Gujarati

Scalar or Dot product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Scalar or Dot product of two vectors and its applications

923+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 923 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
એક કણ પર $4\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ અને $3\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ જેટલા અચળ બળો લાગે છે. જો કણનું સ્થાનાંતર બિંદુ $\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ થી બિંદુ $5\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$ સુધી થાય,તો બળો દ્વારા થયેલું કુલ કાર્ય કેટલા એકમ હશે?
A
$50$
B
$20$
C
$30$
D
$40$

Solution

(D) કુલ બળ $\vec{F}$ એ આપેલા બળોનો સરવાળો છે:
$\vec{F} = (4\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}) + (3\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) = 7\hat{i} + 2\hat{j} - 4\hat{k}$.
સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d}$ એ અંતિમ સ્થાન અને પ્રારંભિક સ્થાનનો તફાવત છે:
$\vec{d} = (5\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}) - (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) = 4\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$.
થયેલું કાર્ય $W$ એ કુલ બળ અને સ્થાનાંતરનો અદિશ ગુણાકાર છે:
$W = \vec{F} \cdot \vec{d} = (7\hat{i} + 2\hat{j} - 4\hat{k}) \cdot (4\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k})$.
$W = (7 \times 4) + (2 \times 2) + (-4 \times -2) = 28 + 4 + 8 = 40$ એકમ.
202
DifficultMCQ
જો $\vec{l}, \vec{m}, \vec{n}$ સમતલીય સદિશો હોય,તો $\lambda$ ના કયા મૂલ્ય માટે $\vec{l} - 2\vec{m} + 3\vec{n}$,$2\vec{l} + \lambda\vec{m} - 4\vec{n}$ અને $-7\vec{m} + 10\vec{n}$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા બિંદુઓ સમરેખ થાય?
A
$3$
B
$2$
C
$0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં.

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{A} = \vec{l} - 2\vec{m} + 3\vec{n}$,$\vec{B} = 2\vec{l} + \lambda\vec{m} - 4\vec{n}$ અને $\vec{C} = -7\vec{m} + 10\vec{n}$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ હોય તે માટે સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ સમાંતર હોવા જોઈએ,એટલે કે કોઈ અદિશ $k$ માટે $\vec{AB} = k\vec{AC}$ થાય.
$\vec{AB} = \vec{B} - \vec{A} = (2\vec{l} + \lambda\vec{m} - 4\vec{n}) - (\vec{l} - 2\vec{m} + 3\vec{n}) = \vec{l} + (\lambda + 2)\vec{m} - 7\vec{n}$.
$\vec{AC} = \vec{C} - \vec{A} = (-7\vec{m} + 10\vec{n}) - (\vec{l} - 2\vec{m} + 3\vec{n}) = -\vec{l} - 5\vec{m} + 7\vec{n}$.
$\vec{AB} = k\vec{AC}$ હોવાથી,$\vec{l} + (\lambda + 2)\vec{m} - 7\vec{n} = k(-\vec{l} - 5\vec{m} + 7\vec{n})$.
$\vec{l}, \vec{m}, \vec{n}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\vec{l}$ માટે: $1 = -k \implies k = -1$.
$\vec{n}$ માટે: $-7 = 7k \implies k = -1$.
$\vec{m}$ માટે: $\lambda + 2 = -5k$.
$\vec{m}$ ના સમીકરણમાં $k = -1$ મૂકતા:
$\lambda + 2 = -5(-1) = 5$.
$\lambda = 5 - 2 = 3$.
203
DifficultMCQ
જો એકમ સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ માટે $(\bar{a} + 2\bar{b})$ અને $(5\bar{a} - 4\bar{b})$ પરસ્પર લંબ સદિશો હોય,તો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો .....$^o$ છે.
A
$45$
B
$60$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{7}\right)$

Solution

(B) આપેલ છે કે $(\bar{a} + 2\bar{b})$ અને $(5\bar{a} - 4\bar{b})$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(\bar{a} + 2\bar{b}) \cdot (5\bar{a} - 4\bar{b}) = 0$
અદિશ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$5|\bar{a}|^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) + 10(\bar{a} \cdot \bar{b}) - 8|\bar{b}|^2 = 0$
અહીં $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\bar{a}| = 1$ અને $|\bar{b}| = 1$:
$5(1)^2 + 6(\bar{a} \cdot \bar{b}) - 8(1)^2 = 0$
$5 + 6(\bar{a} \cdot \bar{b}) - 8 = 0$
$6(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 3$
$\bar{a} \cdot \bar{b} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$
ધારો કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. તો $\cos \theta = \frac{\bar{a} \cdot \bar{b}}{|\bar{a}||\bar{b}|} = \frac{1/2}{1 \times 1} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = 60^o$.
204
MediumMCQ
સદિશ $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ નો રેખા $\vec{r} = 3\hat{i} - \hat{j} + \lambda(\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k})$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{14}}$
B
$\frac{6}{\sqrt{14}}$
C
$\frac{16}{\sqrt{14}}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(B) ધારો કે આપેલ સદિશ $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = (3\hat{i} - \hat{j}) + \lambda(\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k})$ છે.
રેખાની દિશાનો સદિશ $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{a}$ નો રેખા પરનો પ્રક્ષેપ એટલે કે $\vec{a}$ નો તેની દિશાના સદિશ $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ,જેનું સૂત્ર $\frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{b}|}$ છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(1) + (1)(2) + (1)(3) = 1 + 2 + 3 = 6$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$\vec{b}$ નું માન શોધો: $|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 3^2} = \sqrt{1 + 4 + 9} = \sqrt{14}$.
તેથી,પ્રક્ષેપ $\frac{6}{\sqrt{14}}$ થાય.
205
MediumMCQ
વિધાન $(A)$: બળ $\vec{F}$ અને સ્થાનાંતર $\vec{r}$ નો અદિશ ગુણાકાર થયેલા કાર્ય બરાબર છે.
કારણ $(R)$: થયેલું કાર્ય અદિશ રાશિ નથી.
A
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(C) થયેલું કાર્ય $W$ એ બળ સદિશ $\vec{F}$ અને સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{r}$ ના ડોટ ગુણાકાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
ગાણિતિક રીતે,$W = \vec{F} \cdot \vec{r}$.
બે સદિશોનો ડોટ ગુણાકાર હંમેશા અદિશ રાશિ આપે છે.
તેથી,થયેલું કાર્ય એક અદિશ રાશિ છે.
આમ,વિધાન $(A)$ સાચું છે અને કારણ $(R)$ ખોટું છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
206
MediumMCQ
બે બળો $\vec{F_1} = 2\hat{i} - 5\hat{j} + 6\hat{k}$ અને $\vec{F_2} = -\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ એક કણ પર કાર્ય કરે છે. કણનું બિંદુ $P(4\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k})$ થી બિંદુ $Q(6\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k})$ સુધી સ્થાનાંતર થાય છે. બળો દ્વારા થયેલું કાર્ય ............. એકમ છે.
A
$15$
B
$-15$
C
$10$
D
$-5$

Solution

(D) પરિણામી બળ $\vec{F} = \vec{F_1} + \vec{F_2} = (2\hat{i} - 5\hat{j} + 6\hat{k}) + (-\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = \hat{i} - 3\hat{j} + 5\hat{k}$ છે.
સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d} = \vec{PQ} = \vec{OQ} - \vec{OP} = (6\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}) - (4\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}) = 2\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$ છે.
થયેલું કાર્ય $W$ એ પરિણામી બળ અને સ્થાનાંતર સદિશનો અદિશ ગુણાકાર છે: $W = \vec{F} \cdot \vec{d} = (\hat{i} - 3\hat{j} + 5\hat{k}) \cdot (2\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k})$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $W = (1)(2) + (-3)(4) + (5)(1) = 2 - 12 + 5 = -5$ એકમ.
207
MediumMCQ
જો $|a| = 3$ અને $|b| = 4$ હોય,તો $\lambda$ ની કઈ કિંમત માટે સદિશ $(a + \lambda b)$ એ $(a - \lambda b)$ ને લંબ થાય?
A
$9/16$
B
$3/4$
C
$3/2$
D
$4/3$

Solution

(B) બે સદિશો પરસ્પર લંબ હોય જો તેમનો અદિશ ગુણાકાર (dot product) $0$ થાય.
આપેલ છે કે $(a + \lambda b)$ એ $(a - \lambda b)$ ને લંબ છે,તેથી:
$(a + \lambda b) \cdot (a - \lambda b) = 0$
અદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મ $(u + v) \cdot (u - v) = |u|^2 - |v|^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|a|^2 - |\lambda b|^2 = 0$
$|a|^2 - \lambda^2 |b|^2 = 0$
આપેલ કિંમતો $|a| = 3$ અને $|b| = 4$ મૂકતા:
$3^2 - \lambda^2 (4^2) = 0$
$9 - 16\lambda^2 = 0$
$16\lambda^2 = 9$
$\lambda^2 = \frac{9}{16}$
$\lambda = \pm \frac{3}{4}$
208
EasyMCQ
બળ $\vec{F} = 2\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$ દ્વારા સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - 5\hat{k}$ સાથે ગતિ કરતા પદાર્થ પર થયેલું કાર્ય ............ એકમ છે.
A
$-9$
B
$15$
C
$9$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) થયેલું કાર્ય $W$ એ બળ સદિશ $\vec{F}$ અને સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d}$ નો અદિશ ગુણાકાર (Dot Product) છે.
$W = \vec{F} \cdot \vec{d}$
$W = (2\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}) \cdot (3\hat{i} + 2\hat{j} - 5\hat{k})$
અદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મ $\hat{i} \cdot \hat{i} = \hat{j} \cdot \hat{j} = \hat{k} \cdot \hat{k} = 1$ અને અન્યનો ગુણાકાર $0$ લેતા:
$W = (2 \times 3) + (-1 \times 2) + (-1 \times -5)$
$W = 6 - 2 + 5$
$W = 9$ એકમ.
209
MediumMCQ
જો એક કણ પર $-\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $2\hat{i} - 3\hat{j} - 6\hat{k}$ ની દિશામાં અનુક્રમે $6$ અને $7$ એકમ મૂલ્યના બળ લાગતા હોય અને તે બિંદુ $P(2, -1, -3)$ થી $Q(5, -1, 1)$ સુધી સ્થાનાંતરિત થાય,તો બળ દ્વારા થતું કાર્ય .......... એકમ છે.
A
$-8$
B
$-4$
C
$7$
D
$-7$

