat{j} - 4\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{0^2 + 6^2 + (-4)^2} = \sqrt{36 + 16} = \sqrt{52}$ છે.
તેથી,$A_1 = \frac{1}{2} \sqrt{52}$.
$A_2$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ છે,જે $A_2 = |\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{52}$ છે.
અંતે,$A_1 \cdot A_2 = (\frac{1}{2} \sqrt{52}) \cdot (\sqrt{52}) = \frac{52}{2} = 26$.
363
MediumMCQ
કોઈ વાસ્તવિક સંખ્યા $\lambda$ માટે,જો $\vec{a}=3 \hat{i}-\hat{j}+\lambda \hat{k}$ અને $\vec{b}=\lambda \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$ ને બે બાજુઓ તરીકે ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{\sqrt{195}}{2}$ હોય,તો $\lambda$ ના ભિન્ન શક્ય મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}=3 \hat{i}-\hat{j}+\lambda \hat{k}$ અને $\vec{b}=\lambda \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\vec{a} \times \vec{b}| = \frac{\sqrt{195}}{2}$.
તેથી,$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = 195$ ...$(i)$.
હવે,$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & \lambda \\ \lambda & 1 & -3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-\lambda) - \hat{j}(-9-\lambda^2) + \hat{k}(3+\lambda) = (3-\lambda)\hat{i} + (9+\lambda^2)\hat{j} + (3+\lambda)\hat{k}$.
$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = (3-\lambda)^2 + (9+\lambda^2)^2 + (3+\lambda)^2 = 195$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $(9 + \lambda^2 - 6\lambda) + (81 + \lambda^4 + 18\lambda^2) + (9 + \lambda^2 + 6\lambda) = 195$.
$\lambda^4 + 20\lambda^2 + 99 = 195 \Rightarrow \lambda^4 + 20\lambda^2 - 96 = 0$.
ધારો કે $t = \lambda^2$,તો $t^2 + 20t - 96 = 0 \Rightarrow (t+24)(t-4) = 0$.
કારણ કે $\lambda$ એ વાસ્તવિક સંખ્યા છે,તેથી $\lambda^2 = 4$ (કારણ કે $\lambda^2 = -24$ શક્ય નથી).
આમ,$\lambda = \pm 2$. તેથી $\lambda$ ના ભિન્ન મૂલ્યોની સંખ્યા $2$ છે.
364
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}-3 \hat{j}-5 \hat{k}$ અને $\vec{b}=3 \hat{i}+2 \hat{j}-5 \hat{k}$ બે સદિશો છે અને $\vec{r}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં આવેલો સદિશ છે. જો $\vec{r}$ એ સદિશ $5 \hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$ ને લંબ હોય અને $\vec{r}$ નું માન $\sqrt{94}$ હોય,તો $|\vec{r} \cdot \vec{b}|=$
A
$36$
B
$38$
C
$42$
D
$46$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{c} = \vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -3 & -5 \\ 3 & 2 & -5 \end{vmatrix} = 25\hat{i} - 5\hat{j} + 13\hat{k}$.
$\vec{r}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં હોવાથી,$\vec{r}$ એ $\vec{c}$ ને લંબ છે.
વળી,$\vec{r}$ એ $\vec{d} = 5\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$ ને પણ લંબ છે.
તેથી,$\vec{r}$ એ $\vec{c} \times \vec{d} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 25 & -5 & 13 \\ 5 & -2 & 3 \end{vmatrix} = 11\hat{i} - 10\hat{j} - 25\hat{k}$ ને સમાંતર છે.
ધારો કે $\vec{r} = \lambda(11\hat{i} - 10\hat{j} - 25\hat{k})$.
$|\vec{r}| = \sqrt{94}$ આપેલ હોવાથી,$|\lambda| \sqrt{121 + 100 + 625} = \sqrt{846} = 3\sqrt{94} = \sqrt{94}$.
તેથી,$|\lambda| = \frac{1}{3}$.
હવે,$|\vec{r} \cdot \vec{b}| = |\lambda| |(11\hat{i} - 10\hat{j} - 25\hat{k}) \cdot (3\hat{i} + 2\hat{j} - 5\hat{k})| = \frac{1}{3} |33 - 20 + 125| = \frac{1}{3} |138| = 46$.
365
EasyMCQ
જો $\overrightarrow{OA}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\overrightarrow{OB}=3 \hat{i}-\hat{k}$ અને $\overrightarrow{OC}=2 \hat{j}+3 \hat{k}$ એ બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો હોય,તો $A, B$ અને $C$ ને સમાવતા સમતલને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{8 \hat{i}-4 \hat{j}+2 \hat{k}}{2 \sqrt{21}}$
B
$\frac{6 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}}{7}$
C
$\frac{9 \hat{i}+2 \hat{j}+6 \hat{k}}{11}$
D
$\frac{8 \hat{i}+2 \hat{j}+5 \hat{k}}{\sqrt{93}}$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{AC}$ શોધીએ છીએ જે બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ને સમાવતા સમતલમાં આવેલા છે.
$\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{OB} - \overrightarrow{OA} = (3\hat{i} - \hat{k}) - (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = \hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$.
$\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{OC} - \overrightarrow{OA} = (2\hat{j} + 3\hat{k}) - (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = -2\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$.
સમતલને લંબ સદિશ ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -2 \\ -2 & 3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 - (-6)) - \hat{j}(2 - 4) + \hat{k}(3 - (-2)) = 8\hat{i} + 2\hat{j} + 5\hat{k}$.
આ સદિશનું માન $|\vec{n}| = \sqrt{8^2 + 2^2 + 5^2} = \sqrt{64 + 4 + 25} = \sqrt{93}$ છે.
સમતલને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{\vec{n}}{|\vec{n}|} = \frac{8\hat{i} + 2\hat{j} + 5\hat{k}}{\sqrt{93}}$ છે.
366
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ બે સદિશો છે. જો $\vec{a}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$ થાય,તો $|\vec{a} \times \vec{b}+\vec{b} \times \vec{c}+\vec{c} \times \vec{a}|=$
A
$15$
B
$\sqrt{261}$
C
$\sqrt{234}$
D
$33$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$,તેથી $\vec{a}=-(\vec{b}+\vec{c})$.
આ કિંમતને પદાવલિ $\vec{a} \times \vec{b}+\vec{b} \times \vec{c}+\vec{c} \times \vec{a}$ માં મૂકતા:
$= -(\vec{b}+\vec{c}) \times \vec{b}+\vec{b} \times \vec{c}+\vec{c} \times (-(\vec{b}+\vec{c}))$
$= -(\vec{b} \times \vec{b}+\vec{c} \times \vec{b})+\vec{b} \times \vec{c}-(\vec{c} \times \vec{b}+\vec{c} \times \vec{c})$
કારણ કે $\vec{b} \times \vec{b} = \vec{0}$ અને $\vec{c} \times \vec{c} = \vec{0}$,અને $\vec{c} \times \vec{b} = -(\vec{b} \times \vec{c})$:
$= -(\vec{0} - \vec{b} \times \vec{c}) + \vec{b} \times \vec{c} - (-(\vec{b} \times \vec{c}) + \vec{0})$
$= \vec{b} \times \vec{c} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{b} \times \vec{c} = 3(\vec{b} \times \vec{c})$.
હવે,$\vec{b} \times \vec{c}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -2 & 1 \\ 1 & -1 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2+1) - \hat{j}(-3-1) + \hat{k}(-3+2) = 3\hat{i}+4\hat{j}-\hat{k}$.
તેથી,$3(\vec{b} \times \vec{c}) = 3(3\hat{i}+4\hat{j}-\hat{k}) = 9\hat{i}+12\hat{j}-3\hat{k}$.
તેનું માન $\sqrt{9^2+12^2+(-3)^2} = \sqrt{81+144+9} = \sqrt{234}$ થાય.
367
EasyMCQ
જો $\vec{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}, \vec{b}=-3 \hat{i}+5 \hat{j}-4 \hat{k}$ અને $\vec{c}=6 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ હોય,તો $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot(\vec{b} \times \vec{c})=$
A
$-216$
B
$243$
C
$81$
D
$-27$

