Gujarati

Vector or Cross product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Vector or Cross product of two vectors and its applications

469+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 469 questions in Gujarati

201
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}$ એ બે સમતલોના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાને સમાંતર એક શૂન્યતર સદિશ છે,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને અનુક્રમે $(\hat{i}+\hat{j}, \hat{i}+\hat{k})$ અને $(\hat{i}-\hat{j}, \hat{j}-\hat{k})$ સદિશો ધરાવે છે. જો $\theta$ એ સદિશ $\vec{a}$ અને સદિશ $\vec{b}=2\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $\vec{a} \cdot \vec{b}=6$ હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(\theta, |\vec{a} \times \vec{b}|)$ ની કિંમત શોધો.
A
$(\frac{\pi}{4}, 3\sqrt{6})$
B
$(\frac{\pi}{3}, 3\sqrt{6})$
C
$(\frac{\pi}{3}, 6)$
D
$(\frac{\pi}{4}, 6)$

Solution

(D) બે સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n}_1 = (\hat{i}+\hat{j}) \times (\hat{i}+\hat{k}) = \hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = (\hat{i}-\hat{j}) \times (\hat{j}-\hat{k}) = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{a}$ એ છેદતી રેખાને સમાંતર હોવાથી,$\vec{a} = \lambda(\vec{n}_1 \times \vec{n}_2)$.
$\vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & -1 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 0\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k} = -2\hat{j} + 2\hat{k}$.
તેથી,$\vec{a} = \lambda(-2\hat{j} + 2\hat{k})$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 6$,જ્યાં $\vec{b} = 2\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$.
$\lambda(-2\hat{j} + 2\hat{k}) \cdot (2\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}) = \lambda(0 + 4 + 2) = 6\lambda = 6 \implies \lambda = 1$.
આમ,$\vec{a} = -2\hat{j} + 2\hat{k}$.
$|\vec{a}| = \sqrt{(-2)^2 + 2^2} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{9} = 3$.
$\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}||\vec{b}|} = \frac{6}{2\sqrt{2} \times 3} = \frac{1}{\sqrt{2}} \implies \theta = \frac{\pi}{4}$.
નિત્યસમ $|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2|\vec{b}|^2 - (\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = (8)(9) - 6^2 = 72 - 36 = 36$ નો ઉપયોગ કરતા.
તેથી,$|\vec{a} \times \vec{b}| = 6$.
ક્રમયુક્ત જોડ $(\frac{\pi}{4}, 6)$ છે.
202
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{c}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+3 \hat{k}$. જો $\vec{b}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec{a}=\vec{b} \times \vec{c}$ અને $|\vec{b}|^2=50$ થાય,તો $|72-| \vec{b}+\vec{c}|^2 |$ ની કિંમત $..........$ થાય.
A
$65$
B
$64$
C
$66$
D
$63$

Solution

(C) આપેલ છે $\vec{a} = 3\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{c} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$.
$|\vec{a}|^2 = 3^2 + 1^2 + (-1)^2 = 11$,તેથી $|\vec{a}| = \sqrt{11}$.
$|\vec{c}|^2 = 2^2 + (-3)^2 + 3^2 = 22$,તેથી $|\vec{c}| = \sqrt{22}$.
$\vec{a} = \vec{b} \times \vec{c}$ હોવાથી,$\vec{a}$ એ $\vec{c}$ ને લંબ છે,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$.
વળી,$|\vec{a}| = |\vec{b} \times \vec{c}| = |\vec{b}||\vec{c}| \sin \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$\sqrt{11} = \sqrt{50} \cdot \sqrt{22} \sin \theta \Rightarrow \sin \theta = \frac{1}{10}$.
તેથી $\cos \theta = \frac{\sqrt{99}}{10}$.
હવે,$|\vec{b} + \vec{c}|^2 = |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2|\vec{b}||\vec{c}| \cos \theta$.
$|\vec{b} + \vec{c}|^2 = 50 + 22 + 2(\sqrt{50})(\sqrt{22}) \left(\frac{\sqrt{99}}{10}\right) = 72 + 66 = 138$.
અંતે,$|72 - |\vec{b} + \vec{c}|^2| = |72 - 138| = 66$.
203
MediumMCQ
ધારો કે $|\vec{a}|=2, |\vec{b}|=3$ અને સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ છે. તો $|(\vec{a}+2 \vec{b}) \times(2 \vec{a}-3 \vec{b})|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$482$
B
$441$
C
$841$
D
$882$

Solution

(D) આપેલ છે: $|\vec{a}|=2, |\vec{b}|=3$ અને ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{4}$.
આપણે $|(\vec{a}+2 \vec{b}) \times(2 \vec{a}-3 \vec{b})|^2$ ની કિંમત મેળવવાની છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા:
$(\vec{a}+2 \vec{b}) \times(2 \vec{a}-3 \vec{b}) = \vec{a} \times (2 \vec{a}) - \vec{a} \times (3 \vec{b}) + (2 \vec{b}) \times (2 \vec{a}) - (2 \vec{b}) \times (3 \vec{b})$.
કારણ કે $\vec{a} \times \vec{a} = 0$ અને $\vec{b} \times \vec{b} = 0$,તેથી આ પદ નીચે મુજબ સાદું રૂપ ધારણ કરશે:
$0 - 3(\vec{a} \times \vec{b}) + 4(\vec{b} \times \vec{a}) - 0$.
ગુણધર્મ $\vec{b} \times \vec{a} = -(\vec{a} \times \vec{b})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$-3(\vec{a} \times \vec{b}) - 4(\vec{a} \times \vec{b}) = -7(\vec{a} \times \vec{b})$.
હવે,માનનો વર્ગ શોધતા:
$|-7(\vec{a} \times \vec{b})|^2 = 49 |\vec{a} \times \vec{b}|^2$.
કારણ કે $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}| |\vec{b}| \sin(\theta)$:
$|\vec{a} \times \vec{b}| = 2 \times 3 \times \sin\left(\frac{\pi}{4}\right) = 6 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = 3\sqrt{2}$.
તેથી,$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = (3\sqrt{2})^2 = 9 \times 2 = 18$.
અંતે,$49 \times 18 = 882$.
204
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{OA}=\overrightarrow{a}$,$\overrightarrow{OB}=12 \overrightarrow{a}+4 \overrightarrow{b}$,અને $\overrightarrow{OC}=\overrightarrow{b}$,જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે. જો $S$ એ $\overrightarrow{OA}$ અને $\overrightarrow{OC}$ પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતું સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોય,તો ચતુષ્કોણ $OABC$ નું ક્ષેત્રફળ અને $S$ ના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$6$
B
$10$
C
$7$
D
$8$

Solution

(D) સદિશો $\overrightarrow{OA}=\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{OC}=\overrightarrow{b}$ દ્વારા બનતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $S$ નું ક્ષેત્રફળ $|\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ચતુષ્કોણ $OABC$ નું ક્ષેત્રફળ એ $\triangle OAB$ અને $\triangle OBC$ ના ક્ષેત્રફળના સરવાળા તરીકે ગણી શકાય છે.
$\triangle OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\overrightarrow{OA} \times \overrightarrow{OB}| = \frac{1}{2} |\overrightarrow{a} \times (12 \overrightarrow{a} + 4 \overrightarrow{b})| = \frac{1}{2} |12(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{a}) + 4(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})| = \frac{1}{2} |0 + 4(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})| = 2 |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}|$.
$\triangle OBC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\overrightarrow{OC} \times \overrightarrow{OB}| = \frac{1}{2} |\overrightarrow{b} \times (12 \overrightarrow{a} + 4 \overrightarrow{b})| = \frac{1}{2} |12(\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a}) + 4(\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{b})| = \frac{1}{2} |12(\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a}) + 0| = 6 |\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a}| = 6 |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}|$.
ચતુષ્કોણ $OABC$ નું કુલ ક્ષેત્રફળ $= 2 |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}| + 6 |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}| = 8 |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}|$.
ચતુષ્કોણ $OABC$ ના ક્ષેત્રફળ અને $S$ ના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $\frac{8 |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}|}{|\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}|} = 8$ છે.
Solution diagram
205
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=a_1 \hat{i}+a_2 \hat{j}+a_3 \hat{k}$ અને $\vec{b}=b_1 \hat{i}+b_2 \hat{j}+b_3 \hat{k}$ બે સદિશો છે જેથી $|\vec{a}|=1$,$\vec{a} \cdot \vec{b}=2$,અને $|\vec{b}|=4$ છે. જો $\vec{c}=2(\vec{a} \times \vec{b})-3 \vec{b}$ હોય,તો $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{3}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(-\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|\vec{a}|=1$,$|\vec{b}|=4$,અને $\vec{a} \cdot \vec{b}=2$.
આપણને $\vec{c}=2(\vec{a} \times \vec{b})-3 \vec{b}$ આપેલ છે.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવા માટે,આપણે સૂત્ર $\cos \theta = \frac{\vec{b} \cdot \vec{c}}{|\vec{b}| |\vec{c}|}$ નો ઉપયોગ કરીશું.
પ્રથમ,$\vec{b} \cdot \vec{c}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{b} \cdot \vec{c} = \vec{b} \cdot (2(\vec{a} \times \vec{b}) - 3 \vec{b}) = 2(\vec{b} \cdot (\vec{a} \times \vec{b})) - 3(\vec{b} \cdot \vec{b})$.
કારણ કે $\vec{b} \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) = 0$ (કારણ કે ક્રોસ પ્રોડક્ટ બંને સદિશોને લંબ હોય છે),તેથી $\vec{b} \cdot \vec{c} = 0 - 3|\vec{b}|^2 = -3(4^2) = -3(16) = -48$.
હવે,$|\vec{c}|^2$ ની ગણતરી કરીએ:
$|\vec{c}|^2 = |2(\vec{a} \times \vec{b}) - 3 \vec{b}|^2 = 4|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + 9|\vec{b}|^2 - 12(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{b}$.
કારણ કે $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{b} = 0$,તેથી $|\vec{c}|^2 = 4|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + 9|\vec{b}|^2$.
$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 |\vec{b}|^2 - (\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = (1)^2(4)^2 - (2)^2 = 16 - 4 = 12$.
તેથી,$|\vec{c}|^2 = 4(12) + 9(16) = 48 + 144 = 192$.
તેથી,$|\vec{c}| = \sqrt{192} = 8\sqrt{3}$.
છેલ્લે,$\cos \theta = \frac{-48}{4 \times 8\sqrt{3}} = \frac{-48}{32\sqrt{3}} = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right)$.
206
MediumMCQ
ધારો કે $A(2, 3, 5)$ અને $C(-3, 4, -2)$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના સામસામેના શિરોબિંદુઓ છે. જો વિકર્ણ $\overrightarrow{BD} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ હોય,તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{1}{2} \sqrt{410}$
B
$\frac{1}{2} \sqrt{474}$
C
$\frac{1}{2} \sqrt{586}$
D
$\frac{1}{2} \sqrt{306}$

