Gujarati

Scalar or Dot product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Scalar or Dot product of two vectors and its applications

923+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 923 questions in Gujarati

601
MediumMCQ
જો $|a|=2$ અને $|b|=3$ હોય અને $a$ તથા $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $120^{\circ}$ હોય,તો સદિશ $\left|\frac{a}{2}-\frac{b}{3}\right|$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$2$
B
$\sqrt{3}$
C
$1/6$
D
$1$

Solution

(NONE) આપણે જાણીએ છીએ કે બે સદિશોનો અદિશ ગુણાકાર $a \cdot b = |a| |b| \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $|a|=2$,$|b|=3$,અને $\theta = 120^{\circ}$.
$a \cdot b = (2)(3) \cos 120^{\circ} = 6 \times (-1/2) = -3$.
હવે,આપણે $\left|\frac{a}{2} - \frac{b}{3}\right|$ નું માન શોધવાનું છે.
ધારો કે $X = \left|\frac{a}{2} - \frac{b}{3}\right|$. તો $X^2 = \left(\frac{a}{2} - \frac{b}{3}\right) \cdot \left(\frac{a}{2} - \frac{b}{3}\right)$.
$X^2 = \frac{1}{4}|a|^2 + \frac{1}{9}|b|^2 - 2 \left(\frac{1}{2} \cdot \frac{1}{3}\right) (a \cdot b)$.
$X^2 = \frac{1}{4}(4) + \frac{1}{9}(9) - \frac{1}{3}(-3)$.
$X^2 = 1 + 1 + 1 = 3$.
તેથી,$X = \sqrt{3}$.
602
EasyMCQ
જો $|a \times b|^2 + |a \cdot b|^2 = 36$ અને $|a| = 3$ હોય,તો $|b|$ ની કિંમત શોધો.
A
$9$
B
$36$
C
$4$
D
$2$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે નિત્યસમ $|a \times b|^2 + |a \cdot b|^2 = |a|^2 |b|^2$ થાય છે.
આપેલ છે કે $|a \times b|^2 + |a \cdot b|^2 = 36$ અને $|a| = 3$.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$|a|^2 |b|^2 = 36$
$(3)^2 |b|^2 = 36$
$9 |b|^2 = 36$
$|b|^2 = \frac{36}{9} = 4$
$|b| = \sqrt{4} = 2$.
આમ,$|b|$ ની કિંમત $2$ છે.
603
EasyMCQ
જો $a \cdot b = 0$ અને $a + b$ એ $a$ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો
A
$|a| = 2|b|$
B
$2|a| = |b|$
C
$|a| = \sqrt{3}|b|$
D
$\sqrt{3}|a| = |b|$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$a \cdot b = 0$ અને $(a + b)$ એ $a$ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
બે સદિશો વચ્ચેના ખૂણાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 60^{\circ} = \frac{(a + b) \cdot a}{|a + b||a|}$
$\Rightarrow \frac{1}{2} = \frac{a \cdot a + b \cdot a}{|a + b||a|}$
કારણ કે $a \cdot b = 0$,તેથી $b \cdot a = 0$ થાય.
$\Rightarrow \frac{1}{2} = \frac{|a|^2}{|a + b||a|} = \frac{|a|}{|a + b|}$
$\Rightarrow |a + b| = 2|a|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$|a + b|^2 = 4|a|^2$
$|a|^2 + |b|^2 + 2(a \cdot b) = 4|a|^2$
$a \cdot b = 0$ હોવાથી:
$|a|^2 + |b|^2 = 4|a|^2$
$|b|^2 = 3|a|^2$
$|b| = \sqrt{3}|a|$
604
MediumMCQ
જો $|\vec{a}|=16$ અને $|\vec{b}|=4$ હોય,તો $\sqrt{|\vec{a} \times \vec{b}|^{2}+|\vec{a} \cdot \vec{b}|^{2}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$64$
C
$4$
D
$16$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માટે,લેગ્રાન્જની નિત્યસમ મુજબ $|\vec{a} \times \vec{b}|^{2} + |\vec{a} \cdot \vec{b}|^{2} = |\vec{a}|^{2} |\vec{b}|^{2}$ થાય છે.
અહીં $|\vec{a}| = 16$ અને $|\vec{b}| = 4$ આપેલ છે.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$\sqrt{|\vec{a} \times \vec{b}|^{2} + |\vec{a} \cdot \vec{b}|^{2}} = \sqrt{|\vec{a}|^{2} |\vec{b}|^{2}}$
$= |\vec{a}| |\vec{b}|$
$= (16) \times (4)$
$= 64$.
605
EasyMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{2\pi}{3}$ હોય અને $\vec{b}$ ની દિશામાં $\vec{a}$ નો પ્રક્ષેપ $-2$ હોય,તો $|\vec{a}|$ શોધો.
A
$3$
B
$11$
C
$4$
D
$12$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \frac{2\pi}{3}$ છે.
$\vec{b}$ ની દિશામાં $\vec{a}$ નો પ્રક્ષેપ શોધવાનું સૂત્ર $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|} = -2$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$.
આ કિંમત પ્રક્ષેપના સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{|\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta}{|\vec{b}|} = -2$
$|\vec{a}| \cos \theta = -2$
$\theta = \frac{2\pi}{3}$ મૂકતા:
$|\vec{a}| \cos \left(\frac{2\pi}{3}\right) = -2$
$|\vec{a}| \left(-\frac{1}{2}\right) = -2$
$|\vec{a}| = (-2) \times (-2)$
$|\vec{a}| = 4$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
606
DifficultMCQ
જો $|\vec{a} \times \vec{b}|^{2}+|\vec{a} \cdot \vec{b}|^{2}=144$ અને $|\vec{a}|=4$ હોય,તો $|\vec{b}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$11$
B