Solution

(A) આપેલ છે: $\vec{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}, \vec{b}=-3 \hat{i}+5 \hat{j}-4 \hat{k}, \vec{c}=6 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$
પ્રથમ,$\vec{a} \times \vec{b}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & 3 \\ -3 & 5 & -4 \end{vmatrix} = \hat{i}(4-15) - \hat{j}(-8+9) + \hat{k}(10-3) = -11 \hat{i} - \hat{j} + 7 \hat{k}$
ત્યારબાદ,$\vec{b} \times \vec{c}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -3 & 5 & -4 \\ 6 & -4 & 5 \end{vmatrix} = \hat{i}(25-16) - \hat{j}(-15+24) + \hat{k}(12-30) = 9 \hat{i} - 9 \hat{j} - 18 \hat{k}$
છેલ્લે,ડોટ ગુણાકાર $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot(\vec{b} \times \vec{c})$ ની ગણતરી કરો:
$(-11 \hat{i} - \hat{j} + 7 \hat{k}) \cdot (9 \hat{i} - 9 \hat{j} - 18 \hat{k}) = (-11)(9) + (-1)(-9) + (7)(-18) = -99 + 9 - 126 = -216$
368
EasyMCQ
જો $\overrightarrow{a}=2 \hat{i}-5 \hat{j}+8 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=7 \hat{i}-5 \hat{j}+3 \hat{k}$ બે સદિશો હોય અને $(2 \overrightarrow{a}-3 \overrightarrow{b}) \times(4 \overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})=x \hat{i}+y \hat{j}+z \hat{k}$ હોય,તો $x+y+z=$
A
-$1000$
B
$1400$
C
$1000$
D
-$1400$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\overrightarrow{a}=2 \hat{i}-5 \hat{j}+8 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=7 \hat{i}-5 \hat{j}+3 \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,$2 \overrightarrow{a}-3 \overrightarrow{b}$ ની ગણતરી કરો:
$2 \overrightarrow{a}-3 \overrightarrow{b} = 2(2 \hat{i}-5 \hat{j}+8 \hat{k}) - 3(7 \hat{i}-5 \hat{j}+3 \hat{k}) = (4-21) \hat{i} + (-10+15) \hat{j} + (16-9) \hat{k} = -17 \hat{i} + 5 \hat{j} + 7 \hat{k}$.
ત્યારબાદ,$4 \overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}$ ની ગણતરી કરો:
$4 \overrightarrow{a}+\overrightarrow{b} = 4(2 \hat{i}-5 \hat{j}+8 \hat{k}) + (7 \hat{i}-5 \hat{j}+3 \hat{k}) = (8+7) \hat{i} + (-20-5) \hat{j} + (32+3) \hat{k} = 15 \hat{i} - 25 \hat{j} + 35 \hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $(2 \overrightarrow{a}-3 \overrightarrow{b}) \times(4 \overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})$ શોધો:
$(2 \overrightarrow{a}-3 \overrightarrow{b}) \times(4 \overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -17 & 5 & 7 \\ 15 & -25 & 35 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(5 \times 35 - 7 \times (-25)) - \hat{j}((-17) \times 35 - 7 \times 15) + \hat{k}((-17) \times (-25) - 5 \times 15)$
$= \hat{i}(175 + 175) - \hat{j}(-595 - 105) + \hat{k}(425 - 75)$
$= 350 \hat{i} + 700 \hat{j} + 350 \hat{k}$.
આને $x \hat{i}+y \hat{j}+z \hat{k}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x=350, y=700, z=350$ મળે છે.
તેથી,$x+y+z = 350+700+350 = 1400$.
369
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}, \vec{b}=\hat{i}+\hat{j}-2\hat{k}, \vec{c}=\hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k}$ અને $\vec{d}=-4\hat{i}+5\hat{j}-3\hat{k}$. જો $\vec{d}=x(\vec{b} \times \vec{c})-\frac{7}{9}(\vec{c} \times \vec{a})+z(\vec{a} \times \vec{b})$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-7}{9}$
B
$\frac{2}{9}$
C
$\frac{23}{9}$
D
$2$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર (cross product) ની ગણતરી કરો:
$\vec{b} \times \vec{c} = -\hat{i}-5\hat{j}-3\hat{k}$
$\vec{c} \times \vec{a} = -5\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$
$\vec{a} \times \vec{b} = -3\hat{i}+3\hat{j}$
આપેલ સમીકરણ $\vec{d} = x(\vec{b} \times \vec{c}) - \frac{7}{9}(\vec{c} \times \vec{a}) + z(\vec{a} \times \vec{b})$ માં કિંમતો મૂકતા:
$-4\hat{i}+5\hat{j}-3\hat{k} = x(-\hat{i}-5\hat{j}-3\hat{k}) - \frac{7}{9}(-5\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}) + z(-3\hat{i}+3\hat{j})$
બંને બાજુ $\hat{k}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$-3 = -3x - \frac{7}{3}$
$3x = \frac{7}{3} - 3 = -\frac{2}{3}$
$x = -\frac{2}{9}$
(નોંધ: વિકલ્પો મુજબ,જો $\vec{d} = 4\hat{i}+5\hat{j}-3\hat{k}$ હોય,તો $x = \frac{2}{9}$ મળે છે.)
370
EasyMCQ
જો $a=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$c=\hat{j}-\hat{k}$,$a \times b=c$,અને $a \cdot b=3$ હોય,તો $b=$
A
$\frac{1}{3}(5 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k})$
B
$\frac{1}{3}(2 \hat{i}+5 \hat{j}+2 \hat{k})$
C
$\frac{1}{3}(2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})$
D
$\frac{1}{3}(2 \hat{i}+5 \hat{j}+5 \hat{k})$

Solution

(A) ધારો કે $b = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$.
આપેલ છે કે $a \times b = c$,તેથી $c$ એ $a$ અને $b$ બંનેને લંબ છે.
$c$ એ $b$ ને લંબ હોવાથી,$b \cdot c = 0$.
$(x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}) \cdot (0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}) = 0 \Rightarrow y - z = 0 \Rightarrow y = z$ (સમીકરણ $1$).
આપેલ છે કે $a \cdot b = 3$,તેથી $(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \cdot (x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}) = 3 \Rightarrow x + y + z = 3$.
$y = z$ ને આમાં મૂકતા,આપણને $x + 2y = 3$ મળે છે (સમીકરણ $2$).
હવે,સદિશ ગુણાકાર $a \times b = c$ ની ગણતરી કરીએ:
$\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = \hat{j} - \hat{k}$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $\hat{i}(z - y) - \hat{j}(z - x) + \hat{k}(y - x) = 0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $z - y = 0$ (જે $y = z$ છે),$x - z = 1$,અને $y - x = -1$ (જે $x - y = 1$ છે).
$x - y = 1$ પરથી,$x = y + 1$.
$x = y + 1$ ને સમીકરણ $2$ $(x + 2y = 3)$ માં મૂકતા:
$(y + 1) + 2y = 3 \Rightarrow 3y = 2 \Rightarrow y = \frac{2}{3}$.
$y = z$ હોવાથી,$z = \frac{2}{3}$.
$x = y + 1$ હોવાથી,$x = \frac{2}{3} + 1 = \frac{5}{3}$.
આમ,$b = \frac{5}{3}\hat{i} + \frac{2}{3}\hat{j} + \frac{2}{3}\hat{k} = \frac{1}{3}(5\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k})$.
371
EasyMCQ
સદિશ $x$ એ સદિશો $a=3 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $b=18 \hat{i}-22 \hat{j}-5 \hat{k}$ ને લંબ છે અને $\hat{j}$ સાથે ગુરુકોણ બનાવે છે. જો $|x|=14$ હોય,તો $x=$
A
$8 \hat{i}+12 \hat{j}+24 \hat{k}$
B
$-8 \hat{i}+6 \hat{j}+24 \hat{k}$
C
$8 \hat{i}-12 \hat{j}-24 \hat{k}$
D
$-8 \hat{i}-12 \hat{j}+24 \hat{k}$