Solution

(B) વિકર્ણો $\overrightarrow{d_1}$ અને $\overrightarrow{d_2}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\overrightarrow{d_1} \times \overrightarrow{d_2}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\overrightarrow{d_1} = \overrightarrow{AC} = \vec{C} - \vec{A} = (-3-2)\hat{i} + (4-3)\hat{j} + (-2-5)\hat{k} = -5\hat{i} + \hat{j} - 7\hat{k}$.
બીજો વિકર્ણ $\overrightarrow{d_2} = \overrightarrow{BD} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}$ શોધો:
$\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -5 & 1 & -7 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3 - (-14)) - \hat{j}(-15 - (-7)) + \hat{k}(-10 - 1) = 17\hat{i} + 8\hat{j} - 11\hat{k}$.
તેનું માન $|17\hat{i} + 8\hat{j} - 11\hat{k}| = \sqrt{17^2 + 8^2 + (-11)^2} = \sqrt{289 + 64 + 121} = \sqrt{474}$ છે.
આમ,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \sqrt{474}$ થાય.
207
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે સદિશો છે જેથી $|\vec{b}|=1$ અને $|\vec{b} \times \vec{a}|=2$ થાય. તો $|(\vec{b} \times \vec{a})-\vec{b}|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$5$
C
$1$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\vec{b}|=1$ અને $|\vec{b} \times \vec{a}|=2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે સદિશ ગુણાકાર $\vec{b} \times \vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{a}$ બંનેને લંબ સદિશ છે.
તેથી,$(\vec{b} \times \vec{a}) \cdot \vec{b} = 0$.
આપણે $|(\vec{b} \times \vec{a}) - \vec{b}|^2$ ની ગણતરી કરવાની છે.
ગુણધર્મ $|\vec{u} - \vec{v}|^2 = |\vec{u}|^2 + |\vec{v}|^2 - 2(\vec{u} \cdot \vec{v})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|(\vec{b} \times \vec{a}) - \vec{b}|^2 = |\vec{b} \times \vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2((\vec{b} \times \vec{a}) \cdot \vec{b})$.
કારણ કે $(\vec{b} \times \vec{a}) \cdot \vec{b} = 0$,તેથી પદ આ મુજબ સરળ બને છે:
$|(\vec{b} \times \vec{a}) - \vec{b}|^2 = |\vec{b} \times \vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$|(\vec{b} \times \vec{a}) - \vec{b}|^2 = (2)^2 + (1)^2 = 4 + 1 = 5$.
208
DifficultMCQ
ધારો કે $L_1: \overrightarrow{r}=(\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k})+\lambda(\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}), \lambda \in R$,$L_2: \overrightarrow{r}=(\hat{j}-\hat{k})+\mu(3 \hat{i}+\hat{j}+p \hat{k}), \mu \in R$,અને $L_3: \overrightarrow{r}=\delta(\ell \hat{i}+m \hat{j}+n \hat{k}), \delta \in R$ ત્રણ રેખાઓ છે,જેથી $L_1$ એ $L_2$ ને લંબ છે અને $L_3$ એ $L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ છે. તો $L_3$ પર આવેલું બિંદુ કયું છે?
A
$(-1, 7, 4)$
B
$(-1, -7, 4)$
C
$(1, 7, -4)$
D
$(1, -7, 4)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $L_1$ એ $L_2$ ને લંબ છે. દિશા સદિશો $\vec{v_1} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{v_2} = 3\hat{i} + \hat{j} + p\hat{k}$ છે.
$L_1 \perp L_2$ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $(1)(3) + (-1)(1) + (2)(p) = 0$.
$3 - 1 + 2p = 0 \implies 2p = -2 \implies p = -1$.
રેખા $L_3$ એ $L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ છે,તેથી તેનો દિશા સદિશ $\vec{v_3}$ એ $\vec{v_1} \times \vec{v_2}$ ને સમાંતર છે.
$\vec{v_3} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 2 \\ 3 & 1 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1 - 2) - \hat{j}(-1 - 6) + \hat{k}(1 + 3) = -\hat{i} + 7\hat{j} + 4\hat{k}$.
આમ,$L_3$ નું સમીકરણ $\overrightarrow{r} = \delta(-\hat{i} + 7\hat{j} + 4\hat{k})$ છે.
$L_3$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(-\delta, 7\delta, 4\delta)$ સ્વરૂપનું હોય.
$\delta = 1$ માટે,બિંદુ $(-1, 7, 4)$ મળે છે.
209
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે સદિશો છે જેથી $|\vec{a}|=1$,$|\vec{b}|=4$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b}=2$. જો $\vec{c}=(2 \vec{a} \times \vec{b})-3 \vec{b}$ હોય અને $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ હોય,તો $192 \sin^2 \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$43$
B
$45$
C
$40$
D
$48$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{c} = 2(\vec{a} \times \vec{b}) - 3\vec{b}$.
$\vec{b}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$\vec{b} \cdot \vec{c} = \vec{b} \cdot (2(\vec{a} \times \vec{b}) - 3\vec{b}) = 2(\vec{b} \cdot (\vec{a} \times \vec{b})) - 3|\vec{b}|^2$.
કારણ કે $\vec{b} \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) = 0$,તેથી $\vec{b} \cdot \vec{c} = -3|\vec{b}|^2 = -3(4)^2 = -48$.
વળી,$\vec{b} \cdot \vec{c} = |\vec{b}||\vec{c}| \cos \alpha = 4|\vec{c}| \cos \alpha$.
તેથી,$4|\vec{c}| \cos \alpha = -48 \Rightarrow |\vec{c}| \cos \alpha = -12$.
હવે,$|\vec{c}|^2$ ની ગણતરી કરીએ:
$|\vec{c}|^2 = |2(\vec{a} \times \vec{b}) - 3\vec{b}|^2 = 4|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + 9|\vec{b}|^2 - 12(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{b}$.
કારણ કે $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{b} = 0$,તેથી $|\vec{c}|^2 = 4|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + 9(16) = 4|\vec{a}|^2|\vec{b}|^2 \sin^2 \theta + 144$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}||\vec{b}| \cos \theta = 1 \cdot 4 \cdot \cos \theta = 2 \Rightarrow \cos \theta = 1/2 \Rightarrow \sin^2 \theta = 3/4$.
$|\vec{c}|^2 = 4(1)(16)(3/4) + 144 = 48 + 144 = 192$.
આપણને મળે છે $|\vec{c}|^2 \cos^2 \alpha = (-12)^2 = 144$.
$192 \cos^2 \alpha = 144 \Rightarrow \cos^2 \alpha = 144/192 = 3/4$.
તેથી $\sin^2 \alpha = 1 - \cos^2 \alpha = 1 - 3/4 = 1/4$.
આમ,$192 \sin^2 \alpha = 192 \times (1/4) = 48$.
210
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$,$\overrightarrow{b}=2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{c}$ એક એવો સદિશ છે કે જેથી $(\vec{a}+\vec{b}) \times \vec{c}=2(\vec{a} \times \vec{b})+24 \hat{j}-6 \hat{k}$ અને $(\overrightarrow{a}-\overrightarrow{b}+\hat{i}) \cdot \overrightarrow{c}=-3$ થાય. તો $|\overrightarrow{c}|^2$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$30$
B
$38$
C
$35$
D
$40$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$.
પ્રથમ,$\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b} = 5 \hat{i}+\hat{j}+4 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & 1 \\ 2 & -1 & 3 \end{vmatrix} = 7 \hat{i}-7 \hat{j}-7 \hat{k}$ મેળવો.
સમીકરણ $(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}) \times \overrightarrow{c} = 2(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}) + 24 \hat{j}-6 \hat{k}$ આ મુજબ બનશે:
$(5 \hat{i}+\hat{j}+4 \hat{k}) \times \overrightarrow{c} = 2(7 \hat{i}-7 \hat{j}-7 \hat{k}) + 24 \hat{j}-6 \hat{k} = 14 \hat{i}+10 \hat{j}-20 \hat{k}$.
ધારો કે $\overrightarrow{c} = x \hat{i}+y \hat{j}+z \hat{k}$. તો $\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 5 & 1 & 4 \\ x & y & z \end{vmatrix} = 14 \hat{i}+10 \hat{j}-20 \hat{k}$.
આનાથી આપણને મળે: $\hat{i}(z-4y) - \hat{j}(5z-4x) + \hat{k}(5y-x) = 14 \hat{i}+10 \hat{j}-20 \hat{k}$.
ઘટકોને સરખાવતા: $z-4y=14$,$4x-5z=10$,$5y-x=-20$.
વળી,$(\overrightarrow{a}-\overrightarrow{b}+\hat{i}) \cdot \overrightarrow{c} = -3$. કારણ કે $\overrightarrow{a}-\overrightarrow{b}+\hat{i} = 2 \hat{i}+3 \hat{j}-2 \hat{k}$,તેથી $2x+3y-2z=-3$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા: $x=5, y=-3, z=2$ મળે છે.
તેથી,$|\overrightarrow{c}|^2 = 5^2 + (-3)^2 + 2^2 = 25+9+4 = 38$.
211
DifficultMCQ
ધારો કે $ABC$ એ $15 \sqrt{2}$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો ત્રિકોણ છે અને સદિશો $\overrightarrow{AB}=\hat{i}+2 \hat{j}-7 \hat{k}$,$\overrightarrow{BC}=a \hat{i}+b \hat{j}+c \hat{k}$ અને $\overrightarrow{AC}=6 \hat{i}+d \hat{j}-2 \hat{k}$ છે,જ્યાં $d>0$. તો ત્રિકોણ $ABC$ ની સૌથી મોટી બાજુની લંબાઈનો વર્ગ શોધો.
A
$54$
B
$45$
C
$49$
D
$71$

Solution

(A) ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}| = 15 \sqrt{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}$ ની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -7 \\ 6 & d & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-4 + 7d) - \hat{j}(-2 + 42) + \hat{k}(d - 12) = (7d - 4)\hat{i} - 40\hat{j} + (d - 12)\hat{k}$.
હવે,તેનું માન શોધો:
$|\overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC}|^2 = (7d - 4)^2 + (-40)^2 + (d - 12)^2 = (2 \times 15 \sqrt{2})^2 = 900 \times 2 = 1800$.
$(49d^2 - 56d + 16) + 1600 + (d^2 - 24d + 144) = 1800$.
$50d^2 - 80d + 1760 = 1800 \implies 50d^2 - 80d - 40 = 0 \implies 5d^2 - 8d - 4 = 0$.
$d$ માટે ઉકેલતા:
$5d^2 - 10d + 2d - 4 = 0 \implies 5d(d - 2) + 2(d - 2) = 0 \implies (5d + 2)(d - 2) = 0$.
$d > 0$ હોવાથી,$d = 2$ મળે.
સદિશ ત્રિકોણના નિયમ $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AC}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AC} - \overrightarrow{AB} = (6-1)\hat{i} + (d-2)\hat{j} + (-2 - (-7))\hat{k} = 5\hat{i} + 0\hat{j} + 5\hat{k}$.
હવે,બાજુઓની લંબાઈના વર્ગની ગણતરી કરો:
$|\overrightarrow{AB}|^2 = 1^2 + 2^2 + (-7)^2 = 1 + 4 + 49 = 54$.
$|\overrightarrow{BC}|^2 = 5^2 + 0^2 + 5^2 = 25 + 25 = 50$.
$|\overrightarrow{AC}|^2 = 6^2 + 2^2 + (-2)^2 = 36 + 4 + 4 = 44$.
સૌથી મોટી બાજુ $\sqrt{54}$ છે,અને તેનો વર્ગ $54$ છે.
Solution diagram
212
MediumMCQ
જો $A(1,-1,2)$,$B(5,7,-6)$,$C(3,4,-10)$ અને $D(-1,-4,-2)$ એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$12 \sqrt{29}$
B
$24 \sqrt{29}$
C
$24 \sqrt{7}$
D
$48 \sqrt{7}$