$12$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$|\vec{a} \times \vec{b}|^{2}+|\vec{a} \cdot \vec{b}|^{2}=144$ અને $|\vec{a}|=4$.
આપણે સદિશો માટે લેગ્રાન્જની ઓળખ જાણીએ છીએ:
$|\vec{a} \times \vec{b}|^{2}+|\vec{a} \cdot \vec{b}|^{2}=|\vec{a}|^{2} |\vec{b}|^{2} \sin^{2} \theta + |\vec{a}|^{2} |\vec{b}|^{2} \cos^{2} \theta$.
$|\vec{a}|^{2} |\vec{b}|^{2}$ સામાન્ય લેતા,આપણને મળે છે:
$|\vec{a}|^{2} |\vec{b}|^{2} (\sin^{2} \theta + \cos^{2} \theta) = |\vec{a}|^{2} |\vec{b}|^{2}$.
તેથી,$|\vec{a} \times \vec{b}|^{2}+|\vec{a} \cdot \vec{b}|^{2}=|\vec{a}|^{2} |\vec{b}|^{2}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$144 = (4)^{2} |\vec{b}|^{2}$.
$144 = 16 |\vec{b}|^{2}$.
$|\vec{b}|^{2} = \frac{144}{16} = 9$.
વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $|\vec{b}| = 3$ મળે છે.
607
MediumMCQ
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પરસ્પર લંબ એકમ સદિશો હોય,તો $(3\bar{a}+2\bar{b}) \cdot (5\bar{a}-6\bar{b}) = $
A
$3$
B
$0$
C
$6$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પરસ્પર લંબ એકમ સદિશો છે.
આનો અર્થ એ છે કે $|\bar{a}| = 1$,$|\bar{b}| = 1$,અને $\bar{a} \cdot \bar{b} = 0$.
આપણે અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરવાની છે:
$(3\bar{a} + 2\bar{b}) \cdot (5\bar{a} - 6\bar{b}) = 3\bar{a} \cdot (5\bar{a} - 6\bar{b}) + 2\bar{b} \cdot (5\bar{a} - 6\bar{b})$
$= 15(\bar{a} \cdot \bar{a}) - 18(\bar{a} \cdot \bar{b}) + 10(\bar{b} \cdot \bar{a}) - 12(\bar{b} \cdot \bar{b})$
$= 15|\bar{a}|^2 - 18(0) + 10(0) - 12|\bar{b}|^2$
$= 15(1)^2 - 12(1)^2$
$= 15 - 12 = 3$.
608
EasyMCQ
જો $ 2 \vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| $ હોય,તો $ \vec{a} $ અને $ \vec{b} $ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય ($^{\circ}$ માં)?
A
$30$
B
$0$
C
$90$
D
$60$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$ 2 \vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| $.
આપણે જાણીએ છીએ કે બે સદિશોનો અદિશ ગુણાકાર $ \vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta $ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જ્યાં $ \theta $ એ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આ કિંમત આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા:
$ 2 (|\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta) = |\vec{a}| |\vec{b}| $.
બંને બાજુને $ |\vec{a}| |\vec{b}| $ વડે ભાગતા (શૂન્યતર સદિશો ધારીને):
$ 2 \cos \theta = 1 $.
$ \cos \theta = \frac{1}{2} $.
કારણ કે $ \cos 60^{\circ} = \frac{1}{2} $,તેથી ખૂણો $ \theta = 60^{\circ} $ થાય.
609
EasyMCQ
જો $a \perp b$ અને $(a+b) \perp (a+mb)$ હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$-\frac{|a|^{2}}{|b|^{2}}$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $a \perp b$,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર $a \cdot b = 0$ થાય.
કારણ કે $(a+b) \perp (a+mb)$,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(a+b) \cdot (a+mb) = 0$
અદિશ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$a \cdot a + m(a \cdot b) + (b \cdot a) + m(b \cdot b) = 0$
$a \cdot b = 0$ અને $b \cdot a = 0$ મૂકતા:
$|a|^{2} + m(0) + 0 + m|b|^{2} = 0$
$|a|^{2} + m|b|^{2} = 0$
$m$ માટે ઉકેલતા:
$m|b|^{2} = -|a|^{2}$
$m = -\frac{|a|^{2}}{|b|^{2}}$
610
EasyMCQ
જો $a, b$ અને $c$ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $a+b+c=0$ થાય,તો $a \cdot b+b \cdot c+c \cdot a$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$-\frac{3}{2}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a, b$ અને $c$ એકમ સદિશો છે.
તેથી,$|a| = |b| = |c| = 1 \dots (i) $
આપણને સમીકરણ $a+b+c = 0$ આપેલ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે:
$|a+b+c|^2 = |0|^2$
$|a|^2 + |b|^2 + |c|^2 + 2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a) = 0$
સમીકરણ $(i)$ માંથી કિંમતો મૂકતા:
$1 + 1 + 1 + 2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a) = 0$
$3 + 2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a) = 0$
$2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a) = -3$
$a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a = -\frac{3}{2}$
611
EasyMCQ
જો $(a \times b)^{2} + (a \cdot b)^{2} = 144$ અને $|a| = 4$ હોય,તો $|b|$ ની કિંમત શોધો.
A
$16$
B
$8$
C
$3$
D
$12$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ બે સદિશો $a$ અને $b$ માટે,$(a \times b)^{2} + (a \cdot b)^{2} = |a|^{2} |b|^{2} \sin^{2} \theta + |a|^{2} |b|^{2} \cos^{2} \theta$ થાય છે.