Solution

(D) આપેલ છે $a=3 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $b=18 \hat{i}-22 \hat{j}-5 \hat{k}$.
$x$ એ $a$ અને $b$ બંનેને લંબ હોવાથી,$x$ એ $a \times b$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$a \times b = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & 2 \\ 18 & -22 & -5 \end{vmatrix} = 34 \hat{i} + 51 \hat{j} - 102 \hat{k}$.
દિશા સદિશને $17$ વડે ભાગતા $v = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 6 \hat{k}$ મળે.
$x$ એ $\hat{j}$ સાથે ગુરુકોણ બનાવતો હોવાથી,$\hat{j}$ નો ઘટક ઋણ હોવો જોઈએ.
ધારો કે $x = \lambda(-2 \hat{i} - 3 \hat{j} + 6 \hat{k})$ જ્યાં $\lambda > 0$.
$|x| = 14$ હોવાથી,$\lambda \sqrt{4 + 9 + 36} = 14 \Rightarrow 7\lambda = 14 \Rightarrow \lambda = 2$.
તેથી $x = 2(-2 \hat{i} - 3 \hat{j} + 6 \hat{k}) = -4 \hat{i} - 6 \hat{j} + 12 \hat{k}$.
372
EasyMCQ
$a$ અને $b$ બે સદિશો છે જેથી $|a|=\sqrt{3}$ અને $|b|=\sqrt{2}$ થાય. જો $x$ એ એકમ સદિશ હોય જે $x \times a = b$ નું સમાધાન કરે,તો $x$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{1}{2}[(x \cdot a) a - b \times a]$
B
$\frac{1}{2}[\pm(x \cdot a) a + (b \times a)]$
C
$\frac{1}{2}[(x \cdot a) a + b \times a]$
D
$\frac{1}{3}(a \times b + a)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x \times a = b$. બંને બાજુ $a$ સાથે સદિશ ગુણાકાર લેતા:
$a \times (x \times a) = a \times b$
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિયમ $a \times (b \times c) = (a \cdot c)b - (a \cdot b)c$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(a \cdot a)x - (a \cdot x)a = a \times b$
અહીં $|a| = \sqrt{3}$ હોવાથી,$a \cdot a = |a|^2 = 3$ મળે:
$3x - (a \cdot x)a = a \times b$
$3x = (a \cdot x)a + a \times b$
$x = \frac{1}{3}[(a \cdot x)a + a \times b]$
$a \times b = -(b \times a)$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$x = \frac{1}{3}[(a \cdot x)a - b \times a]$
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $(x \cdot a)a$ અને $b \times a$ ના સ્વરૂપમાં છે.
373
MediumMCQ
$A, B, C, D$ એ કોઈપણ $4$ બિંદુઓ છે અને $|\overline{AB} \times \overline{CD} + \overline{BC} \times \overline{AD} + \overline{CA} \times \overline{BD}| = \lambda$ ($\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ) હોય,તો $\lambda = $
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a}|$.
ધારો કે $V = |\overline{AB} \times \overline{CD} + \overline{BC} \times \overline{AD} + \overline{CA} \times \overline{BD}|$.
સદિશો મૂકતા: $\overline{AB} = \vec{b} - \vec{a}$,$\overline{CD} = \vec{d} - \vec{c}$,$\overline{BC} = \vec{c} - \vec{b}$,$\overline{AD} = \vec{d} - \vec{a}$,$\overline{CA} = \vec{a} - \vec{c}$,$\overline{BD} = \vec{d} - \vec{b}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા:
$V = |(\vec{b}-\vec{a}) \times (\vec{d}-\vec{c}) + (\vec{c}-\vec{b}) \times (\vec{d}-\vec{a}) + (\vec{a}-\vec{c}) \times (\vec{d}-\vec{b})|$.
$V = |(\vec{b} \times \vec{d} - \vec{b} \times \vec{c} - \vec{a} \times \vec{d} + \vec{a} \times \vec{c}) + (\vec{c} \times \vec{d} - \vec{c} \times \vec{a} - \vec{b} \times \vec{d} + \vec{b} \times \vec{a}) + (\vec{a} \times \vec{d} - \vec{a} \times \vec{b} - \vec{c} \times \vec{d} + \vec{c} \times \vec{b})|$.
પદો રદ કરતા,આપણને મળે છે $V = |2(\vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a})| = 2 |\vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a}|$.
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a}|$ હોવાથી,$V = 4 \times (\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ).
તેથી,$\lambda = 4$.
374
EasyMCQ
ધારો કે $x$ અને $y$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. જો $\vec{a}=(\sin x) \hat{i}+(\sin y) \hat{j}$ અને $\vec{b}=(\cos x) \hat{i}+(\cos y) \hat{j}$ હોય,તો $|\vec{a} \times \vec{b}|$ શું છે?
A
$0$
B
$1$ કરતા વધારે
C
$1$ કરતા ઓછું અથવા તેના જેટલું
D
$1$ કરતા ઓછું

Solution

(C) આપેલ છે કે,$\vec{a}=(\sin x) \hat{i}+(\sin y) \hat{j}$ અને $\vec{b}=(\cos x) \hat{i}+(\cos y) \hat{j}$.
આપણે સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ નીચે મુજબ ગણીએ:
$\vec{a} \times \vec{b} = ((\sin x) \hat{i}+(\sin y) \hat{j}) \times ((\cos x) \hat{i}+(\cos y) \hat{j})$
$= (\sin x \cos y) (\hat{i} \times \hat{i}) + (\sin x \cos y) (\hat{i} \times \hat{j}) + (\sin y \cos x) (\hat{j} \times \hat{i}) + (\sin y \cos y) (\hat{j} \times \hat{j})$
કારણ કે $\hat{i} \times \hat{i} = 0$,$\hat{j} \times \hat{j} = 0$,$\hat{i} \times \hat{j} = \hat{k}$,અને $\hat{j} \times \hat{i} = -\hat{k}$ છે:
$\vec{a} \times \vec{b} = (\sin x \cos y) \hat{k} - (\sin y \cos x) \hat{k} = (\sin x \cos y - \cos x \sin y) \hat{k} = \sin(x-y) \hat{k}$.
હવે,તેનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\sin(x-y)|$ થાય.
સાઇન વિધેયનો વિસ્તાર $[-1, 1]$ હોવાથી,તેનું નિરપેક્ષ મૂલ્ય $|\sin(x-y)|$ એ $[0, 1]$ અંતરાલમાં હોય.
તેથી,$|\vec{a} \times \vec{b}| \leq 1$ થાય.
375
EasyMCQ
ધારો કે $a, b$ અને $c$ એકમ સદિશો છે જેથી $a \cdot b = 0 = a \cdot c$ અને $b$ અને $c$ વચ્ચેનો લઘુકોણ $\frac{\pi}{3}$ છે,તો $|a \times b - a \times c|$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$\frac{1}{2}$
C
$2$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$|a| = |b| = |c| = 1$ અને $a \cdot b = 0 = a \cdot c$. $b$ અને $c$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે.
આપણે $|a \times b - a \times c|$ શોધવાનું છે.
સદિશ ગુણાકારના વિભાજનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$|a \times b - a \times c| = |a \times (b - c)|$.
ચૂકી $a \cdot b = 0$ અને $a \cdot c = 0$,તેથી $a \cdot (b - c) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $a$ એ $(b - c)$ ને લંબ છે.
આમ,$|a \times (b - c)| = |a| |b - c| \sin \frac{\pi}{2} = |a| |b - c| (1) = |b - c|$.
હવે,$|b - c|^2 = |b|^2 + |c|^2 - 2(b \cdot c) = 1 + 1 - 2(|b| |c| \cos \frac{\pi}{3}) = 2 - 2(1 \cdot 1 \cdot \frac{1}{2}) = 2 - 1 = 1$.
તેથી,$|b - c| = 1$.
આમ,$|a \times b - a \times c| = 1$.
376
EasyMCQ
બે સદિશો $a=(1,1,0)$ અને $b=(0,1,1)$ ને લંબ એકમ લંબાઈના સદિશોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$\infty$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $a = \hat{i} + \hat{j}$ અને $b = \hat{j} + \hat{k}$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશ ગુણાકાર $a \times b$ શોધીએ:
$a \times b = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-0) - \hat{j}(1-0) + \hat{k}(1-0) = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$.
સદિશ ગુણાકારનું માન $|a \times b| = \sqrt{1^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{3}$ છે.
$a$ અને $b$ બંનેને લંબ એકમ સદિશો $\pm \frac{a \times b}{|a \times b|} = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$ દ્વારા મળે છે.
આમ,આવા કુલ $2$ એકમ સદિશો શક્ય છે.
377
EasyMCQ
જો $|a|=2, |b|=3$ અને $a$ તથા $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{6}$ હોય,તો $|a \times b|^2$ શોધો.
A
-$9$
B
$9$
C
$3$
D
-$3$