Solution

(A) ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $\text{Area} = \frac{1}{2} |\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}|$ છે.
પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overrightarrow{AC}$ અને $\overrightarrow{BD}$ શોધીએ:
$\overrightarrow{AC} = (3-1)\hat{i} + (4-(-1))\hat{j} + (-10-2)\hat{k} = 2\hat{i} + 5\hat{j} - 12\hat{k}$.
$\overrightarrow{BD} = (-1-5)\hat{i} + (-4-7)\hat{j} + (-2-(-6))\hat{k} = -6\hat{i} - 11\hat{j} + 4\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 5 & -12 \\ -6 & -11 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(20 - 132) - \hat{j}(8 - 72) + \hat{k}(-22 + 30) = -112\hat{i} + 64\hat{j} + 8\hat{k}$.
તેનું માન $|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{BD}| = \sqrt{(-112)^2 + 64^2 + 8^2} = \sqrt{12544 + 4096 + 64} = \sqrt{16704} = 24\sqrt{29}$ થાય.
આમ,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 24\sqrt{29} = 12\sqrt{29}$ મળે.
213
MediumMCQ
જો $A(3, 1, -1)$,$B\left(\frac{5}{3}, \frac{7}{3}, \frac{1}{3}\right)$,$C(2, 2, 1)$ અને $D\left(\frac{10}{3}, \frac{2}{3}, \frac{-1}{3}\right)$ એ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{4 \sqrt{2}}{3}$
B
$\frac{5 \sqrt{2}}{3}$
C
$2 \sqrt{2}$
D
$\frac{2 \sqrt{2}}{3}$

Solution

(A) વિકર્ણો $\vec{d_1}$ અને $\vec{d_2}$ ધરાવતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{d_1} \times \vec{d_2}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,વિકર્ણો $\vec{AC}$ અને $\vec{BD}$ છે.
$\vec{AC} = \vec{C} - \vec{A} = (2-3)\hat{i} + (2-1)\hat{j} + (1 - (-1))\hat{k} = -\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$.
$\vec{BD} = \vec{D} - \vec{B} = \left(\frac{10}{3} - \frac{5}{3}\right)\hat{i} + \left(\frac{2}{3} - \frac{7}{3}\right)\hat{j} + \left(-\frac{1}{3} - \frac{1}{3}\right)\hat{k} = \frac{5}{3}\hat{i} - \frac{5}{3}\hat{j} - \frac{2}{3}\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec{AC} \times \vec{BD}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{AC} \times \vec{BD} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 1 & 2 \\ \frac{5}{3} & -\frac{5}{3} & -\frac{2}{3} \end{vmatrix} = \hat{i}\left(-\frac{2}{3} - \left(-\frac{10}{3}\right)\right) - \hat{j}\left(\frac{2}{3} - \frac{10}{3}\right) + \hat{k}\left(\frac{5}{3} - \frac{5}{3}\right) = \frac{8}{3}\hat{i} + \frac{8}{3}\hat{j} + 0\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AC} \times \vec{BD}| = \sqrt{\left(\frac{8}{3}\right)^2 + \left(\frac{8}{3}\right)^2} = \sqrt{\frac{64}{9} + \frac{64}{9}} = \sqrt{\frac{128}{9}} = \frac{8\sqrt{2}}{3}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\vec{AC} \times \vec{BD}| = \frac{1}{2} \times \frac{8\sqrt{2}}{3} = \frac{4\sqrt{2}}{3}$.
Solution diagram
214
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=6 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}+\hat{j}$. જો $\vec{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $|\vec{c}| \geq 6, \vec{a} \cdot \vec{c}=6|\vec{c}|, |\vec{c}-\vec{a}|=2 \sqrt{2}$ અને $\vec{a} \times \vec{b}$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{9}{2}(6-\sqrt{6})$
B
$\frac{3}{2} \sqrt{3}$
C
$\frac{3}{2} \sqrt{6}$
D
$\frac{9}{2}(6+\sqrt{6})$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} = 6\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$,તેથી $|\vec{a}|^2 = 6^2 + 1^2 + (-1)^2 = 36 + 1 + 1 = 38$.
આપેલ છે કે $|\vec{c} - \vec{a}| = 2\sqrt{2}$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\vec{c}|^2 + |\vec{a}|^2 - 2(\vec{c} \cdot \vec{a}) = 8$ મળે.
$\vec{a} \cdot \vec{c} = 6|\vec{c}|$ અને $|\vec{a}|^2 = 38$ મૂકતા,$|\vec{c}|^2 + 38 - 2(6|\vec{c}|) = 8$ મળે.
$|\vec{c}|^2 - 12|\vec{c}| + 30 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $|\vec{c}|$ શોધતા: $|\vec{c}| = \frac{12 \pm \sqrt{144 - 120}}{2} = \frac{12 \pm \sqrt{24}}{2} = 6 \pm \sqrt{6}$.
કારણ કે $|\vec{c}| \geq 6$,આપણે $|\vec{c}| = 6 + \sqrt{6}$ લઈશું.
હવે,$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 6 & 1 & -1 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i} - \hat{j} + 5\hat{k}$.
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{1^2 + (-1)^2 + 5^2} = \sqrt{27} = 3\sqrt{3}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું માન $|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}| = |\vec{a} \times \vec{b}| |\vec{c}| \sin(60^{\circ})$ છે.
$|(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c}| = (3\sqrt{3}) (6 + \sqrt{6}) \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{9}{2}(6 + \sqrt{6})$.
215
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=((\overrightarrow{a} \times(\hat{i}+\hat{j})) \times \hat{i}) \times \hat{i}$. તો $\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરના પ્રક્ષેપનો વર્ગ શોધો:
A
$\frac{1}{5}$
B
$2$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$.
પ્રથમ,$\vec{v} = \vec{a} \times (\hat{i} + \hat{j})$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -1 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-1)) - \hat{j}(0 - (-1)) + \hat{k}(2 - 1) = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$.
ત્યારબાદ,$\vec{w} = \vec{v} \times \hat{i} = (\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) \times \hat{i} = \hat{i} \times \hat{i} - \hat{j} \times \hat{i} + \hat{k} \times \hat{i} = 0 - (-\hat{k}) + \hat{j} = \hat{j} + \hat{k}$.
પછી,$\vec{b} = \vec{w} \times \hat{i} = (\hat{j} + \hat{k}) \times \hat{i} = \hat{j} \times \hat{i} + \hat{k} \times \hat{i} = -\hat{k} + \hat{j} = \hat{j} - \hat{k}$.
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ $p = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) \cdot (\hat{j} - \hat{k}) = 0 + 1 + 1 = 2$.
$|\vec{b}| = \sqrt{0^2 + 1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
તેથી,$p = \frac{2}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$.
પ્રક્ષેપનો વર્ગ $p^2 = (\sqrt{2})^2 = 2$ થાય.
216
MediumMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{OA}=2 \overrightarrow{a}$,$\overrightarrow{OB}=6 \overrightarrow{a}+5 \overrightarrow{b}$ અને $\overrightarrow{OC}=3 \overrightarrow{b}$,જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ છે. જો $\overrightarrow{OA}$ અને $\overrightarrow{OC}$ પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $15$ ચોરસ એકમ હોય,તો ચતુષ્કોણ $OABC$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$38$
B
$40$
C
$32$
D
$35$

Solution

(D) પાસપાસેની બાજુઓ $\overrightarrow{OA}$ અને $\overrightarrow{OC}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\overrightarrow{OA} \times \overrightarrow{OC}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે,$|\overrightarrow{OA} \times \overrightarrow{OC}| = |2 \overrightarrow{a} \times 3 \overrightarrow{b}| = 15$.
$6 |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}| = 15 \implies |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}| = \frac{15}{6} = \frac{5}{2} \dots (1)$.
વિકર્ણો $\overrightarrow{OB}$ અને $\overrightarrow{AC}$ ધરાવતા ચતુષ્કોણ $OABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\overrightarrow{OB} \times \overrightarrow{AC}|$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{OC} - \overrightarrow{OA} = 3 \overrightarrow{b} - 2 \overrightarrow{a}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(6 \overrightarrow{a} + 5 \overrightarrow{b}) \times (3 \overrightarrow{b} - 2 \overrightarrow{a})|$.
$= \frac{1}{2} |18 (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}) - 12 (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{a}) + 15 (\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{b}) - 10 (\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a})|$.
કારણ કે $\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{a} = 0$,$\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{b} = 0$,અને $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a} = -(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})$:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |18 (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}) + 10 (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})| = \frac{1}{2} |28 (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})| = 14 |\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}|$.
સમીકરણ $(1)$ માંથી કિંમત મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= 14 \times \frac{5}{2} = 35$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
217
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}+\alpha \hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b}=-\hat{i}+\hat{k}$,અને $\vec{c}=\beta \hat{j}-\hat{k}$,જ્યાં $\alpha$ અને $\beta$ પૂર્ણાંકો છે અને $\alpha \beta=-6$ છે. ધારો કે જે ક્રમયુક્ત જોડી $(\alpha, \beta)$ માટે વિકર્ણો $\vec{a}+\vec{b}$ અને $\vec{b}+\vec{c}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{\sqrt{21}}{2}$ હોય,તે $(\alpha_1, \beta_1)$ અને $(\alpha_2, \beta_2)$ છે. તો $\alpha_1^2+\beta_1^2-\alpha_2 \beta_2$ ની કિંમત શોધો.
A
$17$
B
$24$
C
$21$
D
$19$