કારણ કે $\sin^{2} \theta + \cos^{2} \theta = 1$,તેથી આ સમીકરણ $|a|^{2} |b|^{2}$ માં પરિણમે છે.
આપેલ સમીકરણ $(a \times b)^{2} + (a \cdot b)^{2} = 144$ પરથી,આપણને $|a|^{2} |b|^{2} = 144$ મળે છે.
અહીં $|a| = 4$ આપેલ છે,તેથી $|a|^{2} = 16$ મૂકતા:
$16 |b|^{2} = 144$.
બંને બાજુ $16$ વડે ભાગતા,આપણને $|b|^{2} = 9$ મળે છે.
વર્ગમૂળ લેતા,$|b| = 3$ મળે છે.
612
MediumMCQ
જો $\overrightarrow{a}, \overrightarrow{b}$ અને $\overrightarrow{c}$ એકમ સદિશો હોય અને $\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}=\overrightarrow{0}$ હોય,તો $3 \overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}+2 \overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c}+\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$-3$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a}, \overrightarrow{b}, \overrightarrow{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\overrightarrow{a}|=|\overrightarrow{b}|=|\overrightarrow{c}|=1$.
આપેલ છે $\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}=\overrightarrow{0}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}) \cdot (\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}) = 0$.
$|\overrightarrow{a}|^2+|\overrightarrow{b}|^2+|\overrightarrow{c}|^2+2(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}+\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c}+\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a}) = 0$.
$1+1+1+2(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}+\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c}+\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a}) = 0$.
$3+2(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}+\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c}+\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a}) = 0 \implies \overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}+\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c}+\overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a} = -3/2$.
સદિશો સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે,તેથી કોઈપણ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $120^{\circ}$ છે.
તેથી,$\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = \overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c} = \overrightarrow{c} \cdot \overrightarrow{a} = 1 \times 1 \times \cos(120^{\circ}) = -1/2$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$3(-1/2)+2(-1/2)+(-1/2) = -3/2 - 2/2 - 1/2 = -6/2 = -3$.
613
MediumMCQ
જો $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ એ $x, y$ અને $z$-અક્ષોની ધન દિશામાં એકમ સદિશો હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$\sum \hat{i} \times(\hat{j}+\hat{k})=\vec{0}$
B
$\sum \hat{i} \times(\hat{j} \times \hat{k})=\vec{0}$
C
$\sum \hat{i} \cdot(\hat{j} \times \hat{k})=\vec{0}$
D
$\sum \hat{i} \cdot(\hat{j}+\hat{k})=\vec{0}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ એ અનુક્રમે $x, y, z$-અક્ષોની ધન દિશામાં એકમ સદિશો છે.
$(a)$ $\sum \hat{i} \times(\hat{j}+\hat{k}) = \hat{i} \times(\hat{j}+\hat{k}) + \hat{j} \times(\hat{k}+\hat{i}) + \hat{k} \times(\hat{i}+\hat{j})$
$= (\hat{k} - \hat{j}) + (\hat{i} - \hat{k}) + (\hat{j} - \hat{i}) = \vec{0}$. આ વિધાન સાચું છે.
$(b)$ $\sum \hat{i} \times(\hat{j} \times \hat{k}) = \hat{i} \times \hat{i} + \hat{j} \times \hat{j} + \hat{k} \times \hat{k} = \vec{0} + \vec{0} + \vec{0} = \vec{0}$. આ વિધાન સાચું છે.
$(c)$ $\sum \hat{i} \cdot(\hat{j} \times \hat{k}) = \hat{i} \cdot \hat{i} + \hat{j} \cdot \hat{j} + \hat{k} \cdot \hat{k} = 1 + 1 + 1 = 3$. આ વિધાન ખોટું છે કારણ કે તે $\vec{0}$ નથી.
$(d)$ $\sum \hat{i} \cdot(\hat{j}+\hat{k}) = (\hat{i} \cdot \hat{j} + \hat{i} \cdot \hat{k}) + (\hat{j} \cdot \hat{k} + \hat{j} \cdot \hat{i}) + (\hat{k} \cdot \hat{i} + \hat{k} \cdot \hat{j}) = 0 + 0 + 0 = 0$. આ વિધાન સાચું છે.
614
MediumMCQ
જો $\overrightarrow{a} \cdot \hat{i} = \overrightarrow{a} \cdot (\hat{i} + \hat{j}) = \overrightarrow{a} \cdot (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 1$ હોય,તો $\overrightarrow{a}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\hat{i} + \hat{j}$
B
$\hat{i} - \hat{k}$
C
$\hat{i}$
D
$\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$