Solution

(NONE) પરિણામી બળ $\vec{F}$ એ બે બળ સદિશોનો સરવાળો છે.
પ્રથમ,આપેલી દિશાઓમાં એકમ સદિશો શોધો:
$\hat{u}_1 = \frac{-\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}}{\sqrt{(-1)^2 + (-2)^2 + 2^2}} = \frac{-\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}}{3}$
$\hat{u}_2 = \frac{2\hat{i} - 3\hat{j} - 6\hat{k}}{\sqrt{2^2 + (-3)^2 + (-6)^2}} = \frac{2\hat{i} - 3\hat{j} - 6\hat{k}}{7}$
હવે,બળ સદિશોની ગણતરી કરો:
$\vec{F}_1 = 6 \hat{u}_1 = 2(-\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}) = -2\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$
$\vec{F}_2 = 7 \hat{u}_2 = 1(2\hat{i} - 3\hat{j} - 6\hat{k}) = 2\hat{i} - 3\hat{j} - 6\hat{k}$
પરિણામી બળ $\vec{F} = \vec{F}_1 + \vec{F}_2 = (-2+2)\hat{i} + (-4-3)\hat{j} + (4-6)\hat{k} = 0\hat{i} - 7\hat{j} - 2\hat{k}$
સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d} = \vec{PQ} = (5-2)\hat{i} + (-1 - (-1))\hat{j} + (1 - (-3))\hat{k} = 3\hat{i} + 0\hat{j} + 4\hat{k}$
થયેલું કાર્ય $W = \vec{F} \cdot \vec{d} = (0\hat{i} - 7\hat{j} - 2\hat{k}) \cdot (3\hat{i} + 0\hat{j} + 4\hat{k}) = (0)(3) + (-7)(0) + (-2)(4) = -8$ એકમ.
210
DifficultMCQ
ધારો કે $|\vec{a}| = |\vec{b}| = 1$ અને $|\vec{a} + \vec{b}| = \sqrt{3}$. જો $\vec{c}$ એવો સદિશ હોય કે જે શરત $\vec{c} - \vec{a} - 2\vec{b} = 3(\vec{a} \times \vec{b})$ નું પાલન કરે,તો $\vec{c} \cdot \vec{b} = \dots$ ($/2$ માં)
A
$-1$
B
$1$
C
$3$
D
$5$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|\vec{a} + \vec{b}| = \sqrt{3}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\vec{a} + \vec{b}|^2 = 3$.
$|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 3$.
$|\vec{a}| = 1$ અને $|\vec{b}| = 1$ હોવાથી,$1 + 1 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 3$.
$2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 1$,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{b} = 1/2$ $(1)$.
હવે,આપેલ સમીકરણ $\vec{c} - \vec{a} - 2\vec{b} = 3(\vec{a} \times \vec{b})$ લો.
બંને બાજુ $\vec{b}$ સાથે અદિશ ગુણાકાર (dot product) લેતા:
$(\vec{c} - \vec{a} - 2\vec{b}) \cdot \vec{b} = 3(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{b}$.
$\vec{c} \cdot \vec{b} - \vec{a} \cdot \vec{b} - 2(\vec{b} \cdot \vec{b}) = 3[\vec{a} \vec{b} \vec{b}]$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\vec{a} \vec{b} \vec{b}] = 0$ હોવાથી (કારણ કે બે સદિશો સમાન છે),આપણને મળે:
$\vec{c} \cdot \vec{b} - 1/2 - 2(1) = 0$.
$\vec{c} \cdot \vec{b} = 1/2 + 2 = 5/2$.
211
DifficultMCQ
જો $a = i + 2j - 3k$ અને $b = 3i - j + 2k$ હોય,તો સદિશો $a + b$ અને $a - b$ વચ્ચેનો ખૂણો ડિગ્રીમાં શોધો.
A
$0$
B
$30$
C
$60$
D
$90$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $a = i + 2j - 3k$ અને $b = 3i - j + 2k$ છે.
સૌ પ્રથમ,સદિશોનો સરવાળો અને તફાવત શોધો:
$a + b = (1+3)i + (2-1)j + (-3+2)k = 4i + j - k$
$a - b = (1-3)i + (2-(-1))j + (-3-2)k = -2i + 3j - 5k$
ધારો કે $u = a + b$ અને $v = a - b$. સદિશો $u$ અને $v$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{u \cdot v}{|u| |v|}$ દ્વારા મળે છે.
અદિશ ગુણાકાર $u \cdot v = (4)(-2) + (1)(3) + (-1)(-5) = -8 + 3 + 5 = 0$ ગણો.
અહીં અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,સદિશો $u$ અને $v$ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$\theta = 90^o$.
212
MediumMCQ
જો સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - 2x\hat{j} - 3y\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 3x\hat{j} + 2y\hat{k}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો બિંદુ $(x, y)$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
વર્તુળ
B
ઉપવલય
C
પરવલય
D
સુરેખા

Solution

(A) બે સદિશો પરસ્પર લંબ હોય તો તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
આપેલ છે કે $\vec{a} = \hat{i} - 2x\hat{j} - 3y\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 3x\hat{j} + 2y\hat{k}$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$
$(1)(1) + (-2x)(3x) + (-3y)(2y) = 0$
$1 - 6x^2 - 6y^2 = 0$
$6x^2 + 6y^2 = 1$
$x^2 + y^2 = \frac{1}{6}$
આ સમીકરણ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર કેન્દ્ર ધરાવતા અને $\frac{1}{\sqrt{6}}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ છે.
તેથી,બિંદુ $(x, y)$ નો બિંદુપથ વર્તુળ છે.
213
DifficultMCQ
જો એકમ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $2\theta$ હોય અને $|\vec{a} - \vec{b}| < 1$ તથા $0 \le \theta \le \pi$ હોય,તો $\theta$ કયા અંતરાલમાં હોય?
A
$[0, \pi/6) \cup (5\pi/6, \pi]$
B
$[0, \pi]$
C
$[\pi/6, \pi/2]$
D
$[\pi/2, 5\pi/6]$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = 1$ અને $|\vec{b}| = 1$.
તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $2\theta$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} - \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b})$.
$|\vec{a} - \vec{b}|^2 = 1^2 + 1^2 - 2|\vec{a}||\vec{b}| \cos(2\theta) = 2 - 2 \cos(2\theta)$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 - \cos(2\theta) = 2 \sin^2(\theta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\vec{a} - \vec{b}|^2 = 2(1 - \cos(2\theta)) = 2(2 \sin^2(\theta)) = 4 \sin^2(\theta)$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$|\vec{a} - \vec{b}| = 2|\sin(\theta)|$.
શરત $|\vec{a} - \vec{b}| < 1$ આપેલ હોવાથી,$2|\sin(\theta)| < 1$,જેનો અર્થ છે કે $|\sin(\theta)| < 1/2$.
$0 \le \theta \le \pi$ હોવાથી,$\sin(\theta)$ અ-ઋણ છે,તેથી $\sin(\theta) < 1/2$.
આ અસમતા $\theta \in [0, \pi/6) \cup (5\pi/6, \pi]$ માટે સાચી છે.
214
DifficultMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એકમ સદિશો હોય,તો $|\vec{a} + \vec{b}| + |\vec{a} - \vec{b}|$ નું મહત્તમ મૂલ્ય શું છે?
A
$2$
B
$4$
C
$2\sqrt{2}$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(C) ધારો કે એકમ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. કારણ કે તે એકમ સદિશો છે,$|\vec{a}| = 1$ અને $|\vec{b}| = 1$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} + \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 1 + 1 + 2\cos\theta = 2(1 + \cos\theta) = 4\cos^2(\frac{\theta}{2})$.
તેથી,$|\vec{a} + \vec{b}| = 2\cos(\frac{\theta}{2})$ (ધારી લઈએ કે $0 \le \theta \le \pi$ માટે $\cos(\frac{\theta}{2}) \ge 0$ છે).
તે જ રીતે,$|\vec{a} - \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 1 + 1 - 2\cos\theta = 2(1 - \cos\theta) = 4\sin^2(\frac{\theta}{2})$.
તેથી,$|\vec{a} - \vec{b}| = 2\sin(\frac{\theta}{2})$.
ધારો કે $f(\theta) = |\vec{a} + \vec{b}| + |\vec{a} - \vec{b}| = 2(\cos(\frac{\theta}{2}) + \sin(\frac{\theta}{2}))$.
નિત્યસમ $\cos x + \sin x = \sqrt{2}\sin(x + \frac{\pi}{4})$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $f(\theta) = 2\sqrt{2}\sin(\frac{\theta}{2} + \frac{\pi}{4})$ મળે.
$\sin(\frac{\theta}{2} + \frac{\pi}{4})$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $1$ છે (જ્યારે $\frac{\theta}{2} + \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{2}$,એટલે કે $\theta = \frac{\pi}{2}$).
તેથી,મહત્તમ મૂલ્ય $2\sqrt{2} \times 1 = 2\sqrt{2}$ છે.
215
DifficultMCQ
જો સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ માટે $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$ અને $|\vec{a}| = 7, |\vec{b}| = 5, |\vec{c}| = 3$ હોય,તો $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો ............ $^o$ છે.
A
$60$
B
$30$
C
$45$
D
$90$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$.
આપણે $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધવો છે,તેથી $\vec{b} + \vec{c} = -\vec{a}$ લખીએ.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\vec{b} + \vec{c}|^2 = |-\vec{a}|^2$.
$|\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{b} \cdot \vec{c}) = |\vec{a}|^2$.
આપેલ મૂલ્યો મૂકતા: $5^2 + 3^2 + 2(\vec{b} \cdot \vec{c}) = 7^2$.
$25 + 9 + 2(\vec{b} \cdot \vec{c}) = 49$.
$34 + 2(\vec{b} \cdot \vec{c}) = 49$.
$2(\vec{b} \cdot \vec{c}) = 15 \implies \vec{b} \cdot \vec{c} = \frac{15}{2}$.
ધારો કે $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
તેથી $\cos \theta = \frac{\vec{b} \cdot \vec{c}}{|\vec{b}| |\vec{c}|} = \frac{15/2}{5 \times 3} = \frac{15/2}{15} = \frac{1}{2}$.
આમ,$\cos \theta = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$\theta = 60^o$ થાય.
216
MediumMCQ
જો $|\vec{a}| = 2\sqrt{2}$,$|\vec{b}| = 3$ અને $\vec{a}$ તથા $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ હોય,તો જેની બાજુઓ $5\vec{a} + 2\vec{b}$ અને $\vec{a} - 3\vec{b}$ હોય તેવા સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણના મોટા વિકર્ણની લંબાઈ શોધો.
A
$15$
B
$\sqrt{113}$
C
$\sqrt{593}$
D
$\sqrt{369}$