Solution

(B) બે સદિશો $a$ અને $b$ ના સદિશ ગુણાકારનું માન $|a \times b| = |a||b| \sin \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $|a| = 2$,$|b| = 3$,અને $\theta = \frac{\pi}{6}$ આપેલ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,$|a \times b| = 2 \times 3 \times \sin(\frac{\pi}{6})$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin(\frac{\pi}{6}) = \frac{1}{2}$,તેથી $|a \times b| = 2 \times 3 \times \frac{1}{2} = 3$.
આમ,$|a \times b|^2 = (3)^2 = 9$.
378
EasyMCQ
ધારો કે $u$ અને $v$ બે શૂન્યતર સદિશો છે. તો સદિશ ગુણાકાર $u \times v$ નું માન હંમેશા
A
$< |u||v|$
B
$=|u||v|$
C
$>|u||v|$
D
$\leq |u||v|$

Solution

(D) બે શૂન્યતર સદિશો $u$ અને $v$ નો સદિશ ગુણાકાર $u \times v = |u||v| \sin \theta \hat{n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta$ એ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે અને $\hat{n}$ એ $u$ અને $v$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ છે.
બંને બાજુ માન લેતા,આપણને $|u \times v| = |u||v| |\sin \theta|$ મળે છે.
સાઇન વિધેયનો વિસ્તાર $[-1, 1]$ હોવાથી,નિરપેક્ષ મૂલ્ય $|\sin \theta|$ એ $0 \leq |\sin \theta| \leq 1$ નું પાલન કરે છે.
તેથી,$|u \times v| = |u||v| |\sin \theta| \leq |u||v|$.
આમ,સદિશ ગુણાકારનું માન હંમેશા વ્યક્તિગત સદિશોના માનના ગુણાકાર કરતા ઓછું અથવા તેના જેટલું હોય છે.
379
EasyMCQ
જો $\alpha$ એ બે સદિશો $p = 3\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k}$ અને $q = 2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin(\alpha) = $
A
$\sqrt{\frac{145}{156}}$
B
$\sqrt{\frac{135}{156}}$
C
$\sqrt{\frac{155}{156}}$
D
$\sqrt{\frac{165}{156}}$

Solution

(C) બે સદિશો $p$ અને $q$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ માટે $\sin(\alpha) = \frac{|p \times q|}{|p||q|}$ થાય.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $p \times q$ શોધો:
$p \times q = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 4 & -1 \\ 2 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(4 - 1) - \hat{j}(3 + 2) + \hat{k}(-3 - 8) = 3\hat{i} - 5\hat{j} - 11\hat{k}$.
હવે,તેમના માન શોધો:
$|p \times q| = \sqrt{3^2 + (-5)^2 + (-11)^2} = \sqrt{9 + 25 + 121} = \sqrt{155}$.
$|p| = \sqrt{3^2 + 4^2 + (-1)^2} = \sqrt{9 + 16 + 1} = \sqrt{26}$.
$|q| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 1 + 1} = \sqrt{6}$.
તેથી,$\sin(\alpha) = \frac{\sqrt{155}}{\sqrt{26} \times \sqrt{6}} = \frac{\sqrt{155}}{\sqrt{156}} = \sqrt{\frac{155}{156}}$.
380
MediumMCQ
જો સદિશ $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ નો સદિશ $2 \hat{i}+4 \hat{j}-5 \hat{k}$ અને $\lambda \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$ ના સરવાળાની દિશામાં એકમ સદિશ સાથેના સદિશ ગુણાકારનું માન $\sqrt{2}$ હોય,તો ' $\lambda$ ' નું મૂલ્ય શોધો.
A
-$1$
B
$1$
C
$0$
D
$2$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b} = 2 \hat{i}+4 \hat{j}-5 \hat{k}$,અને $\vec{c} = \lambda \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$.
તેથી $\vec{b}+\vec{c} = (2+\lambda) \hat{i}+6 \hat{j}-2 \hat{k}$.
ધારો કે $\hat{u}$ એ $(\vec{b}+\vec{c})$ ની દિશામાં એકમ સદિશ છે,તેથી $\hat{u} = \frac{\vec{b}+\vec{c}}{|\vec{b}+\vec{c}|} = \frac{(2+\lambda) \hat{i}+6 \hat{j}-2 \hat{k}}{\sqrt{(2+\lambda)^2+36+4}} = \frac{(2+\lambda) \hat{i}+6 \hat{j}-2 \hat{k}}{\sqrt{\lambda^2+4 \lambda+44}}$.
સદિશ ગુણાકારનું માન $|\vec{a} \times \hat{u}| = \sqrt{2}$ છે.
$\vec{a} \times \hat{u} = \frac{1}{\sqrt{\lambda^2+4 \lambda+44}} \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 2+\lambda & 6 & -2 \end{vmatrix} = \frac{1}{\sqrt{\lambda^2+4 \lambda+44}} [\hat{i}(-2-6) - \hat{j}(-2-(2+\lambda)) + \hat{k}(6-(2+\lambda))]$.
$= \frac{1}{\sqrt{\lambda^2+4 \lambda+44}} [-8 \hat{i} + (4+\lambda) \hat{j} + (4-\lambda) \hat{k}]$.
માન લેતા: $|\vec{a} \times \hat{u}| = \frac{\sqrt{(-8)^2 + (4+\lambda)^2 + (4-\lambda)^2}}{\sqrt{\lambda^2+4 \lambda+44}} = \sqrt{2}$.
$\frac{\sqrt{64 + 16 + 8\lambda + \lambda^2 + 16 - 8\lambda + \lambda^2}}{\sqrt{\lambda^2+4 \lambda+44}} = \sqrt{2} \implies \frac{\sqrt{2\lambda^2 + 96}}{\sqrt{\lambda^2+4 \lambda+44}} = \sqrt{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{2\lambda^2 + 96}{\lambda^2+4 \lambda+44} = 2 \implies 2\lambda^2 + 96 = 2\lambda^2 + 8\lambda + 88$.
$8\lambda = 8 \implies \lambda = 1$. તેથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
381
EasyMCQ
જો $P=3 \hat{i}+5 \hat{j}-\hat{k}$ અને $Q=\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$ એ ત્રિકોણની બે બાજુઓ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ થાય.
A
$\frac{\sqrt{390}}{4}$
B
$\sqrt{390}$
C
$\frac{\sqrt{390}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{390}}{8}$

