Gujarati

Vector or Cross product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Vector or Cross product of two vectors and its applications

469+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 469 questions in Gujarati

151
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ ત્રણ સદિશો છે કે જેથી $|\vec{a}|=\sqrt{3}$,$|\vec{b}|=5$,$\vec{b} \cdot \vec{c}=10$ અને $\vec{b}$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે. જો $\vec{a}$ એ સદિશ $\vec{b} \times \vec{c}$ ને લંબ હોય,તો $|\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c})|$ ની કિંમત શોધો.
A
$34$
B
$36$
C
$30$
D
$38$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{b} \cdot \vec{c} = |\vec{b}| |\vec{c}| \cos(\frac{\pi}{3}) = 10$.
અહીં $|\vec{b}| = 5$ હોવાથી,$5 |\vec{c}| (\frac{1}{2}) = 10$,જે દર્શાવે છે કે $|\vec{c}| = 4$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન $|\vec{b} \times \vec{c}| = |\vec{b}| |\vec{c}| \sin(\frac{\pi}{3}) = 5 \times 4 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = 10\sqrt{3}$ થાય.
કારણ કે $\vec{a}$ એ $\vec{b} \times \vec{c}$ ને લંબ છે,તેથી $\vec{a}$ અને $\vec{b} \times \vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
આમ,$|\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c})| = |\vec{a}| |\vec{b} \times \vec{c}| \sin(\frac{\pi}{2}) = \sqrt{3} \times 10\sqrt{3} \times 1 = 30$.
152
EasyMCQ
જો $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\vec{b}=3 \hat{i}+5 \hat{j}-2 \hat{k}$ હોય,તો $|\vec{a} \times \vec{b}|$ શોધો.
A
$\sqrt{507}$
B
$25$
C
$20$
D
$15$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = 3\hat{i} + 5\hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ નિશ્ચાયકની મદદથી ગણવામાં આવે છે:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & 3 \\ 3 & 5 & -2 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((1)(-2) - (3)(5)) - \hat{j}((2)(-2) - (3)(3)) + \hat{k}((2)(5) - (1)(3))$
$= \hat{i}(-2 - 15) - \hat{j}(-4 - 9) + \hat{k}(10 - 3)$
$= -17\hat{i} + 13\hat{j} + 7\hat{k}$
હવે,માન $|\vec{a} \times \vec{b}|$ આ મુજબ છે:
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{(-17)^2 + (13)^2 + (7)^2}$
$= \sqrt{289 + 169 + 49}$
$= \sqrt{507}$
153
MediumMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ હોય,તો $(\vec{a}+\vec{b})$ અને $(\vec{a}-\vec{b})$ બંનેને લંબ હોય તેવો એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{-1}{\sqrt{6}}\hat{i} + \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} - \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}\hat{i} - \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} + \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$
C
$\frac{-1}{\sqrt{6}}\hat{i} - \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} + \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$
D
$\frac{1}{\sqrt{6}}\hat{i} + \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} + \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$.
પ્રથમ,$\vec{a} + \vec{b} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,$\vec{a} - \vec{b} = 0\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$ શોધો.
બંને સદિશોને લંબ સદિશ મેળવવા માટે તેમનો ક્રોસ ગુણાકાર $\vec{c} = (\vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} - \vec{b})$ કરો.
$\vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 0 & -1 & -2 \end{vmatrix} = -2\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{c}| = \sqrt{(-2)^2 + 4^2 + (-2)^2} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$ છે.
માટે,જરૂરી એકમ સદિશ $\frac{\vec{c}}{|\vec{c}|} = \frac{-2\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}}{2\sqrt{6}} = \frac{-1}{\sqrt{6}}\hat{i} + \frac{2}{\sqrt{6}}\hat{j} - \frac{1}{\sqrt{6}}\hat{k}$ થાય.
154
MediumMCQ
$A(1, 1, 1)$,$B(1, 2, 3)$ અને $C(2, 3, 1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{1}{2} \sqrt{6}$
B
$\frac{1}{2} \sqrt{21}$
C
$\sqrt{21}$
D
$\frac{1}{2} \sqrt{14}$

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(1, 1, 1)$,$B(1, 2, 3)$ અને $C(2, 3, 1)$ છે.
પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{AC}$ શોધીએ:
$\overrightarrow{AB} = (1-1)\hat{i} + (2-1)\hat{j} + (3-1)\hat{k} = 0\hat{i} + 1\hat{j} + 2\hat{k} = \hat{j} + 2\hat{k}$
$\overrightarrow{AC} = (2-1)\hat{i} + (3-1)\hat{j} + (1-1)\hat{k} = 1\hat{i} + 2\hat{j} + 0\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j}$
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 0 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(0 - 4) - \hat{j}(0 - 2) + \hat{k}(0 - 1) = -4\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$.
આગળ,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધો:
$|\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}| = \sqrt{(-4)^2 + (2)^2 + (-1)^2} = \sqrt{16 + 4 + 1} = \sqrt{21}$.
આમ,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \sqrt{21}$ ચોરસ એકમ છે.
155
MediumMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો જેની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\vec{a} = 3\hat{i} + \hat{j} + 4\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ દ્વારા આપવામાં આવી છે.
A
$\sqrt{42}$
B
$6$
C
$\sqrt{40}$
D
$42$

Solution

(A) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ જેની પાસપાસેની બાજુઓ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ હોય,તે તેમના સદિશ ગુણાકારના માન દ્વારા આપવામાં આવે છે,એટલે કે $|\vec{a} \times \vec{b}|$.
પ્રથમ,આપણે નિશ્ચાયકની રીતનો ઉપયોગ કરીને સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધીએ:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & 4 \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(1(1) - 4(-1)) - \hat{j}(3(1) - 4(1)) + \hat{k}(3(-1) - 1(1))$
$= \hat{i}(1 + 4) - \hat{j}(3 - 4) + \hat{k}(-3 - 1)$
$= 5\hat{i} + \hat{j} - 4\hat{k}$.
હવે,આપણે મળેલા સદિશનું માન શોધીએ:
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{(5)^2 + (1)^2 + (-4)^2}$
$= \sqrt{25 + 1 + 16} = \sqrt{42}$.
આમ,સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\sqrt{42}$ ચોરસ એકમ છે.
156
MediumMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}-7 \hat{j}+7 \hat{k}$ અને $\vec{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k}$ હોય,તો $|\vec{a} \times \vec{b}|$ શોધો.
A
$19\sqrt{2}$
B
$19\sqrt{3}$
C
$19\sqrt{5}$
D
$19\sqrt{6}$

Solution

(A) અહીં,$\vec{a} = \hat{i} - 7\hat{j} + 7\hat{k}$ અને $\vec{b} = 3\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ આપેલ છે.
સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ નિશ્ચાયક દ્વારા મેળવી શકાય છે:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -7 & 7 \\ 3 & -2 & 2 \end{vmatrix}$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$= \hat{i}((-7)(2) - (7)(-2)) - \hat{j}((1)(2) - (7)(3)) + \hat{k}((1)(-2) - (-7)(3))$
$= \hat{i}(-14 + 14) - \hat{j}(2 - 21) + \hat{k}(-2 + 21)$
$= 0\hat{i} + 19\hat{j} + 19\hat{k}$
હવે,માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{0^2 + 19^2 + 19^2}$
$= \sqrt{19^2 + 19^2} = \sqrt{2 \times 19^2} = 19\sqrt{2}$.
157
MediumMCQ
જો $\vec{a}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}+2 \hat{j}-2 \hat{k}$ હોય,તો સદિશો $\vec{a}+\vec{b}$ અને $\vec{a}-\vec{b}$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\pm \frac{2}{3}\hat{i} \mp \frac{2}{3}\hat{j} \mp \frac{1}{3}\hat{k}$
B
$\pm \frac{1}{3}\hat{i} \mp \frac{2}{3}\hat{j} \mp \frac{2}{3}\hat{k}$
C
$\pm \frac{2}{3}\hat{i} \pm \frac{2}{3}\hat{j} \mp \frac{1}{3}\hat{k}$
D
$\pm \frac{1}{3}\hat{i} \pm \frac{2}{3}\hat{j} \pm \frac{2}{3}\hat{k}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}+2 \hat{j}-2 \hat{k}$.
પ્રથમ,સદિશોનો સરવાળો અને તફાવત શોધો:
$\vec{a}+\vec{b} = 4\hat{i} + 4\hat{j}$
$\vec{a}-\vec{b} = 2\hat{i} + 4\hat{k}$
હવે,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $(\vec{a}+\vec{b}) \times (\vec{a}-\vec{b})$ શોધો:
$(\vec{a}+\vec{b}) \times (\vec{a}-\vec{b}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & 4 & 0 \\ 2 & 0 & 4 \end{vmatrix} = 16\hat{i} - 16\hat{j} - 8\hat{k}$
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું માન શોધો:
$|(\vec{a}+\vec{b}) \times (\vec{a}-\vec{b})| = \sqrt{16^2 + (-16)^2 + (-8)^2} = 24$
બંનેને લંબ એકમ સદિશ:
$\pm \frac{16\hat{i} - 16\hat{j} - 8\hat{k}}{24} = \pm \frac{2\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k}}{3} = \pm \frac{2}{3}\hat{i} \mp \frac{2}{3}\hat{j} \mp \frac{1}{3}\hat{k}$
158
Easy
સાબિત કરો કે $(\vec{a}-\vec{b}) \times(\vec{a}+\vec{b})=2(\vec{a} \times \vec{b})$.