Solution

(C) ધારો કે સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણની બાજુઓ $\vec{u} = 5\vec{a} + 2\vec{b}$ અને $\vec{v} = \vec{a} - 3\vec{b}$ છે.
સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો $\vec{d_1} = \vec{u} + \vec{v}$ અને $\vec{d_2} = \vec{u} - \vec{v}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{d_1} = (5\vec{a} + 2\vec{b}) + (\vec{a} - 3\vec{b}) = 6\vec{a} - \vec{b}$.
$\vec{d_2} = (5\vec{a} + 2\vec{b}) - (\vec{a} - 3\vec{b}) = 4\vec{a} + 5\vec{b}$.
આપેલ છે કે $|\vec{a}| = 2\sqrt{2}$,$|\vec{b}| = 3$,અને $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}||\vec{b}| \cos(\frac{\pi}{4}) = (2\sqrt{2})(3)(\frac{1}{\sqrt{2}}) = 6$.
$|\vec{d_1}|^2 = |6\vec{a} - \vec{b}|^2 = 36|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 12(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 36(8) + 9 - 12(6) = 288 + 9 - 72 = 225$.
$|\vec{d_1}| = \sqrt{225} = 15$.
$|\vec{d_2}|^2 = |4\vec{a} + 5\vec{b}|^2 = 16|\vec{a}|^2 + 25|\vec{b}|^2 + 40(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 16(8) + 25(9) + 40(6) = 128 + 225 + 240 = 593$.
$|\vec{d_2}| = \sqrt{593}$.
અહીં $\sqrt{593} > 15$ હોવાથી,મોટા વિકર્ણની લંબાઈ $\sqrt{593}$ છે.
217
EasyMCQ
જો $\vec{a} = 2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = 6\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$ હોય,તો $\vec{a} \cdot \vec{b}$ શોધો.
A
$2$
B
$5$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) બે સદિશો $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$ અને $\vec{b} = b_1\hat{i} + b_2\hat{j} + b_3\hat{k}$ નો અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b} = a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\vec{a} = 2\hat{i} + 2\hat{j} - 1\hat{k}$ અને $\vec{b} = 6\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(6) + (2)(-3) + (-1)(2)$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = 12 - 6 - 2$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = 4$.
218
MediumMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$,$|\vec{a}| = 1$,$|\vec{b}| = 2$,અને $|\vec{c}| = 3$ હોય,તો $\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$20$
C
$-7$
D
$7$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$.
બંને બાજુ સદિશનો પોતાની સાથે અદિશ ગુણાકાર લેતા: $(\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) \cdot (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) = \vec{0} \cdot \vec{0}$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
આપેલ મૂલ્યો $|\vec{a}| = 1, |\vec{b}| = 2, |\vec{c}| = 3$ મૂકતા:
$1^2 + 2^2 + 3^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
$1 + 4 + 9 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
$14 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
$2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = -14$.
તેથી,$\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a} = -7$.
219
MediumMCQ
જો બે સદિશો $\vec{u} = \hat{i} + \hat{k}$ અને $\vec{v} = \hat{i} - \hat{j} + a\hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\pi/3$ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$-2$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $\vec{u} = \hat{i} + \hat{k}$ અને $\vec{v} = \hat{i} - \hat{j} + a\hat{k}$ છે.
બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર $\cos \theta = \frac{\vec{u} \cdot \vec{v}}{|\vec{u}| |\vec{v}|}$ છે.
અહીં $\theta = \pi/3$ છે,તેથી $\cos(\pi/3) = 1/2$.
અદિશ ગુણાકાર $\vec{u} \cdot \vec{v} = (1)(1) + (0)(-1) + (1)(a) = 1 + a$.
સદિશોના માન $|\vec{u}| = \sqrt{1^2 + 0^2 + 1^2} = \sqrt{2}$ અને $|\vec{v}| = \sqrt{1^2 + (-1)^2 + a^2} = \sqrt{2 + a^2}$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{2} = \frac{1 + a}{\sqrt{2} \sqrt{2 + a^2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{4} = \frac{(1 + a)^2}{2(2 + a^2)} \implies \frac{1}{2} = \frac{1 + 2a + a^2}{2 + a^2}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $2 + a^2 = 2(1 + 2a + a^2) = 2 + 4a + 2a^2$.
પદોને ગોઠવતા: $a^2 + 4a = 0 \implies a(a + 4) = 0$.
આમ,$a = 0$ અથવા $a = -4$. વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $a = 0$ છે.
220
DifficultMCQ
$ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે. શિરોબિંદુઓ $A$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $3\hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k}$ અને $\hat{i} - 5\hat{j} - 5\hat{k}$ છે. જો $M$ એ વિકર્ણ $DB$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $\overline{OM}$ નો $\overline{OC}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધો,જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ છે.
A
$\frac{7}{\sqrt{50}}$
B
$7\sqrt{50}$
C
$\frac{7}{\sqrt{51}}$
D
$7\sqrt{51}$

Solution

(C) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણો $AC$ અને $DB$ એકબીજાને બિંદુ $M$ પર દુભાગે છે.
તેથી,$M$ એ $AC$ નું પણ મધ્યબિંદુ છે.
$M$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{OM} = \frac{\vec{OA} + \vec{OC}}{2}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે કે $\vec{OA} = 3\hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k}$ અને $\vec{OC} = \hat{i} - 5\hat{j} - 5\hat{k}$.
$\vec{OM} = \frac{(3+1)\hat{i} + (3-5)\hat{j} + (5-5)\hat{k}}{2} = \frac{4\hat{i} - 2\hat{j} + 0\hat{k}}{2} = 2\hat{i} - \hat{j}$.
$\vec{OM}$ નો $\vec{OC}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\vec{OM} \cdot \vec{OC}}{|\vec{OC}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{OM} \cdot \vec{OC} = (2)(1) + (-1)(-5) + (0)(-5) = 2 + 5 + 0 = 7$.
$|\vec{OC}| = \sqrt{1^2 + (-5)^2 + (-5)^2} = \sqrt{1 + 25 + 25} = \sqrt{51}$.
આમ,પ્રક્ષેપનું મૂલ્ય $\frac{7}{\sqrt{51}}$ છે.
221
MediumMCQ
જો $a = 4i + 6j$ અને $b = 3j + 4k$ હોય,તો $b$ ની દિશામાં $a$ નો સદિશ ઘટક શું થાય?
A
$\frac{18}{10\sqrt{3}}(3j + 4k)$
B
$\frac{18}{25}(3j + 4k)$
C
$\frac{18}{\sqrt{3}}(3j + 4k)$
D
$(3j + 4k)$

Solution

(B) ની દિશામાં $a$ નો સદિશ ઘટક શોધવાનું સૂત્ર: $\text{ઘટક} = \frac{(a \cdot b)b}{|b|^2}$ છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $a \cdot b$ શોધો:
$a \cdot b = (4i + 6j) \cdot (3j + 4k) = (4 \times 0) + (6 \times 3) + (0 \times 4) = 18$.
હવે,$b$ ના માનનો વર્ગ શોધો:
$|b|^2 = 3^2 + 4^2 = 9 + 16 = 25$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\text{ઘટક} = \frac{18}{25}(3j + 4k)$.
222
MediumMCQ
જો $\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશ $2\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k}$,$4\hat{i} + 5\hat{j} + \hat{k}$ અને $3\hat{i} + 6\hat{j} - 3\hat{k}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયો ખૂણો કાટખૂણો છે?
A
$\angle A$
B
$\angle B$
C
$\angle C$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશ $\vec{A} = 2\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k}$,$\vec{B} = 4\hat{i} + 5\hat{j} + \hat{k}$,અને $\vec{C} = 3\hat{i} + 6\hat{j} - 3\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,બાજુઓ દર્શાવતા સદિશો શોધો:
$\vec{AB} = \vec{B} - \vec{A} = 2\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$.
$\vec{BC} = \vec{C} - \vec{B} = -\hat{i} + \hat{j} - 4\hat{k}$.
$\vec{AC} = \vec{C} - \vec{A} = \hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$.
હવે,કાટખૂણો નક્કી કરવા માટે ડોટ ગુણાકાર ચકાસો:
$\vec{AB} \cdot \vec{AC} = (2)(1) + (1)(2) + (2)(-2) = 2 + 2 - 4 = 0$.
કારણ કે $\vec{AB} \cdot \vec{AC} = 0$,સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$\angle A = 90^{\circ}$ થાય.
223
MediumMCQ
બિંદુ $P(-\hat{i} + 2\hat{j} + 6\hat{k})$ નું બિંદુ $A(2\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k})$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b} = 6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$ ને સમાંતર રેખાથી અંતર શોધો.
A
$8$
B
$7$
C
$10$
D
$9$