Solution

(C) સદિશો $P$ અને $Q$ દ્વારા દર્શાવેલ બાજુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $\text{Area} = \frac{1}{2} |P \times Q|$.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશ ગુણાકાર $P \times Q$ શોધીએ:
$P \times Q = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 5 & -1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(5 \times 3 - (-1) \times 2) - \hat{j}(3 \times 3 - (-1) \times 1) + \hat{k}(3 \times 2 - 5 \times 1)$
$= \hat{i}(15 + 2) - \hat{j}(9 + 1) + \hat{k}(6 - 5)$
$= 17 \hat{i} - 10 \hat{j} + \hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધીએ:
$|P \times Q| = \sqrt{17^2 + (-10)^2 + 1^2} = \sqrt{289 + 100 + 1} = \sqrt{390}$.
અંતે,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |P \times Q| = \frac{\sqrt{390}}{2} \text{ ચોરસ એકમ}$.
આમ,વિકલ્પ $(C)$ સાચો છે.
382
EasyMCQ
જો $a, b$ અને $c$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $a \times b = c$,$b \times c = a$ અને $a, b, c$ એકબીજાને પરસ્પર લંબ હોય,તો $|b|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
માત્ર -$1$
B
માત્ર $0$
C
માત્ર $1$
D
$\pm 1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $a, b$ અને $c$ પરસ્પર લંબ સદિશો છે જેથી $a \times b = c$ અને $b \times c = a$.
સદિશો પરસ્પર લંબ હોવાથી,$a \cdot b = 0$,$b \cdot c = 0$,અને $c \cdot a = 0$ થાય.
વળી,સદિશ ગુણાકારનું માન $|a \times b| = |a||b| \sin(90^\circ) = |a||b| = |c|$ દ્વારા મળે છે.
તે જ રીતે,$|b \times c| = |b||c| = |a|$ થાય.
પ્રથમ સમીકરણમાં $|a| = |b||c|$ મૂકતા: $|b||c| \cdot |b| = |c|$.
અહીં $c$ એક સદિશ હોવાથી $|c| \neq 0$,તેથી $|c|$ વડે ભાગતા $|b|^2 = 1$ મળે.
સદિશનું માન $|b|$ હંમેશા અ-ઋણ હોવાથી,$|b| = 1$ થાય.
383
EasyMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\vec{a} \cdot \vec{b} = \vec{a} \cdot \vec{c} = 0$ અને $\vec{b}$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\pi / 3$ હોય,તો $\vec{a}$ બરાબર શું થાય?
A
માત્ર $2(\vec{b} \times \vec{c})$
B
માત્ર $-2(\vec{b} \times \vec{c})$
C
$\pm \frac{2}{\sqrt{3}}(\vec{b} \times \vec{c})$
D
$\pm 2(\vec{b} \times \vec{c})$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = 1$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$ અને $\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$ હોવાથી,$\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\vec{a}$ એ સદિશ ગુણાકાર $\vec{b} \times \vec{c}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
ધારો કે $\vec{a} = k(\vec{b} \times \vec{c})$ કોઈ અદિશ $k$ માટે.
બંને બાજુ માન લેતા,$|\vec{a}| = |k| |\vec{b} \times \vec{c}|$.
$|\vec{a}| = 1$ હોવાથી,$1 = |k| |\vec{b}| |\vec{c}| \sin(\pi / 3)$.
કિંમતો મૂકતા,$1 = |k| (1)(1)(\sqrt{3} / 2)$,જે આપણને $|k| = 2 / \sqrt{3}$ આપે છે.
આમ,$\vec{a} = \pm \frac{2}{\sqrt{3}}(\vec{b} \times \vec{c})$.
384
MediumMCQ
જો $\triangle ABC$ ના શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{OA} = 3\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$,$\vec{OB} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{OC} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$ હોય,તો $A$ માંથી દોરેલા $\triangle ABC$ ના વેધની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{\frac{3}{2}}$
B
$\frac{3}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(B) શિરોબિંદુ $A$ થી બાજુ $BC$ પરના વેધની લંબાઈ $h$ એ $h = \frac{2 \times \text{Area}(\triangle ABC)}{|BC|} = \frac{|\vec{AB} \times \vec{AC}|}{|BC|}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,આપણે સદિશો $\vec{AB}$,$\vec{AC}$,અને $\vec{BC}$ શોધીએ:
$\vec{AB} = \vec{OB} - \vec{OA} = -2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{AC} = \vec{OC} - \vec{OA} = -\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$.
$\vec{BC} = \vec{OC} - \vec{OB} = \hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec{AB} \times \vec{AC}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -2 & 1 & 1 \\ -1 & 2 & -1 \end{vmatrix} = -3\hat{i} - 3\hat{j} - 3\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{(-3)^2 + (-3)^2 + (-3)^2} = 3\sqrt{3}$ છે.
પાયા $BC$ નું માન $|\vec{BC}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{6}$ છે.
આમ,$h = \frac{3\sqrt{3}}{\sqrt{6}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
385
EasyMCQ
ધારો કે $A=(\alpha, 1, 2\alpha)$,$B=(3, 1, 2)$ અને $C=4\hat{i}-\hat{j}+3\hat{k}$ છે. જો $AB \times C = 6\hat{i}+9\hat{j}-5\hat{k}$ હોય,તો $\alpha^2+\alpha+5=$
A
$11$
B
$7$
C
$9$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$A=(\alpha, 1, 2\alpha)$,$B=(3, 1, 2)$,અને $C=4\hat{i}-\hat{j}+3\hat{k}$.
સૌ પ્રથમ,સદિશ $AB = B - A = (3-\alpha)\hat{i} + (1-1)\hat{j} + (2-2\alpha)\hat{k} = (3-\alpha)\hat{i} + (2-2\alpha)\hat{k}$ શોધો.
હવે,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $AB \times C$ ની ગણતરી કરો:
$AB \times C = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3-\alpha & 0 & 2-2\alpha \\ 4 & -1 & 3 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(0 - (-(2-2\alpha))) - \hat{j}(3(3-\alpha) - 4(2-2\alpha)) + \hat{k}((3-\alpha)(-1) - 0)$
$= \hat{i}(2-2\alpha) - \hat{j}(9-3\alpha-8+8\alpha) + \hat{k}(\alpha-3)$
$= (2-2\alpha)\hat{i} - (5\alpha+1)\hat{j} + (\alpha-3)\hat{k}$.
આને $6\hat{i}+9\hat{j}-5\hat{k}$ સાથે સરખાવતા:
$2-2\alpha = 6 \Rightarrow -2\alpha = 4 \Rightarrow \alpha = -2$.
અન્ય ઘટકો સાથે ચકાસણી કરતા: $-(5(-2)+1) = -(-10+1) = 9$ (બંધ બેસે છે) અને $(-2-3) = -5$ (બંધ બેસે છે).
આમ,$\alpha = -2$.
અંતે,$\alpha^2+\alpha+5 = (-2)^2 + (-2) + 5 = 4 - 2 + 5 = 7$ ની ગણતરી કરો.
386
MediumMCQ
ધારો કે $m$ એ $\sqrt{3}$ માન ધરાવતો સદિશ છે અને તે $\hat{i}+\hat{j}$ અને $\hat{j}-\hat{k}$ સદિશોને લંબ છે. ધારો કે $n$ એ $2\sqrt{6}$ માન ધરાવતો બીજો સદિશ છે અને તે $2\hat{i}-\hat{j}$ અને $\hat{j}+2\hat{k}$ સદિશોને લંબ છે. $m$ અને $n$ ને બાજુઓ તરીકે લઈને બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\sqrt{2}$
B
$\sqrt{6}$
C
$2\sqrt{3}$
D
$3\sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ છે,$m = \sqrt{3} \times [(\hat{i}+\hat{j}) \times (\hat{j}-\hat{k})]$ નો એકમ સદિશ.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરો: $(\hat{i}+\hat{j}) \times (\hat{j}-\hat{k}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & -1 \end{vmatrix} = -\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $\sqrt{3}$ છે,તેથી $m = -\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
તે જ રીતે,$n = 2\sqrt{6} \times [(2\hat{i}-\hat{j}) \times (\hat{j}+2\hat{k})]$ નો એકમ સદિશ.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ: $(2\hat{i}-\hat{j}) \times (\hat{j}+2\hat{k}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & 0 \\ 0 & 1 & 2 \end{vmatrix} = -2\hat{i} - 4\hat{j} + 2\hat{k}$.
તેનું માન $2\sqrt{6}$ છે,તેથી $n = -2\hat{i} - 4\hat{j} + 2\hat{k}$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |m \times n|$.
$m \times n = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 1 & 1 \\ -2 & -4 & 2 \end{vmatrix} = 6\hat{i} + 6\hat{k}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |6\hat{i} + 6\hat{k}| = \frac{1}{2} \sqrt{36+36} = 3\sqrt{2}$ ચોરસ એકમ.
387
EasyMCQ
$a=3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}, b=\hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}, c=4 \hat{i}+5 \hat{j}-\hat{k}$ ત્રણ સદિશો છે અને સદિશ $r$ એ સદિશો $b$ અને $c$ બંનેને લંબ છે. જો $r \cdot a=9$ હોય,તો $r=$
A
$3(\hat{i}-\hat{j}-\hat{k})$
B
$3(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$
C
$9(\hat{i}-\hat{j}-\hat{k})$
D
$9(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $a=3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}, b=\hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને $c=4 \hat{i}+5 \hat{j}-\hat{k}$ છે.
સદિશ $r$ એ $b$ અને $c$ બંનેને લંબ હોવાથી,$r$ એ $b \times c$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$b \times c = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -4 & 5 \\ 4 & 5 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(4-25) - \hat{j}(-1-20) + \hat{k}(5+16) = -21 \hat{i} + 21 \hat{j} + 21 \hat{k} = 21(-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
ધારો કે $r = \lambda(-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
આપેલ છે કે $r \cdot a = 9$,તેથી $\lambda(-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \cdot (3 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) = 9$.
$\lambda(-3 + 1 - 1) = 9 \Rightarrow -3\lambda = 9 \Rightarrow \lambda = -3$.
આમ,$r = -3(-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 3(\hat{i} - \hat{j} - \hat{k})$.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
388
EasyMCQ
$\text{જો } \vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}, \vec{b} = 2\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k} \text{ અને } \vec{c} = \hat{i} - \hat{j} \text{ અને જો } 6\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k} = \lambda_1(\vec{a} \times \vec{b}) + \lambda_2(\vec{b} \times \vec{c}) + \lambda_3(\vec{c} \times \vec{a}) \text{ હોય, તો } (\lambda_1, \lambda_2, \lambda_3) = $
A
$(\frac{11}{5}, \frac{4}{5}, \frac{19}{5})$
B
$(\frac{4}{5}, \frac{11}{5}, \frac{19}{5})$
C
$(\frac{4}{5}, \frac{19}{5}, \frac{11}{5})$
D
$(\frac{19}{5}, \frac{11}{5}, \frac{4}{5})$

