Gujarati

Vector or Cross product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Vector or Cross product of two vectors and its applications

469+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 469 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
ધારોકે $\vec{u} = \hat{i} + \hat{j}$,$\vec{v} = \hat{i} - \hat{j}$ અને $\vec{w} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે. જો $\hat{n}$ એ એકમ સદિશ હોય કે જેથી $\vec{u} \cdot \hat{n} = 0$ અને $\vec{v} \cdot \hat{n} = 0$,તો $|\vec{w} \cdot \hat{n}| = ....$
A
$3$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{u} \cdot \hat{n} = 0$ અને $\vec{v} \cdot \hat{n} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\hat{n}$ એ $\vec{u}$ અને $\vec{v}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\hat{n}$ એ સદિશ ગુણાકાર $\vec{u} \times \vec{v}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$\vec{u} \times \vec{v} = (\hat{i} + \hat{j}) \times (\hat{i} - \hat{j}) = -\hat{i} \times \hat{j} + \hat{j} \times \hat{i} = -\hat{k} - \hat{k} = -2\hat{k}$.
એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{\vec{u} \times \vec{v}}{|\vec{u} \times \vec{v}|} = \pm \frac{-2\hat{k}}{2} = \pm \hat{k}$ મળે.
હવે,$|\vec{w} \cdot \hat{n}| = |(\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) \cdot (\pm \hat{k})| = |\pm 3| = 3$ થાય.
102
EasyMCQ
જો $a = i + j + 2k$ અને $b = 3i + j + k$ હોય,તો $a \times b$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-i + 5j - 2k$
B
$2i + 7j + 2k$
C
$3i + 7j - 2k$
D
$-i - 5j + 5k$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $a = i + j + 2k$ અને $b = 3i + j + k$ છે.
સદિશ ગુણાકાર $a \times b$ નિશ્ચાયકની મદદથી નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$a \times b = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 1 & 1 & 2 \\ 3 & 1 & 1 \end{vmatrix}$
પ્રથમ હારના આધારે નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$a \times b = i(1 \times 1 - 2 \times 1) - j(1 \times 1 - 2 \times 3) + k(1 \times 1 - 1 \times 3)$
$a \times b = i(1 - 2) - j(1 - 6) + k(1 - 3)$
$a \times b = -i - j(-5) + k(-2)$
$a \times b = -i + 5j - 2k$
103
MediumMCQ
ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માટે,જો $\vec{BC} = \vec{a}$,$\vec{CA} = \vec{b}$ અને $\vec{AB} = \vec{c}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a} = 0$
B
$\vec{a} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c} = \vec{c} \times \vec{a}$
C
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \vec{b} \cdot \vec{c} = \vec{c} \cdot \vec{a}$
D
$(\vec{a} \times \vec{b}) + (\vec{b} \times \vec{c}) + (\vec{c} \times \vec{a}) = \vec{0}$

Solution

(B) ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં,સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,$\vec{BC} + \vec{CA} + \vec{AB} = \vec{0}$ થાય.
આપેલ છે કે $\vec{BC} = \vec{a}$,$\vec{CA} = \vec{b}$ અને $\vec{AB} = \vec{c}$,તેથી $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$.
બંને બાજુ $\vec{a}$ સાથે સદિશ ગુણાકાર (cross product) લેતા: $\vec{a} \times (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) = \vec{a} \times \vec{0}$.
કારણ કે $\vec{a} \times \vec{a} = \vec{0}$,આપણને $\vec{a} \times \vec{b} + \vec{a} \times \vec{c} = \vec{0}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c} \times \vec{a}$.
તે જ રીતે,બંને બાજુ $\vec{b}$ સાથે સદિશ ગુણાકાર લેતા: $\vec{b} \times (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) = \vec{b} \times \vec{0}$.
આનાથી $\vec{b} \times \vec{a} + \vec{b} \times \vec{c} = \vec{0}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec{b} \times \vec{c} = \vec{a} \times \vec{b}$.
તેથી,$\vec{a} \times \vec{b} = \vec{b} \times \vec{c} = \vec{c} \times \vec{a}$.
104
MediumMCQ
જો $\hat{u}$ અને $\hat{v}$ એકમ સદિશો હોય અને $\theta$ તેમની વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય,તો $\theta$ ના કયા મુલ્ય માટે $2\hat{u} \times 3\hat{v}$ એકમ સદિશ થાય?
A
$\theta$ ના બે ચોક્કસ મુલ્યો માટે
B
$\theta$ ના બે કરતાં વધારે મુલ્યો માટે
C
$\theta$ ના કોઈ મુલ્ય માટે નહીં
D
$\theta$ ના એક ચોક્કસ મુલ્ય માટે

Solution

(D) આપેલ છે કે $\hat{u}$ અને $\hat{v}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\hat{u}| = 1$ અને $|\hat{v}| = 1$.
ધારો કે $\vec{w} = 2\hat{u} \times 3\hat{v} = 6(\hat{u} \times \hat{v})$.
આપણને આપેલ છે કે $\vec{w}$ એક એકમ સદિશ છે,તેથી $|\vec{w}| = 1$.
તેથી,$|6(\hat{u} \times \hat{v})| = 1$.
$6|\hat{u}||\hat{v}|\sin\theta = 1$,જ્યાં $\theta$ એ $\hat{u}$ અને $\hat{v}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
કારણ કે $|\hat{u}| = 1$ અને $|\hat{v}| = 1$,આપણી પાસે $6(1)(1)\sin\theta = 1$ છે.
$6\sin\theta = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\sin\theta = \frac{1}{6}$.
કારણ કે $\theta$ લઘુકોણ છે,$\sin\theta$ ધન છે,અને અંતરાલ $(0, \frac{\pi}{2})$ માં $\theta$ નું માત્ર એક જ મુલ્ય છે જેના માટે $\sin\theta = \frac{1}{6}$ થાય,જે $\theta = \arcsin(\frac{1}{6})$ છે.
આમ,$\theta$ નું માત્ર એક જ ચોક્કસ મુલ્ય મળે છે.
105
EasyMCQ
સદિશો $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\hat{i} + \hat{j}$ બંનેને લંબ હોય તેવો સદિશ શોધો.
A
$\hat{i} + \hat{j}$
B
$\hat{i} - \hat{j}$
C
$c(\hat{i} - \hat{j})$,જ્યાં $c$ અદિશ છે
D
આમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + \hat{j}$.
બંને સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને લંબ સદિશ તેમના સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(0 - 1) - \hat{j}(0 - 1) + \hat{k}(1 - 1)$
$= -\hat{i} + \hat{j} + 0\hat{k} = -(\hat{i} - \hat{j})$.
બંનેને લંબ હોય તેવો કોઈપણ સદિશ આ સદિશનો અદિશ ગુણિત હોય,જેને કોઈ અદિશ $c$ માટે $c(\hat{i} - \hat{j})$ તરીકે લખી શકાય.
106
EasyMCQ
બંને સદિશો $3i + 2j - k$ અને $12i + 5j - 5k$ ને લંબ હોય તેવો એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{5i - 3j + 9k}{\sqrt{115}}$
B
$\frac{5i + 3j - 9k}{\sqrt{115}}$
C
$\frac{-5i + 3j - 9k}{\sqrt{115}}$
D
$\frac{5i + 3j + 9k}{\sqrt{115}}$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{a} = 3i + 2j - k$ અને $\vec{b} = 12i + 5j - 5k$.
બંને સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને લંબ સદિશ તેમના સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 3 & 2 & -1 \\ 12 & 5 & -5 \end{vmatrix}$
$= i(2(-5) - (-1)(5)) - j(3(-5) - (-1)(12)) + k(3(5) - 2(12))$
$= i(-10 + 5) - j(-15 + 12) + k(15 - 24)$
$= -5i + 3j - 9k$.
આ સદિશનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{(-5)^2 + 3^2 + (-9)^2} = \sqrt{25 + 9 + 81} = \sqrt{115}$ છે.
બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\pm \frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|} = \pm \frac{-5i + 3j - 9k}{\sqrt{115}}$ થાય.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો વિકલ્પ $\frac{-5i + 3j - 9k}{\sqrt{115}}$ છે.
107
DifficultMCQ
જો સદિશ $a, b$ અને $c$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ $BC, CA$ અને $AB$ ને અનુક્રમે દર્શાવતા હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$a + b + c = 0$
B
$a \times b = b \times c = c \times a$
C
$a \cdot b = b \cdot c = c \cdot a$
D
$a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a = 0$