Solution

(B) બિંદુ $P$ (સ્થાન સદિશ $\vec{p}$) નું બિંદુ $A$ (સ્થાન સદિશ $\vec{a}$) માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b}$ ને સમાંતર રેખાથી અંતર $d$ શોધવાનું સૂત્ર: $d = \frac{|(\vec{p} - \vec{a}) \times \vec{b}|}{|\vec{b}|}$.
અહીં,$\vec{a} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$,$\vec{p} = -\hat{i} + 2\hat{j} + 6\hat{k}$,અને $\vec{b} = 6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$.
પ્રથમ,$\vec{p} - \vec{a} = (-1 - 2)\hat{i} + (2 - 3)\hat{j} + (6 - (-4))\hat{k} = -3\hat{i} - \hat{j} + 10\hat{k}$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $(\vec{p} - \vec{a}) \times \vec{b}$ શોધો:
$(\vec{p} - \vec{a}) \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -3 & -1 & 10 \\ 6 & 3 & -4 \end{vmatrix} = \hat{i}(4 - 30) - \hat{j}(12 - 60) + \hat{k}(-9 - (-6)) = -26\hat{i} + 48\hat{j} - 3\hat{k}$.
તેનું માન $|(\vec{p} - \vec{a}) \times \vec{b}| = \sqrt{(-26)^2 + 48^2 + (-3)^2} = \sqrt{676 + 2304 + 9} = \sqrt{2989}$.
સદિશ $\vec{b}$ નું માન $|\vec{b}| = \sqrt{6^2 + 3^2 + (-4)^2} = \sqrt{36 + 9 + 16} = \sqrt{61}$.
અંતર $d = \frac{\sqrt{2989}}{\sqrt{61}} = \sqrt{49} = 7$.
224
EasyMCQ
જો $A = (k, 1, -1)$,$B = (2k, 0, 2)$ અને $C = (2 + 2k, k, 1)$ હોય અને $AB \perp BC$ હોય,તો $k$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ બિંદુઓ $A = (k, 1, -1)$,$B = (2k, 0, 2)$ અને $C = (2 + 2k, k, 1)$ છે.
સદિશ $\vec{AB} = B - A = (2k - k, 0 - 1, 2 - (-1)) = (k, -1, 3)$.
સદિશ $\vec{BC} = C - B = (2 + 2k - 2k, k - 0, 1 - 2) = (2, k, -1)$.
અહીં $AB \perp BC$ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર $\vec{AB} \cdot \vec{BC} = 0$ થાય.
$(k)(2) + (-1)(k) + (3)(-1) = 0$.
$2k - k - 3 = 0$.
$k - 3 = 0$.
તેથી,$k = 3$.
225
DifficultMCQ
જો $A, B, C, D$ ના યામ અનુક્રમે $(2, 3, -1), (3, 5, -3), (1, 2, 3)$ અને $(3, 5, 7)$ હોય,તો $AB$ નો $CD$ પરનો પ્રક્ષેપ કેટલો થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(A) સદિશ $\vec{AB} = (3-2, 5-3, -3-(-1)) = (1, 2, -2)$.
સદિશ $\vec{CD} = (3-1, 5-2, 7-3) = (2, 3, 4)$.
$\vec{AB}$ નો $\vec{CD}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધવાનું સૂત્ર $\frac{\vec{AB} \cdot \vec{CD}}{|\vec{CD}|}$ છે.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $\vec{AB} \cdot \vec{CD} = (1)(2) + (2)(3) + (-2)(4) = 2 + 6 - 8 = 0$.
અહીં અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,$AB$ નો $CD$ પરનો પ્રક્ષેપ $0$ થાય છે.
226
MediumMCQ
જેના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\hat{i}-3\hat{j}-5\hat{k}$ અને $a\hat{i}-3\hat{j}+\hat{k}$ હોય તેવા બિંદુઓ $A, B, C$ એ $m\angle C = 90^\circ$ હોય તેવા કાટકોણ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો $a$ ની કિંમતો શોધો.
A
$2$ અને $1$
B
$-2$ અને $-1$
C
$-2$ અને $1$
D
$2$ અને $-1$

Solution

(A) આપેલ છે કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{A} = 2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{B} = \hat{i}-3\hat{j}-5\hat{k}$,અને $\vec{C} = a\hat{i}-3\hat{j}+\hat{k}$ છે.
$m\angle C = 90^\circ$ હોવાથી,સદિશો $\overrightarrow{CA}$ અને $\overrightarrow{CB}$ પરસ્પર લંબ હોવા જોઈએ,એટલે કે તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
પ્રથમ,$\overrightarrow{CA} = \vec{A} - \vec{C} = (2-a)\hat{i} + 2\hat{j} + 0\hat{k}$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$\overrightarrow{CB} = \vec{B} - \vec{C} = (1-a)\hat{i} + 0\hat{j} - 6\hat{k}$ મેળવો.
હવે,ડોટ ગુણાકાર $\overrightarrow{CA} \cdot \overrightarrow{CB} = 0$ લેતા:
$((2-a)\hat{i} + 2\hat{j}) \cdot ((1-a)\hat{i} - 6\hat{k}) = 0$.
$(2-a)(1-a) + (2)(0) + (0)(-6) = 0$.
$(2-a)(1-a) = 0$.
આથી $a = 2$ અથવા $a = 1$ મળે છે.
227
MediumMCQ
સદિશ $\vec{a} = (\alpha, 2, \beta)$ એ સદિશો $\vec{b} = (1, 1, 0)$ અને $\vec{c} = (0, 1, 1)$ ના સમતલમાં આવેલ છે અને $\vec{b}$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે. તો નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ $\alpha$ અને $\beta$ ના શક્ય મૂલ્યો દર્શાવે છે?
A
$\alpha = 2, \beta = 2$
B
$\alpha = -1, \beta = 1$
C
$\alpha = 2, \beta = 1$
D
$\alpha = 1, \beta = 1$

Solution

(D) સદિશ $\vec{a}, \vec{b},$ અને $\vec{c}$ એક જ સમતલમાં હોવાથી,તેમનો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$[\vec{a} \vec{b} \vec{c}] = 0$
$\begin{vmatrix} \alpha & 2 & \beta \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 0$
$\alpha(1-0) - 2(1-0) + \beta(1-0) = 0 \Rightarrow \alpha - 2 + \beta = 0 \Rightarrow \alpha + \beta = 2 \dots (i)$
સદિશ $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગે છે,તેથી $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ ની દિશાના એકમ સદિશોના સરવાળાના પ્રમાણમાં હોવો જોઈએ:
$\hat{b} = \frac{\vec{b}}{|\vec{b}|} = \frac{(1, 1, 0)}{\sqrt{2}}, \hat{c} = \frac{\vec{c}}{|\vec{c}|} = \frac{(0, 1, 1)}{\sqrt{2}}$
$\vec{a} = k(\hat{b} + \hat{c}) = \frac{k}{\sqrt{2}}(1, 2, 1)$
$\vec{a} = (\alpha, 2, \beta)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\frac{k}{\sqrt{2}} = 1$ મળે છે,તેથી $k = \sqrt{2}$.
આમ,$\alpha = 1$ અને $\beta = 1$ મળે છે.
228
MediumMCQ
જો સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{c} = \alpha\hat{i} + \hat{j} + \beta\hat{k}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $(\alpha, \beta) = $
A
$(2, -3)$
B
$(-2, 3)$
C
$(3, -2)$
D
$(-3, 2)$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{c} = \alpha\hat{i} + \hat{j} + \beta\hat{k}$ છે.
સદિશો પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$ અને $\vec{b} \cdot \vec{c} = 0$.
$\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$ માટે: $(\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) \cdot (\alpha\hat{i} + \hat{j} + \beta\hat{k}) = \alpha - 1 + 2\beta = 0 \implies \alpha + 2\beta = 1$ (સમીકરણ $1$).
$\vec{b} \cdot \vec{c} = 0$ માટે: $(2\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}) \cdot (\alpha\hat{i} + \hat{j} + \beta\hat{k}) = 2\alpha + 4 + \beta = 0 \implies 2\alpha + \beta = -4$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ પરથી,$\beta = -4 - 2\alpha$. આ કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$\alpha + 2(-4 - 2\alpha) = 1 \implies \alpha - 8 - 4\alpha = 1 \implies -3\alpha = 9 \implies \alpha = -3$.
$\alpha = -3$ ને $\beta = -4 - 2\alpha$ માં મૂકતા: $\beta = -4 - 2(-3) = -4 + 6 = 2$.
આમ,$(\alpha, \beta) = (-3, 2)$.
229
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે એકમ સદિશો છે. જો સદિશો $\vec{c} = \vec{a} + 2\vec{b}$ અને $\vec{d} = 5\vec{a} - 4\vec{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = 1$ અને $|\vec{b}| = 1$.
સદિશો $\vec{c} = \vec{a} + 2\vec{b}$ અને $\vec{d} = 5\vec{a} - 4\vec{b}$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $\vec{c} \cdot \vec{d} = 0$.
$(\vec{a} + 2\vec{b}) \cdot (5\vec{a} - 4\vec{b}) = 0$.
અદિશ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા: $5(\vec{a} \cdot \vec{a}) - 4(\vec{a} \cdot \vec{b}) + 10(\vec{b} \cdot \vec{a}) - 8(\vec{b} \cdot \vec{b}) = 0$.
$\vec{a} \cdot \vec{a} = |\vec{a}|^2 = 1$ અને $\vec{b} \cdot \vec{b} = |\vec{b}|^2 = 1$ હોવાથી,
$5(1) + 6(\vec{a} \cdot \vec{b}) - 8(1) = 0$.
$6(\vec{a} \cdot \vec{b}) - 3 = 0$.
$6(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 3$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}||\vec{b}| \cos \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$1 \cdot 1 \cdot \cos \theta = \frac{1}{2}$.
$\cos \theta = \frac{1}{2} \implies \theta = \frac{\pi}{3}$.
230
DifficultMCQ
ધારો કે $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેથી $\vec{AB} = \vec{q}$ અને $\vec{AD} = \vec{p}$,અને $\angle BAD$ એ લઘુકોણ છે. જો $\vec{r}$ એ શિરોબિંદુ $B$ થી બાજુ $AD$ પર દોરેલા વેધને અનુરૂપ સદિશ હોય,તો $\vec{r}$ નીચેનામાંથી કયું છે:
A
$\vec{r} = 3\vec{q} - \frac{3(\vec{p} \cdot \vec{q})}{(\vec{p} \cdot \vec{p})}\vec{p}$
B
$\vec{r} = -\vec{q} + \frac{(\vec{p} \cdot \vec{q})}{(\vec{p} \cdot \vec{p})}\vec{p}$
C
$\vec{r} = \vec{q} - \frac{(\vec{p} \cdot \vec{q})}{(\vec{p} \cdot \vec{p})}\vec{p}$
D
$\vec{r} = -3\vec{q} - \frac{3(\vec{p} \cdot \vec{q})}{(\vec{p} \cdot \vec{p})}\vec{p}$