Solution

(C) ધારો કે $\overrightarrow{a} = a_{1} \hat{i} + a_{2} \hat{j} + a_{3} \hat{k}$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} \cdot \hat{i} = 1$,તેથી $a_{1} = 1$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} \cdot (\hat{i} + \hat{j}) = 1$,તેથી $a_{1} + a_{2} = 1$. $a_{1} = 1$ મૂકતા,આપણને $1 + a_{2} = 1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a_{2} = 0$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} \cdot (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 1$,તેથી $a_{1} + a_{2} + a_{3} = 1$. $a_{1} = 1$ અને $a_{2} = 0$ મૂકતા,આપણને $1 + 0 + a_{3} = 1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a_{3} = 0$.
તેથી,$\overrightarrow{a} = 1 \hat{i} + 0 \hat{j} + 0 \hat{k} = \hat{i}$.
615
MediumMCQ
$\overrightarrow{a} = 3 \hat{i} - \hat{j} + 5 \hat{k}$ નો $\overrightarrow{b} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} + \hat{k}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$\frac{8}{\sqrt{35}}$
B
$\frac{8}{\sqrt{39}}$
C
$\frac{8}{\sqrt{14}}$
D
$\sqrt{14}$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $\overrightarrow{a} = 3 \hat{i} - \hat{j} + 5 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} + \hat{k}$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{a}$ નો સદિશ $\overrightarrow{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધવાનું સૂત્ર $\frac{\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}}{|\overrightarrow{b}|}$ છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}$ શોધો:
$\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = (3)(2) + (-1)(3) + (5)(1) = 6 - 3 + 5 = 8$.
હવે,સદિશ $\overrightarrow{b}$ નું માન શોધો:
$|\overrightarrow{b}| = \sqrt{2^{2} + 3^{2} + 1^{2}} = \sqrt{4 + 9 + 1} = \sqrt{14}$.
તેથી,માંગેલ પ્રક્ષેપ $\frac{8}{\sqrt{14}}$ થાય.
616
EasyMCQ
$OA$ અને $OB$ એ અનુક્રમે $5$ અને $6$ માન ધરાવતા બે સદિશો છે. જો $\angle BOA = 60^{\circ}$ હોય,તો $OA \cdot OB$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$15$
C
$-15$
D
$15 \sqrt{3}$

Solution

(B) આપેલ છે કે સદિશો $OA$ અને $OB$ ના માન $|OA| = 5$ અને $|OB| = 6$ છે.
બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \angle BOA = 60^{\circ}$ છે.
બે સદિશોનો અદિશ ગુણાકાર (ડોટ પ્રોડક્ટ) નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $OA \cdot OB = |OA| |OB| \cos \theta$.
આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$OA \cdot OB = 5 \times 6 \times \cos 60^{\circ}$.
કારણ કે $\cos 60^{\circ} = \frac{1}{2}$,તેથી:
$OA \cdot OB = 30 \times \frac{1}{2} = 15$.
આમ,$OA \cdot OB$ ની કિંમત $15$ છે.
617
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ એકમ સદિશો હોય અને $\theta$ એ $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \frac{\theta}{2}$ કોના બરાબર થાય?
A
$|a+b|$
B
$\frac{|a+b|}{2}$
C
$\frac{|a-b|}{2}$
D
$|a-b|$