Solution

(N/A) અમે સદિશ ગુણાકારના સરવાળા પર વિભાજનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$(\vec{a}-\vec{b}) \times(\vec{a}+\vec{b}) = (\vec{a}-\vec{b}) \times \vec{a} + (\vec{a}-\vec{b}) \times \vec{b}$
$= (\vec{a} \times \vec{a}) - (\vec{b} \times \vec{a}) + (\vec{a} \times \vec{b}) - (\vec{b} \times \vec{b})$
કોઈપણ સદિશનો પોતાની સાથેનો સદિશ ગુણાકાર શૂન્ય સદિશ હોવાથી,એટલે કે $\vec{a} \times \vec{a} = \vec{0}$ અને $\vec{b} \times \vec{b} = \vec{0}$,અને પ્રતિ-ક્રમિક ગુણધર્મ $\vec{b} \times \vec{a} = -(\vec{a} \times \vec{b})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \vec{0} - (-\vec{a} \times \vec{b}) + (\vec{a} \times \vec{b}) - \vec{0}$
$= (\vec{a} \times \vec{b}) + (\vec{a} \times \vec{b})$
$= 2(\vec{a} \times \vec{b})$
આમ,આપેલ પદ સાબિત થાય છે.
159
MediumMCQ
જો $(2 \hat{i}+6 \hat{j}+27 \hat{k}) \times(\hat{i}+\lambda \hat{j}+\mu \hat{k})=\overrightarrow{0}$ હોય,તો $\lambda$ અને $\mu$ શોધો.
A
$\lambda=3, \mu=\frac{27}{2}$
B
$\lambda=2, \mu=\frac{27}{2}$
C
$\lambda=3, \mu=\frac{25}{2}$
D
$\lambda=1, \mu=\frac{27}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે બે સદિશોનો ક્રોસ ગુણાકાર શૂન્ય સદિશ છે: $(2 \hat{i}+6 \hat{j}+27 \hat{k}) \times(\hat{i}+\lambda \hat{j}+\mu \hat{k})=\overrightarrow{0}$.
આપણે ક્રોસ ગુણાકારને નિશ્ચાયક તરીકે દર્શાવી શકીએ:
$\left|\begin{array}{ccc}\hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 6 & 27 \\ 1 & \lambda & \mu\end{array}\right|=0 \hat{i}+0 \hat{j}+0 \hat{k}$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\hat{i}(6 \mu-27 \lambda)-\hat{j}(2 \mu-27)+\hat{k}(2 \lambda-6)=0 \hat{i}+0 \hat{j}+0 \hat{k}$.
બંને બાજુના ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$1) \ 6 \mu-27 \lambda=0$
$2) \ -(2 \mu-27)=0 \Rightarrow 2 \mu=27 \Rightarrow \mu=\frac{27}{2}$
$3) \ 2 \lambda-6=0 \Rightarrow 2 \lambda=6 \Rightarrow \lambda=3$.
$\lambda=3$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $6(\frac{27}{2}) - 27(3) = 81 - 81 = 0$,જે સુસંગત છે.
આમ,$\lambda=3$ અને $\mu=\frac{27}{2}$ મળે છે.
160
Medium
ધારો કે સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ $\vec{a} = a_{1} \hat{i}+a_{2} \hat{j}+a_{3} \hat{k}$,$\vec{b} = b_{1} \hat{i}+b_{2} \hat{j}+b_{3} \hat{k}$,અને $\vec{c} = c_{1} \hat{i}+c_{2} \hat{j}+c_{3} \hat{k}$ તરીકે આપેલા છે. તો સાબિત કરો કે $\vec{a} \times(\vec{b}+\vec{c})=\vec{a} \times \vec{b}+\vec{a} \times \vec{c}$.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $\vec{a}=a_{1} \hat{i}+a_{2} \hat{j}+a_{3} \hat{k}$,$\vec{b}=b_{1} \hat{i}+b_{2} \hat{j}+b_{3} \hat{k}$,અને $\vec{c}=c_{1} \hat{i}+c_{2} \hat{j}+c_{3} \hat{k}$.
પ્રથમ,$(\vec{b}+\vec{c}) = (b_{1}+c_{1}) \hat{i} + (b_{2}+c_{2}) \hat{j} + (b_{3}+c_{3}) \hat{k}$ ગણો.
હવે,$\vec{a} \times(\vec{b}+\vec{c}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ a_{1} & a_{2} & a_{3} \\ b_{1}+c_{1} & b_{2}+c_{2} & b_{3}+c_{3} \end{vmatrix}$
$= \hat{i}[a_{2}(b_{3}+c_{3}) - a_{3}(b_{2}+c_{2})] - \hat{j}[a_{1}(b_{3}+c_{3}) - a_{3}(b_{1}+c_{1})] + \hat{k}[a_{1}(b_{2}+c_{2}) - a_{2}(b_{1}+c_{1})]$
$= \hat{i}[a_{2}b_{3} + a_{2}c_{3} - a_{3}b_{2} - a_{3}c_{2}] + \hat{j}[a_{3}b_{1} + a_{3}c_{1} - a_{1}b_{3} - a_{1}c_{3}] + \hat{k}[a_{1}b_{2} + a_{1}c_{2} - a_{2}b_{1} - a_{2}c_{1}] \dots (1)$
આગળ,$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ a_{1} & a_{2} & a_{3} \\ b_{1} & b_{2} & b_{3} \end{vmatrix} = \hat{i}(a_{2}b_{3}-a_{3}b_{2}) + \hat{j}(a_{3}b_{1}-a_{1}b_{3}) + \hat{k}(a_{1}b_{2}-a_{2}b_{1}) \dots (2)$
અને $\vec{a} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ a_{1} & a_{2} & a_{3} \\ c_{1} & c_{2} & c_{3} \end{vmatrix} = \hat{i}(a_{2}c_{3}-a_{3}c_{2}) + \hat{j}(a_{3}c_{1}-a_{1}c_{3}) + \hat{k}(a_{1}c_{2}-a_{2}c_{1}) \dots (3)$
$(2)$ અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા:
$(\vec{a} \times \vec{b}) + (\vec{a} \times \vec{c}) = \hat{i}(a_{2}b_{3} + a_{2}c_{3} - a_{3}b_{2} - a_{3}c_{2}) + \hat{j}(a_{3}b_{1} + a_{3}c_{1} - a_{1}b_{3} - a_{1}c_{3}) + \hat{k}(a_{1}b_{2} + a_{1}c_{2} - a_{2}b_{1} - a_{2}c_{1}) \dots (4)$
$(1)$ અને $(4)$ ની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $\vec{a} \times(\vec{b}+\vec{c}) = \vec{a} \times \vec{b} + \vec{a} \times \vec{c}$. આમ સાબિત થાય છે.
161
Easy
જો $\vec{a}=\overrightarrow{0}$ અથવા $\vec{b}=\overrightarrow{0}$ હોય,તો $\vec{a} \times \vec{b}=\overrightarrow{0}$ થાય. શું તેનું પ્રતિપ વિધાન સત્ય છે? ઉદાહરણ આપીને તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.

Solution

(B) આપેલ વિધાનનું પ્રતિપ વિધાન આ મુજબ છે: જો $\vec{a} \times \vec{b}=\overrightarrow{0}$ હોય,તો $\vec{a}=\overrightarrow{0}$ અથવા $\vec{b}=\overrightarrow{0}$ થાય.
આ પ્રતિપ વિધાન હંમેશા સત્ય હોતું નથી.
બે શૂન્યતર સમાંતર સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ લો.
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}$ અને $\vec{b}=4 \hat{i}+6 \hat{j}+8 \hat{k}.$
સદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$\vec{a} \times \vec{b}=\left|\begin{array}{ccc}\hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 4 & 6 & 8\end{array}\right| = \hat{i}(24-24) - \hat{j}(16-16) + \hat{k}(12-12) = \overrightarrow{0}.$
અહીં,$|\vec{a}| = \sqrt{2^2+3^2+4^2} = \sqrt{29} \neq 0$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{4^2+6^2+8^2} = \sqrt{116} \neq 0.$
અહીં $\vec{a} \times \vec{b} = \overrightarrow{0}$ છે,છતાં $\vec{a} \neq \overrightarrow{0}$ અને $\vec{b} \neq \overrightarrow{0}$ હોવાથી,આ પ્રતિપ વિધાન સત્ય નથી.
162
MediumMCQ
$A(1,1,2), B(2,3,5)$ અને $C(1,5,5)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{\sqrt{61}}{2}$
B
$\frac{\sqrt{62}}{2}$
C
$\frac{\sqrt{63}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{65}}{2}$

Solution

(A) ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A(1,1,2), B(2,3,5)$ અને $C(1,5,5)$ આપેલા છે.
સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{AC}$ નીચે મુજબ છે:
$\overrightarrow{AB} = (2-1)\hat{i} + (3-1)\hat{j} + (5-2)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$
$\overrightarrow{AC} = (1-1)\hat{i} + (5-1)\hat{j} + (5-2)\hat{k} = 0\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}$
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}|$ દ્વારા મળે છે.
$\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ 0 & 4 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-12) - \hat{j}(3-0) + \hat{k}(4-0) = -6\hat{i} - 3\hat{j} + 4\hat{k}$.
$|\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}| = \sqrt{(-6)^2 + (-3)^2 + 4^2} = \sqrt{36 + 9 + 16} = \sqrt{61}$.
તેથી,$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{\sqrt{61}}{2}$ ચોરસ એકમ છે.
163
MediumMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો જેની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\vec{a}=\hat{i}-\hat{j}+3\hat{k}$ અને $\vec{b}=2\hat{i}-7\hat{j}+\hat{k}$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
A
$15\sqrt{2}$
B
$10\sqrt{3}$
C
$5\sqrt{15}$
D
$20\sqrt{2}$

Solution

(A) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ જેની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ દ્વારા દર્શાવેલ હોય,તે તેમના સદિશ ગુણાકારના માન $|\vec{a} \times \vec{b}|$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = 2\hat{i} - 7\hat{j} + \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 3 \\ 2 & -7 & 1 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-1)(1) - (3)(-7)) - \hat{j}((1)(1) - (3)(2)) + \hat{k}((1)(-7) - (-1)(2))$
$= \hat{i}(-1 + 21) - \hat{j}(1 - 6) + \hat{k}(-7 + 2)$
$= 20\hat{i} + 5\hat{j} - 5\hat{k}$.
હવે,તેનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}|$ શોધો:
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{(20)^2 + (5)^2 + (-5)^2}$
$= \sqrt{400 + 25 + 25}$
$= \sqrt{450}$
$= \sqrt{225 \times 2}$
$= 15\sqrt{2}$.
આમ,સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $15\sqrt{2}$ ચોરસ એકમ છે.
164
MediumMCQ
$A, B, C$ અને $D$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધો,જેના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $-\hat{i}+\frac{1}{2} \hat{j}+4 \hat{k}, \hat{i}+\frac{1}{2} \hat{j}+4 \hat{k}, \hat{i}-\frac{1}{2} \hat{j}+4 \hat{k}$ અને $-\hat{i}-\frac{1}{2} \hat{j}+4 \hat{k}$ છે.
A
$4$
B
$2$
C
$1$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) લંબચોરસ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ અને $D$ ના સ્થાન સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\overrightarrow{OA} = -\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j} + 4\hat{k}, \overrightarrow{OB} = \hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j} + 4\hat{k}$
$\overrightarrow{OC} = \hat{i} - \frac{1}{2}\hat{j} + 4\hat{k}, \overrightarrow{OD} = -\hat{i} - \frac{1}{2}\hat{j} + 4\hat{k}$
પાસેની બાજુઓ $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{BC}$ ની ગણતરી નીચે મુજબ છે:
$\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{OB} - \overrightarrow{OA} = (1 - (-1))\hat{i} + (\frac{1}{2} - \frac{1}{2})\hat{j} + (4 - 4)\hat{k} = 2\hat{i}$
$\overrightarrow{BC} = \overrightarrow{OC} - \overrightarrow{OB} = (1 - 1)\hat{i} + (-\frac{1}{2} - \frac{1}{2})\hat{j} + (4 - 4)\hat{k} = -\hat{j}$
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ તેની પાસેની બાજુઓના સદિશ ગુણાકારના માન જેટલું હોય છે:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = |\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{BC}|$
$\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{BC} = (2\hat{i}) \times (-\hat{j}) = -2(\hat{i} \times \hat{j}) = -2\hat{k}$
$|\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{BC}| = |-2\hat{k}| = 2$
આમ,લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $2$ ચોરસ એકમ છે.
165
DifficultMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની બે પાસપાસેની બાજુઓ $2 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને $\hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$ છે. તેના વિકર્ણને સમાંતર એકમ સદિશ શોધો. તેમજ તેનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
એકમ સદિશ: $\frac{3}{7} \hat{i}-\frac{6}{7} \hat{j}+\frac{2}{7} \hat{k}$,ક્ષેત્રફળ: $11 \sqrt{5}$ ચોરસ એકમ
B
એકમ સદિશ: $\frac{1}{7} \hat{i}-\frac{2}{7} \hat{j}+\frac{3}{7} \hat{k}$,ક્ષેત્રફળ: $11 \sqrt{5}$ ચોરસ એકમ
C
એકમ સદિશ: $\frac{3}{7} \hat{i}-\frac{6}{7} \hat{j}+\frac{2}{7} \hat{k}$,ક્ષેત્રફળ: $22 \sqrt{5}$ ચોરસ એકમ
D
એકમ સદિશ: $\frac{2}{7} \hat{i}-\frac{4}{7} \hat{j}+\frac{5}{7} \hat{k}$,ક્ષેત્રફળ: $11 \sqrt{5}$ ચોરસ એકમ