Solution

(B) ધારો કે $E$ એ શિરોબિંદુ $B$ થી બાજુ $AD$ પરના લંબનો પગ છે. સદિશ $\vec{AE}$ એ $\vec{AB}$ નો $\vec{AD}$ પરનો પ્રક્ષેપ છે.
આમ,$\vec{AE} = \text{proj}_{\vec{p}} \vec{q} = \left( \frac{\vec{q} \cdot \vec{p}}{\vec{p} \cdot \vec{p}} \right) \vec{p}$.
$\triangle ABE$ માં,સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,આપણી પાસે $\vec{AB} + \vec{BE} = \vec{AE}$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{AB} = \vec{q}$ અને $\vec{BE} = \vec{r}$,તેથી $\vec{q} + \vec{r} = \vec{AE}$.
તેથી,$\vec{r} = \vec{AE} - \vec{q}$.
$\vec{AE}$ માટેનું પદ મૂકતા,આપણને $\vec{r} = \left( \frac{\vec{q} \cdot \vec{p}}{\vec{p} \cdot \vec{p}} \right) \vec{p} - \vec{q}$ મળે છે.
Solution diagram
231
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{u}$ એ સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{j} + \hat{k}$ સાથે સમતલીય સદિશ છે. જો $\vec{u}$ એ $\vec{a}$ ને લંબ હોય અને $\vec{u} \cdot \vec{b} = 24$ હોય,તો $|\vec{u}|^2 = \dots$
A
$315$
B
$256$
C
$84$
D
$336$

Solution

(D) કારણ કે $\vec{u}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સાથે સમતલીય છે,આપણે લખી શકીએ $\vec{u} = x\vec{a} + y\vec{b}$.
આપેલ છે કે $\vec{u} \perp \vec{a}$,તેથી $\vec{u} \cdot \vec{a} = 0$.
$(x\vec{a} + y\vec{b}) \cdot \vec{a} = 0 \implies x|\vec{a}|^2 + y(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 0$.
$|\vec{a}|^2 = 2^2 + 3^2 + (-1)^2 = 14$ ગણો.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(0) + (3)(1) + (-1)(1) = 2$ ગણો.
તેથી,$14x + 2y = 0 \implies y = -7x$.
આમ,$\vec{u} = x\vec{a} - 7x\vec{b} = x(\vec{a} - 7\vec{b})$.
$\vec{a} - 7\vec{b} = (2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}) - 7(\hat{j} + \hat{k}) = 2\hat{i} - 4\hat{j} - 8\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\vec{u} \cdot \vec{b} = 24$,તેથી $x(\vec{a} - 7\vec{b}) \cdot \vec{b} = 24$.
$(\vec{a} - 7\vec{b}) \cdot \vec{b} = \vec{a} \cdot \vec{b} - 7|\vec{b}|^2 = 2 - 7(2) = -12$.
તેથી,$x(-12) = 24 \implies x = -2$.
તેથી,$\vec{u} = -2(2\hat{i} - 4\hat{j} - 8\hat{k}) = -4\hat{i} + 8\hat{j} + 16\hat{k}$.
$|\vec{u}|^2 = (-4)^2 + 8^2 + 16^2 = 16 + 64 + 256 = 336$.
232
MediumMCQ
જો સદિશો $a, b, c$ ના માન અનુક્રમે $3, 4, 5$ હોય અને $a$ તથા $b + c$,$b$ તથા $c + a$,$c$ તથા $a + b$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $a + b + c$ નું માન શોધો.
A
$\sqrt{12}$
B
$12$
C
$5\sqrt{2}$
D
$50$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|a| = 3, |b| = 4, |c| = 5$.
સદિશ $a$ અને $(b + c)$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$a \cdot (b + c) = 0 \implies a \cdot b + a \cdot c = 0$ .....$(i)$
સદિશ $b$ અને $(c + a)$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$b \cdot (c + a) = 0 \implies b \cdot c + b \cdot a = 0$ .....$(ii)$
સદિશ $c$ અને $(a + b)$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$c \cdot (a + b) = 0 \implies c \cdot a + c \cdot b = 0$ .....$(iii)$
સમીકરણો $(i), (ii),$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a) = 0 \implies a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a = 0$.
હવે,$a + b + c$ નું માન નીચે મુજબ મળે:
$|a + b + c|^2 = |a|^2 + |b|^2 + |c|^2 + 2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a)$
$|a + b + c|^2 = 3^2 + 4^2 + 5^2 + 2(0)$
$|a + b + c|^2 = 9 + 16 + 25 = 50$
$|a + b + c| = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$.
233
DifficultMCQ
$5a + 2b$ અને $a - 3b$ સદિશો પર રચાયેલા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના મોટા વિકર્ણની લંબાઈ કેટલી થશે,જો $|a| = 2\sqrt{2}$,$|b| = 3$ અને $a$ તથા $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ હોય?
A
$15$
B
$\sqrt{113}$
C
$\sqrt{593}$
D
$\sqrt{369}$

Solution

(C) ધારો કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની બાજુઓ બનાવતા બે સદિશો $u = 5a + 2b$ અને $v = a - 3b$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો $d_1 = u + v$ અને $d_2 = u - v$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$d_1 = (5a + 2b) + (a - 3b) = 6a - b$.
$d_2 = (5a + 2b) - (a - 3b) = 4a + 5b$.
આપણે તેમના માનનો વર્ગ ગણીએ:
$|d_1|^2 = |6a - b|^2 = 36|a|^2 + |b|^2 - 12(a \cdot b)$.
આપેલ છે કે $|a| = 2\sqrt{2}$,$|b| = 3$,અને $\theta = \frac{\pi}{4}$,તેથી $a \cdot b = |a||b|\cos(\frac{\pi}{4}) = (2\sqrt{2})(3)(\frac{1}{\sqrt{2}}) = 6$.
$|d_1|^2 = 36(8) + 9 - 12(6) = 288 + 9 - 72 = 225$,તેથી $|d_1| = 15$.
$|d_2|^2 = |4a + 5b|^2 = 16|a|^2 + 25|b|^2 + 40(a \cdot b)$.
$|d_2|^2 = 16(8) + 25(9) + 40(6) = 128 + 225 + 240 = 593$.
$|d_2| = \sqrt{593}$.
બંનેની સરખામણી કરતા,$\sqrt{593} > 15$,તેથી મોટો વિકર્ણ $\sqrt{593}$ છે.
234
DifficultMCQ
સદિશો $a, b, c$ એકબીજા સાથે $60^\circ$ ના ખૂણે નમેલા છે. જો $|a| = 2, |b| = 2$,અને $|c| = 2$ હોય,તો $(2a + 3b - 5c) \cdot (4a - 6b + 10c)$ ની કિંમત શોધો.
A
$167$
B
$-167$
C
$120$
D
$-120$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|a| = |b| = |c| = 2$ અને કોઈપણ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $60^\circ$ છે.
તેથી,$a \cdot b = b \cdot c = c \cdot a = |a||b| \cos 60^\circ = 2 \times 2 \times \frac{1}{2} = 2$.
હવે,ડોટ પ્રોડક્ટ ધ્યાનમાં લો:
$(2a + 3b - 5c) \cdot (4a - 6b + 10c) = 8(a \cdot a) - 12(a \cdot b) + 20(a \cdot c) + 12(b \cdot a) - 18(b \cdot b) + 30(b \cdot c) - 20(c \cdot a) + 30(c \cdot b) - 50(c \cdot c)$.
કારણ કે $a \cdot b = b \cdot a$,$a \cdot c = c \cdot a$,અને $b \cdot c = c \cdot b$,તેથી પદાવલિનું સાદું રૂપ નીચે મુજબ થશે:
$8|a|^2 - 18|b|^2 - 50|c|^2 + (-12 + 12)(a \cdot b) + (20 - 20)(a \cdot c) + (30 + 30)(b \cdot c)$.
$= 8(2)^2 - 18(2)^2 - 50(2)^2 + 60(b \cdot c)$.
$= 8(4) - 18(4) - 50(4) + 60(2)$.
$= 32 - 72 - 200 + 120$.
$= -120$.
235
DifficultMCQ
સદિશો $a, b$ અને $c$ સમાન લંબાઈના છે અને જોડીમાં લેતા,તેઓ સમાન ખૂણા બનાવે છે. જો $a = i + j$ અને $b = j + k$ હોય,તો $c$ ના યામ શું છે?
A
$(1, 0, 1)$
B
$(1, 2, 3)$
C
$(-1, 1, 2)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $c = (c_1, c_2, c_3).$ કારણ કે $|a| = |b| = |c|,$ તેથી $|c|^2 = |a|^2 = |b|^2 = 1^2 + 1^2 = 2.$ આમ,$c_1^2 + c_2^2 + c_3^2 = 2.$
આપેલ છે કે સદિશો જોડીમાં સમાન ખૂણા $\varphi$ બનાવે છે,તેથી $\cos \varphi = \frac{a \cdot b}{|a||b|} = \frac{(i+j) \cdot (j+k)}{2} = \frac{1}{2}.$
સદિશ $a$ અને $c$ વચ્ચેનો ખૂણો $\varphi$ હોવાથી,$\frac{a \cdot c}{|a||c|} = \frac{1}{2} \implies \frac{c_1 + c_2}{2} = \frac{1}{2} \implies c_1 + c_2 = 1.$
તે જ રીતે,$b$ અને $c$ માટે,$\frac{b \cdot c}{|b||c|} = \frac{1}{2} \implies \frac{c_2 + c_3}{2} = \frac{1}{2} \implies c_2 + c_3 = 1.$
આના પરથી,$c_1 = 1 - c_2$ અને $c_3 = 1 - c_2.$
$c_1^2 + c_2^2 + c_3^2 = 2$ માં કિંમત મૂકતા,$(1 - c_2)^2 + c_2^2 + (1 - c_2)^2 = 2.$
$1 - 2c_2 + c_2^2 + c_2^2 + 1 - 2c_2 + c_2^2 = 2 \implies 3c_2^2 - 4c_2 = 0.$
આથી $c_2(3c_2 - 4) = 0,$ એટલે કે $c_2 = 0$ અથવા $c_2 = \frac{4}{3}.$
જો $c_2 = 0,$ તો $c_1 = 1$ અને $c_3 = 1,$ જેથી $c = (1, 0, 1).$
જો $c_2 = \frac{4}{3},$ તો $c_1 = -\frac{1}{3}$ અને $c_3 = -\frac{1}{3},$ જેથી $c = (-\frac{1}{3}, \frac{4}{3}, -\frac{1}{3}).$
વિકલ્પમાં $(1, 0, 1)$ હોવાથી,સાચો જવાબ $A$ છે.
236
DifficultMCQ
ધારો કે $p$ અને $q$ એ $O$ ની સાપેક્ષમાં $P$ અને $Q$ ના સ્થાન સદિશો છે અને $|p| = p, |q| = q.$ બિંદુઓ $R$ અને $S$ એ $PQ$ નું અનુક્રમે $2 : 3$ ના ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન અને બહિર્વિભાજન કરે છે. જો $\overrightarrow{OR}$ અને $\overrightarrow{OS}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો:
A
$9p^2 = 4q^2$
B
$4p^2 = 9q^2$
C
$9p = 4q$
D
$4p = 9q$