Solution

(B) ત્રિકોણ $ABC$ માં,બાજુઓ સદિશ $\vec{BC} = a$,$\vec{CA} = b$,અને $\vec{AB} = c$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,ત્રિકોણની બાજુઓને ક્રમમાં લેતા તેમનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે.
તેથી,$\vec{BC} + \vec{CA} + \vec{AB} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $a + b + c = 0$.
આ સમીકરણનો $a$ સાથે સદિશ ગુણાકાર (cross product) લેતા:
$a \times (a + b + c) = a \times 0$
$a \times a + a \times b + a \times c = 0$
કારણ કે $a \times a = 0$,આપણને $a \times b = c \times a$ મળે છે.
તે જ રીતે,$b$ સાથે સદિશ ગુણાકાર લેતા:
$b \times (a + b + c) = b \times 0$
$b \times a + b \times b + b \times c = 0$
$b \times a + b \times c = 0 \implies a \times b = b \times c$.
તેથી,$a \times b = b \times c = c \times a$ થાય છે.
108
DifficultMCQ
જો શૂન્યેતર સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો સમીકરણ $\vec{r} \times \vec{a} = \vec{b}$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\vec{r} = x\vec{a} + \frac{1}{\vec{a} \cdot \vec{a}} (\vec{a} \times \vec{b})$
B
$\vec{r} = x\vec{b} + \frac{1}{\vec{b} \cdot \vec{b}} (\vec{a} \times \vec{b})$
C
$\vec{r} = x (\vec{a} \times \vec{b})$
D
$\vec{r} = x (\vec{b} \times \vec{a})$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{r} \times \vec{a} = \vec{b}$.
કારણ કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$.
આપણે $\vec{r}$ ને $\vec{a}$,$\vec{b}$,અને $\vec{a} \times \vec{b}$ ના રેખીય સંયોજન તરીકે દર્શાવી શકીએ છીએ:
$\vec{r} = x\vec{a} + y\vec{b} + z(\vec{a} \times \vec{b})$ જ્યાં $x, y, z$ અદિશ છે.
બંને બાજુ $\vec{a}$ સાથે સદિશ ગુણાકાર (cross product) લેતા:
$(\vec{r} \times \vec{a}) = (x\vec{a} + y\vec{b} + z(\vec{a} \times \vec{b})) \times \vec{a}$
$\vec{b} = x(\vec{a} \times \vec{a}) + y(\vec{b} \times \vec{a}) + z((\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{a})$
$\vec{a} \times \vec{a} = 0$ અને $(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{a} = (\vec{a} \cdot \vec{a})\vec{b} - (\vec{b} \cdot \vec{a})\vec{a}$ હોવાથી:
$\vec{b} = y(\vec{b} \times \vec{a}) + z((\vec{a} \cdot \vec{a})\vec{b} - 0)$
$\vec{b} = -y(\vec{a} \times \vec{b}) + z(\vec{a} \cdot \vec{a})\vec{b}$
$\vec{b}$ અને $(\vec{a} \times \vec{b})$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$-y = 0 \implies y = 0$
$z(\vec{a} \cdot \vec{a}) = 1 \implies z = \frac{1}{\vec{a} \cdot \vec{a}}$
આ કિંમતો $\vec{r}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\vec{r} = x\vec{a} + \frac{1}{\vec{a} \cdot \vec{a}} (\vec{a} \times \vec{b})$.
109
EasyMCQ
સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} - 6\hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = 4\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{4\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{26}}$
B
$\frac{2\hat{i} - 6\hat{j} - 3\hat{k}}{7}$
C
$\frac{3\hat{i} - 2\hat{j} + 6\hat{k}}{7}$
D
$\frac{2\hat{i} - 3\hat{j} - 6\hat{k}}{7}$

Solution

(C) સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -6 & -3 \\ 4 & 3 & -1 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-6)(-1) - (-3)(3)) - \hat{j}((2)(-1) - (-3)(4)) + \hat{k}((2)(3) - (-6)(4))$
$= \hat{i}(6 + 9) - \hat{j}(-2 + 12) + \hat{k}(6 + 24)$
$= 15\hat{i} - 10\hat{j} + 30\hat{k}$.
હવે,તેનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{15^2 + (-10)^2 + 30^2} = \sqrt{225 + 100 + 900} = \sqrt{1225} = 35$.
તેથી એકમ સદિશ $\pm \frac{15\hat{i} - 10\hat{j} + 30\hat{k}}{35} = \pm \frac{3\hat{i} - 2\hat{j} + 6\hat{k}}{7}$ થાય.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $C$ એ $\frac{3\hat{i} - 2\hat{j} + 6\hat{k}}{7}$ છે.
110
MediumMCQ
જો $\vec{a} = \hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = 2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો $\sin \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$5/\sqrt{7}$
B
$5/21$
C
$5/(2\sqrt{7})$
D
$3/\sqrt{14}$

Solution

(C) બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ માટે $\sin \theta$ નું સૂત્ર $\sin \theta = \frac{|\vec{a} \times \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 3 \\ 2 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-2 - 3) - \hat{j}(1 - 6) + \hat{k}(1 - (-4)) = -5\hat{i} + 5\hat{j} + 5\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધો:
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{(-5)^2 + 5^2 + 5^2} = \sqrt{25 + 25 + 25} = \sqrt{75} = 5\sqrt{3}$.
હવે,સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના માન શોધો:
$|\vec{a}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 3^2} = \sqrt{1 + 4 + 9} = \sqrt{14}$.
$|\vec{b}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 1 + 1} = \sqrt{6}$.
છેલ્લે,આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકો:
$\sin \theta = \frac{5\sqrt{3}}{\sqrt{14} \cdot \sqrt{6}} = \frac{5\sqrt{3}}{\sqrt{84}} = \frac{5\sqrt{3}}{2\sqrt{21}} = \frac{5\sqrt{3}}{2\sqrt{7}\sqrt{3}} = \frac{5}{2\sqrt{7}}$.
111
DifficultMCQ
બિંદુ $\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ પર લાગતા બળ $\vec{F} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ અને બિંદુ $2\hat{i} - 3\hat{j} - \hat{k}$ પર લાગતા બળ $-\vec{F}$ દ્વારા બનતા બળયુગ્મની ચાકમાત્રા (torque) નું મૂલ્ય શોધો.
A
$7\sqrt{5}$
B
$3\sqrt{5}$
C
$5\sqrt{5}$
D
$5\sqrt{15}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{r}_1 = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{r}_2 = 2\hat{i} - 3\hat{j} - \hat{k}$ છે.
બળ $\vec{F} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ એ $\vec{r}_1$ પર લાગે છે અને $-\vec{F}$ એ $\vec{r}_2$ પર લાગે છે.
બળયુગ્મની ચાકમાત્રા $\vec{\tau} = \vec{r} \times \vec{F}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\vec{r} = \vec{r}_1 - \vec{r}_2$.
$\vec{r} = (\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) - (2\hat{i} - 3\hat{j} - \hat{k}) = -\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$.
$\vec{\tau} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & 2 & 2 \\ 3 & 2 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-2 - 4) - \hat{j}(1 - 6) + \hat{k}(-2 - 6) = -6\hat{i} + 5\hat{j} - 8\hat{k}$.
ચાકમાત્રાનું મૂલ્ય $|\vec{\tau}| = \sqrt{(-6)^2 + 5^2 + (-8)^2} = \sqrt{36 + 25 + 64} = \sqrt{125} = 5\sqrt{5}$.
112
MediumMCQ
બિંદુઓ $(1, -1, 2), (2, 0, -1)$ અને $(0, 2, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\pm \frac{1}{\sqrt{6}}(2i + j + k)$
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}(i + 2j + k)$
C
$\frac{1}{\sqrt{6}}(i + j + k)$
D
$\frac{1}{\sqrt{6}}(2i - j - k)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 0, -1)$ અને $C(0, 2, 1)$ છે.
સમતલમાં રહેલા બે સદિશો શોધીએ:
$\vec{AB} = (2-1)i + (0-(-1))j + (-1-2)k = i + j - 3k$
$\vec{AC} = (0-1)i + (2-(-1))j + (1-2)k = -i + 3j - k$
સમતલને લંબ સદિશ ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{AC}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 1 & 1 & -3 \\ -1 & 3 & -1 \end{vmatrix} = i(-1 - (-9)) - j(-1 - 3) + k(3 - (-1)) = 8i + 4j + 4k$.
સમતલને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{\vec{n}}{|\vec{n}|}$ છે.
$|\vec{n}| = \sqrt{8^2 + 4^2 + 4^2} = \sqrt{64 + 16 + 16} = \sqrt{96} = 4\sqrt{6}$.
$\hat{n} = \pm \frac{8i + 4j + 4k}{4\sqrt{6}} = \pm \frac{2i + j + k}{\sqrt{6}}$.
113
DifficultMCQ
ધારો કે $\overline{OA} = \vec{a}$,$\overline{OB} = 10\vec{a} + 2\vec{b}$,અને $\overline{OC} = \vec{b}$,જ્યાં $O, A, C$ અસમરેખ છે. ધારો કે $p$ એ ચતુષ્કોણ $OABC$ નું ક્ષેત્રફળ દર્શાવે અને $q$ એ સામસામેની બાજુઓ $OA$ અને $OC$ વાળા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ દર્શાવે છે. તો $p/q = \dots$
A
$4$
B
$6$
C
$\frac{1}{2} \frac{|\vec{a} - \vec{b}|}{|\vec{a}|}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(B) ચતુષ્કોણ $OABC$ નું ક્ષેત્રફળ એ $\triangle OAB$ અને $\triangle OBC$ ના ક્ષેત્રફળના સરવાળા તરીકે ગણી શકાય.
$\triangle OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\overline{OA} \times \overline{OB}| = \frac{1}{2} |\vec{a} \times (10\vec{a} + 2\vec{b})| = \frac{1}{2} |10(\vec{a} \times \vec{a}) + 2(\vec{a} \times \vec{b})| = \frac{1}{2} |0 + 2(\vec{a} \times \vec{b})| = |\vec{a} \times \vec{b}|$.
$\triangle OBC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\overline{OB} \times \overline{OC}| = \frac{1}{2} |(10\vec{a} + 2\vec{b}) \times \vec{b}| = \frac{1}{2} |10(\vec{a} \times \vec{b}) + 2(\vec{b} \times \vec{b})| = \frac{1}{2} |10(\vec{a} \times \vec{b}) + 0| = 5|\vec{a} \times \vec{b}|$.
આમ,$p = |\vec{a} \times \vec{b}| + 5|\vec{a} \times \vec{b}| = 6|\vec{a} \times \vec{b}|$.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ કે જેની પાસપાસેની બાજુઓ $OA$ અને $OC$ છે તેનું ક્ષેત્રફળ $q = |\vec{a} \times \vec{b}|$ છે.
તેથી,$p/q = \frac{6|\vec{a} \times \vec{b}|}{|\vec{a} \times \vec{b}|} = 6$.
114
EasyMCQ
જો $\vec{a} = 2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = 6\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$ હોય,તો $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો.
A
$2\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k}$
B
$\hat{i} - 10\hat{j} - 18\hat{k}$
C
$\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$
D
$6\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$