Solution

(A) ધારો કે પાસપાસેની બાજુઓ $\vec{a} = 2 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનો વિકર્ણ $\vec{d} = \vec{a} + \vec{b} = (2+1) \hat{i} + (-4-2) \hat{j} + (5-3) \hat{k} = 3 \hat{i} - 6 \hat{j} + 2 \hat{k}$ દ્વારા મળે છે.
વિકર્ણનું માન $|\vec{d}| = \sqrt{3^2 + (-6)^2 + 2^2} = \sqrt{9 + 36 + 4} = \sqrt{49} = 7$ છે.
વિકર્ણને સમાંતર એકમ સદિશ $\frac{\vec{d}}{|\vec{d}|} = \frac{3 \hat{i} - 6 \hat{j} + 2 \hat{k}}{7} = \frac{3}{7} \hat{i} - \frac{6}{7} \hat{j} + \frac{2}{7} \hat{k}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\vec{a} \times \vec{b}|$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -4 & 5 \\ 1 & -2 & -3 \end{vmatrix} = \hat{i}(12 - (-10)) - \hat{j}(-6 - 5) + \hat{k}(-4 - (-4)) = 22 \hat{i} + 11 \hat{j} + 0 \hat{k}$.
ક્ષેત્રફળ $= |22 \hat{i} + 11 \hat{j}| = \sqrt{22^2 + 11^2} = \sqrt{484 + 121} = \sqrt{605} = 11 \sqrt{5}$ ચોરસ એકમ.
166
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+4 \hat{j}+2 \hat{k}, \vec{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+7 \hat{k}$ અને $\vec{c}=2 \hat{i}-\hat{j}+4 \hat{k} .$ સદિશ $\vec{d}$ શોધો જે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ હોય,અને $\vec{c} \cdot \vec{d}=15$ હોય.
A
$\frac{1}{3}(160 \hat{i}-5 \hat{j}-70 \hat{k})$
B
$\frac{1}{3}(160 \hat{i}+5 \hat{j}-70 \hat{k})$
C
$\frac{1}{3}(160 \hat{i}-5 \hat{j}+70 \hat{k})$
D
$\frac{1}{3}(160 \hat{i}+5 \hat{j}+70 \hat{k})$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{d}=d_{1} \hat{i}+d_{2} \hat{j}+d_{3} \hat{k}$.
કારણ કે $\vec{d}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ છે,તેથી $\vec{d} \cdot \vec{a} = 0$ અને $\vec{d} \cdot \vec{b} = 0$.
$\vec{d} \cdot \vec{a} = d_{1} + 4d_{2} + 2d_{3} = 0$ .....$(i)$
$\vec{d} \cdot \vec{b} = 3d_{1} - 2d_{2} + 7d_{3} = 0$ .....$(ii)$
વળી,આપેલ છે કે $\vec{c} \cdot \vec{d} = 15$,તેથી $2d_{1} - d_{2} + 4d_{3} = 15$ .....$(iii)$
$(i)$ પરથી,$d_{1} = -4d_{2} - 2d_{3}$. આને $(ii)$ માં મૂકતા:
$3(-4d_{2} - 2d_{3}) - 2d_{2} + 7d_{3} = 0 \Rightarrow -12d_{2} - 6d_{3} - 2d_{2} + 7d_{3} = 0 \Rightarrow -14d_{2} + d_{3} = 0 \Rightarrow d_{3} = 14d_{2}$.
$d_{3} = 14d_{2}$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$d_{1} + 4d_{2} + 2(14d_{2}) = 0 \Rightarrow d_{1} + 4d_{2} + 28d_{2} = 0 \Rightarrow d_{1} = -32d_{2}$.
હવે $d_{1}$ અને $d_{3}$ ને $(iii)$ માં મૂકતા:
$2(-32d_{2}) - d_{2} + 4(14d_{2}) = 15 \Rightarrow -64d_{2} - d_{2} + 56d_{2} = 15 \Rightarrow -9d_{2} = 15 \Rightarrow d_{2} = -\frac{15}{9} = -\frac{5}{3}$.
તેથી $d_{1} = -32(-\frac{5}{3}) = \frac{160}{3}$ અને $d_{3} = 14(-\frac{5}{3}) = -\frac{70}{3}$.
આમ,$\vec{d} = \frac{160}{3} \hat{i} - \frac{5}{3} \hat{j} - \frac{70}{3} \hat{k} = \frac{1}{3}(160 \hat{i} - 5 \hat{j} - 70 \hat{k})$.
167
Medium
$\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $-\hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}$ ના સમતલને લંબ $10 \sqrt{3}$ માન ધરાવતા તમામ સદિશો શોધો.

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = \hat{i} + 2 \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = -\hat{i} + 3 \hat{j} + 4 \hat{k}$ છે.
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 1 \\ -1 & 3 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(8 - 3) - \hat{j}(4 + 1) + \hat{k}(3 + 2) = 5\hat{i} - 5\hat{j} + 5\hat{k}$.
આ સદિશનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{5^2 + (-5)^2 + 5^2} = \sqrt{25 + 25 + 25} = \sqrt{75} = 5\sqrt{3}$ છે.
સમતલને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|} = \frac{5\hat{i} - 5\hat{j} + 5\hat{k}}{5\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$ છે.
સમતલને લંબ $10\sqrt{3}$ માન ધરાવતા સદિશો $\pm 10\sqrt{3} \times \hat{n} = \pm 10\sqrt{3} \times \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = \pm 10(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$ દ્વારા મળે છે.
આમ,જરૂરી સદિશો $10\hat{i} - 10\hat{j} + 10\hat{k}$ અને $-10\hat{i} + 10\hat{j} - 10\hat{k}$ છે.
168
Medium
સાબિત કરો કે $\Delta ABC$ માં,$\frac{\sin A}{a} = \frac{\sin B}{b} = \frac{\sin C}{c}$,જ્યાં $a, b, c$ એ અનુક્રમે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ની સામેની બાજુઓના માપ દર્શાવે છે.

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણની ત્રણ બાજુઓ $BC, CA$ અને $AB$ ને અનુક્રમે સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે (આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ).
આપણી પાસે $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{a} + \vec{b} = -\vec{c}$.
બંને બાજુ $\vec{a}$ સાથે ક્રોસ પ્રોડક્ટ લેતા: $\vec{a} \times (\vec{a} + \vec{b}) = \vec{a} \times (-\vec{c}) \Rightarrow \vec{a} \times \vec{a} + \vec{a} \times \vec{b} = -\vec{a} \times \vec{c} \Rightarrow \vec{0} + \vec{a} \times \vec{b} = \vec{c} \times \vec{a} \Rightarrow \vec{a} \times \vec{b} = \vec{c} \times \vec{a}$.
તે જ રીતે,$\vec{a} + \vec{b} = -\vec{c}$ ની બંને બાજુ $\vec{b}$ સાથે ક્રોસ પ્રોડક્ટ લેતા: $(\vec{a} + \vec{b}) \times \vec{b} = -\vec{c} \times \vec{b} \Rightarrow \vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c} \Rightarrow \vec{a} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c}$.
આમ,$\vec{a} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c} = \vec{c} \times \vec{a}$.
આ સદિશોના માન લેતા: $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{b} \times \vec{c}| = |\vec{c} \times \vec{a}|$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટની વ્યાખ્યા $|\vec{u} \times \vec{v}| = |\vec{u}||\vec{v}| \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $\theta$ એ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે:
$|\vec{a}||\vec{b}| \sin(\pi - C) = |\vec{b}||\vec{c}| \sin(\pi - A) = |\vec{c}||\vec{a}| \sin(\pi - B)$.
કારણ કે $\sin(\pi - \theta) = \sin \theta$,આપણને મળે છે:
$ab \sin C = bc \sin A = ca \sin B$.
આખા સમીકરણને $abc$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{ab \sin C}{abc} = \frac{bc \sin A}{abc} = \frac{ca \sin B}{abc} \Rightarrow \frac{\sin C}{c} = \frac{\sin A}{a} = \frac{\sin B}{b}$.
તેથી,$\frac{\sin A}{a} = \frac{\sin B}{b} = \frac{\sin C}{c}$.
Solution diagram
169
MediumMCQ
$6$ માન ધરાવતો સદિશ શોધો,જે સદિશો $\vec{a} = 2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{b} = 4 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$ બંનેને લંબ હોય.
A
$-2 \hat{i}+4 \hat{j}+4 \hat{k}$
B
$2 \hat{i}-4 \hat{j}-4 \hat{k}$
C
$-2 \hat{i}-4 \hat{j}+4 \hat{k}$
D
$2 \hat{i}+4 \hat{j}-4 \hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = 2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{b} = 4 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$.
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ સદિશ તેમના સદિશ ગુણાકાર $\vec{r} = \vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{r} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & 2 \\ 4 & -1 & 3 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(-3 - (-2)) - \hat{j}(6 - 8) + \hat{k}(-2 - (-4))$
$= \hat{i}(-1) - \hat{j}(-2) + \hat{k}(2) = -\hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$.
$\vec{r}$ નું માન $|\vec{r}| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
$\vec{r}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{r} = \frac{\vec{r}}{|\vec{r}|} = \frac{-\hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}}{3}$ છે.
$\vec{r}$ ની દિશામાં $6$ માન ધરાવતો સદિશ $6 \hat{r} = 6 \left( \frac{-\hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}}{3} \right) = 2(-\hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}) = -2 \hat{i} + 4 \hat{j} + 4 \hat{k}$ થાય.
170
Difficult
જો $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=0$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\vec{a} \times \vec{b}=\vec{b} \times \vec{c}=\vec{c} \times \vec{a} .$ આ પરિણામનું ભૌમિતિક અર્થઘટન કરો.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે,$\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=0$
$\Rightarrow \vec{b}=-\vec{c}-\vec{a}$
હવે,$\vec{a} \times \vec{b}=\vec{a} \times(-\vec{c}-\vec{a})$
$=(\vec{a} \times(-\vec{c}))+(\vec{a} \times(-\vec{a}))$
$=-( \vec{a} \times \vec{c} ) - 0 = \vec{c} \times \vec{a} \ldots (i)$
તે જ રીતે,$\vec{b} \times \vec{c}=(-\vec{c}-\vec{a}) \times \vec{c}$
$=(-\vec{c} \times \vec{c})+(-\vec{a} \times \vec{c})$
$=0 - (\vec{a} \times \vec{c}) = \vec{c} \times \vec{a} \ldots (ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ પરથી,આપણને મળે છે કે $\vec{a} \times \vec{b}=\vec{b} \times \vec{c}=\vec{c} \times \vec{a}$.
ભૌમિતિક અર્થઘટન:
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની ક્રમમાં લીધેલી બાજુઓ હોય,તો $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=0$ થાય. બે સદિશોના સદિશ ગુણાકારનું માન તે સદિશો દ્વારા બનતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ દર્શાવે છે. કારણ કે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c} = \vec{c} \times \vec{a}$ છે,તેથી આ સદિશોમાંથી કોઈપણ બેને પાસપાસેની બાજુઓ તરીકે લઈને બનતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળ સમાન છે. આ હકીકત સાથે સુસંગત છે કે આ સદિશો એક ત્રિકોણ બનાવે છે,અને સદિશ ગુણાકાર એ સદિશો દ્વારા બનતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના બમણા જેટલું મૂલ્ય દર્શાવે છે.
Solution diagram
171
Medium
સદિશોનો ઉપયોગ કરીને,શિરોબિંદુઓ $A(1, 2, 3)$,$B(2, -1, 4)$ અને $C(4, 5, -1)$ ધરાવતા ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.