Solution

(C) આપેલ છે કે $a$ અને $b$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|a| = 1$ અને $|b| = 1$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|a-b|^2 = (a-b) \cdot (a-b) = |a|^2 - 2(a \cdot b) + |b|^2$.
કારણ કે $a \cdot b = |a||b| \cos \theta$,તેથી $|a-b|^2 = 1^2 - 2(1)(1) \cos \theta + 1^2 = 2 - 2 \cos \theta$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 - \cos \theta = 2 \sin^2 \frac{\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $|a-b|^2 = 2(2 \sin^2 \frac{\theta}{2}) = 4 \sin^2 \frac{\theta}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $|a-b| = 2 \sin \frac{\theta}{2}$ મળે છે.
તેથી,$\sin \frac{\theta}{2} = \frac{|a-b|}{2}$.
618
EasyMCQ
જો $|a+b|^{2}+|a \cdot b|^{2}=144$ અને $|a|=6$ હોય,તો $|b|$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$3$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|a+b|^{2}+|a \cdot b|^{2}=144$ અને $|a|=6$.
અહીં આપેલ સમીકરણ $|a|^{2}|b|^{2} = 144$ ના સ્વરૂપમાં છે તેમ માનતા,
$|6|^{2}|b|^{2} = 144$.
$36|b|^{2} = 144$.
$|b|^{2} = \frac{144}{36} = 4$.
તેથી,$|b| = 2$.
619
EasyMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એકમ સદિશો હોય,તો $\sqrt{3}\vec{a}-\vec{b}$ એકમ સદિશ બને તે માટે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો. ($^{\circ}$ માં)
A
$30$
B
$45$
C
$60$
D
$90$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = 1$ અને $|\vec{b}| = 1$.
આપણને આપેલ છે કે $\sqrt{3}\vec{a}-\vec{b}$ પણ એકમ સદિશ છે,તેથી $|\sqrt{3}\vec{a}-\vec{b}| = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે $|\sqrt{3}\vec{a}-\vec{b}|^2 = 1^2$.
ગુણધર્મ $|\vec{u}-\vec{v}|^2 = |\vec{u}|^2 + |\vec{v}|^2 - 2(\vec{u} \cdot \vec{v})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$3|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2\sqrt{3}(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 1$.
$|\vec{a}| = 1$ અને $|\vec{b}| = 1$ મૂકતા:
$3(1)^2 + (1)^2 - 2\sqrt{3}(1)(1)\cos \theta = 1$.
$3 + 1 - 2\sqrt{3}\cos \theta = 1$.
$4 - 2\sqrt{3}\cos \theta = 1$.
$2\sqrt{3}\cos \theta = 3$.
$\cos \theta = \frac{3}{2\sqrt{3}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
તેથી,$\theta = 30^{\circ}$.
620
MediumMCQ
ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AB=a$,$BC=b$,$AD=b-a$. જો $M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોય અને $N$ એ $DM$ પરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી $DN=\left(\frac{4}{5}\right) DM$ થાય,તો $5 AN=$
A
$AC$
B
$2 AC$
C
$3 AC$
D
$4 AC$

Solution

(C) આપેલ છે કે ચતુષ્કોણ $ABCD$ માટે,$AB=a$,$BC=b$,$AD=b-a$.
$M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$BM = \frac{b}{2}$.
$DM$ પરના બિંદુ $N$ માટે વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા જ્યાં $DN = \frac{4}{5} DM$,આપણને $DN:NM = 4:1$ મળે છે.
સદિશ નિરૂપણનો ઉપયોગ કરતા,$N$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{N} = \frac{1 \cdot \vec{D} + 4 \cdot \vec{M}}{5}$ છે.
$5$ વડે ગુણતા,$5\vec{N} = \vec{D} + 4\vec{M}$ મળે.
$\vec{M} = \vec{B} + \frac{1}{2}\vec{BC} = \vec{B} + \frac{b}{2}$ અને $\vec{D} = \vec{A} + (b-a)$ હોવાથી,આપણે આ કિંમતો મૂકીએ છીએ.
$5\vec{AN} = 4\vec{AM} + \vec{AD} = 4(a + \frac{b}{2}) + (b-a) = 4a + 2b + b - a = 3(a+b) = 3AC$.
આમ,$5 AN = 3 AC$.
621
EasyMCQ
જો $4 \hat{i}+7 \hat{j}+8 \hat{k}$,$2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}$,અને $2 \hat{i}+5 \hat{j}+7 \hat{k}$ એ $\triangle ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો હોય,તો ખૂણા $A$ નો દ્વિભાજક $BC$ ને જે બિંદુએ મળે છે તેનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$2 \hat{i}+\frac{13}{3} \hat{j}+2 \hat{k}$
B
$2 \hat{i}-\frac{13}{3} \hat{j}+6 \hat{k}$
C
$2 \hat{i}+13 \hat{j}+6 \hat{k}$
D
$2 \hat{i}+\frac{13}{3} \hat{j}+6 \hat{k}$