Solution

(B) સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ એ એકમ સદિશો અને સદિશોના ઘટકો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયક દ્વારા મેળવી શકાય છે:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 2 & -1 \\ 6 & -3 & 2 \end{vmatrix}$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$= \hat{i} ((2)(2) - (-1)(-3)) - \hat{j} ((2)(2) - (-1)(6)) + \hat{k} ((2)(-3) - (2)(6))$
$= \hat{i} (4 - 3) - \hat{j} (4 + 6) + \hat{k} (-6 - 12)$
$= \hat{i} (1) - \hat{j} (10) + \hat{k} (-18)$
$= \hat{i} - 10\hat{j} - 18\hat{k}$
115
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $P(1, -1, 2)$,$Q(2, 0, -1)$ અને $R(0, 2, 1)$ સમતલીય હોય,તો આ બિંદુઓ ધરાવતા સમતલને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{6}}$
B
$\frac{2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{6}}$
C
$\frac{-2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{6}}$
D
$\frac{2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{6}}$

Solution

(B) બિંદુઓ $P(1, -1, 2)$,$Q(2, 0, -1)$ અને $R(0, 2, 1)$ ધરાવતા સમતલને લંબ એકમ સદિશ શોધવા માટે,આપણે પહેલા સમતલમાં રહેલા બે સદિશો શોધીએ:
$\vec{PQ} = (2-1)\hat{i} + (0-(-1))\hat{j} + (-1-2)\hat{k} = \hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$
$\vec{PR} = (0-1)\hat{i} + (2-(-1))\hat{j} + (1-2)\hat{k} = -\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec{n} = \vec{PQ} \times \vec{PR}$ શોધો:
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -3 \\ -1 & 3 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - (-9)) - \hat{j}(-1 - 3) + \hat{k}(3 - (-1)) = 8\hat{i} + 4\hat{j} + 4\hat{k}$
આ સદિશને $4$ વડે ભાગતા,આપણને લંબ સદિશની દિશામાં સદિશ મળે છે: $2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $\sqrt{2^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{4+1+1} = \sqrt{6}$ છે.
આમ,એકમ સદિશ $\frac{2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{6}}$ થાય.
116
DifficultMCQ
ધારો કે $a = 2i + j - 2k$ અને $b = i + j$. જો $c$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $a \cdot c = |c|$,$|c - a| = 2\sqrt{2}$ અને $(a \times b)$ તથા $c$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^{\circ}$ હોય,તો $|(a \times b) \times c| = \dots$
A
$2/3$
B
$3/2$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $a \times b$ શોધો:
$a \times b = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = i(0 - (-2)) - j(0 - (-2)) + k(2 - 1) = 2i - 2j + k$.
તેનું માન $|a \times b| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = 3$ છે.
આપેલ છે કે $|c - a| = 2\sqrt{2}$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|c - a|^2 = 8$ મળે.
$|c|^2 - 2(a \cdot c) + |a|^2 = 8$.
કારણ કે $a \cdot c = |c|$ અને $|a|^2 = 2^2 + 1^2 + (-2)^2 = 9$,તેથી:
$|c|^2 - 2|c| + 9 = 8 \implies |c|^2 - 2|c| + 1 = 0 \implies (|c| - 1)^2 = 0 \implies |c| = 1$.
અંતે,સદિશ ગુણાકારનું માન:
$|(a \times b) \times c| = |a \times b| |c| \sin(30^{\circ}) = 3 \times 1 \times \frac{1}{2} = \frac{3}{2}$.
117
EasyMCQ
સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\vec{a} \times \vec{b}$
B
$\frac{\vec{a} \times \vec{b}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}$
C
$\frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|}$
D
$\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$

Solution

(C) બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ નો સદિશ ગુણાકાર (ક્રોસ પ્રોડક્ટ),જેને $\vec{a} \times \vec{b}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,તે એક એવો સદિશ આપે છે જે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંને ધરાવતા સમતલને લંબ હોય છે.
બંનેને લંબ એકમ સદિશ શોધવા માટે,આપણે આ ક્રોસ પ્રોડક્ટને તેના માન (magnitude) વડે ભાગીએ છીએ.
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n}$ માટેનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\hat{n} = \pm \frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|}$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચું સૂત્ર $\frac{\vec{a} \times \vec{b}}{|\vec{a} \times \vec{b}|}$ છે.
118
EasyMCQ
જો $|a| = 4, |b| = 2$ અને $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $\pi/6$ હોય,તો $|a \times b|^{2}$ શોધો.
A
$48$
B
$16$
C
$8$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(B) બે સદિશો $a$ અને $b$ ના સદિશ ગુણાકારનું માન $|a \times b| = |a| |b| \sin(\theta)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta$ એ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આપેલ છે કે $|a| = 4, |b| = 2$ અને $\theta = \pi/6$.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને $|a \times b| = 4 \times 2 \times \sin(\pi/6)$ મળે છે.
કારણ કે $\sin(\pi/6) = 1/2$,તેથી $|a \times b| = 4 \times 2 \times (1/2) = 4$.
આમ,$|a \times b|^{2} = (4)^{2} = 16$.
119
MediumMCQ
જો ત્રણ બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$2\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$ અને $7\hat{i} + 4\hat{j} + 9\hat{k}$ હોય,તો ત્રિકોણ $ABC$ ના સમતલને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$31\hat{i} - 18\hat{j} - 9\hat{k}$
B
$\frac{31\hat{i} - 38\hat{j} - 9\hat{k}}{\sqrt{2486}}$
C
$\frac{31\hat{i} + 38\hat{j} + 9\hat{k}}{\sqrt{2486}}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(B) ધારો કે સ્થાન સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$,અને $\vec{c} = 7\hat{i} + 4\hat{j} + 9\hat{k}$ છે.
સમતલમાં બે સદિશો $\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - 5\hat{k}$ અને $\vec{AC} = \vec{c} - \vec{a} = 6\hat{i} + 3\hat{j} + 8\hat{k}$ છે.
સમતલને લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -5 \\ 6 & 3 & 8 \end{vmatrix}$ છે.
$\vec{n} = \hat{i}(16 + 15) - \hat{j}(8 + 30) + \hat{k}(3 - 12) = 31\hat{i} - 38\hat{j} - 9\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{n}| = \sqrt{31^2 + (-38)^2 + (-9)^2} = \sqrt{961 + 1444 + 81} = \sqrt{2486}$ છે.
એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{\vec{n}}{|\vec{n}|} = \pm \frac{31\hat{i} - 38\hat{j} - 9\hat{k}}{\sqrt{2486}}$ છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
120
DifficultMCQ
એક શૂન્યેતર સદિશ $\vec{a}$ એ સદિશો $\vec{i}, \vec{i} + \vec{j}$ અને $\vec{i} - \vec{j}, \vec{i} + \vec{k}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત સમતલોની છેદરેખાને સમાંતર છે. $\vec{a}$ અને સદિશ $\vec{i} - 2\vec{j} + 2\vec{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો .....
A
$\frac{\pi}{4}$ અથવા $\frac{3\pi}{4}$
B
$\frac{2\pi}{4}$ અથવા $\frac{3\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$ અથવા $\frac{3\pi}{2}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) પ્રથમ સમતલ સદિશો $\vec{n}_1 = \vec{i}$ અને $\vec{n}_2 = \vec{i} + \vec{j}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. આ સમતલનો અભિલંબ $\vec{N}_1 = \vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \vec{i} \times (\vec{i} + \vec{j}) = \vec{k}$ છે.
બીજું સમતલ સદિશો $\vec{n}_3 = \vec{i} - \vec{j}$ અને $\vec{n}_4 = \vec{i} + \vec{k}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત છે. આ સમતલનો અભિલંબ $\vec{N}_2 = \vec{n}_3 \times \vec{n}_4 = (\vec{i} - \vec{j}) \times (\vec{i} + \vec{k}) = \vec{i} \times \vec{i} + \vec{i} \times \vec{k} - \vec{j} \times \vec{i} - \vec{j} \times \vec{k} = 0 - \vec{j} + \vec{k} - \vec{i} = -\vec{i} - \vec{j} + \vec{k}$ છે.
સદિશ $\vec{a}$ એ છેદરેખાને સમાંતર હોવાથી,$\vec{a}$ એ $\vec{N}_1 \times \vec{N}_2 = \vec{k} \times (-\vec{i} - \vec{j} + \vec{k}) = -(\vec{k} \times \vec{i}) - (\vec{k} \times \vec{j}) + (\vec{k} \times \vec{k}) = -\vec{j} + \vec{i} + 0 = \vec{i} - \vec{j}$ ને સમાંતર છે.
ધારો કે $\vec{b} = \vec{i} - 2\vec{j} + 2\vec{k}$. $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(1) + (-1)(-2) + (0)(2) = 1 + 2 = 3$.
$|\vec{a}| = \sqrt{1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
$|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = 3$.
$\cos \theta = \frac{3}{\sqrt{2} \cdot 3} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
આમ,$\theta = \frac{\pi}{4}$. સદિશ $\vec{a}$ વિરુદ્ધ દિશામાં હોઈ શકે છે,તેથી ખૂણો $\pi - \frac{\pi}{4} = \frac{3\pi}{4}$ પણ હોઈ શકે છે.
121
MediumMCQ
ધારો કે રેખાઓ $L_1: \frac{x + 1}{3} = \frac{y + 2}{1} = \frac{z + 1}{2}$ અને $L_2: \frac{x - 2}{1} = \frac{y + 2}{2} = \frac{z - 3}{3}$ છે. $L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{-\hat{i} + 7\hat{j} + 7\hat{k}}{\sqrt{99}}$
B
$\frac{-\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}}{5\sqrt{3}}$
C
$\frac{-\hat{i} + 7\hat{j} + 5\hat{k}}{5\sqrt{3}}$
D
$\frac{7\hat{i} - 7\hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{99}}$