Solution

(N/A) શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{A} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$,$\vec{B} = 2\hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k}$,અને $\vec{C} = 4\hat{i} + 5\hat{j} - \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,આપણે સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ શોધીએ:
$\vec{AB} = \vec{B} - \vec{A} = (2-1)\hat{i} + (-1-2)\hat{j} + (4-3)\hat{k} = \hat{i} - 3\hat{j} + \hat{k}$
$\vec{AC} = \vec{C} - \vec{A} = (4-1)\hat{i} + (5-2)\hat{j} + (-1-3)\hat{k} = 3\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec{AB} \times \vec{AC}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -3 & 1 \\ 3 & 3 & -4 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-3)(-4) - (1)(3)) - \hat{j}((1)(-4) - (1)(3)) + \hat{k}((1)(3) - (-3)(3))$
$= \hat{i}(12 - 3) - \hat{j}(-4 - 3) + \hat{k}(3 + 9)$
$= 9\hat{i} + 7\hat{j} + 12\hat{k}$
આગળ,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધીએ:
$|\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{9^2 + 7^2 + 12^2} = \sqrt{81 + 49 + 144} = \sqrt{274}$
ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{AB} \times \vec{AC}|$ દ્વારા મળે છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \sqrt{274} \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
172
Difficult
સદિશોનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે એક જ પાયા પર અને બે સમાંતર રેખાઓની વચ્ચે આવેલા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળ સમાન હોય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $ABCD$ અને $ABFE$ એ એક જ પાયા $AB$ પર અને બે સમાંતર રેખાઓ $AB$ અને $DF$ ની વચ્ચે આવેલા બે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
ધારો કે $\overrightarrow{AB} = \vec{a}$ અને $\overrightarrow{AD} = \vec{b}$.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ તેની પાસપાસેની બાજુઓના સદિશ ગુણાકારના માન જેટલું હોય છે:
$\text{Area}(ABCD) = |\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AD}| = |\vec{a} \times \vec{b}|$.
હવે,સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABFE$ માટે,પાસપાસેની બાજુઓ $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{AE}$ છે.
જેમ કે $D, E, C, F$ એ $AB$ ને સમાંતર એક જ રેખા પર આવેલા છે,આપણે લખી શકીએ કે $\overrightarrow{AE} = \overrightarrow{AD} + \overrightarrow{DE}$.
કારણ કે $\overrightarrow{DE}$ એ $\overrightarrow{AB}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\overrightarrow{DE} = k\vec{a}$ જ્યાં $k$ એક અદિશ છે.
આમ,$\overrightarrow{AE} = \vec{b} + k\vec{a}$.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABFE$ નું ક્ષેત્રફળ:
$\text{Area}(ABFE) = |\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AE}|$
$= |\vec{a} \times (\vec{b} + k\vec{a})|$
$= |(\vec{a} \times \vec{b}) + (\vec{a} \times k\vec{a})|$
$= |(\vec{a} \times \vec{b}) + k(\vec{a} \times \vec{a})|$.
કોઈપણ સદિશનો પોતાની સાથેનો સદિશ ગુણાકાર શૂન્ય હોવાથી $(\vec{a} \times \vec{a} = \vec{0})$:
$\text{Area}(ABFE) = |\vec{a} \times \vec{b} + \vec{0}| = |\vec{a} \times \vec{b}|$.
તેથી,$\text{Area}(ABFE) = \text{Area}(ABCD)$.
આમ,સાબિત થાય છે કે એક જ પાયા પર અને બે સમાંતર રેખાઓની વચ્ચે આવેલા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળ સમાન હોય છે.
Solution diagram
173
DifficultMCQ
ધારો કે બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $3 \hat{i} - \hat{j} + 2 \hat{k}$ અને $\hat{i} + 2 \hat{j} - 4 \hat{k}$ છે. ધારો કે $R$ અને $S$ એવા બે બિંદુઓ છે કે જેથી રેખાઓ $PR$ અને $QS$ ના દિક ગુણોત્તર અનુક્રમે $(4, -1, 2)$ અને $(-2, 1, -2)$ છે. ધારો કે રેખાઓ $PR$ અને $QS$ બિંદુ $T$ પર છેદે છે. જો સદિશ $\vec{TA}$ એ $\vec{PR}$ અને $\vec{QS}$ બંનેને લંબ હોય અને સદિશ $\vec{TA}$ ની લંબાઈ $\sqrt{5}$ એકમ હોય,તો $A$ ના સ્થાન સદિશનું માન કેટલું થાય?
A
$\sqrt{482}$
B
$\sqrt{171}$
C
$\sqrt{5}$
D
$\sqrt{227}$

Solution

(B) આપેલ બિંદુઓ $P(3, -1, 2)$ અને $Q(1, 2, -4)$ છે.
રેખાઓ $PR$ અને $QS$ ના દિક સદિશો $\vec{v_1} = 4\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{v_2} = -2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
$P, T, Q$ ને સમાવતા સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & -1 & 2 \\ -2 & 1 & -2 \end{vmatrix} = 0\hat{i} + 4\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
એકમ અભિલંબ સદિશ $\hat{n} = \frac{4\hat{j} + 2\hat{k}}{\sqrt{20}} = \frac{2\hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{5}}$.
છેદબિંદુ $T$ માટે,રેખા $PT: \vec{r} = (3\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) + \lambda(4\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k})$ અને રેખા $QT: \vec{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} - 4\hat{k}) + \mu(-2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k})$.
યામ સરખાવતા: $3+4\lambda = 1-2\mu \Rightarrow 2\lambda + \mu = -1$ અને $-1-\lambda = 2+\mu \Rightarrow \lambda + \mu = -3$.
ઉકેલતા: $\lambda = 2, \mu = -5$.
બિંદુ $T = (11, -3, 6)$.
સદિશ $\vec{OA} = \vec{OT} \pm |\vec{TA}|\hat{n} = (11\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}) \pm (2\hat{j} + \hat{k})$.
કિસ્સો $1$: $\vec{OA} = 11\hat{i} - \hat{j} + 7\hat{k} \Rightarrow |\vec{OA}| = \sqrt{171}$.
કિસ્સો $2$: $\vec{OA} = 11\hat{i} - 5\hat{j} + 5\hat{k} \Rightarrow |\vec{OA}| = \sqrt{171}$.
Solution diagram
174
Difficult
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો હોય,તો સાબિત કરો કે $\frac{1}{2}[\vec{b} \times \vec{c}+\vec{c} \times \vec{a}+\vec{a} \times \vec{b}]$ એ ત્રિકોણનું સદિશ ક્ષેત્રફળ દર્શાવે છે. આ પરથી ત્રણ બિંદુઓ $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ સમરેખ હોવાની શરત તારવો. ત્રિકોણના સમતલને લંબ એકમ સદિશ પણ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ છે જેના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે.
$\Delta ABC$ નું સદિશ ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2}(\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\overrightarrow{AB} = \vec{b} - \vec{a}$ અને $\overrightarrow{AC} = \vec{c} - \vec{a}$.
સદિશ ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2}[(\vec{b} - \vec{a}) \times (\vec{c} - \vec{a})]$
$= \frac{1}{2}[\vec{b} \times \vec{c} - \vec{b} \times \vec{a} - \vec{a} \times \vec{c} + \vec{a} \times \vec{a}]$
કારણ કે $\vec{a} \times \vec{a} = 0$,$-\vec{b} \times \vec{a} = \vec{a} \times \vec{b}$,અને $-\vec{a} \times \vec{c} = \vec{c} \times \vec{a}$,તેથી આપણને મળે છે:
સદિશ ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2}[\vec{b} \times \vec{c} + \vec{a} \times \vec{b} + \vec{c} \times \vec{a}]$.
બિંદુઓ સમરેખ હોય તે માટે,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શૂન્ય હોવું જોઈએ.
તેથી,$\frac{1}{2}[\vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a} + \vec{a} \times \vec{b}] = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a} + \vec{a} \times \vec{b} = 0$.
ત્રિકોણના સમતલને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}}{|\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}|} = \frac{\vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a}}{|\vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a}|}$ છે.
Solution diagram
175
Difficult
જો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો સદિશ $\vec{c}$ શોધો કે જેથી $\vec{a} \times \vec{c}=\vec{b}$ અને $\vec{a} \cdot \vec{c}=3$ થાય.

Solution

(N/A) ધારો કે $\vec{c}=x \hat{i}+y \hat{j}+z \hat{k}.$
આપેલ છે કે $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{j}-\hat{k}.$
$\vec{a} \times \vec{c}=\vec{b}$ માટે,
$\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = 0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}.$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે $\hat{i}(z-y) - \hat{j}(z-x) + \hat{k}(y-x) = 0\hat{i} + 1\hat{j} - 1\hat{k}.$
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$z-y=0 \implies z=y \quad (i)$
$x-z=1 \implies x=z+1 \quad (ii)$
$y-x=-1 \quad (iii)$
વળી,$\vec{a} \cdot \vec{c}=3 \implies x+y+z=3 \quad (iv).$
$(iv)$ માં $x=z+1$ અને $y=z$ મુકતા:
$(z+1) + z + z = 3 \implies 3z+1=3 \implies 3z=2 \implies z=\frac{2}{3}.$
આમ,$y=\frac{2}{3}$ અને $x=\frac{2}{3}+1=\frac{5}{3}.$
તેથી,$\vec{c}=\frac{5}{3}\hat{i}+\frac{2}{3}\hat{j}+\frac{2}{3}\hat{k} = \frac{1}{3}(5\hat{i}+2\hat{j}+2\hat{k}).$
176
MediumMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{c}$ એ સદિશો $\overrightarrow{a}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$ ને લંબ સદિશ છે. જો $\overrightarrow{c}\cdot(\hat{i}+\hat{j}+3\hat{k})=8$ હોય,તો $\overrightarrow{c}\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b})$ ની કિંમત ...... થાય.
A
$24$
B
$28$
C
$36$
D
$39$