Solution

(D) કોણ દ્વિભાજક પ્રમેય મુજબ,$\angle A$ નો દ્વિભાજક સામેની બાજુ $BC$ ને તેની પાસપાસેની બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે,એટલે કે $c:b$ ગુણોત્તરમાં,જ્યાં $c = |AB|$ અને $b = |AC|$.
પ્રથમ,બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈ શોધો:
$AB = |(2-4)\hat{i} + (3-7)\hat{j} + (4-8)\hat{k}| = |-2\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k}| = \sqrt{4 + 16 + 16} = 6$.
$AC = |(2-4)\hat{i} + (5-7)\hat{j} + (7-8)\hat{k}| = |-2\hat{i} - 2\hat{j} - 1\hat{k}| = \sqrt{4 + 4 + 1} = 3$.
આમ,ગુણોત્તર $6:3 = 2:1$ છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $BC$ ને $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતા બિંદુ $D$ નો સ્થાન સદિશ:
$\vec{D} = \frac{2\vec{C} + 1\vec{B}}{2+1} = \frac{2(2\hat{i} + 5\hat{j} + 7\hat{k}) + 1(2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k})}{3} = 2\hat{i} + \frac{13}{3}\hat{j} + 6\hat{k}$.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
622
EasyMCQ
જો $\vec{OA} = 2\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$,$\vec{OB} = 2\hat{i} + 4\hat{j} + 4\hat{k}$ અને ત્રિકોણ $AOB$ ના $\angle BOA$ ના આંતરિક દ્વિભાજકની લંબાઈ $k$ હોય,તો $9k^2 =$
A
$225$
B
$136$
C
$712$
D
$20$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\vec{OA} = 2\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{OB} = 2\hat{i} + 4\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,માન શોધો:
$|\vec{OA}| = 3$ અને $|\vec{OB}| = 6$.
આંતરિક ખૂણાના દ્વિભાજક સદિશ $\vec{OP} = \frac{|\vec{OB}|\vec{OA} + |\vec{OA}|\vec{OB}}{|\vec{OA}| + |\vec{OB}|} = \frac{6\vec{OA} + 3\vec{OB}}{9} = \frac{2\vec{OA} + \vec{OB}}{3}$.
$\vec{OP} = 2\hat{i} + \frac{8}{3}\hat{j} + 2\hat{k}$.
$k^2 = |\vec{OP}|^2 = 2^2 + (\frac{8}{3})^2 + 2^2 = \frac{136}{9}$.
તેથી,$9k^2 = 136$.
623
DifficultMCQ
ધારો કે ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ છે. જો ત્રિકોણના સમતલમાં,$P$ એવું બિંદુ છે જેનો સ્થાન સદિશ $\bar{x}$ છે જેથી $\bar{x} \cdot (\bar{c} - \bar{b}) = \bar{a} \cdot \bar{c} - \bar{a} \cdot \bar{b}$ અને $\bar{x} \cdot (\bar{a} - \bar{c}) = \bar{a} \cdot \bar{b} - \bar{b} \cdot \bar{c}$ થાય,તો ત્રિકોણ $ABC$ માટે $P$ એ શું છે?
A
મધ્યકેન્દ્ર
B
પરિકેન્દ્ર
C
અંતઃકેન્દ્ર
D
લંબકેન્દ્ર

Solution

(D) બિંદુ $P$ ના સ્થાન સદિશ $\bar{x}$ માટે આપેલા સમીકરણો:
$1$) $\bar{x} \cdot (\bar{c} - \bar{b}) = \bar{a} \cdot \bar{c} - \bar{a} \cdot \bar{b} \implies (\bar{x} - \bar{a}) \cdot (\bar{c} - \bar{b}) = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $\vec{AP}$ એ બાજુ $BC$ ને લંબ છે.
$2$) $\bar{x} \cdot (\bar{a} - \bar{c}) = \bar{a} \cdot \bar{b} - \bar{b} \cdot \bar{c} \implies (\bar{x} - \bar{b}) \cdot (\bar{a} - \bar{c}) = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $\vec{BP}$ એ બાજુ $AC$ ને લંબ છે.
જેহেতু $P$ એવું બિંદુ છે કે $\vec{AP} \perp BC$ અને $\vec{BP} \perp AC$,તેથી $P$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ના વેધનું છેદબિંદુ છે.
તેથી,$P$ એ ત્રિકોણ $ABC$ નું લંબકેન્દ્ર છે.
624
MediumMCQ
$A(2,3,5)$,$B(-1,3,2)$ અને $C(3,5,-2)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ વચ્ચેના ખૂણાઓ $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ હોય,તો $\sin^2 \alpha + \sin^2 \beta + \sin^2 \gamma = $
A
$1$
B
$2$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(2,3,5)$,$B(-1,3,2)$,અને $C(3,5,-2)$ છે.
બાજુઓ દર્શાવતા સદિશોની ગણતરી કરો:
$\vec{AB} = B - A = (-3, 0, -3)$.
$\vec{BC} = C - B = (4, 2, -4)$.
$\vec{CA} = A - C = (-1, -2, 7)$.
માન (magnitudes) ની ગણતરી કરો:
$|\vec{AB}| = 3\sqrt{2}$,$|\vec{BC}| = 6$,$|\vec{CA}| = 3\sqrt{6}$.
કોસાઇનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\cos \alpha = \frac{|\vec{AB}|^2 + |\vec{AC}|^2 - |\vec{BC}|^2}{2|\vec{AB}||\vec{AC}|}$.
અહીં $\vec{AC} = (1, 2, -7)$,તેથી $|\vec{AC}| = 3\sqrt{6}$.
$\cos \alpha = \frac{18 + 54 - 36}{2(3\sqrt{2})(3\sqrt{6})} = \frac{36}{36\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
તેથી $\sin^2 \alpha = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$.
તે જ રીતે,$\cos \beta = \frac{18 + 36 - 54}{2(3\sqrt{2})(6)} = 0$.
તેથી $\beta = 90^\circ$ અને $\sin^2 \beta = 1$.
$\gamma = 90^\circ - \alpha$ હોવાથી,$\sin^2 \gamma = \cos^2 \alpha = \frac{1}{3}$.
સરવાળો $= \frac{2}{3} + 1 + \frac{1}{3} = 2$.
625
MediumMCQ
$P$ એ $\triangle ABC$ નું પરિકેન્દ્ર છે. જો $A, B, C$ અને $P$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ અને $\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{4}$ હોય,તો આ ત્રિકોણના લંબકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}$
B
$\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2}$
C
$-\left(\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2}\right)$
D
$\overline{0}$