Solution

(B) રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ ના દિશા સદિશો અનુક્રમે $\vec{v_1} = 3\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{v_2} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
$L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ સદિશ તેમના સદિશ ગુણાકાર $\vec{n} = \vec{v_1} \times \vec{v_2}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3 - 4) - \hat{j}(9 - 2) + \hat{k}(6 - 1) = -\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}$.
આ સદિશનું માન $|\vec{n}| = \sqrt{(-1)^2 + (-7)^2 + 5^2} = \sqrt{1 + 49 + 25} = \sqrt{75} = 5\sqrt{3}$ છે.
તેથી,બંને રેખાઓને લંબ એકમ સદિશ $\pm \frac{\vec{n}}{|\vec{n}|} = \pm \frac{-\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}}{5\sqrt{3}}$ થાય.
122
MediumMCQ
જો $\vec{u}$ અને $\vec{v}$ એકમ સદિશો હોય અને $\theta$ તેમની વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય,તો $2\vec{u} \times 3\vec{v}$ એ કયા કિસ્સામાં એકમ સદિશ બને?
A
$\theta$ ના બરાબર એક મૂલ્ય માટે
B
$\theta$ ના બરાબર બે મૂલ્યો માટે
C
$\theta$ ના બે થી વધુ મૂલ્યો માટે
D
$\theta$ ના કોઈ પણ મૂલ્ય માટે નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $2\vec{u} \times 3\vec{v}$ એ એકમ સદિશ છે,તેથી તેનું માન $1$ હોવું જોઈએ.
આમ,$|2\vec{u} \times 3\vec{v}| = 1$.
ચૂંક $\vec{u}$ અને $\vec{v}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{u}| = 1$ અને $|\vec{v}| = 1$.
સદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$|2\vec{u} \times 3\vec{v}| = 6|\vec{u}||\vec{v}|\sin\theta = 6(1)(1)\sin\theta = 6\sin\theta$.
પ્રશ્ન મુજબ,$6\sin\theta = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\sin\theta = \frac{1}{6}$.
ચૂંક $\theta$ એ લઘુકોણ છે,તેથી $\theta = \arcsin(\frac{1}{6})$ માટે $\theta$ નું માત્ર એક જ મૂલ્ય શક્ય છે.
123
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a} = \vec{j} - \vec{k}$ અને $\vec{c} = \vec{i} - \vec{j} - \vec{k}$. તો સદિશ $\vec{b}$ શોધો જે $\vec{a} \times \vec{b} + \vec{c} = 0$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b} = 3$ નું સમાધાન કરે છે.
A
$2\vec{i} - \vec{j} + 2\vec{k}$
B
$\vec{i} - \vec{j} - 2\vec{k}$
C
$\vec{i} + \vec{j} - 2\vec{k}$
D
$-\vec{i} + \vec{j} - 2\vec{k}$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{b} = x\vec{i} + y\vec{j} + z\vec{k}$.
આપેલ છે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 3$,જ્યાં $\vec{a} = 0\vec{i} + 1\vec{j} - 1\vec{k}$.
તેથી,$(0)(x) + (1)(y) + (-1)(z) = 3 \Rightarrow y - z = 3 \quad \dots(1)$.
વળી,$\vec{a} \times \vec{b} = -\vec{c} = -(\vec{i} - \vec{j} - \vec{k}) = -\vec{i} + \vec{j} + \vec{k}$.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \vec{i} & \vec{j} & \vec{k} \\ 0 & 1 & -1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = (z + y)\vec{i} - (z)\vec{j} - (x)\vec{k}$.
સરખાવતા,$z + y = -1$,$-z = 1 \Rightarrow z = -1$,$-x = 1 \Rightarrow x = -1$.
સમીકરણ $(1)$ માં કિંમત મૂકતા,$y - (-1) = 3 \Rightarrow y + 1 = 3 \Rightarrow y = 2$.
પરંતુ,વિકલ્પ $D$ ચકાસતા: $\vec{b} = -\vec{i} + \vec{j} - 2\vec{k}$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(1) + (-1)(-2) = 1 + 2 = 3$. (સાચું)
$\vec{a} \times \vec{b} = -\vec{i} + \vec{j} + \vec{k} = -\vec{c}$. (સાચું)
તેથી,સાચો જવાબ $-\vec{i} + \vec{j} - 2\vec{k}$ છે.
124
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec a = 2\hat i + \hat j - 2\hat k$ અને $\vec b = \hat i + \hat j$. ધારો કે $\vec c$ એવો સદિશ છે કે જેથી $|\vec c - \vec a| = 3$,$|(\vec a \times \vec b) \times \vec c| = 3$ અને $\vec c$ તથા $\vec a \times \vec b$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^\circ$ છે. તો $\vec a \cdot \vec c$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{8}$
B
$\frac{25}{8}$
C
$2$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec a = 2\hat i + \hat j - 2\hat k$ અને $\vec b = \hat i + \hat j$.
પ્રથમ,$\vec a$ નું માન શોધો: $|\vec a| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{4+1+4} = 3$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec a \times \vec b$ શોધો:
$\vec a \times \vec b = \begin{vmatrix} \hat i & \hat j & \hat k \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 2\hat i - 2\hat j + \hat k$.
તેનું માન $|\vec a \times \vec b| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = 3$ છે.
આપેલ છે કે $|(\vec a \times \vec b) \times \vec c| = 3$ અને $\vec c$ તથા $\vec a \times \vec b$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^\circ$ છે,તેથી $|\vec u \times \vec v| = |\vec u||\vec v| \sin \theta$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$|\vec a \times \vec b||\vec c| \sin 30^\circ = 3 \implies 3 \cdot |\vec c| \cdot \frac{1}{2} = 3 \implies |\vec c| = 2$.
હવે,$|\vec c - \vec a| = 3$ શરતનો ઉપયોગ કરતા,બંને બાજુ વર્ગ લેતા:
$|\vec c - \vec a|^2 = 3^2 \implies |\vec c|^2 + |\vec a|^2 - 2(\vec a \cdot \vec c) = 9$.
કિંમતો મૂકતા: $2^2 + 3^2 - 2(\vec a \cdot \vec c) = 9 \implies 4 + 9 - 2(\vec a \cdot \vec c) = 9 \implies 13 - 2(\vec a \cdot \vec c) = 9$.
તેથી,$2(\vec a \cdot \vec c) = 4 \implies \vec a \cdot \vec c = 2$.
125
MediumMCQ
જો $a = (1, 1, 1)$ અને $c = (0, 1, -1)$ બે સદિશો હોય અને $b$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $a \times b = c$ અને $a \cdot b = 3$ થાય,તો $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$\left( \frac{2}{3}, \frac{2}{3}, \frac{5}{3} \right)$
B
$\left( \frac{2}{3}, \frac{5}{3}, \frac{2}{3} \right)$
C
$(5, 2, 2)$
D
$\left( \frac{5}{3}, \frac{2}{3}, \frac{2}{3} \right)$