Solution

(B) સદિશ $\overrightarrow{c}$ એ $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ બંનેને લંબ હોવાથી,તે તેમના સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}$ ને સમાંતર હશે. તેથી,આપણે $\overrightarrow{c}=\lambda(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b})$ લખી શકીએ,જ્યાં $\lambda$ એક અદિશ છે.
પ્રથમ,$\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}=\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -1 \\ 1 & 2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1 - (-2)) - \hat{j}(1 - (-1)) + \hat{k}(2 - 1) = 3\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}.$
આપેલ છે કે $\overrightarrow{c}\cdot(\hat{i}+\hat{j}+3\hat{k})=8,$ તેથી $\overrightarrow{c}=\lambda(3\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k})$ મૂકતા:
$\lambda(3\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k})\cdot(\hat{i}+\hat{j}+3\hat{k})=8$
$\lambda(3(1) + (-2)(1) + (1)(3)) = 8$
$\lambda(3 - 2 + 3) = 8 \Rightarrow 4\lambda = 8 \Rightarrow \lambda = 2.$
હવે,$\overrightarrow{c}\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b})$ ની કિંમત શોધીએ:
$\overrightarrow{c}\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}) = \lambda(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b})\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}) = \lambda|\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}|^2.$
$|\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}|^2 = 3^2 + (-2)^2 + 1^2 = 9 + 4 + 1 = 14.$
તેથી,$\overrightarrow{c}\cdot(\overrightarrow{a}\times\overrightarrow{b}) = 2 \times 14 = 28.$
177
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે શૂન્યેતર સદિશો છે જે એકબીજાને લંબ છે અને $|\vec{a}|=|\vec{b}|$ છે. જો $|\vec{a} \times \vec{b}|=|\vec{a}|$ હોય,તો સદિશો $(\vec{a}+\vec{b}+(\vec{a} \times \vec{b}))$ અને $\vec{a}$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\sin^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right)$
D
$\sin^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{6}}\right)$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\vec{a}|=|\vec{b}|$ અને $\vec{a} \perp \vec{b}$.
વળી,$|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}|$.
કારણ કે $\vec{a} \perp \vec{b}$,તેથી $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}||\vec{b}| \sin 90^{\circ} = |\vec{a}||\vec{b}|$.
આ કિંમત આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા: $|\vec{a}||\vec{b}| = |\vec{a}|$.
કારણ કે $\vec{a}$ શૂન્યેતર સદિશ છે,$|\vec{a}| \neq 0$,તેથી $|\vec{b}| = 1$. પરિણામે,$|\vec{a}| = 1$.
આમ,$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ પરસ્પર લંબ એકમ સદિશો છે.
ધારો કે $\vec{a} = \hat{i}$ અને $\vec{b} = \hat{j}$. તો $\vec{a} \times \vec{b} = \hat{i} \times \hat{j} = \hat{k}$.
ધારો કે $\vec{v} = \vec{a} + \vec{b} + (\vec{a} \times \vec{b}) = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{v}$ અને $\vec{a}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{\vec{v} \cdot \vec{a}}{|\vec{v}| |\vec{a}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{v} \cdot \vec{a} = (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \cdot \hat{i} = 1$.
$|\vec{v}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$ અને $|\vec{a}| = 1$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{3} \times 1} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$.
178
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+\alpha \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\vec{b}=3 \hat{i}-\alpha \hat{j}+\hat{k}$ છે. જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે અને તેનું ક્ષેત્રફળ $8 \sqrt{3}$ ચોરસ એકમ હોય,તો $\vec{a} \cdot \vec{b}$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$10$
B
$2$
C
$5$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + \alpha \hat{j} + 3 \hat{k}$ અને $\vec{b} = 3 \hat{i} - \alpha \hat{j} + \hat{k}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\vec{a} \times \vec{b}| = 8 \sqrt{3}$ છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધીએ:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & \alpha & 3 \\ 3 & -\alpha & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(\alpha - (-3\alpha)) - \hat{j}(1 - 9) + \hat{k}(-\alpha - 3\alpha) = 4\alpha \hat{i} + 8 \hat{j} - 4\alpha \hat{k}$.
હવે,તેનું માન શોધીએ:
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{(4\alpha)^2 + 8^2 + (-4\alpha)^2} = \sqrt{16\alpha^2 + 64 + 16\alpha^2} = \sqrt{32\alpha^2 + 64}$.
આપેલ ક્ષેત્રફળ સાથે સરખાવતા:
$\sqrt{32\alpha^2 + 64} = 8 \sqrt{3} \Rightarrow 32\alpha^2 + 64 = 64 \times 3 = 192$.
$32\alpha^2 = 192 - 64 = 128 \Rightarrow \alpha^2 = 4$.
છેલ્લે,અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b}$ શોધીએ:
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(3) + (\alpha)(-\alpha) + (3)(1) = 3 - \alpha^2 + 3 = 6 - \alpha^2$.
$\alpha^2 = 4$ મૂકતા,આપણને $\vec{a} \cdot \vec{b} = 6 - 4 = 2$ મળે છે.
179
MediumMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=\hat{i}+5\hat{j}+\alpha\hat{k}$,$\overrightarrow{b}=\hat{i}+3\hat{j}+\beta\hat{k}$ અને $\overrightarrow{c}=-\hat{i}+2\hat{j}-3\hat{k}$ ત્રણ સદિશો છે,જેથી $|\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{c}|=5\sqrt{3}$ અને $\overrightarrow{a}$ એ $\overrightarrow{b}$ ને લંબ છે. તો $|\vec{a}|^{2}$ ની મહત્તમ કિંમત .... છે.
A
$60$
B
$70$
C
$80$
D
$90$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$,તેથી $(1)(1) + (5)(3) + (\alpha)(\beta) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $1 + 15 + \alpha\beta = 0$,એટલે કે $\alpha\beta = -16$.
આગળ,$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 3 & \beta \\ -1 & 2 & -3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-9 - 2\beta) - \hat{j}(-3 + \beta) + \hat{k}(2 + 3) = (-9 - 2\beta)\hat{i} + (3 - \beta)\hat{j} + 5\hat{k}$.
આપેલ છે કે $|\vec{b} \times \vec{c}| = 5\sqrt{3}$,તેથી $|\vec{b} \times \vec{c}|^2 = 75$.
$(-9 - 2\beta)^2 + (3 - \beta)^2 + 5^2 = 75$
$(81 + 36\beta + 4\beta^2) + (9 - 6\beta + \beta^2) + 25 = 75$
$5\beta^2 + 30\beta + 115 = 75$
$5\beta^2 + 30\beta + 40 = 0 \Rightarrow \beta^2 + 6\beta + 8 = 0$.
$\beta$ માટે ઉકેલતા,$(\beta + 4)(\beta + 2) = 0$,તેથી $\beta = -4$ અથવા $\beta = -2$.
જો $\beta = -4$,તો $\alpha = 4$. જો $\beta = -2$,તો $\alpha = 8$.
હવે,$|\vec{a}|^2 = 1^2 + 5^2 + \alpha^2 = 26 + \alpha^2$.
$\alpha = 4$ માટે,$|\vec{a}|^2 = 26 + 16 = 42$.
$\alpha = 8$ માટે,$|\vec{a}|^2 = 26 + 64 = 90$.
સૌથી મોટી કિંમત $90$ છે.
180
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ પરસ્પર લંબ સદિશો છે અને સમાન માન ધરાવે છે. જો સદિશ $\vec{r}$ એ $\vec{a} \times \{(\vec{r}-\vec{b}) \times \vec{a}\} + \vec{b} \times \{(\vec{r}-\vec{c}) \times \vec{b}\} + \vec{c} \times \{(\vec{r}-\vec{a}) \times \vec{c}\} = \vec{0}$ નું સમાધાન કરે,તો $\vec{r}$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{1}{3}(\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})$
B
$\frac{1}{3}(2\vec{a}+\vec{b}-\vec{c})$
C
$\frac{1}{2}(\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})$
D
$\frac{1}{2}(\vec{a}+\vec{b}+2\vec{c})$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ સમાન માન ધરાવતા પરસ્પર લંબ સદિશો છે,ધારો કે $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = k$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિયમ $\vec{u} \times (\vec{v} \times \vec{w}) = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{u} \cdot \vec{v})\vec{w}$ નો ઉપયોગ કરીને,દરેક પદનું વિસ્તરણ કરતા:
$\vec{a} \times \{(\vec{r}-\vec{b}) \times \vec{a}\} = (\vec{a} \cdot \vec{a})(\vec{r}-\vec{b}) - (\vec{a} \cdot (\vec{r}-\vec{b}))\vec{a} = k^2(\vec{r}-\vec{b}) - (\vec{a} \cdot \vec{r})\vec{a}$.
તે જ રીતે,$\vec{b} \times \{(\vec{r}-\vec{c}) \times \vec{b}\} = k^2(\vec{r}-\vec{c}) - (\vec{b} \cdot \vec{r})\vec{b}$ અને $\vec{c} \times \{(\vec{r}-\vec{a}) \times \vec{c}\} = k^2(\vec{r}-\vec{a}) - (\vec{c} \cdot \vec{r})\vec{c}$.
આ બધાનો સરવાળો કરતા,આપણને $k^2(3\vec{r} - (\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})) - ((\vec{a} \cdot \vec{r})\vec{a} + (\vec{b} \cdot \vec{r})\vec{b} + (\vec{c} \cdot \vec{r})\vec{c}) = \vec{0}$ મળે છે.
કારણ કે $\vec{r} = x\vec{a} + y\vec{b} + z\vec{c}$ જ્યાં $x = \frac{\vec{r} \cdot \vec{a}}{k^2}$,$y = \frac{\vec{r} \cdot \vec{b}}{k^2}$,$z = \frac{\vec{r} \cdot \vec{c}}{k^2}$,તેથી પદાવલિ $k^2(3\vec{r} - (\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})) - k^2(x\vec{a} + y\vec{b} + z\vec{c}) = \vec{0}$ બને છે.
આનું સાદું રૂપ $3\vec{r} - (\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}) - \vec{r} = \vec{0}$ થાય છે,જે $2\vec{r} = \vec{a}+\vec{b}+\vec{c}$ આપે છે.
તેથી,$\vec{r} = \frac{1}{2}(\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})$.
181
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}+\hat{j} .$ જો $\vec{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec{a} \cdot \vec{c}=|\vec{c}|, |\vec{c}-\vec{a}|=2 \sqrt{2}$ અને $(\vec{a} \times \vec{b})$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{6}$ હોય,તો $|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$4$
C
$3$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$,તેથી $|\vec{a}|^2 = 2^2 + 1^2 + (-2)^2 = 4 + 1 + 4 = 9$,જેનો અર્થ છે કે $|\vec{a}| = 3$.
આપેલ છે કે $|\vec{c} - \vec{a}| = 2\sqrt{2}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે $|\vec{c}|^2 + |\vec{a}|^2 - 2(\vec{c} \cdot \vec{a}) = (2\sqrt{2})^2 = 8$.
કારણ કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = |\vec{c}|$,ધારો કે $|\vec{c}| = c$. તો $c^2 + 9 - 2c = 8$.
$c^2 - 2c + 1 = 0 \Rightarrow (c - 1)^2 = 0 \Rightarrow c = 1$. આમ,$|\vec{c}| = 1$.
હવે,$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-2)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(2 - 1) = 2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું માન $|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}| = |\vec{a} \times \vec{b}| |\vec{c}| \sin(\theta)$,જ્યાં $\theta = \frac{\pi}{6}$.
$|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}| = (3)(1) \sin(\frac{\pi}{6}) = 3 \times \frac{1}{2} = \frac{3}{2}$.
182
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{p}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{q}=\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ બે સદિશો છે. જો સદિશ $\vec{r}=(\alpha \hat{i}+\beta \hat{j}+\gamma \hat{k})$ એ $(\vec{p}+\vec{q})$ અને $(\vec{p}-\vec{q})$ બંને સદિશોને લંબ હોય,અને $|\vec{r}|=\sqrt{3}$ હોય,તો $|\alpha|+|\beta|+|\gamma|$ ની કિંમત $.....$ થાય.
A
$3$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\vec{p}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{q}=\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,સદિશોનો સરવાળો અને તફાવત શોધો:
$\vec{p}+\vec{q} = 3\hat{i} + 5\hat{j} + 2\hat{k}$
$\vec{p}-\vec{q} = \hat{i} + \hat{j} + 0\hat{k}$
સદિશ $\vec{r}$ એ $(\vec{p}+\vec{q})$ અને $(\vec{p}-\vec{q})$ બંનેને લંબ હોવાથી,તે તેમના સદિશ ગુણાકાર (cross product) ને સમાંતર હશે:
$(\vec{p}+\vec{q}) \times (\vec{p}-\vec{q}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 5 & 2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = -2\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$.
ધારો કે $\vec{v} = -2\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$. તેનું માન $|\vec{v}| = \sqrt{4+4+4} = 2\sqrt{3}$ છે.
સદિશ $\vec{r} = \pm |\vec{r}| \frac{\vec{v}}{|\vec{v}|} = \pm \sqrt{3} \frac{-2\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}}{2\sqrt{3}} = \pm (-\hat{i} + \hat{j} - \hat{k})$ છે.
આમ,$|\alpha|=1, |\beta|=1, |\gamma|=1$ મળે.
તેથી,$|\alpha|+|\beta|+|\gamma| = 1+1+1 = 3$.
183
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{b}=\hat{i}+\hat{j}+\lambda \hat{k}, \lambda \in R$. જો $\vec{a}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec{a} \times \vec{b}=13 \hat{i}-\hat{j}-4 \hat{k}$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b}+21=0$ થાય,તો $(\vec{b}-\vec{a}) \cdot(\hat{k}-\hat{j})+(\vec{b}+\vec{a}) \cdot(\hat{i}-\hat{k})$ ની કિંમત શોધો.
A
$36$
B
$22$
C
$14$
D
$19$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = 13 \hat{i} - \hat{j} - 4 \hat{k}$. કારણ કે $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{b} = 0$,તેથી $(13 \hat{i} - \hat{j} - 4 \hat{k}) \cdot (\hat{i} + \hat{j} + \lambda \hat{k}) = 0$.
$13 - 1 - 4\lambda = 0 \Rightarrow 4\lambda = 12 \Rightarrow \lambda = 3$.
આમ,$\vec{b} = \hat{i} + \hat{j} + 3 \hat{k}$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિયમ $(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{b} = (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{b} - (\vec{b} \cdot \vec{b}) \vec{a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{b} = (13 \hat{i} - \hat{j} - 4 \hat{k}) \times (\hat{i} + \hat{j} + 3 \hat{k}) = \hat{i}(-3+4) - \hat{j}(39+4) + \hat{k}(13+1) = \hat{i} - 43 \hat{j} + 14 \hat{k}$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = -21$ અને $|\vec{b}|^2 = 1^2 + 1^2 + 3^2 = 11$,તેથી $-21 \vec{b} - 11 \vec{a} = \hat{i} - 43 \hat{j} + 14 \hat{k}$.
$-21(\hat{i} + \hat{j} + 3 \hat{k}) - 11 \vec{a} = \hat{i} - 43 \hat{j} + 14 \hat{k} \Rightarrow 11 \vec{a} = -22 \hat{i} + 22 \hat{j} - 77 \hat{k} \Rightarrow \vec{a} = -2 \hat{i} + 2 \hat{j} - 7 \hat{k}$.
હવે,$(\vec{b}-\vec{a}) \cdot(\hat{k}-\hat{j})+(\vec{b}+\vec{a}) \cdot(\hat{i}-\hat{k})$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{b}-\vec{a} = (1 - (-2))\hat{i} + (1 - 2)\hat{j} + (3 - (-7))\hat{k} = 3 \hat{i} - \hat{j} + 10 \hat{k}$.
$\vec{b}+\vec{a} = (1 - 2)\hat{i} + (1 + 2)\hat{j} + (3 - 7)\hat{k} = -\hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}$.
$(\vec{b}-\vec{a}) \cdot(\hat{k}-\hat{j}) = (3 \hat{i} - \hat{j} + 10 \hat{k}) \cdot (0 \hat{i} - 1 \hat{j} + 1 \hat{k}) = 0 + 1 + 10 = 11$.
$(\vec{b}+\vec{a}) \cdot(\hat{i}-\hat{k}) = (-\hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}) \cdot (1 \hat{i} + 0 \hat{j} - 1 \hat{k}) = -1 + 0 + 4 = 3$.
સરવાળો $= 11 + 3 = 14$.
184
MediumMCQ
ધારો કે $\theta$ એ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે,જ્યાં $|\vec{a}|=4, |\vec{b}|=3$ અને $\theta \in \left(\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{3}\right)$. તો $|(\vec{a}-\vec{b}) \times (\vec{a}+\vec{b})|^{2} + 4(\vec{a} \cdot \vec{b})^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$576$
B
$489$
C
$578$
D
$598$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|\vec{a}|=4$ અને $|\vec{b}|=3$.
આપણે $|(\vec{a}-\vec{b}) \times (\vec{a}+\vec{b})|^{2} + 4(\vec{a} \cdot \vec{b})^{2}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા:
$(\vec{a}-\vec{b}) \times (\vec{a}+\vec{b}) = \vec{a} \times \vec{a} + \vec{a} \times \vec{b} - \vec{b} \times \vec{a} - \vec{b} \times \vec{b}$.
કારણ કે $\vec{a} \times \vec{a} = 0$ અને $\vec{b} \times \vec{b} = 0$,અને $\vec{b} \times \vec{a} = -(\vec{a} \times \vec{b})$,તેથી:
$(\vec{a}-\vec{b}) \times (\vec{a}+\vec{b}) = 0 + \vec{a} \times \vec{b} + \vec{a} \times \vec{b} - 0 = 2(\vec{a} \times \vec{b})$.
હવે,$|2(\vec{a} \times \vec{b})|^{2} = 4|\vec{a} \times \vec{b}|^{2} = 4|\vec{a}|^{2}|\vec{b}|^{2} \sin^{2} \theta$.
વળી,$4(\vec{a} \cdot \vec{b})^{2} = 4(|\vec{a}||\vec{b}| \cos \theta)^{2} = 4|\vec{a}|^{2}|\vec{b}|^{2} \cos^{2} \theta$.
આ બંનેનો સરવાળો કરતા:
$4|\vec{a}|^{2}|\vec{b}|^{2} \sin^{2} \theta + 4|\vec{a}|^{2}|\vec{b}|^{2} \cos^{2} \theta = 4|\vec{a}|^{2}|\vec{b}|^{2} (\sin^{2} \theta + \cos^{2} \theta) = 4|\vec{a}|^{2}|\vec{b}|^{2}$.
$|\vec{a}|=4$ અને $|\vec{b}|=3$ ની કિંમતો મૂકતા:
$4 \times (4)^{2} \times (3)^{2} = 4 \times 16 \times 9 = 576$.
185
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો પરના સદિશો છે જેનું ક્ષેત્રફળ $2 \sqrt{2}$ છે. ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો લઘુકોણ છે. આપેલ છે કે $|\vec{a}|=1$ અને $|\vec{a} \cdot \vec{b}|=|\vec{a} \times \vec{b}|$. જો $\vec{c}=2 \sqrt{2}(\vec{a} \times \vec{b})-2 \vec{b}$ હોય,તો $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$-\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{5 \pi}{6}$
D
$\frac{3 \pi}{4}$