Solution

(B) આપેલ છે: $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}, \vec{b} = 2\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}, \vec{c} = \hat{i} - \hat{j}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 2 & -1 & 3 \end{vmatrix} = 4\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$.
$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & 3 \\ 1 & -1 & 0 \end{vmatrix} = 3\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$.
$\vec{c} \times \vec{a} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 0 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = -\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
હવે,$6\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k} = \lambda_1(4\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}) + \lambda_2(3\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}) + \lambda_3(-\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k})$ ને સરખાવતા:
$4\lambda_1 + 3\lambda_2 - \lambda_3 = 6$ $(i)$
$-\lambda_1 + 3\lambda_2 - \lambda_3 = 2$ (ii)
$-3\lambda_1 - \lambda_2 + 2\lambda_3 = 3$ (iii)
$(i)$ માંથી (ii) બાદ કરતા: $5\lambda_1 = 4 \Rightarrow \lambda_1 = \frac{4}{5}$.
$\lambda_1$ ની કિંમત (ii) અને (iii) માં મૂકતા:
$3\lambda_2 - \lambda_3 = \frac{14}{5}$ (iv)
$-\lambda_2 + 2\lambda_3 = \frac{27}{5}$ $(v)$
(iv) ને $2$ વડે ગુણી $(v)$ માં ઉમેરતા: $5\lambda_2 = 11 \Rightarrow \lambda_2 = \frac{11}{5}$.
(iv) પરથી: $\lambda_3 = \frac{19}{5}$.
આમ,$(\lambda_1, \lambda_2, \lambda_3) = (\frac{4}{5}, \frac{11}{5}, \frac{19}{5})$.
389
EasyMCQ
જો $a=2\hat{i}+\hat{j}-3\hat{k}$,$b=\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$,$c=-\hat{i}+\hat{j}-4\hat{k}$ અને $d=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ હોય,તો $|(a \times b) \times(c \times d)|=$
A
$5 \sqrt{114}$
B
$5 \sqrt{94}$
C
$5 \sqrt{124}$
D
$5 \sqrt{104}$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$a=2\hat{i}+\hat{j}-3\hat{k}$,$b=\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$,$c=-\hat{i}+\hat{j}-4\hat{k}$ અને $d=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $a \times b$ શોધો:
$a \times b = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & -2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-6) - \hat{j}(2+3) + \hat{k}(-4-1) = -5\hat{i}-5\hat{j}-5\hat{k}$.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $c \times d$ શોધો:
$c \times d = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 1 & -4 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1+4) - \hat{j}(-1+4) + \hat{k}(-1-1) = 5\hat{i}-3\hat{j}-2\hat{k}$.
હવે,મળેલા બે સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર કરો:
$(a \times b) \times (c \times d) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -5 & -5 & -5 \\ 5 & -3 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(10-15) - \hat{j}(10+25) + \hat{k}(15+25) = -5\hat{i}-35\hat{j}+40\hat{k} = 5(-\hat{i}-7\hat{j}+8\hat{k})$.
અંતે,તેનું માન શોધો:
$|(a \times b) \times (c \times d)| = 5 \sqrt{(-1)^2 + (-7)^2 + 8^2} = 5 \sqrt{1 + 49 + 64} = 5 \sqrt{114}$.
390
EasyMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}, \vec{b}=2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}$ હોય અને જો $6 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}=\lambda_1(\vec{a} \times \vec{b})+\lambda_2(\vec{b} \times \vec{c})+\lambda_3(\vec{c} \times \vec{a})$ હોય,તો $(\lambda_1, \lambda_2, \lambda_3)=$
A
$(\frac{11}{5}, \frac{4}{5}, \frac{19}{5})$
B
$(\frac{4}{5}, \frac{19}{5}, \frac{11}{5})$
C
$(\frac{4}{5}, \frac{11}{5}, \frac{19}{5})$
D
$(\frac{19}{5}, \frac{11}{5}, \frac{4}{5})$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b}=2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$,અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}$ છે.
પ્રથમ,આપણે ક્રોસ પ્રોડક્ટ્સની ગણતરી કરીએ:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 2 & -1 & 3 \end{vmatrix} = 4\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$.
$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & 3 \\ 1 & -1 & 0 \end{vmatrix} = 3\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$.
$\vec{c} \times \vec{a} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 0 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = -\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
આપેલ સમીકરણ $6\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k} = \lambda_1(4\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}) + \lambda_2(3\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}) + \lambda_3(-\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k})$ છે.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,આપણને નીચે મુજબની સિસ્ટમ મળે છે:
$4\lambda_1 + 3\lambda_2 - \lambda_3 = 6$ $(1)$
$-\lambda_1 + 3\lambda_2 - \lambda_3 = 2$ $(2)$
$-3\lambda_1 - \lambda_2 + 2\lambda_3 = 3$ $(3)$
સમીકરણ $(1)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા: $5\lambda_1 = 4 \implies \lambda_1 = \frac{4}{5}$.
$\lambda_1$ ની કિંમત $(1)$ અને $(3)$ માં મૂકતા: $3\lambda_2 - \lambda_3 = \frac{14}{5}$ અને $-\lambda_2 + 2\lambda_3 = \frac{27}{5}$.
આને ઉકેલતા: $5\lambda_2 = 11 \implies \lambda_2 = \frac{11}{5}$.
તેથી $\lambda_3 = \frac{19}{5}$.
આમ,$(\lambda_1, \lambda_2, \lambda_3) = (\frac{4}{5}, \frac{11}{5}, \frac{19}{5})$.
391
EasyMCQ
જો $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$,$\vec{c}=-\hat{i}+\hat{j}-4 \hat{k}$ અને $\vec{d}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ હોય,તો $|(\vec{a} \times \vec{b}) \times(\vec{c} \times \vec{d})|=$
A
$5 \sqrt{114}$
B
$5 \sqrt{94}$
C
$5 \sqrt{124}$
D
$5 \sqrt{78}$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$,$\vec{c}=-\hat{i}+\hat{j}-4 \hat{k}$,અને $\vec{d}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & -2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1 - 6) - \hat{j}(2 + 3) + \hat{k}(-4 - 1) = -5 \hat{i} - 5 \hat{j} - 5 \hat{k}$.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{c} \times \vec{d}$ શોધો:
$\vec{c} \times \vec{d} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 1 & -4 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1 + 4) - \hat{j}(-1 + 4) + \hat{k}(-1 - 1) = 5 \hat{i} - 3 \hat{j} - 2 \hat{k}$.
હવે,મળેલા બે સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર કરો:
$(\vec{a} \times \vec{b}) \times(\vec{c} \times \vec{d}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -5 & -5 & -5 \\ 5 & -3 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(10 - 15) - \hat{j}(10 + 25) + \hat{k}(15 + 25) = -5 \hat{i} - 35 \hat{j} + 40 \hat{k}$.
અંતે,તેનું માન શોધો:
$|(\vec{a} \times \vec{b}) \times(\vec{c} \times \vec{d})| = \sqrt{(-5)^2 + (-35)^2 + (40)^2} = \sqrt{25 + 1225 + 1600} = \sqrt{2850} = 5 \sqrt{114}$.
392
EasyMCQ
આપેલ છે કે $\bar{a} = 2\bar{i} + \bar{j} - 2\bar{k}$ અને $\bar{b} = \bar{i} + \bar{j}$. જો $\bar{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\bar{a} \cdot \bar{c} = |\bar{c}|$,$|\bar{c} - \bar{a}| = 2\sqrt{2}$ અને $\bar{a} \times \bar{b}$ તથા $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^{\circ}$ હોય,તો $|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}|^2$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$9$
B
$\frac{4}{9}$
C
$\frac{9}{4}$
D
$\frac{27}{4}$