Solution

(D) વિકર્ણો $\vec{d}_1$ અને $\vec{d}_2$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\vec{d}_1 \times \vec{d}_2|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં વિકર્ણો $\vec{d}_1 = \vec{a}+\vec{b} = \hat{i} + \alpha\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{d}_2 = \vec{b}+\vec{c} = -\hat{i} + \beta\hat{j}$ છે.
સદિશ ગુણાકાર $\vec{d}_1 \times \vec{d}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & \alpha & 2 \\ -1 & \beta & 0 \end{vmatrix} = -2\beta\hat{i} - 2\hat{j} + (\alpha+\beta)\hat{k}$.
ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \sqrt{4\beta^2 + 4 + (\alpha+\beta)^2} = \frac{\sqrt{21}}{2}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $4\beta^2 + 4 + \alpha^2 + \beta^2 + 2\alpha\beta = 21$.
$\alpha\beta = -6$ આપેલ હોવાથી: $\alpha^2 + 5\beta^2 + 2(-6) + 4 = 21 \implies \alpha^2 + 5\beta^2 = 29$.
પૂર્ણાંક ઉકેલો માટે: જો $\beta=2, \alpha=-3$ તો $9 + 20 = 29$ અને જો $\beta=-2, \alpha=3$ તો $9 + 20 = 29$.
તેથી $(\alpha_1, \beta_1) = (-3, 2)$ અને $(\alpha_2, \beta_2) = (3, -2)$ લેતા.
$\alpha_1^2 + \beta_1^2 - \alpha_2\beta_2 = 9 + 4 - (3)(-2) = 9 + 4 + 6 = 19$.
218
DifficultMCQ
ધારો કે સદિશો $\overline{PQ}, \overline{QR}, \overline{RS}, \overline{ST}, \overline{TU}$ અને $\overline{UP}$ એ એક નિયમિત ષટ્કોણની બાજુઓ દર્શાવે છે.
$\text{વિધાન}-1$: $\overline{PQ} \times (\overline{RS} + \overline{ST}) \neq \overrightarrow{0}$.
$\text{વિધાન}-2$: $\overline{PQ} \times \overline{RS} = \overrightarrow{0}$ અને $\overline{PQ} \times \overline{ST} \neq \overrightarrow{0}$.
A
$\text{વિધાન}-1$ સત્ય છે,$\text{વિધાન}-2$ સત્ય છે; $\text{વિધાન}-2$ એ $\text{વિધાન}-1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$\text{વિધાન}-1$ સત્ય છે,$\text{વિધાન}-2$ સત્ય છે; $\text{વિધાન}-2$ એ $\text{વિધાન}-1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$\text{વિધાન}-1$ સત્ય છે,$\text{વિધાન}-2$ અસત્ય છે.
D
$\text{વિધાન}-1$ અસત્ય છે,$\text{વિધાન}-2$ સત્ય છે.

Solution

(C) નિયમિત ષટ્કોણ $PQRSTU$ માં,બાજુઓ સદિશો છે. ધારો કે $\vec{a} = \overline{PQ}$. નિયમિત ષટ્કોણમાં,$\overline{PQ}$ અને $\overline{RS}$ સમાંતર નથી,તેથી $\overline{PQ} \times \overline{RS} \neq \overrightarrow{0}$.
આમ,$\text{વિધાન}-2$ અસત્ય છે કારણ કે તે દાવો કરે છે કે $\overline{PQ} \times \overline{RS} = \overrightarrow{0}$.
$\text{વિધાન}-1$ માટે,$\overline{PQ} \times (\overline{RS} + \overline{ST}) = \overline{PQ} \times \overline{RS} + \overline{PQ} \times \overline{ST}$. કારણ કે $\overline{PQ}$ એ પરિણામી સદિશ $\overline{RS} + \overline{ST}$ ને સમાંતર નથી,તેથી તેમનો ક્રોસ ગુણાકાર શૂન્યતર છે. તેથી,$\text{વિધાન}-1$ સત્ય છે.
Solution diagram
219
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ એકમ સદિશો છે જેથી $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$ થાય. નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$\vec{a} \times \vec{b}=\vec{b} \times \vec{c}=\vec{c} \times \vec{a}=\vec{0}$
B
$\vec{a} \times \vec{b}=\vec{b} \times \vec{c}=\vec{c} \times \vec{a} \neq \vec{0}$
C
$\vec{a} \times \vec{b}=\vec{b} \times \vec{c}=\vec{a} \times \vec{c}=\vec{0}$
D
$\vec{a} \times \vec{b}, \vec{b} \times \vec{c}, \vec{c} \times \vec{a}$ પરસ્પર લંબ છે

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ એકમ સદિશો છે જેથી $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$ થાય.
$\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$ હોવાથી,$\vec{a}+\vec{b}=-\vec{c}$ મળે.
બંને બાજુ $\vec{a}$ સાથે ક્રોસ ગુણાકાર લેતા: $\vec{a} \times (\vec{a}+\vec{b}) = \vec{a} \times (-\vec{c})$.
આથી $\vec{a} \times \vec{a} + \vec{a} \times \vec{b} = -\vec{a} \times \vec{c}$,જેનું સાદું રૂપ $\vec{0} + \vec{a} \times \vec{b} = \vec{c} \times \vec{a}$ થાય.
તેથી,$\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c} \times \vec{a}$.
તે જ રીતે,બંને બાજુ $\vec{b}$ સાથે ક્રોસ ગુણાકાર લેતા: $\vec{b} \times (\vec{a}+\vec{b}) = \vec{b} \times (-\vec{c})$.
આથી $\vec{b} \times \vec{a} + \vec{b} \times \vec{b} = -\vec{b} \times \vec{c}$,જેનું સાદું રૂપ $\vec{b} \times \vec{a} = \vec{c} \times \vec{b}$ અથવા $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c}$ થાય.
આમ,$\vec{a} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c} = \vec{c} \times \vec{a}$ મળે.
$\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવતા એકમ સદિશો હોવાથી,ક્રોસ ગુણાકાર શૂન્યતર છે. તેથી,$\vec{a} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c} = \vec{c} \times \vec{a} \neq \vec{0}$.
220
AdvancedMCQ
ધારો કે $\hat{u} = u_1 \hat{i} + u_2 \hat{j} + u_3 \hat{k}$ એ $\mathbb{R}^3$ માં એકમ સદિશ છે અને $\hat{v} = \frac{1}{\sqrt{6}}(\hat{i} + \hat{j} + 2 \hat{k})$ છે. જો એવો એકમ સદિશ $\vec{w}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $\hat{u} \times \vec{w} = \hat{v}$ થાય,તો નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું છે?
A
$B, C, A$
B
$B, D$
C
$B, A$
D
$B, C$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\hat{u} \times \vec{w} = \hat{v}$. $\hat{u}$ અને $\vec{w}$ એકમ સદિશ હોવાથી,$|\hat{u} \times \vec{w}| = |\hat{u}| |\vec{w}| \sin \theta = \sin \theta$. વળી,$|\hat{v}| = \frac{1}{\sqrt{6}} \sqrt{1^2 + 1^2 + 2^2} = 1$. તેથી,$\sin \theta = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = 90^{\circ}$.
$\hat{u} \times \vec{w} = \hat{v}$ હોવાથી,$\hat{v}$ એ $\hat{u}$ અને $\vec{w}$ બંનેને લંબ છે.
ચોક્કસ $\hat{u}$ માટે,અસંખ્ય સદિશો $\vec{w}$ એવા મળે જે $\hat{u}$ ને લંબ હોય અને તેમનો સદિશ ગુણાકાર $\hat{v}$ થાય. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
$\hat{v} \cdot \hat{u} = 0$ હોવાથી,$\frac{1}{\sqrt{6}}(u_1 + u_2 + 2u_3) = 0$,એટલે કે $u_1 + u_2 + 2u_3 = 0$.
જો $\hat{u}$ એ $xy$-સમતલમાં હોય,તો $u_3 = 0$,તેથી $u_1 + u_2 = 0$,એટલે કે $|u_1| = |u_2|$. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
જો $\hat{u}$ એ $xz$-સમતલમાં હોય,તો $u_2 = 0$,તેથી $u_1 + 2u_3 = 0$,એટલે કે $|u_1| = 2|u_3|$. તેથી,વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે તેમાં $2|u_1| = |u_3|$ આપેલ છે.
221
MediumMCQ
ધારો કે $O$ ઉગમબિંદુ છે,અને $\overline{OX}, \overline{OY}, \overline{OZ}$ એ ત્રિકોણ $PQR$ ની બાજુઓ $QR, RP, PQ$ ની દિશામાં ત્રણ એકમ સદિશો છે.
$(1)$ $|\overline{OX} \times \overline{OY}|$ શોધો.
$[A] \sin(P+Q)$
$[B] \sin 2R$
$[C] \sin(P+R)$
$[D] \sin(Q+R)$
$(2)$ જો ત્રિકોણ $PQR$ બદલાતો હોય,તો $\cos(P+Q) + \cos(Q+R) + \cos(R+P)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
$[A] -\frac{5}{3}$
$[B] -\frac{3}{2}$
$[C] \frac{3}{2}$
$[D] \frac{5}{3}$
$(1)$ અને $(2)$ માટે સાચા વિકલ્પો પસંદ કરો.
A
$B, C$
B
$B, D$
C
$B, C, D$
D
$A, B$

Solution

(D) $(1)$ $\overline{OX}$ અને $\overline{OY}$ એ $QR$ અને $RP$ ની દિશામાં એકમ સદિશો હોવાથી,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\pi - R$ છે.
તેથી,$|\overline{OX} \times \overline{OY}| = |\overline{OX}| |\overline{OY}| \sin(\pi - R) = 1 \cdot 1 \cdot \sin R = \sin R$.
$P+Q+R = \pi$ હોવાથી,$\sin R = \sin(\pi - (P+Q)) = \sin(P+Q)$.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
$(2)$ આપણે $\cos(P+Q) + \cos(Q+R) + \cos(R+P)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધવાની છે.
$P+Q+R = \pi$ હોવાથી,આ $\cos(\pi-R) + \cos(\pi-P) + \cos(\pi-Q) = -(\cos P + \cos Q + \cos R)$ ને સમાન છે.
કોઈપણ ત્રિકોણ માટે,$\cos P + \cos Q + \cos R \leq \frac{3}{2}$.
તેથી,$-(\cos P + \cos Q + \cos R) \geq -\frac{3}{2}$.
ન્યૂનતમ કિંમત $-\frac{3}{2}$ છે,જે સમબાજુ ત્રિકોણ માટે મળે છે.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
બંનેને જોડતા,સાચો વિકલ્પ $A, B$ છે.
Solution diagram
222
DifficultMCQ
પ્રથમ અષ્ટમાંશમાં આવેલા સમઘનને ધ્યાનમાં લો જેની બાજુઓ $OP, OQ$ અને $OR$ ની લંબાઈ $1$ છે,જે અનુક્રમે $x$-અક્ષ,$y$-અક્ષ અને $z$-અક્ષ પર છે,જ્યાં $O(0,0,0)$ ઉગમબિંદુ છે. ધારો કે $S\left(\frac{1}{2}, \frac{1}{2}, \frac{1}{2}\right)$ એ સમઘનનું કેન્દ્ર છે અને $T$ એ ઉગમબિંદુ $O$ ની સામેનું સમઘનનું શિરોબિંદુ છે જેથી $S$ એ વિકર્ણ $OT$ પર આવેલું હોય. જો $\overrightarrow{p} = \overrightarrow{SP}, \overrightarrow{q} = \overrightarrow{SQ}, \overrightarrow{r} = \overrightarrow{SR}$ અને $\overrightarrow{t} = \overrightarrow{ST}$ હોય,તો $|(\overrightarrow{p} \times \overrightarrow{q}) \times (\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{t})|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0.3$
B
$0.4$
C
$0.5$
D
$0.6$