Solution

(A) $R$ અને $S$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\frac{3p + 2q}{5}$ અને $3p - 2q$ છે.
તેથી,$\overrightarrow{OR} = \frac{3p + 2q}{5}$ અને $\overrightarrow{OS} = 3p - 2q.$
કારણ કે $\overrightarrow{OR} \perp \overrightarrow{OS},$ તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય,તેથી $\overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OS} = 0.$
$\left( \frac{3p + 2q}{5} \right) \cdot (3p - 2q) = 0$
$9|p|^2 - 6(p \cdot q) + 6(q \cdot p) - 4|q|^2 = 0$
$9|p|^2 - 4|q|^2 = 0$
$9|p|^2 = 4|q|^2$
આપેલ છે કે $|p| = p$ અને $|q| = q,$ તેથી આપણને $9p^2 = 4q^2$ મળે છે.
237
MediumMCQ
$xy$-સમતલમાં એક એકમ સદિશ જે સદિશ $(i + j)$ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો અને સદિશ $(3i - 4j)$ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે તે:
A
$i$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}(i - j)$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}(i + j)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે એકમ સદિશ $\vec{u} = x\,i + y\,j$ છે. તે એકમ સદિશ હોવાથી,$x^2 + y^2 = 1$ થાય.
સદિશ $\vec{a} = i + j$ સાથેનો ખૂણો $45^{\circ}$ હોવાથી,$\vec{u} \cdot \vec{a} = |\vec{u}| |\vec{a}| \cos(45^{\circ})$.
$(x\,i + y\,j) \cdot (i + j) = (1)(\sqrt{1^2 + 1^2}) \frac{1}{\sqrt{2}} \Rightarrow x + y = \sqrt{2} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} = 1$.
સદિશ $\vec{b} = 3i - 4j$ સાથેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોવાથી,$\vec{u} \cdot \vec{b} = |\vec{u}| |\vec{b}| \cos(60^{\circ})$.
$(x\,i + y\,j) \cdot (3i - 4j) = (1)(\sqrt{3^2 + (-4)^2}) \frac{1}{2} \Rightarrow 3x - 4y = 5 \cdot \frac{1}{2} = 2.5$.
આપણી પાસે સમીકરણો છે: $x + y = 1$ અને $3x - 4y = 2.5$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$y = 1 - x$. બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $3x - 4(1 - x) = 2.5 \Rightarrow 3x - 4 + 4x = 2.5 \Rightarrow 7x = 6.5 \Rightarrow x = \frac{13}{14}$.
તેથી $y = 1 - \frac{13}{14} = \frac{1}{14}$.
એકમ સદિશની શરત ચકાસતા: $x^2 + y^2 = (\frac{13}{14})^2 + (\frac{1}{14})^2 = \frac{170}{196} \neq 1$.
આમ,આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ આ શરતોનું પાલન કરતું નથી,તેથી સાચો જવાબ $(d)$ છે.
238
DifficultMCQ
જો તમામ વાસ્તવિક $x$ માટે સદિશો $\vec{a} = cxi - 6j + 3k$ અને $\vec{b} = xi + 2j + 2cxk$ ગુરુકોણ બનાવતા હોય, તો $c$ ની કિંમત શોધો:
A
$c < 0$
B
$0 < c < \frac{4}{3}$
C
$-\frac{4}{3} < c < 0$
D
$c > 0$

Solution

(C) ધારો કે બે સદિશો $\vec{a} = cxi - 6j + 3k$ અને $\vec{b} = xi + 2j + 2cxk$ છે।
સદિશો ગુરુકોણ બનાવે છે, તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર ઋણ હોવો જોઈએ, એટલે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} < 0$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $\vec{a} \cdot \vec{b} = (cx)(x) + (-6)(2) + (3)(2cx) = cx^2 - 12 + 6cx$.
આપણે તમામ વાસ્તવિક $x$ માટે $cx^2 + 6cx - 12 < 0$ ની જરૂર છે।
દ્વિઘાત પદાવલિ $Ax^2 + Bx + C < 0$ તમામ $x$ માટે સાચું હોય તે માટે $A < 0$ અને વિવેચક $D = B^2 - 4AC < 0$ હોવું જોઈએ।
અહીં, $A = c$, $B = 6c$, અને $C = -12$ છે।
શરત $1$: $c < 0$.
શરત $2$: $D = (6c)^2 - 4(c)(-12) < 0
\Rightarrow 36c^2 + 48c < 0
\Rightarrow 12c(3c + 4) < 0$.
કારણ કે $c < 0$, આપણે $12c$ વડે ભાગતા (જે અસમતાની નિશાની બદલશે): $3c + 4 > 0
\Rightarrow 3c > -4
\Rightarrow c > -\frac{4}{3}$.
$c < 0$ અને $c > -\frac{4}{3}$ ને જોડતા, આપણને $-\frac{4}{3} < c < 0$ મળે છે.
239
MediumMCQ
સદિશ $b = 3j + 4k$ ને સદિશ $a = i + j$ ને સમાંતર સદિશ $b_1$ અને $a$ ને લંબ સદિશ $b_2$ ના સરવાળા તરીકે લખવામાં આવે છે. તો $b_1 = $
A
$\frac{3}{2}(i + j)$
B
$\frac{2}{3}(i + j)$
C
$\frac{1}{2}(i + j)$
D
$\frac{1}{3}(i + j)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $b = 3j + 4k$ અને $a = i + j$.
કારણ કે $b_1$ એ $a$ ને સમાંતર છે,આપણે લખી શકીએ $b_1 = \lambda a = \lambda(i + j) = \lambda i + \lambda j$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $b = b_1 + b_2$,જ્યાં $b_2$ એ $a$ ને લંબ છે.
તેથી,$b_2 = b - b_1 = (0 - \lambda)i + (3 - \lambda)j + 4k = -\lambda i + (3 - \lambda)j + 4k$.
કારણ કે $b_2 \perp a$,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય હોવો જોઈએ: $b_2 \cdot a = 0$.
$(-\lambda i + (3 - \lambda)j + 4k) \cdot (i + j) = 0$.
$-\lambda + (3 - \lambda) = 0$.
$3 - 2\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = \frac{3}{2}$.
તેથી,$b_1 = \frac{3}{2}(i + j)$.
240
DifficultMCQ
ધારો કે $u, v, w$ એવા સદિશો છે કે જેથી $|u| = 1, |v| = 2, |w| = 3$ થાય. જો $u$ ની દિશામાં $v$ નો પ્રક્ષેપ એ $u$ ની દિશામાં $w$ ના પ્રક્ષેપ જેટલો હોય અને $v$ તથા $w$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $|u - v + w|$ ની કિંમત શોધો.
A
$14$
B
$\sqrt{7}$
C
$\sqrt{14}$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|u| = 1, |v| = 2, |w| = 3$. $v \perp w$ હોવાથી,$v \cdot w = 0$ થાય.
$u$ ની દિશામાં $v$ નો પ્રક્ષેપ = $u$ ની દિશામાં $w$ નો પ્રક્ષેપ,તેથી $\frac{v \cdot u}{|u|} = \frac{w \cdot u}{|u|}$.
$|u| = 1$ હોવાથી,$v \cdot u = w \cdot u$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $(v - w) \cdot u = 0$.
આપણે $|u - v + w|$ શોધવું છે. ધારો કે $X = u - (v - w)$.
તેથી $|X|^2 = |u - (v - w)|^2 = |u|^2 + |v - w|^2 - 2u \cdot (v - w)$.
$u \cdot (v - w) = 0$ હોવાથી,$|X|^2 = |u|^2 + |v - w|^2$ મળે.
$|v - w|^2 = |v|^2 + |w|^2 - 2(v \cdot w) = 2^2 + 3^2 - 2(0) = 4 + 9 = 13$.
આમ,$|u - v + w|^2 = 1^2 + 13 = 14$.
તેથી,$|u - v + w| = \sqrt{14}$.
241
MediumMCQ
$3$ અને $2$ એકમ માન ધરાવતા બળો અનુક્રમે $5\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$ અને $3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$ દિશામાં એક કણ પર લાગે છે,જેનું બિંદુ $(1, -1, -1)$ થી $(3, 3, 1)$ સુધી સ્થાનાંતર થાય છે. બળો દ્વારા થયેલ કાર્ય કેટલું હશે?
A
$50\sqrt{2}$ એકમ
B
$40\sqrt{2}$ એકમ
C
$\frac{57}{5}\sqrt{2}$ એકમ
D
$8\sqrt{2}$ એકમ