Solution

(D) ધારો કે $b = b_1 i + b_2 j + b_3 k$.
આપેલ છે કે $a \cdot b = 3$,તેથી $b_1 + b_2 + b_3 = 3$ ......$(i)$.
આપેલ છે કે $a \times b = c$,જ્યાં $a = (1, 1, 1)$ અને $c = (0, 1, -1)$,ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા:
$a \times b = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 1 & 1 & 1 \\ b_1 & b_2 & b_3 \end{vmatrix} = (b_3 - b_2)i + (b_1 - b_3)j + (b_2 - b_1)k$.
આને $c = (0, 1, -1)$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$b_3 - b_2 = 0$ ......$(ii)$
$b_1 - b_3 = 1$ ......$(iii)$
$b_2 - b_1 = -1$ ......$(iv)$
$(ii)$ પરથી,$b_2 = b_3$. આ કિંમત $(i)$ માં મૂકતા,$b_1 + 2b_2 = 3$.
$(iii)$ પરથી,$b_1 = 1 + b_3 = 1 + b_2$.
$b_1$ ની કિંમત $b_1 + 2b_2 = 3$ માં મૂકતા,$(1 + b_2) + 2b_2 = 3$,તેથી $3b_2 = 2$,જેનો અર્થ છે કે $b_2 = \frac{2}{3}$.
તેથી $b_3 = \frac{2}{3}$ અને $b_1 = 1 + \frac{2}{3} = \frac{5}{3}$.
આમ,$b = \left( \frac{5}{3}, \frac{2}{3}, \frac{2}{3} \right)$.
126
MediumMCQ
જો $a = 3i - 5j$ અને $b = 6i + 3j$ બે સદિશો હોય અને $c$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $c = a \times b$ થાય,તો $|a|:|b|:|c|$ શોધો.
A
$\sqrt{34} : \sqrt{45} : \sqrt{39}$
B
$\sqrt{34} : \sqrt{45} : 39$
C
$34 : 39 : 45$
D
$39 : 35 : 34$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $a = 3i - 5j$ અને $b = 6i + 3j$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશ ગુણાકાર $c = a \times b$ શોધીએ:
$c = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 3 & -5 & 0 \\ 6 & 3 & 0 \end{vmatrix} = i(0 - 0) - j(0 - 0) + k(9 - (-30)) = 39k$.
હવે,આપણે સદિશોના માન શોધીએ:
$|a| = \sqrt{3^2 + (-5)^2} = \sqrt{9 + 25} = \sqrt{34}$.
$|b| = \sqrt{6^2 + 3^2} = \sqrt{36 + 9} = \sqrt{45}$.
$|c| = \sqrt{0^2 + 0^2 + 39^2} = 39$.
તેથી,ગુણોત્તર $|a|:|b|:|c|$ એ $\sqrt{34} : \sqrt{45} : 39$ થાય.
127
DifficultMCQ
એક શૂન્યતર સદિશ $a$ એ સદિશો $i, i + j$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલ અને સદિશો $i - j, i + k$ દ્વારા નિર્ધારિત સમતલના છેદરેખાને સમાંતર છે. $a$ અને સદિશ $i - 2j + 2k$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{4}$ અથવા $\frac{3\pi}{4}$
B
$\frac{2\pi}{4}$ અથવા $\frac{3\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$ અથવા $\frac{3\pi}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) સદિશો $i$ અને $i + j$ ને સમાવતા સમતલનો અભિલંબ સદિશ $n_1 = i \times (i + j) = k$ છે. આ સમતલનું સમીકરણ $r \cdot k = 0$ છે,જેનો અર્થ છે કે $z = 0.$
સદિશો $i - j$ અને $i + k$ ને સમાવતા સમતલનો અભિલંબ સદિશ $n_2 = (i - j) \times (i + k) = -i - j + k$ છે. આ સમતલનું સમીકરણ $r \cdot (-i - j + k) = 0$ છે,જેનો અર્થ છે કે $x + y - z = 0.$
સદિશ $a$ આ બંને સમતલોની છેદરેખાને સમાંતર છે,તેથી $a$ એ અભિલંબ $n_1$ અને $n_2$ ના સદિશ ગુણાકારને સમાંતર હોવો જોઈએ: $v = n_1 \times n_2 = k \times (-i - j + k) = i - j.$
આમ,$a$ એ $i - j$ ને સમાંતર છે.
ધારો કે $a = i - j$ અને $b = i - 2j + 2k$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\cos \theta = \frac{a \cdot b}{|a| |b|} = \frac{(1)(1) + (-1)(-2) + (0)(2)}{\sqrt{1^2 + (-1)^2} \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2}} = \frac{3}{\sqrt{2} \cdot 3} = \frac{1}{\sqrt{2}}.$
સદિશ $a$ એ $i - j$ અથવા $-(i - j)$ ની દિશામાં હોઈ શકે છે,તેથી $\cos \theta = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}.$
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{4}$ અથવા $\theta = \frac{3\pi}{4}$.
128
AdvancedMCQ
ધારો કે $2\hat{a} = \hat{b} \times \hat{c} + 2\hat{b}$ છે,તો $\left| 2\hat{a} + \hat{b} + \hat{c} \right|$ ની શક્ય કિંમત(ઓ)નો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $2\hat{a} = \hat{b} \times \hat{c} + 2\hat{b}$.
બંને બાજુ $\hat{b}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$2(\hat{a} \cdot \hat{b}) = (\hat{b} \times \hat{c}) \cdot \hat{b} + 2(\hat{b} \cdot \hat{b})$
કારણ કે $(\hat{b} \times \hat{c}) \cdot \hat{b} = 0$ અને $\hat{b} \cdot \hat{b} = 1$,તેથી $2(\hat{a} \cdot \hat{b}) = 2$,એટલે કે $\hat{a} \cdot \hat{b} = 1$.
$\hat{a}$ અને $\hat{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$\hat{a} \cdot \hat{b} = 1$ નો અર્થ છે કે $\hat{a} = \hat{b}$.
મૂળ સમીકરણમાં $\hat{a} = \hat{b}$ મૂકતા: $2\hat{b} = \hat{b} \times \hat{c} + 2\hat{b}$,જેનો અર્થ છે કે $\hat{b} \times \hat{c} = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $\hat{c} = \hat{b}$ અથવા $\hat{c} = -\hat{b}$.
કિસ્સો $1$: જો $\hat{c} = \hat{b}$ હોય,તો $|2\hat{a} + \hat{b} + \hat{c}| = |2\hat{b} + \hat{b} + \hat{b}| = |4\hat{b}| = 4$.
કિસ્સો $2$: જો $\hat{c} = -\hat{b}$ હોય,તો $|2\hat{a} + \hat{b} + \hat{c}| = |2\hat{b} + \hat{b} - \hat{b}| = |2\hat{b}| = 2$.
શક્ય કિંમતોનો સરવાળો $4 + 2 = 6$ થાય છે.
129
AdvancedMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એ $\sqrt{2}$ લંબાઈના બે સદિશો છે જેથી $|\vec{a} + \vec{b}| = \sqrt{5}$ થાય. જો $\vec{c} = \vec{a} + 2\vec{b} + 2(\vec{a} \times \vec{b})$ હોય,તો $|\vec{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$3\sqrt{3}$
C
$9$
D
$12$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\vec{a}| = |\vec{b}| = \sqrt{2}$ અને $|\vec{a} + \vec{b}| = \sqrt{5}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 5$.
$2 + 2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 5 \Rightarrow 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 1 \Rightarrow \vec{a} \cdot \vec{b} = \frac{1}{2}$.
હવે,$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 |\vec{b}|^2 - (\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = (2)(2) - (\frac{1}{2})^2 = 4 - \frac{1}{4} = \frac{15}{4}$.
આપેલ છે કે $\vec{c} = \vec{a} + 2\vec{b} + 2(\vec{a} \times \vec{b})$.
કારણ કે $\vec{a} \times \vec{b}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ છે,તેથી $|\vec{c}|^2 = |\vec{a} + 2\vec{b}|^2 + |2(\vec{a} \times \vec{b})|^2 = |\vec{a}|^2 + 4|\vec{b}|^2 + 4(\vec{a} \cdot \vec{b}) + 4|\vec{a} \times \vec{b}|^2$.
$|\vec{c}|^2 = 2 + 4(2) + 4(\frac{1}{2}) + 4(\frac{15}{4}) = 2 + 8 + 2 + 15 = 27$.
તેથી,$|\vec{c}| = \sqrt{27} = 3\sqrt{3}$.
130
AdvancedMCQ
$P(1, 2, -3)$,$Q(-2, 1, -4)$ અને $R(3, 4, -2)$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે $\vec{B} = A_x \hat{i} + A_y \hat{j} + A_z \hat{k}$,જ્યાં $A_x, A_y$ અને $A_z$ એ અનુક્રમે $yz, zx$ અને $xy$ સમતલ પર ત્રિકોણ $PQR$ ના ક્ષેત્રફળના પ્રક્ષેપો છે. તો $|\vec{B}|^2$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$18$
B
$9$
C
$24$
D
$\frac{9}{2}$