Solution

(C) સમઘનના શિરોબિંદુઓ $O(0,0,0), P(1,0,0), Q(0,1,0), R(0,0,1)$ અને $T(1,1,1)$ છે. કેન્દ્ર $S$ એ $\left(\frac{1}{2}, \frac{1}{2}, \frac{1}{2}\right)$ છે.
સદિશોની ગણતરી:
$\overrightarrow{p} = \overrightarrow{SP} = (1-\frac{1}{2})\hat{i} + (0-\frac{1}{2})\hat{j} + (0-\frac{1}{2})\hat{k} = \frac{1}{2}\hat{i} - \frac{1}{2}\hat{j} - \frac{1}{2}\hat{k}$
$\overrightarrow{q} = \overrightarrow{SQ} = (0-\frac{1}{2})\hat{i} + (1-\frac{1}{2})\hat{j} + (0-\frac{1}{2})\hat{k} = -\frac{1}{2}\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j} - \frac{1}{2}\hat{k}$
$\overrightarrow{r} = \overrightarrow{SR} = (0-\frac{1}{2})\hat{i} + (0-\frac{1}{2})\hat{j} + (1-\frac{1}{2})\hat{k} = -\frac{1}{2}\hat{i} - \frac{1}{2}\hat{j} + \frac{1}{2}\hat{k}$
$\overrightarrow{t} = \overrightarrow{ST} = (1-\frac{1}{2})\hat{i} + (1-\frac{1}{2})\hat{j} + (1-\frac{1}{2})\hat{k} = \frac{1}{2}\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j} + \frac{1}{2}\hat{k}$
ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી:
$\overrightarrow{p} \times \overrightarrow{q} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1/2 & -1/2 & -1/2 \\ -1/2 & 1/2 & -1/2 \end{vmatrix} = \frac{1}{2}\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j}$
$\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{t} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1/2 & -1/2 & 1/2 \\ 1/2 & 1/2 & 1/2 \end{vmatrix} = -\frac{1}{2}\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j}$
હવે,$|(\overrightarrow{p} \times \overrightarrow{q}) \times (\overrightarrow{r} \times \overrightarrow{t})| = |(\frac{1}{2}\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j}) \times (-\frac{1}{2}\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j})| = |\frac{1}{4}(\hat{i} + \hat{j}) \times (-\hat{i} + \hat{j})| = |\frac{1}{4}(2\hat{k})| = |\frac{1}{2}\hat{k}| = 0.5$
Solution diagram
223
MediumMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=3\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$,$\overrightarrow{b}=\overrightarrow{a}\times(\hat{i}-2\hat{k})$ અને $\overrightarrow{c}=\overrightarrow{b}\times\hat{k}$ છે. તો $\overrightarrow{c}-2\hat{j}$ નો $\overrightarrow{a}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધો:
A
$3\sqrt{7}$
B
$\sqrt{14}$
C
$2\sqrt{14}$
D
$2\sqrt{7}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a}=3\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$.
પ્રથમ,$\overrightarrow{b}=\overrightarrow{a}\times(\hat{i}-2\hat{k})$ ની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{b}=\begin{vmatrix}\hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & 2 \\ 1 & 0 & -2\end{vmatrix} = \hat{i}(2-0) - \hat{j}(-6-2) + \hat{k}(0-(-1)) = 2\hat{i}+8\hat{j}+\hat{k}$.
ત્યારબાદ,$\overrightarrow{c}=\overrightarrow{b}\times\hat{k}$ ની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{c}=\begin{vmatrix}\hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 8 & 1 \\ 0 & 0 & 1\end{vmatrix} = \hat{i}(8-0) - \hat{j}(2-0) + \hat{k}(0-0) = 8\hat{i}-2\hat{j}$.
હવે,$\overrightarrow{c}-2\hat{j} = (8\hat{i}-2\hat{j}) - 2\hat{j} = 8\hat{i}-4\hat{j}$ શોધો.
કોઈ સદિશ $\overrightarrow{v}$ નો $\overrightarrow{a}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\overrightarrow{v} \cdot \overrightarrow{a}}{|\overrightarrow{a}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\overrightarrow{v} = 8\hat{i}-4\hat{j}$ અને $\overrightarrow{a} = 3\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$.
$|\overrightarrow{a}| = \sqrt{3^2+(-1)^2+2^2} = \sqrt{9+1+4} = \sqrt{14}$.
પ્રક્ષેપ $= \frac{(8\hat{i}-4\hat{j}) \cdot (3\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k})}{\sqrt{14}} = \frac{(8)(3) + (-4)(-1) + (0)(2)}{\sqrt{14}} = \frac{24+4}{\sqrt{14}} = \frac{28}{\sqrt{14}} = 2\sqrt{14}$.
224
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$,$\overrightarrow{b}=3 \hat{i}-5 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{c}$ એક એવો સદિશ છે કે જેથી $\vec{a} \times \vec{c}=\vec{c} \times \vec{b}$ અને $(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{c}) \cdot(\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c})=168$ થાય. તો $|\vec{c}|^2$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શોધો:
A
$77$
B
$462$
C
$308$
D
$154$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=3 \hat{i}-5 \hat{j}+\hat{k}$.
$\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{c}=\overrightarrow{c} \times \overrightarrow{b}$ પરથી,આપણને મળે છે $\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{c}+\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{c}=0$,જેનો અર્થ છે કે $(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}) \times \overrightarrow{c}=0$.
આનો અર્થ એ છે કે $\overrightarrow{c}$ એ $(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})$ ને સમાંતર છે.
ધારો કે $\overrightarrow{c}=\lambda(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})=\lambda(5 \hat{i}-6 \hat{j}+4 \hat{k})$.
તેથી $|\overrightarrow{c}|^2=\lambda^2(5^2+(-6)^2+4^2)=77 \lambda^2$.
આપેલ છે કે $(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{c}) \cdot(\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c})=168$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે છે $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}+\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{c}+\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{b}+|\overrightarrow{c}|^2=168$.
$\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = (2)(3)+(-1)(-5)+(3)(1) = 6+5+3=14$.
$\overrightarrow{c}=\lambda(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})$ મૂકતા,આપણને મળે છે $14+\lambda(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}) \cdot (\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})+77 \lambda^2=168$.
$14+\lambda|\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}|^2+77 \lambda^2=168$.
$14+\lambda(77)+77 \lambda^2=168$.
$77 \lambda^2+77 \lambda-154=0 \Rightarrow \lambda^2+\lambda-2=0$.
$\lambda$ માટે ઉકેલતા,આપણને મળે છે $(\lambda+2)(\lambda-1)=0$,તેથી $\lambda=-2$ અથવા $\lambda=1$.
કારણ કે $|\overrightarrow{c}|^2=77 \lambda^2$,મહત્તમ મૂલ્ય $\lambda=-2$ પર મળે છે.
$|\overrightarrow{c}|^2=77 \times (-2)^2 = 77 \times 4 = 308$.
225
DifficultMCQ
ધારો કે $\hat{a}$ એ સદિશો $\overrightarrow{b} = \hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\overrightarrow{c} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ ને લંબ એકમ સદિશ છે,અને તે સદિશ $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ સાથે $\cos^{-1}\left(-\frac{1}{3}\right)$ નો ખૂણો બનાવે છે. જો $\hat{a}$ એ સદિશ $\hat{i} + \alpha\hat{j} + \hat{k}$ સાથે $\frac{\pi}{3}$ નો ખૂણો બનાવતો હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$-\sqrt{3}$
B
$\sqrt{6}$
C
$\sqrt{3}$
D
$-\sqrt{6}$

Solution

(D) ધારો કે $\overrightarrow{v} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{c}$ શોધો:
$\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 3 \\ 2 & 3 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 - 9) - \hat{j}(-1 - 6) + \hat{k}(3 + 4) = -7\hat{i} + 7\hat{j} + 7\hat{k} = -7(\hat{i} - \hat{j} - \hat{k})$.
$\hat{a}$ એ $\overrightarrow{b}$ અને $\overrightarrow{c}$ ને લંબ એકમ સદિશ હોવાથી,$\hat{a} = \pm \frac{\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{3}}$.
આપેલ છે કે $\hat{a} \cdot \frac{\overrightarrow{v}}{|\overrightarrow{v}|} = \cos\left(\cos^{-1}\left(-\frac{1}{3}\right)\right) = -\frac{1}{3}$.
જો $\hat{a} = \frac{\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{3}}$ હોય,તો $\hat{a} \cdot \frac{\overrightarrow{v}}{\sqrt{3}} = \frac{1 - 1 - 1}{3} = -\frac{1}{3}$. આ શરતનું પાલન કરે છે.
જો $\hat{a} = \frac{-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}}$ હોય,તો $\hat{a} \cdot \frac{\overrightarrow{v}}{\sqrt{3}} = \frac{-1 + 1 + 1}{3} = \frac{1}{3}$. આ શક્ય નથી.
તેથી,$\hat{a} = \frac{\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{3}}$.
હવે,$\hat{a}$ એ $\overrightarrow{u} = \hat{i} + \alpha\hat{j} + \hat{k}$ સાથે $\frac{\pi}{3}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
$\cos\left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{\hat{a} \cdot \overrightarrow{u}}{|\hat{a}| |\overrightarrow{u}|} \Rightarrow \frac{1}{2} = \frac{\frac{1 - \alpha - 1}{\sqrt{3}}}{\sqrt{1 + \alpha^2 + 1}} = \frac{-\alpha}{\sqrt{3}\sqrt{\alpha^2 + 2}}$.
$\frac{\sqrt{3}}{2} \sqrt{\alpha^2 + 2} = -\alpha$. કારણ કે $\alpha < 0$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $\frac{3}{4}(\alpha^2 + 2) = \alpha^2$.
$3\alpha^2 + 6 = 4\alpha^2 \Rightarrow \alpha^2 = 6$. કારણ કે $\alpha < 0$,તેથી $\alpha = -\sqrt{6}$.
226
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને સદિશ $\vec{c}$ એવો છે કે જેથી $(\vec{a}-\vec{c}) \times \vec{b}=-18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$ અને $\vec{a} \cdot \vec{c}=3$ થાય. જો $\vec{b} \times \vec{c}=\vec{d}$ હોય,તો $|\vec{a} \cdot \vec{d}|$ ની કિંમત શોધો:
A
$18$
B
$12$
C
$9$
D
$15$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=3 \hat{i}+2 \hat{j}+5 \hat{k}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -3 & 1 \\ 3 & 2 & 5 \end{vmatrix} = \hat{i}(-15-2) - \hat{j}(10-3) + \hat{k}(4+9) = -17 \hat{i}-7 \hat{j}+13 \hat{k}$.
આપણને આપેલ છે કે $(\vec{a}-\vec{c}) \times \vec{b} = -18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$.
સદિશ ગુણાકારના વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$(\vec{a} \times \vec{b}) - (\vec{c} \times \vec{b}) = -18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$.
કારણ કે $\vec{c} \times \vec{b} = -(\vec{b} \times \vec{c})$,તેથી $(\vec{a} \times \vec{b}) + (\vec{b} \times \vec{c}) = -18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$.
$\vec{a} \times \vec{b}$ ની કિંમત મૂકતા,$(-17 \hat{i}-7 \hat{j}+13 \hat{k}) + (\vec{b} \times \vec{c}) = -18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}$.
તેથી,$\vec{d} = \vec{b} \times \vec{c} = (-18 \hat{i}-3 \hat{j}+12 \hat{k}) - (-17 \hat{i}-7 \hat{j}+13 \hat{k}) = -\hat{i}+4 \hat{j}-\hat{k}$.
અંતે,$\vec{a} \cdot \vec{d} = (2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}) \cdot (-\hat{i}+4 \hat{j}-\hat{k}) = (2)(-1) + (-3)(4) + (1)(-1) = -2 - 12 - 1 = -15$.
તેથી,$|\vec{a} \cdot \vec{d}| = |-15| = 15$.
227
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a} = \hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$,$\overrightarrow{b} = 3\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$,$\overrightarrow{c} = 2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\overrightarrow{d}$ એક એવો સદિશ છે કે જેથી $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{d} = \overrightarrow{c} \times \overrightarrow{d}$ અને $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{d} = 4$ થાય. તો $|(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{d})|^2$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$121$
B
$125$
C
$127$
D
$128$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{d} = \overrightarrow{c} \times \overrightarrow{d}$,તેથી $(\overrightarrow{b} - \overrightarrow{c}) \times \overrightarrow{d} = \overrightarrow{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\overrightarrow{d} = \lambda(\overrightarrow{b} - \overrightarrow{c})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
$\overrightarrow{b} - \overrightarrow{c} = (3-2)\hat{i} + (-3 - (-1))\hat{j} + (3-2)\hat{k} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ ગણતા.
તેથી,$\overrightarrow{d} = \lambda(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{d} = 4$,તેથી $(\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) \cdot \lambda(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) = 4$.
$\lambda(1 - 4 + 1) = 4 \Rightarrow -2\lambda = 4 \Rightarrow \lambda = -2$.
આમ,$\overrightarrow{d} = -2(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) = -2\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$.
હવે,$\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{d} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 1 \\ -2 & 4 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-4 - 4) - \hat{j}(-2 - (-2)) + \hat{k}(4 - (-4)) = -8\hat{i} + 8\hat{k}$.
તેથી $|\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{d}|^2 = (-8)^2 + 0^2 + 8^2 = 64 + 64 = 128$.
228
EasyMCQ
શિરોબિંદુઓ $(1,2,0)$,$(1,0,2)$ અને $(0,3,1)$ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\sqrt{3}$ ચોરસ એકમ
B
$\sqrt{6}$ ચોરસ એકમ
C
$\sqrt{5}$ ચોરસ એકમ
D
$\sqrt{7}$ ચોરસ એકમ