Solution

(C) દિશા $\vec{a} = 5\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$ માં એકમ સદિશ $\hat{a} = \frac{5\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}}{\sqrt{25 + 9 + 16}} = \frac{5\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}}{5\sqrt{2}}$ છે.
દિશા $\vec{b} = 3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$ માં એકમ સદિશ $\hat{b} = \frac{3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}}{\sqrt{9 + 16 + 25}} = \frac{3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}}{5\sqrt{2}}$ છે.
બળો $\vec{F_1} = 3\hat{a} = \frac{3(5\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k})}{5\sqrt{2}}$ અને $\vec{F_2} = 2\hat{b} = \frac{2(3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k})}{5\sqrt{2}}$ છે.
કુલ બળ $\vec{F} = \vec{F_1} + \vec{F_2} = \frac{1}{5\sqrt{2}} [(15\hat{i} + 9\hat{j} + 12\hat{k}) + (6\hat{i} + 8\hat{j} - 10\hat{k})] = \frac{21\hat{i} + 17\hat{j} + 2\hat{k}}{5\sqrt{2}}$ છે.
સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d} = (3 - 1)\hat{i} + (3 - (-1))\hat{j} + (1 - (-1))\hat{k} = 2\hat{i} + 4\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
થયેલ કાર્ય $W = \vec{F} \cdot \vec{d} = \frac{1}{5\sqrt{2}} (21\hat{i} + 17\hat{j} + 2\hat{k}) \cdot (2\hat{i} + 4\hat{j} + 2\hat{k})$ છે.
$W = \frac{1}{5\sqrt{2}} (21 \times 2 + 17 \times 4 + 2 \times 2) = \frac{42 + 68 + 4}{5\sqrt{2}} = \frac{114}{5\sqrt{2}}$ છે.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $W = \frac{114\sqrt{2}}{5 \times 2} = \frac{57\sqrt{2}}{5}$ એકમ.
242
MediumMCQ
જો $|a \times b| = 4$ અને $|a \cdot b| = 2$ હોય,તો $|a|^2 |b|^2 = $
A
$2$
B
$6$
C
$8$
D
$20$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|a \times b| = 4$ અને $|a \cdot b| = 2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|a \times b| = |a| |b| \sin \theta = 4$ અને $|a \cdot b| = |a| |b| |\cos \theta| = 2$.
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરતા:
$|a|^2 |b|^2 \sin^2 \theta = 16$
$|a|^2 |b|^2 \cos^2 \theta = 4$
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$|a|^2 |b|^2 (\sin^2 \theta + \cos^2 \theta) = 16 + 4$
કારણ કે $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$,તેથી:
$|a|^2 |b|^2 = 20$.
243
AdvancedMCQ
આપેલ છે કે $ABC$ એ $1$ એકમ બાજુની લંબાઈ ધરાવતો સમબાજુ ત્રિકોણ છે અને $P$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ના પરિવર્તુળ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે,તો $|\vec{PA}|^2+|\vec{PB}|^2+|\vec{PC}|^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$1$
C
$2$
D
$2\sqrt{3}$

Solution

(C) ધારો કે ઉગમબિંદુ એ સમબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ નું પરિકેન્દ્ર $O$ છે. ધારો કે $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે અને $P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ છે.
$O$ એ પરિકેન્દ્ર હોવાથી,$|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = R,$ જ્યાં $R$ એ પરિત્રિજ્યા છે.
$s=1$ બાજુવાળા સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,પરિત્રિજ્યા $R = \frac{s}{\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}}.$
$P$ એ પરિવર્તુળ પર હોવાથી,$|\vec{r}| = R = \frac{1}{\sqrt{3}}.$
આપણે $S = |\vec{r}-\vec{a}|^2 + |\vec{r}-\vec{b}|^2 + |\vec{r}-\vec{c}|^2$ ની ગણતરી કરવાની છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા:
$S = (\vec{r}-\vec{a}) \cdot (\vec{r}-\vec{a}) + (\vec{r}-\vec{b}) \cdot (\vec{r}-\vec{b}) + (\vec{r}-\vec{c}) \cdot (\vec{r}-\vec{c})$
$S = 3|\vec{r}|^2 + (|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2) - 2\vec{r} \cdot (\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}).$
ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,$\vec{a}+\vec{b}+\vec{c} = \vec{0}.$
વળી,$|\vec{a}|^2 = |\vec{b}|^2 = |\vec{c}|^2 = R^2 = \frac{1}{3}$ અને $|\vec{r}|^2 = R^2 = \frac{1}{3}.$
આ કિંમતો મૂકતા:
$S = 3(\frac{1}{3}) + (\frac{1}{3} + \frac{1}{3} + \frac{1}{3}) - 2\vec{r} \cdot \vec{0}$
$S = 1 + 1 - 0 = 2.$
Solution diagram
244
AdvancedMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $OACB$ માં,$\overrightarrow{OA} = \vec{a}$,$\overrightarrow{OB} = \vec{b}$ છે અને બિંદુ $B$ માંથી $AC$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $M$ છે. જો $\vec{a} \cdot \vec{b} = 1$ અને $|\vec{a}| = |\vec{b}| = 2$ હોય,તો $|\overrightarrow{BM}|$ શોધો.
A
$\sqrt{15}$
B
$\frac{\sqrt{5}}{2}$
C
$5$
D
$\frac{\sqrt{15}}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $OACB$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જ્યાં $\overrightarrow{OA} = \vec{a}$ અને $\overrightarrow{OB} = \vec{b}$ છે.
$AC$ એ $OB$ ને સમાંતર હોવાથી,સદિશ $\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{OB} = \vec{b}$ થાય.
$M$ નો સ્થાન સદિશ $AC$ પર આવેલો છે. $M$ એ $AC$ પર હોવાથી,આપણે $\overrightarrow{OM} = \vec{a} + \lambda \vec{b}$ લખી શકીએ,જ્યાં $\lambda$ કોઈ અદિશ છે.
તેથી $\overrightarrow{BM} = \overrightarrow{OM} - \overrightarrow{OB} = \vec{a} + \lambda \vec{b} - \vec{b} = \vec{a} + (\lambda - 1)\vec{b}$ થાય.
$BM \perp AC$ હોવાથી,$\overrightarrow{BM} \cdot \overrightarrow{AC} = 0$ થાય.
$(\vec{a} + (\lambda - 1)\vec{b}) \cdot \vec{b} = 0$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} + (\lambda - 1)|\vec{b}|^2 = 0$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 1$ અને $|\vec{b}| = 2$,તેથી $|\vec{b}|^2 = 4$.
$1 + (\lambda - 1)(4) = 0 \implies 4(\lambda - 1) = -1 \implies \lambda - 1 = -\frac{1}{4} \implies \lambda = \frac{3}{4}$.
હવે,$\overrightarrow{BM} = \vec{a} - \frac{1}{4}\vec{b}$.
$|\overrightarrow{BM}|^2 = |\vec{a} - \frac{1}{4}\vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + \frac{1}{16}|\vec{b}|^2 - \frac{2}{4}(\vec{a} \cdot \vec{b})$.
$|\overrightarrow{BM}|^2 = 4 + \frac{4}{16} - \frac{1}{2} = 4 + \frac{1}{4} - \frac{1}{2} = \frac{16 + 1 - 2}{4} = \frac{15}{4}$.
તેથી,$|\overrightarrow{BM}| = \frac{\sqrt{15}}{2}$.
Solution diagram
245
AdvancedMCQ
સદિશો $\vec a, \vec b, \vec c$ ના માન અનુક્રમે $3, 4, 5$ છે. જો $\vec a$ અને $\vec b + \vec c$,$\vec b$ અને $\vec c + \vec a$,તથા $\vec c$ અને $\vec a + \vec b$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $|\vec a + \vec b + \vec c|$ નું માન શોધો.
A
$4 \sqrt{2}$
B
$3 \sqrt{2}$
C
$5 \sqrt{2}$
D
$3 \sqrt{3}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec a \cdot (\vec b + \vec c) = 0$,$\vec b \cdot (\vec c + \vec a) = 0$,અને $\vec c \cdot (\vec a + \vec b) = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે:
$(i) \quad \vec a \cdot \vec b + \vec a \cdot \vec c = 0$
$(ii) \quad \vec b \cdot \vec c + \vec b \cdot \vec a = 0$
$(iii) \quad \vec c \cdot \vec a + \vec c \cdot \vec b = 0$
આ ત્રણેય સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,આપણને $2(\vec a \cdot \vec b + \vec b \cdot \vec c + \vec c \cdot \vec a) = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec a \cdot \vec b + \vec b \cdot \vec c + \vec c \cdot \vec a = 0$.
હવે,$|\vec a + \vec b + \vec c|^2 = |\vec a|^2 + |\vec b|^2 + |\vec c|^2 + 2(\vec a \cdot \vec b + \vec b \cdot \vec c + \vec c \cdot \vec a)$.
આપેલ માન $|\vec a| = 3, |\vec b| = 4, |\vec c| = 5$ મૂકતા:
$|\vec a + \vec b + \vec c|^2 = 3^2 + 4^2 + 5^2 + 2(0) = 9 + 16 + 25 = 50$.
તેથી,$|\vec a + \vec b + \vec c| = \sqrt{50} = 5 \sqrt{2}$.
246
AdvancedMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ શૂન્યતર,અસમતલીય સદિશો હોય અને $\vec{b_1} = \vec{b} - \frac{\vec{b} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2}\vec{a}$,$\vec{b_2} = \vec{b} + \frac{\vec{b} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2}\vec{a}$,અને $\vec{c_1} = \vec{c} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2}\vec{a} + \frac{\vec{c} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|^2}\vec{b_1}$,$\vec{c_2} = \vec{c} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2}\vec{a} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{b_1}}{|\vec{b_1}|^2}\vec{b_1}$,$\vec{c_3} = \vec{c} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{a}}{|\vec{c}|^2}\vec{a} + \frac{\vec{c} \cdot \vec{b_2}}{|\vec{c}|^2}\vec{b_1}$,$\vec{c_4} = \vec{c} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{a}}{|\vec{c}|^2}\vec{a} - \frac{\vec{b} \cdot \vec{c}}{|\vec{b}|^2}\vec{b_1}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયો સદિશોનો સમૂહ પરસ્પર લંબ છે?
A
$\{\vec{a}, \vec{b_1}, \vec{c_1}\}$
B
$\{\vec{a}, \vec{b_1}, \vec{c_2}\}$
C
$\{\vec{a}, \vec{b_2}, \vec{c_3}\}$
D
$\{\vec{a}, \vec{b_2}, \vec{c_4}\}$