Solution

(B) ધારો કે લંબકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ $\bar{h}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ ત્રિકોણ માટે,મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ લંબકેન્દ્ર $H$ અને પરિકેન્દ્ર $P$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ નો સ્થાન સદિશ $\bar{g} = \frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{3}$ છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\bar{g} = \frac{1(\bar{h}) + 2(\bar{p})}{1+2} = \frac{\bar{h} + 2\bar{p}}{3}$.
$\bar{g}$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{3} = \frac{\bar{h} + 2\bar{p}}{3}$.
$\bar{h} + 2\bar{p} = \bar{a}+\bar{b}+\bar{c}$.
આપેલ છે કે $\bar{p} = \frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{4}$,આ કિંમત સમીકરણમાં મુકતા:
$\bar{h} + 2\left(\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{4}\right) = \bar{a}+\bar{b}+\bar{c}$.
$\bar{h} + \frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2} = \bar{a}+\bar{b}+\bar{c}$.
$\bar{h} = (\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}) - \frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2} = \frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2}$.
626
MediumMCQ
$\vec{c}$ એ સદિશો $\vec{a}=4 \hat{i}+7 \hat{j}-4 \hat{k}$ અને $\vec{b}=12 \hat{i}-3 \hat{j}+4 \hat{k}$ વચ્ચેના આંતરિક ખૂણાના દ્વિભાજક પરનો સદિશ છે. જો $\vec{c}$ નું માન $3 \sqrt{13}$ હોય,તો $\vec{c}=$
A
$5 \hat{i}-8 \hat{j}+2 \sqrt{2} \hat{k}$
B
$10 \hat{i}+4 \hat{j}-\hat{k}$
C
$\hat{i}-10 \hat{j}+4 \hat{k}$
D
$2 \sqrt{2} \hat{i}+5 \hat{j}-8 \hat{k}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ની દિશામાં એકમ સદિશો શોધો.
$|\vec{a}| = \sqrt{4^2 + 7^2 + (-4)^2} = \sqrt{16 + 49 + 16} = \sqrt{81} = 9$.
$|\vec{b}| = \sqrt{12^2 + (-3)^2 + 4^2} = \sqrt{144 + 9 + 16} = \sqrt{169} = 13$.
એકમ સદિશો $\hat{a} = \frac{4 \hat{i} + 7 \hat{j} - 4 \hat{k}}{9}$ અને $\hat{b} = \frac{12 \hat{i} - 3 \hat{j} + 4 \hat{k}}{13}$ છે.
આંતરિક ખૂણાના દ્વિભાજક પરનો સદિશ $\vec{v} = \lambda(\hat{a} + \hat{b})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\hat{a} + \hat{b} = \frac{13(4 \hat{i} + 7 \hat{j} - 4 \hat{k}) + 9(12 \hat{i} - 3 \hat{j} + 4 \hat{k})}{117} = \frac{(52 + 108) \hat{i} + (91 - 27) \hat{j} + (-52 + 36) \hat{k}}{117} = \frac{160 \hat{i} + 64 \hat{j} - 16 \hat{k}}{117} = \frac{16}{117}(10 \hat{i} + 4 \hat{j} - \hat{k})$.
ધારો કે $\vec{c} = k(10 \hat{i} + 4 \hat{j} - \hat{k})$. તેનું માન $|\vec{c}| = |k| \sqrt{10^2 + 4^2 + (-1)^2} = |k| \sqrt{100 + 16 + 1} = |k| \sqrt{117} = |k| \sqrt{9 \times 13} = 3|k| \sqrt{13}$ છે.
આપેલ છે કે $|\vec{c}| = 3 \sqrt{13}$,તેથી $3|k| \sqrt{13} = 3 \sqrt{13}$,જેનો અર્થ છે કે $k = 1$.
આમ,$\vec{c} = 10 \hat{i} + 4 \hat{j} - \hat{k}$.
627
EasyMCQ
ધારો કે $|\vec{a}|=2, |\vec{b}|=3$ અને $\vec{a}$ તથા $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે. જો $2\vec{a}+3\vec{b}$ અને $\vec{a}-\vec{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવું સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ રચવામાં આવે,તો તેના ટૂંકા વિકર્ણની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$108$
B
$172$
C
$6\sqrt{3}$
D
$2\sqrt{43}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|\vec{a}|=2, |\vec{b}|=3$ અને $\theta = \frac{\pi}{3}$.