Solution

(D) વિકર્ણો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\vec{a} \times \vec{b}| = 2 \sqrt{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,$|\vec{a} \times \vec{b}| = 4 \sqrt{2}$.
આપેલ છે કે $|\vec{a}|=1$ અને $|\vec{a} \cdot \vec{b}| = |\vec{a} \times \vec{b}|$,તેથી આપણી પાસે $|\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta = |\vec{a}| |\vec{b}| \sin \theta$ છે,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
કારણ કે $\theta$ લઘુકોણ છે,$\cos \theta = \sin \theta \Rightarrow \theta = \frac{\pi}{4}$.
હવે,$|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}| |\vec{b}| \sin \frac{\pi}{4} = 1 \cdot |\vec{b}| \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} = 4 \sqrt{2} \Rightarrow |\vec{b}| = 8$.
આપેલ છે કે $\vec{c} = 2 \sqrt{2}(\vec{a} \times \vec{b}) - 2 \vec{b}$.
કારણ કે $(\vec{a} \times \vec{b})$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ છે,સદિશો $(2 \sqrt{2}(\vec{a} \times \vec{b}))$ અને $(-2 \vec{b})$ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$|\vec{c}|^2 = |2 \sqrt{2}(\vec{a} \times \vec{b})|^2 + |-2 \vec{b}|^2 = 8(4 \sqrt{2})^2 + 4(8)^2 = 8(32) + 4(64) = 256 + 256 = 512$.
$|\vec{c}| = \sqrt{512} = 16 \sqrt{2}$.
હવે,$\vec{b} \cdot \vec{c} = \vec{b} \cdot (2 \sqrt{2}(\vec{a} \times \vec{b}) - 2 \vec{b}) = 2 \sqrt{2} (\vec{b} \cdot (\vec{a} \times \vec{b})) - 2 |\vec{b}|^2 = 0 - 2(8)^2 = -128$.
ધારો કે $\alpha$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે. તો $\cos \alpha = \frac{\vec{b} \cdot \vec{c}}{|\vec{b}| |\vec{c}|} = \frac{-128}{8 \cdot 16 \sqrt{2}} = \frac{-128}{128 \sqrt{2}} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\alpha = \frac{3 \pi}{4}$.
Solution diagram
186
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{c}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+2 \hat{k}$ છે. તો એવા સદિશો $\vec{b}$ ની સંખ્યા શોધો કે જેથી $\vec{b} \times \vec{c}=\vec{a}$ અને $|\vec{b}| \in\{1, 2, \ldots, 10\}$ થાય.
A
$3$
B
$1$
C
$2$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{c} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
આપણને શરત $\vec{b} \times \vec{c} = \vec{a}$ આપેલ છે.
સદિશ ગુણાકારની વ્યાખ્યા મુજબ,સદિશ $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ હોવો જોઈએ.
આનો અર્થ એ થાય કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$ થવું જોઈએ.
ચાલો આપણે ડોટ પ્રોડક્ટ $\vec{a} \cdot \vec{c}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{a} \cdot \vec{c} = (1)(2) + (1)(-3) + (-1)(2) = 2 - 3 - 2 = -3$.
અહીં $\vec{a} \cdot \vec{c} = -3 \neq 0$ હોવાથી,સદિશ $\vec{a}$ એ $\vec{c}$ ને લંબ નથી.
તેથી,એવો કોઈ સદિશ $\vec{b}$ અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી કે જેથી $\vec{b} \times \vec{c} = \vec{a}$ થાય.
આમ,આવા સદિશો $\vec{b}$ ની સંખ્યા $0$ છે.
187
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a} = \alpha \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b} = -2 \hat{i} + \alpha \hat{j} + \hat{k}$,જ્યાં $\alpha \in R$. જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ,જેની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,તે $\sqrt{15(\alpha^{2} + 4)}$ હોય,તો $2|\vec{a}|^{2} + (\vec{a} \cdot \vec{b})|\vec{b}|^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$7$
C
$9$
D
$14$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} = \alpha \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b} = -2 \hat{i} + \alpha \hat{j} + \hat{k}$.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\vec{a} \times \vec{b}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ \alpha & 2 & -1 \\ -2 & \alpha & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 + \alpha) - \hat{j}(\alpha - 2) + \hat{k}(\alpha^{2} + 4)$.
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{(\alpha + 2)^{2} + (\alpha - 2)^{2} + (\alpha^{2} + 4)^{2}} = \sqrt{\alpha^{2} + 4\alpha + 4 + \alpha^{2} - 4\alpha + 4 + (\alpha^{2} + 4)^{2}} = \sqrt{2(\alpha^{2} + 4) + (\alpha^{2} + 4)^{2}}$.
આપેલ છે કે $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{15(\alpha^{2} + 4)}$,તેથી $2(\alpha^{2} + 4) + (\alpha^{2} + 4)^{2} = 15(\alpha^{2} + 4)$.
$(\alpha^{2} + 4)$ વડે ભાગતા,આપણને $2 + (\alpha^{2} + 4) = 15$ મળે છે,તેથી $\alpha^{2} + 4 = 13$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha^{2} = 9$.
હવે,$|\vec{a}|^{2} = \alpha^{2} + 2^{2} + (-1)^{2} = \alpha^{2} + 5 = 9 + 5 = 14$.
$|\vec{b}|^{2} = (-2)^{2} + \alpha^{2} + 1^{2} = 4 + \alpha^{2} + 1 = \alpha^{2} + 5 = 14$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \alpha(-2) + 2(\alpha) + (-1)(1) = -2\alpha + 2\alpha - 1 = -1$.
અંતે,$2|\vec{a}|^{2} + (\vec{a} \cdot \vec{b})|\vec{b}|^{2} = 2(14) + (-1)(14) = 28 - 14 = 14$.
188
MediumMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a} = \alpha \hat{i} + 3 \hat{j} - \hat{k}$,$\overrightarrow{b} = 3 \hat{i} - \beta \hat{j} + 4 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{c} = \hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$ જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{R}$,ત્રણ સદિશો છે. જો $\overrightarrow{a}$ નો $\overrightarrow{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{10}{3}$ હોય અને $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{c} = -6 \hat{i} + 10 \hat{j} + 7 \hat{k}$ હોય,તો $\alpha + \beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(A) $\overrightarrow{a}$ નો $\overrightarrow{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{c}}{|\overrightarrow{c}|} = \frac{10}{3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{c} = (\alpha)(1) + (3)(2) + (-1)(-2) = \alpha + 6 + 2 = \alpha + 8$ ગણતા.
$|\overrightarrow{c}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + (-2)^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ ગણતા.
આમ,$\frac{\alpha + 8}{3} = \frac{10}{3} \Rightarrow \alpha + 8 = 10 \Rightarrow \alpha = 2$.
હવે,આપણે $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{c}$ ગણીએ:
$\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -\beta & 4 \\ 1 & 2 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2\beta - 8) - \hat{j}(-6 - 4) + \hat{k}(6 + \beta) = (2\beta - 8)\hat{i} + 10\hat{j} + (6 + \beta)\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{c} = -6 \hat{i} + 10 \hat{j} + 7 \hat{k}$,ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$2\beta - 8 = -6 \Rightarrow 2\beta = 2 \Rightarrow \beta = 1$.
તેથી,$\alpha + \beta = 2 + 1 = 3$.
189
DifficultMCQ
એક સદિશ $\vec{a}$ એ સદિશો $\hat{i}$ અને $\hat{i}+\hat{j}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ અને સદિશો $\hat{i}-\hat{j}$ અને $\hat{i}+\hat{k}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલની છેદરેખાને સમાંતર છે. $\vec{a}$ અને સદિશ $\vec{b}=\hat{i}-2\hat{j}+2\hat{k}$ વચ્ચેનો ગુરુકોણ કેટલો છે?
A
$\frac{3\pi}{4}$
B
$\frac{2\pi}{3}$
C
$\frac{4\pi}{5}$
D
$\frac{5\pi}{6}$