Solution

(C) પ્રથમ,$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 2\bar{i} - 2\bar{j} + \bar{k}$ ગણો.
$|\bar{a} \times \bar{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = 3$.
આપેલ છે કે $|\bar{c} - \bar{a}|^2 = 8$,તેથી $|\bar{c}|^2 + |\bar{a}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c}) = 8$.
$|\bar{a}| = 3$ અને $\bar{a} \cdot \bar{c} = |\bar{c}|$ હોવાથી,$|\bar{c}|^2 + 9 - 2|\bar{c}| = 8$,એટલે કે $(|\bar{c}| - 1)^2 = 0$,તેથી $|\bar{c}| = 1$.
હવે,$|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}| = |\bar{a} \times \bar{b}| |\bar{c}| \sin(30^{\circ}) = 3 \times 1 \times \frac{1}{2} = \frac{3}{2}$.
તેથી,$|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}|^2 = (\frac{3}{2})^2 = \frac{9}{4}$.
393
EasyMCQ
ધારો કે $\bar{a}=4 \bar{i}+5 \bar{j}-\bar{k}$,$\bar{b}=\bar{i}-4 \bar{j}+5 \bar{k}$,$\bar{c}=3 \bar{i}+\bar{j}-\bar{k}$ અને ધારો કે $\bar{\alpha}$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બંનેને લંબ સદિશ છે જેથી $\bar{\alpha} \cdot \bar{c}=63$ થાય. તો $\bar{\alpha}=$
A
$7 \bar{i}-7 \bar{j}-7 \bar{k}$
B
$3 \bar{i}-3 \bar{j}-3 \bar{k}$
C
$21 \bar{i}-21 \bar{j}-21 \bar{k}$
D
$21 \bar{i}-7 \bar{j}-7 \bar{k}$

Solution

(C) કારણ કે $\bar{\alpha}$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બંનેને લંબ છે,તેથી $\bar{\alpha}$ એ $\bar{a} \times \bar{b}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 4 & 5 & -1 \\ 1 & -4 & 5 \end{vmatrix} = \bar{i}(25-4) - \bar{j}(20+1) + \bar{k}(-16-5) = 21 \bar{i} - 21 \bar{j} - 21 \bar{k}$.
ધારો કે $\bar{\alpha} = k(21 \bar{i} - 21 \bar{j} - 21 \bar{k}) = 21k(\bar{i} - \bar{j} - \bar{k})$.
આપેલ છે કે $\bar{\alpha} \cdot \bar{c} = 63$,તેથી $21k(\bar{i} - \bar{j} - \bar{k}) \cdot (3 \bar{i} + \bar{j} - \bar{k}) = 63$.
$21k(3 - 1 + 1) = 63 \implies 21k(3) = 63 \implies 63k = 63 \implies k = 1$.
તેથી,$\bar{\alpha} = 21 \bar{i} - 21 \bar{j} - 21 \bar{k}$.
394
EasyMCQ
જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના બે વિકર્ણો $\bar{d_1} = \bar{i} + 2\bar{j} + 3\bar{k}$ અને $\bar{d_2} = -2\bar{i} + \bar{j} - 2\bar{k}$ હોય,તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ એકમમાં કેટલું થાય?
A
$\frac{3}{2} \sqrt{5}$
B
$5 \sqrt{3}$
C
$\frac{5}{2} \sqrt{6}$
D
$3 \sqrt{\frac{5}{2}}$