Solution

(D) સદિશ $\vec{B}$ ને $\vec{B} = A_x \hat{i} + A_y \hat{j} + A_z \hat{k}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જ્યાં $A_x, A_y, A_z$ એ અનુક્રમે $yz, zx, xy$ સમતલ પર $\Delta PQR$ ના પ્રક્ષેપોના ક્ષેત્રફળ છે.
સદિશ ક્ષેત્રફળના ગુણધર્મ મુજબ,$\vec{B} = \frac{1}{2} (\vec{PQ} \times \vec{PR})$.
આપેલ છે કે $P(1, 2, -3)$,$Q(-2, 1, -4)$ અને $R(3, 4, -2)$,તેથી:
$\vec{PQ} = (-2-1)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (-4 - (-3))\hat{k} = -3\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$.
$\vec{PR} = (3-1)\hat{i} + (4-2)\hat{j} + (-2 - (-3))\hat{k} = 2\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$.
હવે,$\vec{PQ} \times \vec{PR} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -3 & -1 & -1 \\ 2 & 2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - (-2)) - \hat{j}(-3 - (-2)) + \hat{k}(-6 - (-2)) = \hat{i} + \hat{j} - 4\hat{k}$.
આમ,$\vec{B} = \frac{1}{2} (\hat{i} + \hat{j} - 4\hat{k})$.
તેથી,$|\vec{B}|^2 = \left( \frac{1}{2} \right)^2 (1^2 + 1^2 + (-4)^2) = \frac{1}{4} (1 + 1 + 16) = \frac{18}{4} = \frac{9}{2}$.
131
AdvancedMCQ
સદિશ $x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$ એ $(2, 3, -1)$ અને $(1, -1, 2)$ સદિશો ધરાવતા સમતલ સાથે $\cot^{-1} \sqrt{2}$ જેટલો લઘુકોણ બનાવે છે. તો,
A
$y(x + z) = zx$
B
$z(x + y) = xy$
C
$x(y + z) = yz$
D
$(x + y + z) = xyz$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{v} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$ અને સમતલ નક્કી કરતા બે સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે:
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & -1 \\ 1 & -1 & 2 \end{vmatrix} = 5\hat{i} - 5\hat{j} - 5\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$ લઈ શકીએ.
ધારો કે $\theta$ એ સદિશ $\vec{v}$ અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો છે. તો સદિશ $\vec{v}$ અને અભિલંબ $\vec{n}$ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ} - \theta$ થાય.
આપેલ છે કે $\cot \theta = \sqrt{2}$,તેથી $\tan \theta = \frac{1}{\sqrt{2}}$,જેથી $\sin \theta = \frac{1}{\sqrt{3}}$ અને $\cos \theta = \sqrt{\frac{2}{3}}$.
ડોટ પ્રોડક્ટના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\sin \theta = \frac{|\vec{v} \cdot \vec{n}|}{|\vec{v}| |\vec{n}|}$.
$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{|x - y - z|}{\sqrt{x^2 + y^2 + z^2} \sqrt{3}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{3} = \frac{(x - y - z)^2}{3(x^2 + y^2 + z^2)}$.
$x^2 + y^2 + z^2 = x^2 + y^2 + z^2 - 2xy + 2yz - 2zx$.
$0 = -2xy + 2yz - 2zx$.
$xy + zx = yz$,એટલે કે $x(y + z) = yz$.
132
AdvancedMCQ
ધારો કે $\vec a = 2\hat i + \hat j - 2\hat k$ અને $\vec b = \hat i + \hat j$. જો $\vec c$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec a \cdot \vec c + 2|\vec c| = 0$ અને $|\vec c - \vec a| = \sqrt{14}$ થાય,અને $\vec a \times \vec b$ તથા $\vec c$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^o$ હોય,તો $|(\vec a \times \vec b) \times \vec c|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$2$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|\vec c - \vec a| = \sqrt{14}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\vec c|^2 + |\vec a|^2 - 2(\vec c \cdot \vec a) = 14$ મળે.
અહીં $\vec a = 2\hat i + \hat j - 2\hat k$ હોવાથી,$|\vec a| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{9} = 3$ થાય.
તેથી,$|\vec c|^2 + 9 - 2(\vec c \cdot \vec a) = 14$,જેનો અર્થ છે કે $|\vec c|^2 - 2(\vec c \cdot \vec a) = 5$ ........$(1)$.
આપેલ છે કે $\vec a \cdot \vec c + 2|\vec c| = 0$,તેથી $\vec a \cdot \vec c = -2|\vec c|$.
આ કિંમત $(1)$ માં મૂકતા,$|\vec c|^2 - 2(-2|\vec c|) = 5$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $|\vec c|^2 + 4|\vec c| - 5 = 0$ થાય.
અવયવ પાડતા $(|\vec c| + 5)(|\vec c| - 1) = 0$ મળે. $|\vec c| > 0$ હોવાથી,$|\vec c| = 1$ થાય.
હવે,$\vec a \times \vec b = \begin{vmatrix} \hat i & \hat j & \hat k \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 2\hat i - 2\hat j + \hat k$.
તેથી $|\vec a \times \vec b| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{9} = 3$ થાય.
હવે સદિશ ગુણાકારનું માન $|(\vec a \times \vec b) \times \vec c| = |\vec a \times \vec b| |\vec c| \sin(30^o) = 3 \times 1 \times \frac{1}{2} = \frac{3}{2}$ મળે.
133
AdvancedMCQ
ધારો કે $a$,$b$ અને $c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $a^2 + b^2 + c^2 = 1$ થાય,તો $(4b - 3c)^2 + (4a - 2c)^2 + (3a - 2b)^2$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$29$
B
$25$
C
$20$
D
$13$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{r}_1 = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ અને $\vec{r}_2 = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
આપેલ છે કે $a^2 + b^2 + c^2 = 1$,તેથી $|\vec{r}_1| = 1$ થાય.
સદિશ ગુણાકાર $\vec{r}_1 \times \vec{r}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ a & b & c \\ 2 & 3 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(4b - 3c) - \hat{j}(4a - 2c) + \hat{k}(3a - 2b)$ મળે.
તેના માનનો વર્ગ $|\vec{r}_1 \times \vec{r}_2|^2 = (4b - 3c)^2 + (4a - 2c)^2 + (3a - 2b)^2$ થાય.
ગુણધર્મ $|\vec{r}_1 \times \vec{r}_2| = |\vec{r}_1| |\vec{r}_2| \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $\theta$ એ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
અહીં $|\vec{r}_1| = 1$ અને $|\vec{r}_2| = \sqrt{2^2 + 3^2 + 4^2} = \sqrt{4 + 9 + 16} = \sqrt{29}$ છે,તેથી $|\vec{r}_1 \times \vec{r}_2| = \sqrt{29} \sin \theta$ મળે.
તેથી,$|\vec{r}_1 \times \vec{r}_2|^2 = 29 \sin^2 \theta$ થાય.
$\sin^2 \theta$ ની મહત્તમ કિંમત $1$ હોવાથી,આપેલ પદાવલિની મહત્તમ કિંમત $29 \times 1 = 29$ થાય.
134
AdvancedMCQ
જો $\vec{x}$ એકમ સદિશ હોય કે જેથી $\vec{x} \times (\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) = -\hat{i} + \hat{k}$ થાય,તો $\vec{x}$ શું છે?
A
$-\hat{i}$
B
$-\frac{1}{3}(2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k})$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$
D
$\frac{1}{3}(2\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k})$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{x} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$.
$\vec{x}$ એકમ સદિશ હોવાથી,$a^2 + b^2 + c^2 = 1$.
સદિશ ગુણાકાર:
$\vec{x} \times (\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ a & b & c \\ 1 & -2 & 1 \end{vmatrix} = (b+2c)\hat{i} - (a-c)\hat{j} + (-2a-b)\hat{k}$.
આને $-\hat{i} + \hat{k}$ સાથે સરખાવતા:
$b + 2c = -1$,$a - c = 0$,અને $-2a - b = 1$.
$a = c$ લેતા,$b + 2a = -1$ અને $-2a - b = 1$ મળે છે,જે સમાન સમીકરણ છે.
$a^2 + b^2 + c^2 = 1$ માં કિંમત મૂકતા,$a^2 + (-1-2a)^2 + a^2 = 1$.
$a^2 + 1 + 4a + 4a^2 + a^2 = 1 \Rightarrow 6a^2 + 4a = 0$.
તેથી,$2a(3a + 2) = 0$,જેનો અર્થ $a = 0$ અથવા $a = -\frac{2}{3}$.
જો $a = 0$,તો $c = 0$ અને $b = -1$,તેથી $\vec{x} = -\hat{j}$.
જો $a = -\frac{2}{3}$,તો $c = -\frac{2}{3}$ અને $b = -1 - 2(-\frac{2}{3}) = \frac{1}{3}$.
આમ,$\vec{x} = -\frac{2}{3}\hat{i} + \frac{1}{3}\hat{j} - \frac{2}{3}\hat{k} = -\frac{1}{3}(2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k})$.
135
AdvancedMCQ
જો $2\vec{a} + 3\vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$ હોય,તો $\vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a}$ ની કિંમત શોધો.
A
$6(\vec{b} \times \vec{c})$
B
$3(\vec{b} \times \vec{c})$
C
$2(\vec{b} \times \vec{c})$
D
$\vec{0}$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$2\vec{a} + 3\vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$.
આ સમીકરણ પરથી,$\vec{c} = -(2\vec{a} + 3\vec{b})$.
હવે,પદ $\vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times \vec{c} + \vec{c} \times \vec{a}$ ધ્યાનમાં લો.
$\vec{c} = -(2\vec{a} + 3\vec{b})$ ની કિંમત મૂકતા:
$= \vec{a} \times \vec{b} + \vec{b} \times (-(2\vec{a} + 3\vec{b})) + (-(2\vec{a} + 3\vec{b})) \times \vec{a}$
ક્રોસ પ્રોડક્ટના વિભાજનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$= \vec{a} \times \vec{b} - 2(\vec{b} \times \vec{a}) - 3(\vec{b} \times \vec{b}) - 2(\vec{a} \times \vec{a}) - 3(\vec{b} \times \vec{a})$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{x} \times \vec{x} = \vec{0}$ અને $\vec{b} \times \vec{a} = -(\vec{a} \times \vec{b})$:
$= \vec{a} \times \vec{b} - 2(-(\vec{a} \times \vec{b})) - 3(\vec{0}) - 2(\vec{0}) - 3(-(\vec{a} \times \vec{b}))$
$= \vec{a} \times \vec{b} + 2(\vec{a} \times \vec{b}) + 3(\vec{a} \times \vec{b})$
$= 6(\vec{a} \times \vec{b})$.
વૈકલ્પિક રીતે,$2\vec{a} + 3\vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$ માં $\vec{b}$ સાથે ક્રોસ પ્રોડક્ટ લેતા:
$2(\vec{a} \times \vec{b}) + 3(\vec{b} \times \vec{b}) + (\vec{c} \times \vec{b}) = \vec{0} \Rightarrow 2(\vec{a} \times \vec{b}) = \vec{b} \times \vec{c} \Rightarrow \vec{a} \times \vec{b} = \frac{1}{2}(\vec{b} \times \vec{c})$.
આ કિંમત $6(\vec{a} \times \vec{b})$ માં મૂકતા,આપણને $6 \times \frac{1}{2}(\vec{b} \times \vec{c}) = 3(\vec{b} \times \vec{c})$ મળે છે.
136
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ એક એકમ સદિશ છે અને $\vec{b}$ એ $\vec{a}$ ને સમાંતર ન હોય તેવો શૂન્યતર સદિશ છે. જેની બે બાજુઓ $\sqrt{3}(\vec{a} \times \vec{b})$ અને $\vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b})\vec{a}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે તે ત્રિકોણના ખૂણાઓ શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{3}, \frac{5\pi}{12}$
C
$\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{3}, \frac{\pi}{2}$
D
કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\vec{u} = \sqrt{3}(\vec{a} \times \vec{b})$ અને $\vec{v} = \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b})\vec{a}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{v} = \vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{a})$.
$\vec{a} \times \vec{b}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને લંબ છે,અને $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{a})$ પણ $\vec{a}$ ને લંબ છે,તેથી $\vec{u} \perp \vec{v}$ થાય.
આમ,આ ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં એક ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
હવે,$|\vec{u}| = \sqrt{3}|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{3}|\vec{a}||\vec{b}|\sin \theta = \sqrt{3}|\vec{b}|\sin \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
તે જ રીતે,$|\vec{v}| = |\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{a})| = |\vec{a}| |\vec{b} \times \vec{a}| \sin(90^{\circ}) = |\vec{b}|\sin \theta$.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,ધારો કે $\alpha$ એ બાજુઓ $\vec{u}$ અને $\vec{v}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
તો $\tan \alpha = \frac{|\vec{u}|}{|\vec{v}|} = \frac{\sqrt{3}|\vec{b}|\sin \theta}{|\vec{b}|\sin \theta} = \sqrt{3}$.
તેથી,$\alpha = \frac{\pi}{3}$.
ત્રીજો ખૂણો $\pi - \frac{\pi}{2} - \frac{\pi}{3} = \frac{\pi}{6}$ થશે.
આમ,ત્રિકોણના ખૂણાઓ $\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{3}, \frac{\pi}{2}$ છે.
Solution diagram
137
MediumMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો જેના વિકર્ણો સદિશો $8\hat{i} - 6\hat{j}$ અને $3\hat{i} + 4\hat{j} - 12\hat{k}$ છે.
A
$26$
B
$65$
C
$20$
D
$52$