Solution

(A) પ્રથમ સમતલનો અભિલંબ $\vec{n}_{1} = \hat{i} \times (\hat{i} + \hat{j}) = \hat{k}$ છે.
બીજા સમતલનો અભિલંબ $\vec{n}_{2} = (\hat{i} - \hat{j}) \times (\hat{i} + \hat{k}) = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
છેદરેખા $\vec{v} = \vec{n}_{1} \times \vec{n}_{2} = \hat{k} \times (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = -\hat{i} + \hat{j}$ ને સમાંતર છે.
તેથી,$\vec{a} = -\hat{i} + \hat{j}$.
આપેલ છે કે $\vec{b} = \hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$.
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ થાય.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (-1)(1) + (1)(-2) + (0)(2) = -1 - 2 = -3$.
$|\vec{a}| = \sqrt{(-1)^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
$|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = 3$.
$\cos \theta = \frac{-3}{\sqrt{2} \times 3} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
આમ,ગુરુકોણ $\theta = \frac{3\pi}{4}$ થાય.
190
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a} = \alpha \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = 2 \hat{i} + \hat{j} - \alpha \hat{k}$,જ્યાં $\alpha > 0$. જો $\vec{a} \times \vec{b}$ નો સદિશ $\vec{c} = -\hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$ પરનો પ્રક્ષેપ $30$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{15}{2}$
B
$8$
C
$\frac{13}{2}$
D
$7$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ \alpha & 1 & -1 \\ 2 & 1 & -\alpha \end{vmatrix} = (1 - \alpha) \hat{i} + (\alpha^2 - 2) \hat{j} + (\alpha - 2) \hat{k}$.
ધારો કે $\vec{v} = \vec{a} \times \vec{b}$ અને $\vec{c} = -\hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$. સદિશ $\vec{c}$ નું માન $|\vec{c}| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + (-2)^2} = 3$ છે.
પ્રક્ષેપનું સૂત્ર $\frac{\vec{v} \cdot \vec{c}}{|\vec{c}|} = 30$ છે.
$\vec{v} \cdot \vec{c} = (1 - \alpha)(-1) + (\alpha^2 - 2)(2) + (\alpha - 2)(-2) = 2\alpha^2 - \alpha - 1$.
તેથી,$\frac{2\alpha^2 - \alpha - 1}{3} = 30 \implies 2\alpha^2 - \alpha - 91 = 0$.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા,$(\alpha - 7)(2\alpha + 13) = 0$.
તેથી $\alpha = 7$ અથવા $\alpha = -\frac{13}{2}$.
શરત $\alpha > 0$ હોવાથી,$\alpha = 7$ મળે.
191
AdvancedMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ અસમતલીય સદિશો છે જેથી $\vec{a} \times \vec{b} = 4\vec{c}$,$\vec{b} \times \vec{c} = 9\vec{a}$ અને $\vec{c} \times \vec{a} = \alpha\vec{b}$,જ્યાં $\alpha > 0$. જો $|\vec{a}| + |\vec{b}| + |\vec{c}| = 36$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$33$
B
$34$
C
$35$
D
$36$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = 4\vec{c}$,$\vec{b} \times \vec{c} = 9\vec{a}$,અને $\vec{c} \times \vec{a} = \alpha\vec{b}$.
પ્રથમ સમીકરણનું માન લેતા: $|\vec{a} \times \vec{b}| = |4\vec{c}| \implies |\vec{a}||\vec{b}| = 4|\vec{c}|$.
તે જ રીતે,$|\vec{b}||\vec{c}| = 9|\vec{a}|$ અને $|\vec{c}||\vec{a}| = \alpha|\vec{b}|$.
આ ત્રણેય સમીકરણોનો ગુણાકાર કરતા: $(|\vec{a}||\vec{b}||\vec{c}|)^2 = 36\alpha |\vec{a}||\vec{b}||\vec{c}| \implies |\vec{a}||\vec{b}||\vec{c}| = 36\alpha$.
સમીકરણો ઉકેલતા $|\vec{a}| = 2\sqrt{\alpha}, |\vec{b}| = 6, |\vec{c}| = 3\sqrt{\alpha}$ મળે છે.
સરવાળો $|\vec{a}| + |\vec{b}| + |\vec{c}| = 36$ માં કિંમતો મુકતા: $2\sqrt{\alpha} + 6 + 3\sqrt{\alpha} = 36 \implies 5\sqrt{\alpha} = 30 \implies \sqrt{\alpha} = 6 \implies \alpha = 36$.
192
DifficultMCQ
ધારો કે સદિશ $\vec{a}$ નું માન $9$ છે. ધારો કે સદિશ $\vec{b}$ એવો છે કે દરેક $(x, y) \in \mathbb{R} \times \mathbb{R} \setminus \{(0,0)\}$ માટે,સદિશ $(x \vec{a} + y \vec{b})$ એ સદિશ $(6y \vec{a} - 18x \vec{b})$ ને લંબ છે. તો $|\vec{a} \times \vec{b}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$9 \sqrt{3}$
B
$27 \sqrt{3}$
C
$9$
D
$81$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\vec{a}| = 9$. કારણ કે $(x \vec{a} + y \vec{b}) \perp (6y \vec{a} - 18x \vec{b})$,તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(x \vec{a} + y \vec{b}) \cdot (6y \vec{a} - 18x \vec{b}) = 0$
$6xy |\vec{a}|^2 - 18x^2 (\vec{a} \cdot \vec{b}) + 6y^2 (\vec{a} \cdot \vec{b}) - 18xy |\vec{b}|^2 = 0$
$6xy (|\vec{a}|^2 - 3|\vec{b}|^2) + (\vec{a} \cdot \vec{b})(6y^2 - 18x^2) = 0$
આ સમીકરણ દરેક $(x, y)$ માટે સાચું હોવાથી,$xy$,$x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$|\vec{a}|^2 - 3|\vec{b}|^2 = 0 \implies |\vec{b}|^2 = \frac{|\vec{a}|^2}{3} = \frac{81}{3} = 27$
$\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$
હવે,$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 |\vec{b}|^2 - (\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = 81 \times 27 - 0 = 2187$
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{2187} = \sqrt{81 \times 27} = 9 \times 3 \sqrt{3} = 27 \sqrt{3}$.
193
AdvancedMCQ
ધારો કે $\vec{u}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{v}=-3 \hat{j}+2 \hat{k}$ એ $R^3$ માં સદિશો છે અને $\vec{w}$ એ $XY$-સમતલમાં એકમ સદિશ છે. તો,$|(\vec{u} \times \vec{v}) \cdot \vec{w}|$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધો.
A
$\sqrt{5}$
B
$\sqrt{12}$
C
$\sqrt{13}$
D
$\sqrt{17}$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $\vec{u}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{v}=-3 \hat{j}+2 \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{u} \times \vec{v}$ શોધો:
$\vec{u} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & 1 \\ 0 & -3 & 2 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(-2 - (-3)) - \hat{j}(4 - 0) + \hat{k}(-6 - 0)$
$= \hat{i}(1) - 4 \hat{j} - 6 \hat{k} = \hat{i} - 4 \hat{j} - 6 \hat{k}$.
$\vec{w}$ એ $XY$-સમતલમાં એકમ સદિશ હોવાથી,તેને $\vec{w} = \cos \theta \hat{i} + \sin \theta \hat{j}$ તરીકે દર્શાવી શકાય.
હવે,અદિશ ગુણાકાર $|(\vec{u} \times \vec{v}) \cdot \vec{w}|$ શોધો:
$|(\hat{i} - 4 \hat{j} - 6 \hat{k}) \cdot (\cos \theta \hat{i} + \sin \theta \hat{j})| = |\cos \theta - 4 \sin \theta|$.
$a \cos \theta + b \sin \theta$ સ્વરૂપના પદનું મહત્તમ મૂલ્ય $\sqrt{a^2 + b^2}$ થાય છે.
અહીં,$a = 1$ અને $b = -4$ છે.
મહત્તમ મૂલ્ય $= \sqrt{1^2 + (-4)^2} = \sqrt{1 + 16} = \sqrt{17}$.
194
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+2 \hat{j}+\lambda \hat{k}$,$\vec{b}=3 \hat{i}-5 \hat{j}-\lambda \hat{k}$,$\vec{a} \cdot \vec{c}=7$,$2 \vec{b} \cdot \vec{c}+43=0$,અને $\vec{a} \times \vec{c}=\vec{b} \times \vec{c}$ છે. તો $|\vec{a} \cdot \vec{b}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$2$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a}=\hat{i}+2 \hat{j}+\lambda \hat{k}$ અને $\vec{b}=3 \hat{i}-5 \hat{j}-\lambda \hat{k}$.
$\vec{a} \times \vec{c}=\vec{b} \times \vec{c}$ પરથી,$(\vec{a}-\vec{b}) \times \vec{c} = \vec{0}$ મળે.
આનો અર્થ એ છે કે $(\vec{a}-\vec{b})$ એ $\vec{c}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\vec{a}-\vec{b} = \mu \vec{c}$ કોઈ અદિશ $\mu$ માટે.
$\vec{a}-\vec{b} = (1-3)\hat{i} + (2-(-5))\hat{j} + (\lambda - (-\lambda))\hat{k} = -2\hat{i} + 7\hat{j} + 2\lambda\hat{k}$ ગણતા.
આમ,$\mu \vec{c} = -2\hat{i} + 7\hat{j} + 2\lambda\hat{k}$.
$\vec{a} \cdot \vec{c} = 7$ આપેલ હોવાથી,$\vec{a} \cdot (\frac{1}{\mu} (-2\hat{i} + 7\hat{j} + 2\lambda\hat{k})) = 7$,જે $-2 + 14 + 2\lambda^2 = 7\mu$ આપે છે,એટલે કે $12 + 2\lambda^2 = 7\mu$.
$2\vec{b} \cdot \vec{c} = -43$ આપેલ હોવાથી,$\vec{b} \cdot (\frac{1}{\mu} (-2\hat{i} + 7\hat{j} + 2\lambda\hat{k})) = -\frac{43}{2}$,જે $-6 - 35 - 2\lambda^2 = -\frac{43}{2}\mu$ આપે છે,એટલે કે $41 + 2\lambda^2 = \frac{43}{2}\mu$.
સમીકરણો $2\lambda^2 = 7\mu - 12$ અને $2\lambda^2 = \frac{43}{2}\mu - 41$ ઉકેલતા,$7\mu - 12 = 21.5\mu - 41$ મળે,તેથી $14.5\mu = 29$,જે $\mu = 2$ આપે છે.
ત્યારબાદ $2\lambda^2 = 7(2) - 12 = 2$,તેથી $\lambda^2 = 1$.
અંતે,$\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(3) + (2)(-5) + (\lambda)(-\lambda) = 3 - 10 - \lambda^2 = -7 - 1 = -8$.
આમ,$|\vec{a} \cdot \vec{b}| = |-8| = 8$.
195
DifficultMCQ
સદિશ $\vec{a}=-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ ને કાટખૂણે ફેરવવામાં આવે છે,જે તેના માર્ગમાં $y$-અક્ષમાંથી પસાર થાય છે અને પરિણામી સદિશ $\vec{b}$ છે. તો $3 \vec{a}+\sqrt{2} \vec{b}$ નો $\vec{c}=5 \hat{i}+4 \hat{j}+3 \hat{k}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$3 \sqrt{2}$
B
$1$
C
$\sqrt{6}$
D
$2 \sqrt{3}$

Solution

(A) આપેલ છે $\vec{a} = -\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$. સદિશ $\vec{b}$ એ $\vec{a}$ ને $90^{\circ}$ ફેરવીને મેળવવામાં આવે છે જેથી તે $y$-અક્ષમાંથી પસાર થાય. આનો અર્થ એ છે કે $\vec{b}$ એ $\vec{a}$ અને $\hat{j}$ ના સમતલમાં છે.
તેથી,$\vec{b} = \lambda(\vec{a} \times (\vec{a} \times \hat{j}))$.
ત્રિગુણિત ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $\vec{a} \times \hat{j} = (-\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) \times \hat{j} = -\hat{k} + \hat{i} = \hat{i} - \hat{k}$.
પછી $\vec{a} \times (\vec{a} \times \hat{j}) = (-\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) \times (\hat{i} - \hat{k}) = \hat{j} + 2\hat{k} + 2\hat{i} + \hat{j} = 2\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$.
કારણ કે $|\vec{b}| = |\vec{a}| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + 1^2} = \sqrt{6}$,આપણી પાસે $\sqrt{6} = |\lambda| \sqrt{2^2 + 2^2 + 2^2} = |\lambda| \sqrt{12} = 2\sqrt{3}|\lambda|$.
તેથી,$|\lambda| = \frac{\sqrt{6}}{2\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
કારણ કે $\vec{b}$ એ $y$-અક્ષમાંથી પસાર થાય છે,$\vec{b} \cdot \hat{j} > 0$. $\lambda = -\frac{1}{\sqrt{2}}$ ચકાસતા,$\vec{b} = -\sqrt{2}\hat{i} - \sqrt{2}\hat{j} - \sqrt{2}\hat{k}$. આ $\vec{b} \cdot \hat{j} = -\sqrt{2} < 0$ આપે છે.
$\lambda = \frac{1}{\sqrt{2}}$ ચકાસતા,$\vec{b} = \sqrt{2}\hat{i} + \sqrt{2}\hat{j} + \sqrt{2}\hat{k}$. આ $\vec{b} \cdot \hat{j} = \sqrt{2} > 0$ આપે છે. તેથી $\vec{b} = \sqrt{2}\hat{i} + \sqrt{2}\hat{j} + \sqrt{2}\hat{k}$.
હવે,$3\vec{a} + \sqrt{2}\vec{b} = 3(-\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) + \sqrt{2}(\sqrt{2}\hat{i} + \sqrt{2}\hat{j} + \sqrt{2}\hat{k}) = -\hat{i} + 8\hat{j} + 5\hat{k}$.
$\vec{c} = 5\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{(- \hat{i} + 8\hat{j} + 5\hat{k}) \cdot (5\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k})}{\sqrt{5^2 + 4^2 + 3^2}} = \frac{-5 + 32 + 15}{\sqrt{50}} = \frac{42}{5\sqrt{2}} = \frac{21\sqrt{2}}{5} = 4.2\sqrt{2}$.
196
DifficultMCQ
ધારો કે $\lambda \in R$,$\vec{a} = \lambda \hat{i} + 2 \hat{j} - 3 \hat{k}$,અને $\vec{b} = \hat{i} - \lambda \hat{j} + 2 \hat{k}$. જો $((\vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} \times \vec{b})) \times (\vec{a} - \vec{b}) = 8 \hat{i} - 40 \hat{j} - 24 \hat{k}$ હોય,તો $|\lambda(\vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} - \vec{b})|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$140$
B
$132$
C
$144$
D
$136$