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(1,2,0)$,$B(1,0,2)$,અને $C(0,3,1)$ છે.
બાજુઓ દર્શાવતા સદિશો $\vec{AB} = -2\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{AC} = -\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{AB} \times \vec{AC}|$ દ્વારા મળે છે.
સદિશ ગુણાકાર: $\vec{AB} \times \vec{AC} = -4\hat{i} - 2\hat{j} - 2\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{16 + 4 + 4} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$ છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 2\sqrt{6} = \sqrt{6}$ ચોરસ એકમ થાય.
229
MediumMCQ
જો $(1, 2, 0)$,$(1, 0, 2)$ અને $(0, x, 1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\sqrt{6}$ ચોરસ એકમ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$-1$
C
$3$ અથવા $-1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $A = (1, 2, 0)$,$B = (1, 0, 2)$,અને $C = (0, x, 1)$.
$\vec{AB} = (1-1)\hat{i} + (0-2)\hat{j} + (2-0)\hat{k} = -2\hat{j} + 2\hat{k}$.
$\vec{AC} = (0-1)\hat{i} + (x-2)\hat{j} + (1-0)\hat{k} = -\hat{i} + (x-2)\hat{j} + \hat{k}$.
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{6}$ છે.
$\vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & -2 & 2 \\ -1 & x-2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-2 - 2(x-2)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(0 - 2) = (2-2x)\hat{i} - 2\hat{j} - 2\hat{k}$.
$|\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{(2-2x)^2 + (-2)^2 + (-2)^2} = \sqrt{4(1-x)^2 + 8} = 2\sqrt{x^2 - 2x + 3}$.
$\frac{1}{2} |\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{6}$ હોવાથી,$\sqrt{x^2 - 2x + 3} = \sqrt{6}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2 - 2x + 3 = 6 \Rightarrow x^2 - 2x - 3 = 0$.
$(x-3)(x+1) = 0$,તેથી $x = 3$ અથવા $x = -1$.
230
MediumMCQ
$A(1, -1, 2)$,$B(2, 0, -1)$ અને $C(0, 2, 1)$ બિંદુઓ દ્વારા નક્કી થતા સમતલને લંબ એકમ સદિશો કયા છે?
A
$\pm\left(\frac{3 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}\right)$
B
$\pm\left(\frac{-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{6}}\right)$
C
$\pm\left(\frac{2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{6}}\right)$
D
$\pm\left(\frac{\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{3}}\right)$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 0, -1)$ અને $C(0, 2, 1)$ છે.
સૌ પ્રથમ,સમતલમાં બે સદિશો શોધો: $\vec{AB} = (2-1)\hat{i} + (0-(-1))\hat{j} + (-1-2)\hat{k} = \hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{AC} = (0-1)\hat{i} + (2-(-1))\hat{j} + (1-2)\hat{k} = -\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$.
સમતલને લંબ સદિશ ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{AC}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -3 \\ -1 & 3 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - (-9)) - \hat{j}(-1 - 3) + \hat{k}(3 - (-1)) = 8\hat{i} + 4\hat{j} + 4\hat{k}$.
સરળ બનાવતા,આપણે $\vec{n}' = 2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ લઈ શકીએ.
તેનું માન $|\vec{n}'| = \sqrt{2^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 1 + 1} = \sqrt{6}$ છે.
એકમ સદિશો $\pm \frac{\vec{n}'}{|\vec{n}'|} = \pm \frac{2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{6}}$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
231
MediumMCQ
ધારો કે $\overline{a}=\alpha \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$,$\overline{b}=3 \hat{i}-\beta \hat{j}+4 \hat{k}$ અને $\overline{c}=\hat{i}+2 \hat{j}-2 \hat{k}$,જ્યાં $\alpha, \beta \in R$,ત્રણ સદિશો છે. જો $\overline{a}$ નો $\overline{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{10}{3}$ હોય અને $\overline{b} \times \overline{c}=-6 \hat{i}+10 \hat{j}+7 \hat{k}$ હોય,તો $\alpha^2+\beta^2-\alpha \beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) $\overline{a}$ નો $\overline{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\overline{a} \cdot \overline{c}}{|\overline{c}|} = \frac{10}{3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$|\overline{c}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + (-2)^2} = \sqrt{1+4+4} = 3$.
તેથી,$\frac{(\alpha \hat{i} + 3 \hat{j} - \hat{k}) \cdot (\hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k})}{3} = \frac{10}{3}$.
$\alpha + 6 + 2 = 10 \Rightarrow \alpha = 2$.
હવે,$\overline{b} \times \overline{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -\beta & 4 \\ 1 & 2 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2\beta - 8) - \hat{j}(-6 - 4) + \hat{k}(6 + \beta) = (2\beta - 8)\hat{i} + 10\hat{j} + (6 + \beta)\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\overline{b} \times \overline{c} = -6\hat{i} + 10\hat{j} + 7\hat{k}$,ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$6 + \beta = 7 \Rightarrow \beta = 1$.
આમ,$\alpha^2 + \beta^2 - \alpha\beta = 2^2 + 1^2 - (2)(1) = 4 + 1 - 2 = 3$.
232
MediumMCQ
સદિશ $2 \hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}$ નો,સદિશો $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ પરનો પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય શોધો.
A
$\sqrt{\frac{3}{2}}$ એકમ
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$ એકમ
C
$\frac{3}{\sqrt{2}}$ એકમ
D
$3 \sqrt{6}$ એકમ

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = 2\hat{i}+3\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,અને $\vec{c} = \hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{b} \times \vec{c}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-2) - \hat{j}(3-1) + \hat{k}(2-1) = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{a}$ નો $\vec{n}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{|\vec{a} \cdot \vec{n}|}{|\vec{n}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{n} = (2\hat{i}+3\hat{j}+\hat{k}) \cdot (\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}) = (2)(1) + (3)(-2) + (1)(1) = 2 - 6 + 1 = -3$.
$|\vec{n}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{1+4+1} = \sqrt{6}$.
પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય = $\frac{|-3|}{\sqrt{6}} = \frac{3}{\sqrt{6}} = \frac{3}{\sqrt{2} \times \sqrt{3}} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{2}} = \sqrt{\frac{3}{2}}$ એકમ.
233
MediumMCQ
સદિશ $2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ નો,સદિશો $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ પરનો પ્રક્ષેપનું માન કેટલું થાય?
A
$\frac{5}{\sqrt{6}}$ એકમ
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}$ એકમ
C
$\sqrt{6}$ એકમ
D
$\frac{2}{\sqrt{6}}$ એકમ

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a} = 2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,અને $\vec{c} = \hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{b} \times \vec{c}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-2) - \hat{j}(3-1) + \hat{k}(2-1) = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{a}$ નો $\vec{n}$ પરનો પ્રક્ષેપનું માન $\left| \frac{\vec{a} \cdot \vec{n}}{|\vec{n}|} \right|$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{n} = (2)(1) + (1)(-2) + (1)(1) = 2 - 2 + 1 = 1$.
$|\vec{n}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{1 + 4 + 1} = \sqrt{6}$.
તેથી,જરૂરી પ્રક્ષેપ $\frac{1}{\sqrt{6}}$ એકમ છે.
234
EasyMCQ
$3, -2, 4$ અને $1, 3, -2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખાઓને લંબ હોય તેવી રેખાના દિકકોસાઇન શોધો.
A
$\frac{-8}{\sqrt{285}}, \frac{-10}{\sqrt{285}}, \frac{11}{\sqrt{285}}$
B
$\frac{-8}{\sqrt{285}}, \frac{10}{\sqrt{285}}, \frac{11}{\sqrt{285}}$
C
$\frac{8}{\sqrt{285}}, \frac{10}{\sqrt{285}}, \frac{11}{\sqrt{285}}$
D
$\frac{4}{\sqrt{297}}, \frac{5}{\sqrt{297}}, \frac{16}{\sqrt{297}}$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a} = 3\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}$ અને $\vec{b} = 1\hat{i} + 3\hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
રેખા બંને રેખાઓને લંબ હોવાથી,તેનો દિશા સદિશ ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -2 & 4 \\ 1 & 3 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(4 - 12) - \hat{j}(-6 - 4) + \hat{k}(9 + 2) = -8\hat{i} + 10\hat{j} + 11\hat{k}$.
સદિશનું માન $|\vec{n}| = \sqrt{(-8)^2 + 10^2 + 11^2} = \sqrt{64 + 100 + 121} = \sqrt{285}$ છે.
દિકકોસાઇન એ એકમ સદિશના ઘટકો છે,જે $\frac{-8}{\sqrt{285}}, \frac{10}{\sqrt{285}}, \frac{11}{\sqrt{285}}$ છે.
235
EasyMCQ
જે રેખા $-1, 2, 2$ અને $0, 2, 1$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાઓને લંબ હોય,તેના દિકગુણોત્તર શોધો.
A
$2, 1, -2$
B
$2, -1, 2$
C
$-2, 1, 2$
D
$1, 1, 2$