Solution

(B) ધારો કે વિકર્ણો $\vec{d_1} = 8\hat{i} - 6\hat{j} + 0\hat{k}$ અને $\vec{d_2} = 3\hat{i} + 4\hat{j} - 12\hat{k}$ છે.
વિકર્ણો $\vec{d_1}$ અને $\vec{d_2}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} |\vec{d_1} \times \vec{d_2}|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{d_1} \times \vec{d_2}$ શોધો:
$\vec{d_1} \times \vec{d_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 8 & -6 & 0 \\ 3 & 4 & -12 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-6)(-12) - (0)(4)) - \hat{j}((8)(-12) - (0)(3)) + \hat{k}((8)(4) - (-6)(3))$
$= 72\hat{i} + 96\hat{j} + 50\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન શોધો:
$|\vec{d_1} \times \vec{d_2}| = \sqrt{72^2 + 96^2 + 50^2}$
$= \sqrt{5184 + 9216 + 2500}$
$= \sqrt{16900} = 130$.
તેથી,સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 130 = 65$ ચોરસ એકમ છે.
138
DifficultMCQ
જો સદિશ $\vec{b} = 3\hat{j} + 4\hat{k}$ ને સદિશ $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j}$ ને સમાંતર સદિશ $\vec{b_1}$ અને $\vec{a}$ ને લંબ સદિશ $\vec{b_2}$ ના સરવાળા તરીકે લખવામાં આવે,તો $\vec{b_1} \times \vec{b_2}$ બરાબર શું થાય?
A
$-3\hat{i} + 3\hat{j} - 9\hat{k}$
B
$6\hat{i} - 6\hat{j} + \frac{9}{2}\hat{k}$
C
$-6\hat{i} + 6\hat{j} - \frac{9}{2}\hat{k}$
D
$3\hat{i} - 3\hat{j} + 9\hat{k}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{b} = 3\hat{j} + 4\hat{k}$ અને $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j}$.
$\vec{b_1}$ એ $\vec{a}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\vec{b_1} = \text{proj}_{\vec{a}} \vec{b} = \left( \frac{\vec{b} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2} \right) \vec{a}$.
$\vec{b} \cdot \vec{a} = (3\hat{j} + 4\hat{k}) \cdot (\hat{i} + \hat{j}) = 3$.
$|\vec{a}|^2 = |\hat{i} + \hat{j}|^2 = 1^2 + 1^2 = 2$.
આમ,$\vec{b_1} = \frac{3}{2}(\hat{i} + \hat{j}) = \frac{3}{2}\hat{i} + \frac{3}{2}\hat{j}$.
કારણ કે $\vec{b} = \vec{b_1} + \vec{b_2}$,તેથી $\vec{b_2} = \vec{b} - \vec{b_1} = (3\hat{j} + 4\hat{k}) - (\frac{3}{2}\hat{i} + \frac{3}{2}\hat{j}) = -\frac{3}{2}\hat{i} + \frac{3}{2}\hat{j} + 4\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec{b_1} \times \vec{b_2}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3/2 & 3/2 & 0 \\ -3/2 & 3/2 & 4 \end{vmatrix}$.
$= \hat{i} \left( (3/2)(4) - (0)(3/2) \right) - \hat{j} \left( (3/2)(4) - (0)(-3/2) \right) + \hat{k} \left( (3/2)(3/2) - (3/2)(-3/2) \right)$.
$= \hat{i}(6) - \hat{j}(6) + \hat{k}(9/4 + 9/4) = 6\hat{i} - 6\hat{j} + \frac{9}{2}\hat{k}$.
139
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec a = 2\hat i + \hat j - 2\hat k$ અને $\vec b = \hat i + \hat j$. જો $\vec c$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec a \cdot \vec c = |\vec c|$,$|\vec c - \vec a| = 2\sqrt 2$ અને $\vec a \times \vec b$ તથા $\vec c$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^o$ હોય,તો $|(\vec a \times \vec b) \times \vec c|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{3\sqrt 3}{2}$
C
$3$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec a = 2\hat i + \hat j - 2\hat k$ અને $\vec b = \hat i + \hat j$.
પ્રથમ,$\vec a$ નું માન શોધો: $|\vec a| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{4 + 1 + 4} = 3$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\vec a \times \vec b$ શોધો:
$\vec a \times \vec b = \begin{vmatrix} \hat i & \hat j & \hat k \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 2\hat i - 2\hat j + \hat k$.
તેનું માન $|\vec a \times \vec b| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = 3$ થાય.
આપેલ છે કે $|\vec c - \vec a| = 2\sqrt 2$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\vec c - \vec a|^2 = 8$.
વિસ્તરણ કરતા,$|\vec c|^2 + |\vec a|^2 - 2(\vec c \cdot \vec a) = 8$.
$|\vec a| = 3$ અને $\vec a \cdot \vec c = |\vec c|$ મૂકતા,$|\vec c|^2 + 9 - 2|\vec c| = 8$.
આથી $|\vec c|^2 - 2|\vec c| + 1 = 0$,એટલે કે $(|\vec c| - 1)^2 = 0$,તેથી $|\vec c| = 1$.
છેલ્લે,સદિશ ગુણાકારનું માન $|(\vec a \times \vec b) \times \vec c| = |\vec a \times \vec b| |\vec c| \sin 30^o$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $3 \times 1 \times \frac{1}{2} = \frac{3}{2}$.
140
DifficultMCQ
એક એકમ સદિશ જે સદિશ $2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ ને લંબ હોય અને સદિશો $\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ સાથે સમતલીય હોય તે શોધો.
A
$\frac{2\hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{5}}$
B
$\frac{3\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}}{\sqrt{17}}$
C
$\frac{3\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}}{\sqrt{17}}$
D
$\frac{2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}}{3}$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{v} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$ એ માંગેલ એકમ સદિશ છે.
$\vec{v}$ એ $\vec{a} = 2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ ને લંબ હોવાથી,$\vec{v} \cdot \vec{a} = 0$.
$2x - y + 2z = 0$ ...... $(i)$
$\vec{v}$ એ $\vec{b} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{c} = 2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ સાથે સમતલીય હોવાથી,$\vec{v} = p\vec{b} + q\vec{c}$.
$\vec{v} = (p + 2q)\hat{i} + (p + 2q)\hat{j} - (p + q)\hat{k}$.
તેથી $x = p + 2q, y = p + 2q, z = -(p + q)$.
સમીકરણ $(i)$ માં કિંમત મુકતા: $2(p + 2q) - (p + 2q) + 2(-p - q) = 0$.
$2p + 4q - p - 2q - 2p - 2q = 0 \Rightarrow -p = 0 \Rightarrow p = 0$.
તેથી $x = 2q, y = 2q, z = -q$.
$\vec{v}$ એકમ સદિશ હોવાથી,$x^2 + y^2 + z^2 = 1$.
$(2q)^2 + (2q)^2 + (-q)^2 = 1 \Rightarrow 9q^2 = 1 \Rightarrow q = \pm \frac{1}{3}$.
$q = \frac{1}{3}$ લેતા,$\vec{v} = \frac{2}{3}\hat{i} + \frac{2}{3}\hat{j} - \frac{1}{3}\hat{k} = \frac{2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}}{3}$.
આ વિકલ્પ $D$ સાથે સુસંગત છે.
141
DifficultMCQ
એક ચતુષ્ફલક (tetrahedron) ના શિરોબિંદુઓ $P(1, 2, 1)$,$Q(2, 1, 3)$,$R(-1, 1, 2)$ અને $O(0, 0, 0)$ છે. ફલકો $OPQ$ અને $PQR$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{17}{31}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{19}{35}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{9}{35}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{7}{31}\right)$

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $O(0, 0, 0)$,$P(1, 2, 1)$,$Q(2, 1, 3)$,અને $R(-1, 1, 2)$ છે.
ફલકો $OPQ$ અને $PQR$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધવા માટે,આપણે આ ફલકોના અભિલંબ સદિશો શોધીશું.
ફલક $OPQ$ માટે,અભિલંબ સદિશ $\vec{n_1} = \vec{OP} \times \vec{OQ} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 1 \\ 2 & 1 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-1) - \hat{j}(3-2) + \hat{k}(1-4) = 5\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$.
ફલક $PQR$ માટે,અભિલંબ સદિશ $\vec{n_2} = \vec{PQ} \times \vec{PR}$.
$\vec{PQ} = (2-1)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (3-1)\hat{k} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$.
$\vec{PR} = (-1-1)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (2-1)\hat{k} = -2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & 2 \\ -2 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1+2) - \hat{j}(1+4) + \hat{k}(-1-2) = \hat{i} - 5\hat{j} - 3\hat{k}$.
ફલકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{n_1} \cdot \vec{n_2}|}{|\vec{n_1}| |\vec{n_2}|}$ દ્વારા મળે છે.
$|\vec{n_1}| = \sqrt{5^2 + (-1)^2 + (-3)^2} = \sqrt{25+1+9} = \sqrt{35}$.
$|\vec{n_2}| = \sqrt{1^2 + (-5)^2 + (-3)^2} = \sqrt{1+25+9} = \sqrt{35}$.
$\vec{n_1} \cdot \vec{n_2} = (5)(1) + (-1)(-5) + (-3)(-3) = 5 + 5 + 9 = 19$.
$\cos \theta = \frac{19}{\sqrt{35} \cdot \sqrt{35}} = \frac{19}{35}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{19}{35}\right)$.
Solution diagram
142
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b},$ અને $\vec{c}$ ત્રણ એકમ સદિશો છે,જેમાંથી સદિશો $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ સમાંતર નથી. જો $\alpha$ અને $\beta$ એ ખૂણાઓ છે જે સદિશ $\vec{a}$ અનુક્રમે સદિશો $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ સાથે બનાવે છે અને $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = \frac{1}{2} \vec{b}$ હોય,તો $|\alpha - \beta|$ ની કિંમત .............. $^o$ થાય.
A
$30$
B
$90$
C
$60$
D
$45$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b},$ અને $\vec{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = 1.$
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = (\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c}.$
આપેલ છે કે $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = \frac{1}{2} \vec{b},$ તેથી $(\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c} = \frac{1}{2} \vec{b}.$
કારણ કે $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ સમાંતર નથી,તેઓ સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર છે. $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $\vec{a} \cdot \vec{c} = \frac{1}{2}$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$ મળે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \alpha = 1 \cdot 1 \cdot \cos \alpha = 0 \implies \alpha = 90^{\circ}.$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = |\vec{a}| |\vec{c}| \cos \beta = 1 \cdot 1 \cdot \cos \beta = \frac{1}{2} \implies \beta = 60^{\circ}.$
આમ,$|\alpha - \beta| = |90^{\circ} - 60^{\circ}| = 30^{\circ}.$
143
DifficultMCQ
સદિશ $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ પર સદિશ $2\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$ ના પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$3\sqrt{6}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\sqrt{6}$
D
$\sqrt{\frac{3}{2}}$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$.
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-2) - \hat{j}(3-1) + \hat{k}(2-1) = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
સદિશ $\vec{v} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$ નો સદિશ $\vec{n}$ પરના પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય $\frac{|\vec{v} \cdot \vec{n}|}{|\vec{n}|}$ છે.
$\vec{v} \cdot \vec{n} = (2)(1) + (3)(-2) + (1)(1) = 2 - 6 + 1 = -3$.
$|\vec{n}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{1 + 4 + 1} = \sqrt{6}$.
તેથી,પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય $\frac{|-3|}{\sqrt{6}} = \frac{3}{\sqrt{6}} = \sqrt{\frac{9}{6}} = \sqrt{\frac{3}{2}}$ છે.
144
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a} = 3\hat{i} + 2\hat{j} + x\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$,કોઈ વાસ્તવિક $x$ માટે. તો $|\vec{a} \times \vec{b}| = r$ શક્ય છે જો
A
$r \geq 5\sqrt{\frac{3}{2}}$
B
$3\sqrt{\frac{3}{2}} < r < 5\sqrt{\frac{3}{2}}$
C
$\sqrt{\frac{3}{2}} < r \leq 3\sqrt{\frac{3}{2}}$
D
$0 < r \leq \sqrt{\frac{3}{2}}$