Solution

(D) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો $\bar{d_1}$ અને $\bar{d_2}$ હોય ત્યારે તેનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\bar{d_1} \times \bar{d_2}|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\bar{d_1} \times \bar{d_2}$ શોધો:
$\bar{d_1} \times \bar{d_2} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ -2 & 1 & -2 \end{vmatrix}$
$= \bar{i}(-4 - 3) - \bar{j}(-2 - (-6)) + \bar{k}(1 - (-4))$
$= -7\bar{i} - 4\bar{j} + 5\bar{k}$.
હવે,આ સદિશનું માન શોધો:
$|\bar{d_1} \times \bar{d_2}| = \sqrt{(-7)^2 + (-4)^2 + 5^2} = \sqrt{49 + 16 + 25} = \sqrt{90} = 3\sqrt{10}$.
છેલ્લે,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 3\sqrt{10} = \frac{3}{2} \sqrt{10} = 3\sqrt{\frac{10}{4}} = 3\sqrt{\frac{5}{2}}$ થાય.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
395
MediumMCQ
બે આપેલ સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ માટે,જો સદિશો $\overline{A}$ અને $\overline{B}$ એવા હોય કે $\overline{A}+\overline{B}=\bar{a}$,$\overline{A} \times \overline{B}=\bar{b}$ અને $\overline{A} \cdot \bar{a}=1$,તો $\overline{A}=$
A
$\frac{(\bar{a} \times \bar{b})+\bar{a}}{\bar{a}^2}$
B
$\frac{(\bar{b} \times \bar{a})+\bar{a}}{\bar{a}^2}$
C
$\frac{\bar{a}\left(\bar{a}^2-1\right)+(\bar{b} \times \bar{a})}{\bar{a}^2}$
D
$\frac{(\bar{a} \times \bar{b})+\bar{b}}{\bar{b}^2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{A} + \overline{B} = \bar{a}$ અને $\overline{A} \times \overline{B} = \bar{b}$.
પ્રથમ સમીકરણનો $\overline{A}$ સાથે ક્રોસ ગુણાકાર લેતા: $\overline{A} \times (\overline{A} + \overline{B}) = \overline{A} \times \bar{a}$.
આનું સાદું રૂપ $\overline{A} \times \overline{A} + \overline{A} \times \overline{B} = \overline{A} \times \bar{a}$ થાય છે.
કારણ કે $\overline{A} \times \overline{A} = 0$ અને $\overline{A} \times \overline{B} = \bar{b}$,તેથી $\bar{b} = \overline{A} \times \bar{a}$,જે $\bar{b} = -(\bar{a} \times \overline{A})$ છે.
હવે,$\bar{b} = \overline{A} \times \bar{a}$ નો $\bar{a}$ સાથે ક્રોસ ગુણાકાર લેતા:
$\bar{a} \times \bar{b} = \bar{a} \times (\overline{A} \times \bar{a})$.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના સૂત્ર $\vec{u} \times (\vec{v} \times \vec{w}) = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{u} \cdot \vec{v})\vec{w}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\bar{a} \times \bar{b} = (\bar{a} \cdot \bar{a})\overline{A} - (\bar{a} \cdot \overline{A})\bar{a}$.
આપેલ છે કે $\bar{a} \cdot \overline{A} = 1$,તેથી કિંમત મૂકતા:
$\bar{a} \times \bar{b} = \bar{a}^2 \overline{A} - 1 \cdot \bar{a}$.
$\overline{A}$ ને કર્તા બનાવતા:
$\bar{a}^2 \overline{A} = (\bar{a} \times \bar{b}) + \bar{a}$.
તેથી,$\overline{A} = \frac{(\bar{a} \times \bar{b}) + \bar{a}}{\bar{a}^2}$.
396
EasyMCQ
ધારો કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એવા સદિશો છે કે જેથી $\bar{a} \neq \bar{o}, \bar{b} \neq \bar{o}, \bar{a} \times \bar{c} = \bar{b}$ અને $\bar{b} \times \bar{c} = \bar{a}$ થાય. તો:
A
$|\bar{c}| = |\bar{b}|$
B
$|\bar{a}| = |\bar{c}|$
C
$|\bar{b}| = |\bar{a}|$
D
$\bar{c} = \bar{o}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\bar{a} \times \bar{c} = \bar{b}$ અને $\bar{b} \times \bar{c} = \bar{a}$.
પ્રથમ સમીકરણનું માન લેતા: $|\bar{a} \times \bar{c}| = |\bar{b}| \implies |\bar{a}| |\bar{c}| \sin \theta = |\bar{b}|$,જ્યાં $\theta$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
બીજા સમીકરણનું માન લેતા: $|\bar{b} \times \bar{c}| = |\bar{a}| \implies |\bar{b}| |\bar{c}| \sin \phi = |\bar{a}|$,જ્યાં $\phi$ એ $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી $|\bar{b}|$ ની કિંમત બીજામાં મૂકતા: $(|\bar{a}| |\bar{c}| \sin \theta) |\bar{c}| \sin \phi = |\bar{a}|$.
$\bar{a} \neq \bar{o}$ હોવાથી,આપણે $|\bar{a}|$ વડે ભાગી શકીએ: $|\bar{c}|^2 \sin \theta \sin \phi = 1$.
વળી,$\bar{a} \times \bar{c} = \bar{b}$ પરથી,$\bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે. $\bar{b} \times \bar{c} = \bar{a}$ પરથી,$\bar{a}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે.
આમ,$\theta = 90^\circ$ અને $\phi = 90^\circ$,તેથી $\sin \theta = 1$ અને $\sin \phi = 1$.
તેથી,$|\bar{c}|^2 = 1 \implies |\bar{c}| = 1$.
હવે,$|\bar{a}| |\bar{c}| = |\bar{b}|$ અને $|\bar{b}| |\bar{c}| = |\bar{a}|$.
કારણ કે $|\bar{c}| = 1$,આપણને $|\bar{a}| = |\bar{b}|$ મળે છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
397
EasyMCQ
જો $a=2 \hat{i}+3 \hat{j}-5 \hat{k}$,$b=m \hat{i}+n \hat{j}+12 \hat{k}$ અને $a \times b=0$ હોય,તો $(m, n)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\left(\frac{-24}{5}, \frac{-36}{5}\right)$
B
$\left(\frac{-24}{5}, \frac{36}{5}\right)$
C
$\left(\frac{24}{5}, \frac{-36}{5}\right)$
D
$\left(\frac{24}{5}, \frac{36}{5}\right)$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $a=2 \hat{i}+3 \hat{j}-5 \hat{k}$ અને $b=m \hat{i}+n \hat{j}+12 \hat{k}$ છે.
$a \times b = 0$ હોવાથી,સદિશો $a$ અને $b$ સમરેખ (સમાંતર) છે.
બે સમાંતર સદિશો $a = a_1 \hat{i} + a_2 \hat{j} + a_3 \hat{k}$ અને $b = b_1 \hat{i} + b_2 \hat{j} + b_3 \hat{k}$ માટે,ઘટકો પ્રમાણસર હોય છે:
$\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2}{m} = \frac{3}{n} = \frac{-5}{12}$
$\frac{2}{m} = \frac{-5}{12}$ પરથી,$m = \frac{2 \times 12}{-5} = -\frac{24}{5}$ મળે.
$\frac{3}{n} = \frac{-5}{12}$ પરથી,$n = \frac{3 \times 12}{-5} = -\frac{36}{5}$ મળે.
તેથી,$(m, n) = \left(-\frac{24}{5}, -\frac{36}{5}\right)$.
398
MediumMCQ
જો $a \neq 0, b \neq 0, c \neq 0, a \times b = 0$ અને $b \times c = 0$ હોય,તો $a \times c$ ની કિંમત શું થાય?
A
$b$
B
$a$
C
$0$
D
$i + j + k$

Solution

(C) આપેલ છે કે $a \neq 0, b \neq 0, c \neq 0$ અને $a \times b = 0, b \times c = 0$.
$a \times b = 0$ હોવાથી,સદિશો $a$ અને $b$ એકબીજાને સમાંતર છે.
$b \times c = 0$ હોવાથી,સદિશો $b$ અને $c$ એકબીજાને સમાંતર છે.
સમાંતર સદિશોના સંક્રામક ગુણધર્મ મુજબ,જો $a$ એ $b$ ને સમાંતર હોય અને $b$ એ $c$ ને સમાંતર હોય,તો $a$ એ $c$ ને સમાંતર હોવું જ જોઈએ.
તેથી,બે સમાંતર સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય છે,તેથી $a \times c = 0$.

Vector Algebra — Vector or Cross product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.