Solution

(B) ધારો કે માંગેલ રેખાના દિકગુણોત્તર $a, b, c$ છે.
આ રેખા $(-1, 2, 2)$ અને $(0, 2, 1)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાઓને લંબ હોવાથી:
$-a + 2b + 2c = 0$ $(i)$
$0a + 2b + c = 0$ (ii)
સમીકરણ (ii) પરથી,$c = -2b$ મળે.
$c = -2b$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$-a + 2b + 2(-2b) = 0$
$-a + 2b - 4b = 0$
$-a - 2b = 0 \implies a = -2b$.
હવે,$a = -2b$ અને $c = -2b$ છે.
જો $b = 1$ લઈએ,તો $a = -2$ અને $c = -2$ મળે.
તેથી દિકગુણોત્તર $(-2, 1, -2)$ મળે,જે $(2, -1, 2)$ ના પ્રમાણમાં છે.
વૈકલ્પિક રીતે,સદિશો $\vec{n_1} = -\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{n_2} = 0\hat{i} + 2\hat{j} + 1\hat{k}$ નો ક્રોસ ગુણાકાર કરતા:
$\vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 2 & 2 \\ 0 & 2 & 1 \end{vmatrix} = -2\hat{i} + 1\hat{j} - 2\hat{k}$.
આમ,દિકગુણોત્તર $(-2, 1, -2)$ અથવા $(2, -1, 2)$ મળે છે.
236
EasyMCQ
ધારો કે $L_1: \frac{x+1}{3}=\frac{y+2}{1}=\frac{z+1}{2}$ અને $L_2: \frac{x-2}{1}=\frac{y+2}{2}=\frac{z-3}{3}$ બે આપેલી રેખાઓ છે. તો $L_1$ અને $L_2$ ને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{-\hat{i}+7 \hat{j}+7 \hat{k}}{\sqrt{99}}$
B
$\frac{-\hat{i}-7 \hat{j}+5 \hat{k}}{5 \sqrt{3}}$
C
$\frac{-\hat{i}+7 \hat{j}+5 \hat{k}}{5 \sqrt{3}}$
D
$\frac{7 \hat{i}-7 \hat{j}-7 \hat{k}}{\sqrt{99}}$

Solution

(B) રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ ના દિશા સદિશો અનુક્રમે $\vec{v_1} = 3\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{v_2} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
$L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ સદિશ એ ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \vec{v_1} \times \vec{v_2}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-4) - \hat{j}(9-2) + \hat{k}(6-1) = -\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}$.
આ સદિશનું માન $|\vec{n}| = \sqrt{(-1)^2 + (-7)^2 + 5^2} = \sqrt{1 + 49 + 25} = \sqrt{75} = 5\sqrt{3}$ છે.
જરૂરી એકમ સદિશ $\frac{\vec{n}}{|\vec{n}|} = \frac{-\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}}{5\sqrt{3}}$ છે.
237
MediumMCQ
ધારો કે $L_1: \frac{x+2}{5}=\frac{y-3}{2}=\frac{z-6}{1}$ અને $L_2: \frac{x-3}{4}=\frac{y+2}{3}=\frac{z-3}{5}$ એ આપેલી રેખાઓ છે. તો $L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ કયો છે?
A
$\frac{-\hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}$
B
$\frac{\hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}$
C
$\frac{\hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}}{\sqrt{11}}$
D
$\frac{\hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}$

Solution

(B) રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ અનુક્રમે સદિશો $\vec{b}_1 = 5\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b}_2 = 4\hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k}$ ને સમાંતર છે.
$L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{\vec{b}_1 \times \vec{b}_2}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા: $\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 5 & 2 & 1 \\ 4 & 3 & 5 \end{vmatrix} = \hat{i}(10-3) - \hat{j}(25-4) + \hat{k}(15-8) = 7\hat{i} - 21\hat{j} + 7\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{7^2 + (-21)^2 + 7^2} = \sqrt{49 + 441 + 49} = \sqrt{539} = 7\sqrt{11}$ છે.
આમ,$\hat{n} = \pm \frac{7(\hat{i} - 3\hat{j} + \hat{k})}{7\sqrt{11}} = \pm \frac{\hat{i} - 3\hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{11}}$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
238
EasyMCQ
રેખાઓ $L_1: \frac{x+1}{3}=\frac{y+2}{1}=\frac{z+1}{2}$ અને $L_2: \frac{x-2}{1}=\frac{y+2}{2}=\frac{z-3}{3}$ ધ્યાનમાં લો. તો $L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ કયો છે?
A
$\frac{-\hat{i}+7 \hat{j}+5 \hat{k}}{5 \sqrt{3}}$
B
$\frac{-\hat{i}-7 \hat{j}+5 \hat{k}}{5 \sqrt{3}}$
C
$\frac{\hat{i}-7 \hat{j}+5 \hat{k}}{5 \sqrt{3}}$
D
$\frac{\hat{i}+7 \hat{j}+5 \hat{k}}{5 \sqrt{3}}$

Solution

(B) રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ અનુક્રમે સદિશો $\vec{b}_1 = 3\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{b}_2 = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ ને સમાંતર છે.
$L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{\vec{b}_1 \times \vec{b}_2}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{b}_1 \times \vec{b}_2$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-4) - \hat{j}(9-2) + \hat{k}(6-1) = -\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}$.
ત્યારબાદ,માન $|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|$ ની ગણતરી કરો:
$|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{(-1)^2 + (-7)^2 + 5^2} = \sqrt{1 + 49 + 25} = \sqrt{75} = 5\sqrt{3}$.
આમ,એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{-\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}}{5\sqrt{3}}$ છે.
239
EasyMCQ
$2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ તથા $\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$ સદિશોને લંબ રેખાનું સદિશ સમીકરણ શોધો.
A
$\bar{r}=(2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k})+\lambda(-3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
B
$\bar{r}=(2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k})+\lambda(\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})$
C
$\bar{r}=(2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k})+\lambda(-3 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k})$
D
$\bar{r}=(2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k})+\lambda(-3 \hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})$

Solution

(A) રેખા $\vec{a} = 2 \hat{i} + \hat{j} - 3 \hat{k}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
રેખા $\vec{b}_1 = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b}_2 = \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$ ને લંબ હોવાથી,તેની દિશાનો સદિશ $\vec{v} = \vec{b}_1 \times \vec{b}_2$ થશે.
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - 2) - \hat{j}(-1 - 1) + \hat{k}(2 - 1) = -3 \hat{i} + 2 \hat{j} + \hat{k}$.
રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{v}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\vec{r} = (2 \hat{i} + \hat{j} - 3 \hat{k}) + \lambda(-3 \hat{i} + 2 \hat{j} + \hat{k})$ મળે છે.
240
MediumMCQ
ધારો કે સદિશો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ અને $\overline{d}$ એવા છે કે જેથી $(\overline{a} \times \overline{b}) \times(\overline{c} \times \overline{d})=\overline{0}$ થાય. ધારો કે $P_1$ અને $P_2$ એ અનુક્રમે સદિશોની જોડી $\overline{a}, \overline{b}$ અને $\overline{c}, \overline{d}$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલો છે,તો $P_1$ અને $P_2$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(A) સમતલ $P_1$ નો અભિલંબ સદિશ $\overline{n_1} = \overline{a} \times \overline{b}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમતલ $P_2$ નો અભિલંબ સદિશ $\overline{n_2} = \overline{c} \times \overline{d}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ શરત $(\overline{a} \times \overline{b}) \times (\overline{c} \times \overline{d}) = \overline{0}$ સૂચવે છે કે સદિશ $\overline{n_1}$ એ સદિશ $\overline{n_2}$ ને સમાંતર છે.
બે સમતલોના અભિલંબ સદિશો સમાંતર હોવાથી,સમતલો $P_1$ અને $P_2$ એકબીજાને સમાંતર છે.
બે સમાંતર સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $0$ થાય છે.
241
MediumMCQ
એક સદિશનું માન શોધો જે સદિશ $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ ને લંબ હોય અને સદિશો $\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$ અને $\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$ સાથે સમતલીય હોય.
A
$\sqrt{2}$
B
$4\sqrt{2}$
C
$4$
D
$2\sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે જરૂરી સદિશ $\vec{v}$ છે. કારણ કે $\vec{v}$ એ $\vec{a} = \hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$ સાથે સમતલીય છે,તેથી તે $\vec{v} = \vec{c} \times (\vec{a} \times \vec{b})$ તરીકે દર્શાવી શકાય,જ્યાં $\vec{c} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$.
પ્રથમ,$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-4) - \hat{j}(1-2) + \hat{k}(2-1) = -3\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ શોધો.
હવે,$\vec{v} = \vec{c} \times (-3\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ -3 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-1) - \hat{j}(1+3) + \hat{k}(1+3) = 0\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$.
$\vec{v}$ નું માન $|\vec{v}| = \sqrt{0^2 + (-4)^2 + 4^2} = \sqrt{16 + 16} = \sqrt{32} = 4\sqrt{2}$ થાય.
242
DifficultMCQ
ધારો કે $ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે જેમાં $\overline{AB}=\bar{a}$,$\overline{AD}=\bar{b}$ અને $\overline{AC}=3\bar{a}+2\bar{b}$ છે. જો તેનું ક્ષેત્રફળ એ $AB$ અને $AD$ ને પાસપાસેની બાજુઓ તરીકે ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળના $\alpha$ ગણું હોય,તો $\alpha$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$2.5$
B
$3.5$
C
$4.5$
D
$5.5$

Solution

(A) ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ એ બે ત્રિકોણ,$\triangle ABC$ અને $\triangle ADC$ ના ક્ષેત્રફળના સરવાળા તરીકે ગણી શકાય.
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\overline{AB} \times \overline{AC}| = \frac{1}{2} |\bar{a} \times (3\bar{a} + 2\bar{b})| = \frac{1}{2} |3(\bar{a} \times \bar{a}) + 2(\bar{a} \times \bar{b})| = \frac{1}{2} |0 + 2(\bar{a} \times \bar{b})| = |\bar{a} \times \bar{b}|$.
$\triangle ADC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\overline{AD} \times \overline{AC}| = \frac{1}{2} |\bar{b} \times (3\bar{a} + 2\bar{b})| = \frac{1}{2} |3(\bar{b} \times \bar{a}) + 2(\bar{b} \times \bar{b})| = \frac{1}{2} |-3(\bar{a} \times \bar{b}) + 0| = \frac{3}{2} |\bar{a} \times \bar{b}|$.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું કુલ ક્ષેત્રફળ $= |\bar{a} \times \bar{b}| + \frac{3}{2} |\bar{a} \times \bar{b}| = \frac{5}{2} |\bar{a} \times \bar{b}|$.
$\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\bar{a} \times \bar{b}|$ છે.
આપેલ છે કે ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળના $\alpha$ ગણું છે,તેથી $\frac{5}{2} |\bar{a} \times \bar{b}| = \alpha |\bar{a} \times \bar{b}|$.
તેથી,$\alpha = \frac{5}{2} = 2.5$.
243
MediumMCQ
ધારો કે $L_1: \frac{x+1}{3}=\frac{y+2}{2}=\frac{z+1}{1}$ અને $L_2: \frac{x-2}{2}=\frac{y+2}{1}=\frac{z-3}{3}$ એ આપેલી રેખાઓ છે. તો $L_1$ અને $L_2$ ને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{-5 \hat{i}+7 \hat{j}+2 \hat{k}}{\sqrt{78}}$
B
$\frac{5 \hat{i}-7 \hat{j}+\hat{k}}{5 \sqrt{3}}$
C
$\frac{5 \hat{i}-7 \hat{j}-\hat{k}}{5 \sqrt{3}}$
D
$\frac{5 \hat{i}+7 \hat{j}-\hat{k}}{5 \sqrt{3}}$