Solution

(A) પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & x \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 + x) - \hat{j}(3 - x) + \hat{k}(-3 - 2) = (x + 2)\hat{i} + (x - 3)\hat{j} - 5\hat{k}$.
હવે,તેનું માન $r = |\vec{a} \times \vec{b}|$ શોધો:
$r^2 = (x + 2)^2 + (x - 3)^2 + (-5)^2$
$r^2 = (x^2 + 4x + 4) + (x^2 - 6x + 9) + 25$
$r^2 = 2x^2 - 2x + 38 = 2(x^2 - x + 19)$.
કૌંસમાં રહેલા પદ માટે પૂર્ણવર્ગની રીત વાપરો:
$r^2 = 2\left((x - \frac{1}{2})^2 + 19 - \frac{1}{4}\right) = 2\left((x - \frac{1}{2})^2 + \frac{75}{4}\right) = 2(x - \frac{1}{2})^2 + \frac{75}{2}$.
કારણ કે $(x - \frac{1}{2})^2 \geq 0$,તેથી $r^2$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{75}{2}$ છે.
તેથી,$r^2 \geq \frac{75}{2} \implies r \geq \sqrt{\frac{75}{2}} = 5\sqrt{\frac{3}{2}}$.
આમ,શરત $r \geq 5\sqrt{\frac{3}{2}}$ છે.
145
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec \alpha = 3\hat i + \hat j$ અને $\vec \beta = 2\hat i - \hat j + 3\hat k.$ જો $\vec \beta = \vec \beta _1 - \vec \beta _2,$ જ્યાં $\vec \beta _1$ એ $\vec \alpha$ ને સમાંતર છે અને $\vec \beta _2$ એ $\vec \alpha$ ને લંબ છે,તો $\vec \beta _1 \times \vec \beta _2$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{1}{2}(-3\hat i + 9\hat j + 5\hat k)$
B
$\frac{1}{2}(3\hat i - 9\hat j + 5\hat k)$
C
$-3\hat i + 9\hat j + 5\hat k$
D
$3\hat i - 9\hat j - 5\hat k$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{\alpha} = 3\hat{i} + \hat{j}$ અને $\vec{\beta} = 2\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}.$
કારણ કે $\vec{\beta}_1$ એ $\vec{\alpha}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\vec{\beta}_1 = \lambda \vec{\alpha} = \lambda(3\hat{i} + \hat{j}).$
આપેલ છે કે $\vec{\beta} = \vec{\beta}_1 - \vec{\beta}_2,$ તેથી $\vec{\beta}_2 = \vec{\beta}_1 - \vec{\beta} = \lambda(3\hat{i} + \hat{j}) - (2\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}) = (3\lambda - 2)\hat{i} + (\lambda + 1)\hat{j} - 3\hat{k}.$
કારણ કે $\vec{\beta}_2$ એ $\vec{\alpha}$ ને લંબ છે,તેથી $\vec{\beta}_2 \cdot \vec{\alpha} = 0.$
$((3\lambda - 2)\hat{i} + (\lambda + 1)\hat{j} - 3\hat{k}) \cdot (3\hat{i} + \hat{j}) = 0.$
$3(3\lambda - 2) + 1(\lambda + 1) = 0 \implies 9\lambda - 6 + \lambda + 1 = 0 \implies 10\lambda = 5 \implies \lambda = \frac{1}{2}.$
આમ,$\vec{\beta}_1 = \frac{3}{2}\hat{i} + \frac{1}{2}\hat{j}$ અને $\vec{\beta}_2 = (\frac{3}{2} - 2)\hat{i} + (\frac{1}{2} + 1)\hat{j} - 3\hat{k} = -\frac{1}{2}\hat{i} + \frac{3}{2}\hat{j} - 3\hat{k}.$
હવે,$\vec{\beta}_1 \times \vec{\beta}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ \frac{3}{2} & \frac{1}{2} & 0 \\ -\frac{1}{2} & \frac{3}{2} & -3 \end{vmatrix}.$
$= \hat{i}(-\frac{3}{2} - 0) - \hat{j}(-\frac{9}{2} - 0) + \hat{k}(\frac{9}{4} - (-\frac{1}{4})) = -\frac{3}{2}\hat{i} + \frac{9}{2}\hat{j} + \frac{10}{4}\hat{k} = -\frac{3}{2}\hat{i} + \frac{9}{2}\hat{j} + \frac{5}{2}\hat{k}.$
$= \frac{1}{2}(-3\hat{i} + 9\hat{j} + 5\hat{k}).$
146
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a} = 3\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ બે સદિશો છે. જો $\vec{a} + \vec{b}$ અને $\vec{a} - \vec{b}$ બંનેને લંબ સદિશનું માન $12$ હોય,તો આવો એક સદિશ કયો છે?
A
$4(2\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k})$
B
$4(2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$
C
$4(2\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k})$
D
$4(2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k})$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,$\vec{a} + \vec{b} = 4\hat{i} + 4\hat{j}$ અને $\vec{a} - \vec{b} = 2\hat{i} + 4\hat{k}$ મેળવો.
બંને સદિશોને લંબ સદિશ તેમનો ક્રોસ ગુણાકાર છે:
$\vec{v} = (\vec{a} + \vec{b}) \times (\vec{a} - \vec{b}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & 4 & 0 \\ 2 & 0 & 4 \end{vmatrix} = 16\hat{i} - 16\hat{j} - 8\hat{k} = 8(2\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k})$.
આ સદિશનું માન $8 \times 3 = 24$ છે.
$12$ માન ધરાવતો સદિશ મેળવવા માટે,આપણે તેને $\frac{12}{24} = \frac{1}{2}$ વડે ગુણવું પડે.
તેથી,જરૂરી સદિશ $\pm 4(2\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k})$ છે.
147
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ બે સદિશો છે. જો $\vec{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec{b} \times \vec{c}=\vec{b} \times \vec{a}$ અને $\vec{c} \cdot \vec{a}=0$ થાય,તો $\vec{c} \cdot \vec{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$-1$
C
$-\frac{1}{2}$
D
$-\frac{3}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{b} \times \vec{c} = \vec{b} \times \vec{a}$,તેથી આપણે લખી શકીએ $\vec{b} \times (\vec{c} - \vec{a}) = \vec{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{c} - \vec{a}$ એ $\vec{b}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\vec{c} - \vec{a} = k\vec{b}$ કોઈ અદિશ $k$ માટે.
આમ,$\vec{c} = \vec{a} + k\vec{b}$.
આપેલ છે કે $\vec{c} \cdot \vec{a} = 0$,તેથી $\vec{c}$ ની કિંમત મૂકતા:
$(\vec{a} + k\vec{b}) \cdot \vec{a} = 0 \Rightarrow |\vec{a}|^2 + k(\vec{b} \cdot \vec{a}) = 0$.
માન અને અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$|\vec{a}|^2 = 1^2 + (-2)^2 + 1^2 = 6$.
$\vec{b} \cdot \vec{a} = (1)(1) + (-1)(-2) + (1)(1) = 1 + 2 + 1 = 4$.
આ કિંમતો મૂકતા: $6 + k(4) = 0 \Rightarrow 4k = -6 \Rightarrow k = -\frac{3}{2}$.
હવે,$\vec{c} \cdot \vec{b} = (\vec{a} + k\vec{b}) \cdot \vec{b} = \vec{a} \cdot \vec{b} + k|\vec{b}|^2$.
$|\vec{b}|^2 = 1^2 + (-1)^2 + 1^2 = 3$.
$\vec{c} \cdot \vec{b} = 4 + (-\frac{3}{2})(3) = 4 - \frac{9}{2} = \frac{8-9}{2} = -\frac{1}{2}$.

Vector Algebra — Vector or Cross product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.