Solution

(B) આપણે $\{\vec{a}, \vec{b_1}, \vec{c_2}\}$ ગણની લંબતા ચકાસીએ.
પ્રથમ,$\vec{a} \cdot \vec{b_1} = \vec{a} \cdot \left( \vec{b} - \frac{\vec{b} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2}\vec{a} \right) = \vec{a} \cdot \vec{b} - \frac{\vec{b} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2} |\vec{a}|^2 = \vec{a} \cdot \vec{b} - \vec{b} \cdot \vec{a} = 0$.
આમ,$\vec{a}$ અને $\vec{b_1}$ પરસ્પર લંબ છે.
ત્યારબાદ,$\vec{a} \cdot \vec{c_2} = \vec{a} \cdot \left( \vec{c} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2}\vec{a} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{b_1}}{|\vec{b_1}|^2}\vec{b_1} \right) = \vec{a} \cdot \vec{c} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2} |\vec{a}|^2 - \frac{\vec{c} \cdot \vec{b_1}}{|\vec{b_1}|^2} (\vec{a} \cdot \vec{b_1}) = \vec{a} \cdot \vec{c} - \vec{c} \cdot \vec{a} - 0 = 0$.
આમ,$\vec{a}$ અને $\vec{c_2}$ પરસ્પર લંબ છે.
છેલ્લે,$\vec{b_1} \cdot \vec{c_2} = \vec{b_1} \cdot \left( \vec{c} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2}\vec{a} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{b_1}}{|\vec{b_1}|^2}\vec{b_1} \right) = \vec{b_1} \cdot \vec{c} - \frac{\vec{c} \cdot \vec{a}}{|\vec{a}|^2} (\vec{b_1} \cdot \vec{a}) - \frac{\vec{c} \cdot \vec{b_1}}{|\vec{b_1}|^2} |\vec{b_1}|^2 = \vec{b_1} \cdot \vec{c} - 0 - \vec{c} \cdot \vec{b_1} = 0$.
આમ,$\vec{b_1}$ અને $\vec{c_2}$ પરસ્પર લંબ છે.
બધી જોડીઓ લંબ હોવાથી,$\{\vec{a}, \vec{b_1}, \vec{c_2}\}$ એ પરસ્પર લંબ સદિશોનો સમૂહ છે.
247
AdvancedMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ અને $\vec{d}$ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot (\vec{c} \times \vec{d}) = 1$ અને $\vec{a} \cdot \vec{c} = \frac{1}{2}$ થાય,તો :-
A
$\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ અસમતલીય છે
B
$\vec{a}, \vec{b}, \vec{d}$ અસમતલીય છે
C
$\vec{b}, \vec{d}$ સમાંતર નથી
D
$\vec{a}, \vec{d}$ સમાંતર છે અને $\vec{b}, \vec{c}$ સમાંતર છે

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ એકમ સદિશો છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot (\vec{c} \times \vec{d}) = (\vec{a} \cdot \vec{c})(\vec{b} \cdot \vec{d}) - (\vec{a} \cdot \vec{d})(\vec{b} \cdot \vec{c}) = 1$.
કારણ કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ એકમ સદિશો છે,$(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot (\vec{c} \times \vec{d})$ ની મહત્તમ કિંમત $1$ છે,જે ત્યારે મળે છે જ્યારે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{c} \times \vec{d}$ હોય.
આ સૂચવે છે કે સદિશો ચોક્કસ ગોઠવણીમાં સમતલીય છે.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = \frac{1}{2}$,તેથી $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે.
જો $\vec{b}$ અને $\vec{d}$ સમાંતર હોત,તો $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot (\vec{c} \times \vec{d}) = 1$ ની શરત સંતોષાતી નથી.
ભૂમિતિના વિશ્લેષણ દ્વારા,જો $\vec{b}$ અને $\vec{d}$ સમાંતર હોય,તો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થઈ જાય છે,જે પરિણામનો વિરોધાભાસ કરે છે.
તેથી,$\vec{b}$ અને $\vec{d}$ સમાંતર ન હોવા જોઈએ.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
Solution diagram
248
AdvancedMCQ
જો $\vec{a} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$,$\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{c} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને ધારો કે $\vec{d}$ એવું છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{d} \times \vec{b}$ અને $\vec{d} \cdot \vec{c} = 8$,તો $\vec{d} \cdot \vec{b}$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$6$
B
$-6$
C
$3$
D
$-3$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a} \times \vec{b} = \vec{d} \times \vec{b}$,તેથી આપણે લખી શકીએ $(\vec{a} - \vec{d}) \times \vec{b} = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{a} - \vec{d}$ એ $\vec{b}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\vec{a} - \vec{d} = \lambda \vec{b}$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
આમ,$\vec{d} = \vec{a} - \lambda \vec{b}$.
બંને બાજુ $\vec{c}$ સાથે ડોટ પ્રોડક્ટ લેતા,આપણને મળે $\vec{d} \cdot \vec{c} = \vec{a} \cdot \vec{c} - \lambda (\vec{b} \cdot \vec{c})$.
આપેલ છે કે $\vec{d} \cdot \vec{c} = 8$,$\vec{a} \cdot \vec{c} = (2)(1) + (3)(1) + (1)(1) = 6$,અને $\vec{b} \cdot \vec{c} = (1)(1) + (-1)(1) + (1)(1) = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા: $8 = 6 - \lambda(1) \Rightarrow \lambda = -2$.
તેથી,$\vec{d} = \vec{a} + 2\vec{b} = (2\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}) + 2(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = 4\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$.
અંતે,$\vec{d} \cdot \vec{b} = (4\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}) \cdot (\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = (4)(1) + (1)(-1) + (3)(1) = 4 - 1 + 3 = 6$.
249
AdvancedMCQ
ધારો કે $ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે જ્યાં $\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{a}$,$\overrightarrow{AD} = \overrightarrow{b}$,$|\overrightarrow{a}| = |\overrightarrow{b}| = 2$ અને $|\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}| + \overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = \sqrt{2} |\overrightarrow{a}| |\overrightarrow{b}|$,જ્યાં $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} > 0$ છે. તો આ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો:
A
$2\sqrt{2}$
B
$2$
C
$\sqrt{2}$
D
$8\sqrt{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|\overrightarrow{a}| = |\overrightarrow{b}| = 2$ અને સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}| = |\overrightarrow{a}| |\overrightarrow{b}| \sin \theta = 4 \sin \theta$ છે.
અદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = |\overrightarrow{a}| |\overrightarrow{b}| \cos \theta = 4 \cos \theta$ છે.
આપેલ સમીકરણ $|\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}| + \overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = \sqrt{2} |\overrightarrow{a}| |\overrightarrow{b}|$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $4 \sin \theta + 4 \cos \theta = \sqrt{2} (2)(2) = 4\sqrt{2}$ મળે છે.
$4$ વડે ભાગતા,$\sin \theta + \cos \theta = \sqrt{2}$ મળે છે.
$\frac{1}{\sqrt{2}}$ વડે ગુણતા,$\frac{1}{\sqrt{2}} \sin \theta + \frac{1}{\sqrt{2}} \cos \theta = 1$ મળે છે,જે $\sin(\theta + \frac{\pi}{4}) = 1$ છે.
આમ,$\theta + \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{4}$.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}| = |\overrightarrow{a}| |\overrightarrow{b}| \sin \theta = (2)(2) \sin(\frac{\pi}{4}) = 4 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}$ ચોરસ એકમ થાય.
250
AdvancedMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ લંબ એકમ સદિશો હોય અને સદિશ $\vec{c}$ એવો હોય કે $\vec{c} = \vec{a} + \vec{b}$,તો $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot (\vec{b} \times \vec{c}) + (\vec{b} \times \vec{c}) \cdot (\vec{c} \times \vec{a}) + (\vec{c} \times \vec{a}) \cdot (\vec{a} \times \vec{b})$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$\vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ લંબ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = 1$,$|\vec{b}| = 1$,અને $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$.
આપેલ છે $\vec{c} = \vec{a} + \vec{b}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારનું સૂત્ર $(\vec{u} \times \vec{v}) \cdot (\vec{w} \times \vec{z}) = (\vec{u} \cdot \vec{w})(\vec{v} \cdot \vec{z}) - (\vec{u} \cdot \vec{z})(\vec{v} \cdot \vec{w})$ છે.
દરેક પદ માટે આ સૂત્ર લાગુ પાડતા:
$1$. $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot (\vec{b} \times \vec{c}) = (\vec{a} \cdot \vec{b})(\vec{b} \cdot \vec{c}) - (\vec{a} \cdot \vec{c})(\vec{b} \cdot \vec{b}) = 0 - (\vec{a} \cdot (\vec{a} + \vec{b}))(1) = -(\vec{a} \cdot \vec{a} + \vec{a} \cdot \vec{b}) = -(1 + 0) = -1$.
$2$. $(\vec{b} \times \vec{c}) \cdot (\vec{c} \times \vec{a}) = (\vec{b} \cdot \vec{c})(\vec{c} \cdot \vec{a}) - (\vec{b} \cdot \vec{a})(\vec{c} \cdot \vec{c}) = (\vec{b} \cdot (\vec{a} + \vec{b}))(\vec{c} \cdot \vec{a}) - 0 = (\vec{b} \cdot \vec{a} + \vec{b} \cdot \vec{b})(\vec{c} \cdot \vec{a}) = (0 + 1)(\vec{c} \cdot \vec{a}) = \vec{c} \cdot \vec{a} = (\vec{a} + \vec{b}) \cdot \vec{a} = 1 + 0 = 1$.
$3$. $(\vec{c} \times \vec{a}) \cdot (\vec{a} \times \vec{b}) = (\vec{c} \cdot \vec{a})(\vec{a} \cdot \vec{b}) - (\vec{c} \cdot \vec{b})(\vec{a} \cdot \vec{a}) = 0 - ((\vec{a} + \vec{b}) \cdot \vec{b})(1) = -(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{b}) = -(0 + 1) = -1$.
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા: $-1 + 1 - 1 = -1$.

Vector Algebra — Scalar or Dot product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.