Solution

(A) આપેલ પદ $((\vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} \times \vec{b})) \times (\vec{a} - \vec{b}) = 8 \hat{i} - 40 \hat{j} - 24 \hat{k}$ છે.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના નિયમ $(\vec{u} \times \vec{v}) \times \vec{w} = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{v} \cdot \vec{w})\vec{u}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $\vec{u} = \vec{a} + \vec{b}$,$\vec{v} = \vec{a} \times \vec{b}$,અને $\vec{w} = \vec{a} - \vec{b}$.
અહીં $(\vec{a} + \vec{b}) \cdot (\vec{a} - \vec{b}) = |\vec{a}|^2 - |\vec{b}|^2 = (\lambda^2 + 4 + 9) - (1 + \lambda^2 + 4) = 8$ થાય છે,તેથી પદ $8(\vec{a} \times \vec{b}) = 8 \hat{i} - 40 \hat{j} - 24 \hat{k}$ માં ફેરવાય છે.
આમ,$\vec{a} \times \vec{b} = \hat{i} - 5 \hat{j} - 3 \hat{k}$.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ \lambda & 2 & -3 \\ 1 & -\lambda & 2 \end{vmatrix} = (4 - 3\lambda)\hat{i} - (2\lambda + 3)\hat{j} + (-\lambda^2 - 2)\hat{k}$ ની ગણતરી કરતા.
સરખામણી કરતા: $4 - 3\lambda = 1 \Rightarrow \lambda = 1$. ચકાસણી: $-(2(1) + 3) = -5$ અને $-(1^2 + 2) = -3$. જે સાચું છે.
$\lambda = 1$ માટે,$\vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
તેથી $\vec{a} + \vec{b} = 2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{a} - \vec{b} = 3\hat{j} - 5\hat{k}$.
$(\vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} - \vec{b}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -1 \\ 0 & 3 & -5 \end{vmatrix} = (-5 + 3)\hat{i} - (-10 - 0)\hat{j} + (6 - 0)\hat{k} = -2\hat{i} + 10\hat{j} + 6\hat{k}$.
$\lambda = 1$ હોવાથી,આપણે $|1(-2\hat{i} + 10\hat{j} + 6\hat{k})|^2 = (-2)^2 + 10^2 + 6^2 = 4 + 100 + 36 = 140$ મેળવીએ છીએ.
197
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ સદિશો છે જેથી $|\vec{a}|=\sqrt{31}$,$4|\vec{b}|=|\vec{c}|=2$ અને $2(\vec{a} \times \vec{b})=3(\vec{c} \times \vec{a})$ થાય. જો $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{2\pi}{3}$ હોય,તો $\left(\frac{\vec{a} \times \vec{c}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right)^2$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$6$
B
$9$
C
$12$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ છે કે $2(\vec{a} \times \vec{b}) = 3(\vec{c} \times \vec{a})$.
આને $\vec{a} \times (2\vec{b} + 3\vec{c}) = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{a} = \lambda(2\vec{b} + 3\vec{c})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
આપેલ છે કે $|\vec{a}| = \sqrt{31}$,$|\vec{b}| = 1/2$,અને $|\vec{c}| = 2$.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \frac{2\pi}{3}$ છે,તેથી $\vec{b} \cdot \vec{c} = |\vec{b}||\vec{c}| \cos(2\pi/3) = (1/2)(2)(-1/2) = -1/2$.
હવે,$|\vec{a}|^2 = \lambda^2 |2\vec{b} + 3\vec{c}|^2 = \lambda^2 (4|\vec{b}|^2 + 9|\vec{c}|^2 + 12\vec{b} \cdot \vec{c})$.
$31 = \lambda^2 (4(1/4) + 9(4) + 12(-1/2)) = \lambda^2 (1 + 36 - 6) = 31\lambda^2$.
આમ,$\lambda^2 = 1$,તેથી $\lambda = \pm 1$.
તેથી $\vec{a} = \pm(2\vec{b} + 3\vec{c})$.
આપણે $\left(\frac{\vec{a} \times \vec{c}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right)^2 = \frac{|\vec{a} \times \vec{c}|^2}{(\vec{a} \cdot \vec{b})^2}$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$|\vec{a} \times \vec{c}|^2 = |\pm(2\vec{b} + 3\vec{c}) \times \vec{c}|^2 = |2(\vec{b} \times \vec{c})|^2 = 4|\vec{b} \times \vec{c}|^2 = 4(|\vec{b}|^2|\vec{c}|^2 - (\vec{b} \cdot \vec{c})^2) = 4(1/4 \cdot 4 - (-1/2)^2) = 4(1 - 1/4) = 3$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \pm(2\vec{b} + 3\vec{c}) \cdot \vec{b} = \pm(2|\vec{b}|^2 + 3\vec{b} \cdot \vec{c}) = \pm(2(1/4) + 3(-1/2)) = \pm(1/2 - 3/2) = \pm(-1) = \mp 1$.
તેથી,$(\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = 1$.
તેથી,$\left(\frac{\vec{a} \times \vec{c}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right)^2 = \frac{3}{1} = 3$.
198
DifficultMCQ
$A (2,6,2), B (-4,0, \lambda), C (2,3,-1)$ અને $D (4,5,0)$,જ્યાં $|\lambda| \leq 5$,એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ છે. જો તેનું ક્ષેત્રફળ $18$ ચોરસ એકમ હોય,તો $5-6 \lambda$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$10$
B
$12$
C
$11$
D
$14$

Solution

(C) ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = 18$ દ્વારા મળે છે,તેથી $|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = 36$.
આપેલ શિરોબિંદુઓ: $A(2,6,2), B(-4,0,\lambda), C(2,3,-1), D(4,5,0)$.
સદિશો $\overrightarrow{AC}$ અને $\overrightarrow{BD}$ શોધો:
$\overrightarrow{AC} = (2-2)\hat{i} + (3-6)\hat{j} + (-1-2)\hat{k} = 0\hat{i} - 3\hat{j} - 3\hat{k}$.
$\overrightarrow{BD} = (4-(-4))\hat{i} + (5-0)\hat{j} + (0-\lambda)\hat{k} = 8\hat{i} + 5\hat{j} - \lambda\hat{k}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}$ ની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & -3 & -3 \\ 8 & 5 & -\lambda \end{vmatrix} = \hat{i}(3\lambda + 15) - \hat{j}(0 - (-24)) + \hat{k}(0 - (-24)) = (3\lambda + 15)\hat{i} - 24\hat{j} + 24\hat{k}$.
તેનું માન શોધો:
$|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = \sqrt{(3\lambda + 15)^2 + (-24)^2 + (24)^2} = 36$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(3\lambda + 15)^2 + 576 + 576 = 1296$.
$(3\lambda + 15)^2 = 1296 - 1152 = 144$.
$3\lambda + 15 = \pm 12$.
કિસ્સો $1$: $3\lambda + 15 = 12 \Rightarrow 3\lambda = -3 \Rightarrow \lambda = -1$.
કિસ્સો $2$: $3\lambda + 15 = -12 \Rightarrow 3\lambda = -27 \Rightarrow \lambda = -9$.
$|\lambda| \leq 5$ હોવાથી,આપણે $\lambda = -1$ લઈશું.
અંતે,$5 - 6\lambda = 5 - 6(-1) = 5 + 6 = 11$.
199
DifficultMCQ
શિરોબિંદુઓ $A(2, 1, 1)$,$B(1, 2, 5)$,$C(-2, -3, 5)$ અને $D(1, -6, -7)$ ધરાવતા ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$48$
B
$8 \sqrt{38}$
C
$54$
D
$9 \sqrt{38}$

Solution

(B) ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\text{Area} = \frac{1}{2} |\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}|$.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overrightarrow{AC}$ અને $\overrightarrow{BD}$ શોધીએ:
$\overrightarrow{AC} = C - A = (-2-2, -3-1, 5-1) = (-4, -4, 4) = -4\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$.
$\overrightarrow{BD} = D - B = (1-1, -6-2, -7-5) = (0, -8, -12) = 0\hat{i} - 8\hat{j} - 12\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}$ ની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -4 & -4 & 4 \\ 0 & -8 & -12 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-4)(-12) - (4)(-8)) - \hat{j}((-4)(-12) - (4)(0)) + \hat{k}((-4)(-8) - (-4)(0))$
$= \hat{i}(48 + 32) - \hat{j}(48 - 0) + \hat{k}(32 - 0)$
$= 80\hat{i} - 48\hat{j} + 32\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધો:
$|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = \sqrt{80^2 + (-48)^2 + 32^2} = \sqrt{6400 + 2304 + 1024} = \sqrt{9728}$.
$\sqrt{9728} = \sqrt{256 \times 38} = 16\sqrt{38}$.
અંતે,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = \frac{1}{2} \times 16\sqrt{38} = 8\sqrt{38}$ થાય.
Solution diagram
200
DifficultMCQ
ધારો કે $O$ ઉગમબિંદુ છે અને બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ $-\hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k}$ છે. જો બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $-2\hat{i}+\hat{j}-3\hat{k}$,$2\hat{i}+4\hat{j}-2\hat{k}$ અને $-4\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો સદિશ $\overline{AB}$ અને $\overline{AC}$ ને લંબ સદિશ પર સદિશ $\overline{OP}$ નો પ્રક્ષેપ $......$ છે.
A
$3$
B
$\frac{8}{3}$
C
$\frac{10}{3}$
D
$\frac{7}{3}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{OP} = -\hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k}$.
$\overline{AB} = \overline{OB} - \overline{OA} = (2\hat{i}+4\hat{j}-2\hat{k}) - (-2\hat{i}+\hat{j}-3\hat{k}) = 4\hat{i}+3\hat{j}+\hat{k}$.
$\overline{AC} = \overline{OC} - \overline{OA} = (-4\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}) - (-2\hat{i}+\hat{j}-3\hat{k}) = -2\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$.
$\overline{AB}$ અને $\overline{AC}$ બંનેને લંબ સદિશ $\vec{n} = \overline{AB} \times \overline{AC}$ છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & 3 & 1 \\ -2 & 1 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-1) - \hat{j}(8+2) + \hat{k}(4+6) = 5\hat{i}-10\hat{j}+10\hat{k}$.
$\vec{n}$ પર $\overline{OP}$ નો પ્રક્ષેપ $\frac{|\overline{OP} \cdot \vec{n}|}{|\vec{n}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\overline{OP} \cdot \vec{n} = (-1)(5) + (-2)(-10) + (3)(10) = -5 + 20 + 30 = 45$.
$|\vec{n}| = \sqrt{5^2 + (-10)^2 + 10^2} = \sqrt{25 + 100 + 100} = \sqrt{225} = 15$.
પ્રક્ષેપ $= \frac{|45|}{15} = 3$.

Vector Algebra — Vector or Cross product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.