Solution

(C) રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ અનુક્રમે સદિશો $\vec{b}_1 = 3 \hat{i} + 2 \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b}_2 = 2 \hat{i} + \hat{j} + 3 \hat{k}$ ને સમાંતર છે.
$L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{\vec{b}_1 \times \vec{b}_2}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,આપણે સદિશ ગુણાકાર $\vec{b}_1 \times \vec{b}_2$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & 1 \\ 2 & 1 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-1) - \hat{j}(9-2) + \hat{k}(3-4) = 5 \hat{i} - 7 \hat{j} - \hat{k}$.
ત્યારબાદ,આપણે સદિશ ગુણાકારનું માન શોધીએ:
$|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{5^2 + (-7)^2 + (-1)^2} = \sqrt{25 + 49 + 1} = \sqrt{75} = 5 \sqrt{3}$.
તેથી,જરૂરી એકમ સદિશ $\hat{n} = \frac{5 \hat{i} - 7 \hat{j} - \hat{k}}{5 \sqrt{3}}$ છે.
244
EasyMCQ
ધારો કે $\bar{a}=\alpha \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$,$\bar{b}=3 \hat{i}-\beta \hat{j}+4 \hat{k}$ અને $\overline{c}=\hat{i}+2 \hat{j}-2 \hat{k}$,જ્યાં $\alpha, \beta \in R$,ત્રણ સદિશો છે. જો $\overline{a}$ નો $\overline{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{10}{3}$ હોય અને $\bar{b} \times \bar{c}=-6 \hat{i}+10 \hat{j}+7 \hat{k}$ હોય,તો $2 \alpha+\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) $\overline{a}$ નો $\overline{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\overline{a} \cdot \overline{c}}{|\overline{c}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $\overline{a} = \alpha \hat{i} + 3 \hat{j} - \hat{k}$ અને $\overline{c} = \hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$.
$\overline{a} \cdot \overline{c} = (\alpha)(1) + (3)(2) + (-1)(-2) = \alpha + 6 + 2 = \alpha + 8$.
$|\overline{c}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + (-2)^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
તેથી,$\frac{\alpha + 8}{3} = \frac{10}{3} \implies \alpha + 8 = 10 \implies \alpha = 2$.
હવે,$\overline{b} \times \overline{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -\beta & 4 \\ 1 & 2 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2\beta - 8) - \hat{j}(-6 - 4) + \hat{k}(6 + \beta) = (2\beta - 8)\hat{i} + 10\hat{j} + (6 + \beta)\hat{k}$.
આને $-6\hat{i} + 10\hat{j} + 7\hat{k}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $2\beta - 8 = -6 \implies 2\beta = 2 \implies \beta = 1$ મળે છે.
અંતે,$2\alpha + \beta = 2(2) + 1 = 4 + 1 = 5$.
245
MediumMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની એક બાજુ અને એક વિકર્ણ અનુક્રમે $3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ એકમમાં કેટલું થાય?
A
$2 \sqrt{3}$
B
$3 \sqrt{2}$
C
$6 \sqrt{2}$
D
$4 \sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે બાજુનો સદિશ $\vec{a} = 3 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ છે અને વિકર્ણનો સદિશ $\vec{c} = 2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,ધારો કે $\vec{a} = \vec{AB}$ અને $\vec{c} = \vec{AC}$ છે.
$\triangle ABC$ માં સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,$\vec{AB} + \vec{BC} = \vec{AC}$ થાય.
ધારો કે $\vec{b} = \vec{BC}$. તેથી $\vec{a} + \vec{b} = \vec{c}$,જેનો અર્થ છે કે $\vec{b} = \vec{c} - \vec{a}$.
$\vec{b} = (2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}) - (3 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) = -\hat{i} - \hat{k}$.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ તેની બે પાસપાસેની બાજુઓના સદિશ ગુણાકારના માન જેટલું હોય છે,એટલે કે $|\vec{a} \times \vec{b}|$.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & -1 \\ -1 & 0 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - 0) - \hat{j}(-3 - 1) + \hat{k}(0 - (-1)) = -\hat{i} + 4 \hat{j} + \hat{k}$.
ક્ષેત્રફળ $= |-\hat{i} + 4 \hat{j} + \hat{k}| = \sqrt{(-1)^2 + 4^2 + 1^2} = \sqrt{1 + 16 + 1} = \sqrt{18} = 3 \sqrt{2} \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
246
EasyMCQ
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $\overline{a} \neq \overline{0}$ અને $\overline{a} \times \overline{b} = 2 \overline{a} \times \overline{c}$,$|\overline{a}| = |\overline{c}| = 1$,$|\overline{b}| = 4$ અને $|\overline{b} \times \overline{c}| = \sqrt{15}$ થાય. જો $\overline{b} - 2 \overline{c} = \lambda \overline{a}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-4$
C
$3$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overline{a} \times \overline{b} = 2 \overline{a} \times \overline{c}$,તેથી આપણે લખી શકીએ કે $\overline{a} \times (\overline{b} - 2 \overline{c}) = \overline{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $(\overline{b} - 2 \overline{c})$ એ $\overline{a}$ ને સમાંતર છે,જે $\overline{b} - 2 \overline{c} = \lambda \overline{a}$ સાથે સુસંગત છે.
ધારો કે $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ છે.
$|\overline{b} \times \overline{c}| = \sqrt{15}$ આપેલ હોવાથી,$|\overline{b}| |\overline{c}| \sin \alpha = \sqrt{15}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,$(4)(1) \sin \alpha = \sqrt{15}$,તેથી $\sin \alpha = \frac{\sqrt{15}}{4}$.
હવે,$\cos \alpha = \sqrt{1 - \sin^2 \alpha} = \sqrt{1 - \frac{15}{16}} = \sqrt{\frac{1}{16}} = \frac{1}{4}$.
હવે,$|\overline{b} - 2 \overline{c}|^2 = |\lambda \overline{a}|^2$ લેતા.
$|\overline{b}|^2 + 4|\overline{c}|^2 - 4(\overline{b} \cdot \overline{c}) = \lambda^2 |\overline{a}|^2$.
$16 + 4(1) - 4(|\overline{b}| |\overline{c}| \cos \alpha) = \lambda^2 (1)^2$.
$20 - 4(4 \times 1 \times \frac{1}{4}) = \lambda^2$.
$20 - 4 = \lambda^2$,તેથી $\lambda^2 = 16$.
આમ,$\lambda = \pm 4$. વિકલ્પોમાં $-4$ આપેલ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
247
MediumMCQ
સદિશ $2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ નો સદિશ $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ પરનો પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{2}{\sqrt{6}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}$
C
$\frac{5}{\sqrt{6}}$
D
$\frac{7}{\sqrt{6}}$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$. $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-2) - \hat{j}(3-1) + \hat{k}(2-1) = \hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$.
સદિશ $\vec{c} = 2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ નો $\vec{n}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\left| \frac{\vec{c} \cdot \vec{n}}{|\vec{n}|} \right|$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{c} \cdot \vec{n} = (2)(1) + (1)(-2) + (1)(1) = 2 - 2 + 1 = 1$.
$|\vec{n}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{1+4+1} = \sqrt{6}$.
તેથી,પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય $\left| \frac{1}{\sqrt{6}} \right| = \frac{1}{\sqrt{6}}$ થાય.
248
MediumMCQ
જો $\overline{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\overline{b} = \hat{j} - \hat{k}$ હોય,તો $\overline{a} \times \overline{r} = \overline{b}$ અને $\overline{a} \cdot \overline{r} = 3$ નું સમાધાન કરતો સદિશ $\overline{r}$ શોધો.
A
$\frac{5}{3} \hat{i} + \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{2}{3} \hat{k}$
B
$-\frac{5}{3} \hat{i} + \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{2}{3} \hat{k}$
C
$\frac{5}{3} \hat{i} - \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{2}{3} \hat{k}$
D
$-\frac{5}{3} \hat{i} + \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{1}{3} \hat{k}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\overline{b} = \hat{j} - \hat{k}$. ધારો કે $\overline{r} = x \hat{i} + y \hat{j} + z \hat{k}$.
આપણને $\overline{a} \times \overline{r} = \overline{b}$ આપેલ છે.
$\overline{a} \times \overline{r} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = (z-y) \hat{i} - (z-x) \hat{j} + (y-x) \hat{k}$.
આને $\overline{b} = 0 \hat{i} + 1 \hat{j} - 1 \hat{k}$ સાથે સરખાવતા:
$z - y = 0 \implies z = y$ $(i)$
$x - z = 1 \implies x = z + 1$ (ii)
$y - x = -1$ (iii)
વળી,$\overline{a} \cdot \overline{r} = 3 \implies x + y + z = 3$ (iv).
(iv) માં $y = z$ અને $x = z + 1$ મૂકતા:
$(z + 1) + z + z = 3 \implies 3z + 1 = 3 \implies 3z = 2 \implies z = \frac{2}{3}$.
આમ,$y = \frac{2}{3}$ અને $x = \frac{2}{3} + 1 = \frac{5}{3}$.
તેથી,$\overline{r} = \frac{5}{3} \hat{i} + \frac{2}{3} \hat{j} + \frac{2}{3} \hat{k}$.
249
EasyMCQ
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $16$ ચોરસ એકમ હોય,તો $3 \bar{a}+2 \bar{b}$ અને $\bar{a}+3 \bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$96$
B
$112$
C
$144$
D
$128$

Solution

(B) પાસપાસેની બાજુઓ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\bar{a} \times \bar{b}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $|\bar{a} \times \bar{b}| = 16$.
હવે,$(3 \bar{a} + 2 \bar{b})$ અને $(\bar{a} + 3 \bar{b})$ પાસપાસેની બાજુઓ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ તેમના સદિશ ગુણાકારના માન દ્વારા મળે છે:
$|(3 \bar{a} + 2 \bar{b}) \times (\bar{a} + 3 \bar{b})|$
$= |3(\bar{a} \times \bar{a}) + 9(\bar{a} \times \bar{b}) + 2(\bar{b} \times \bar{a}) + 6(\bar{b} \times \bar{b})|$
કારણ કે $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$,અને $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$:
$= |0 + 9(\bar{a} \times \bar{b}) - 2(\bar{a} \times \bar{b}) + 0|$
$= |7(\bar{a} \times \bar{b})|$
$= 7 |\bar{a} \times \bar{b}|$
$= 7 \times 16 = 112$ ચોરસ એકમ.

Vector Algebra — Vector or Cross product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.