પ્રથમ,ડોટ પ્રોડક્ટ શોધો: $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}||\vec{b}| \cos(\frac{\pi}{3}) = 2 \times 3 \times \frac{1}{2} = 3$.
ધારો કે પાસપાસેની બાજુઓ $\vec{p} = 2\vec{a} + 3\vec{b}$ અને $\vec{q} = \vec{a} - \vec{b}$ છે.
વિકર્ણો $\vec{d_1} = \vec{p} + \vec{q} = 3\vec{a} + 2\vec{b}$ અને $\vec{d_2} = \vec{p} - \vec{q} = \vec{a} + 4\vec{b}$ છે.
લંબાઈનો વર્ગ ગણો:
$|\vec{d_1}|^2 = |3\vec{a} + 2\vec{b}|^2 = 9|\vec{a}|^2 + 4|\vec{b}|^2 + 12(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 9(4) + 4(9) + 12(3) = 108$.
$|\vec{d_1}| = \sqrt{108} = 6\sqrt{3}$.
$|\vec{d_2}|^2 = |\vec{a} + 4\vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + 16|\vec{b}|^2 + 8(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 4 + 144 + 24 = 172$.
$|\vec{d_2}| = \sqrt{172} = 2\sqrt{43}$.
સરખામણી કરતા,ટૂંકો વિકર્ણ $6\sqrt{3}$ છે.
628
MediumMCQ
જો $7 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ એ ચતુષ્ફલક $ABCD$ ના શિરોબિંદુ $A$ નો સ્થાન સદિશ હોય અને $-\hat{i}+4 \hat{j}-3 \hat{k}$ એ ત્રિકોણ $BCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ હોય,તો ચતુષ્ફલક $ABCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$-\hat{i}+4 \hat{j}-3 \hat{k}$
B
$-\frac{1}{2} \hat{i}+4 \hat{j}-3 \hat{k}$
C
$\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$
D
$-\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{A} = 7 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ એ શિરોબિંદુ $A$ નો સ્થાન સદિશ છે.
ધારો કે $\vec{G}_{BCD} = \frac{\vec{B}+\vec{C}+\vec{D}}{3} = -\hat{i}+4 \hat{j}-3 \hat{k}$ એ ત્રિકોણ $BCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ છે.
ચતુષ્ફલક $ABCD$ ના મધ્યકેન્દ્ર $\vec{G}$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\vec{G} = \frac{\vec{A}+\vec{B}+\vec{C}+\vec{D}}{4}$
આને આપણે આ રીતે લખી શકીએ:
$\vec{G} = \frac{1}{4} [\vec{A} + 3(\frac{\vec{B}+\vec{C}+\vec{D}}{3})] = \frac{1}{4} [\vec{A} + 3 \vec{G}_{BCD}]$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\vec{G} = \frac{1}{4} [(7 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}) + 3(-\hat{i}+4 \hat{j}-3 \hat{k})]$
$\vec{G} = \frac{1}{4} [7 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k} - 3 \hat{i} + 12 \hat{j} - 9 \hat{k}]$
$\vec{G} = \frac{1}{4} [4 \hat{i} + 8 \hat{j} - 4 \hat{k}]$
$\vec{G} = \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$
629
EasyMCQ
જો $\overrightarrow{a}=\hat{i}+3 \hat{j}+13 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=2 \hat{i}-4 \hat{j}+3 \hat{k}$ બે સદિશો હોય,તો $\vec{b}$ ને લંબ $\vec{a}$ નો ઘટક સદિશ શોધો.
A
$\hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k}$
B
$3 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}$
C
$-\hat{i}+7 \hat{j}+10 \hat{k}$
D
$4 \hat{i}+5 \hat{j}+4 \hat{k}$

Solution

(C) સદિશ $\vec{a}$ નો $\vec{b}$ ની દિશામાં ઘટક $\vec{p} = \left( \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|^2} \right) \vec{b}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(2) + (3)(-4) + (13)(3) = 2 - 12 + 39 = 29$ ગણો.
ત્યારબાદ,માનનો વર્ગ $|\vec{b}|^2 = (2)^2 + (-4)^2 + (3)^2 = 4 + 16 + 9 = 29$ ગણો.
તેથી,$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ ની દિશામાં ઘટક $\vec{p} = \left( \frac{29}{29} \right) \vec{b} = \vec{b} = 2\hat{i} - 4\hat{j} + 3\hat{k}$ થાય.
$\vec{b}$ ને લંબ $\vec{a}$ નો ઘટક $\vec{x} = \vec{a} - \vec{p} = \vec{a} - \vec{b}$ છે.
$\vec{x} = (\hat{i} + 3\hat{j} + 13\hat{k}) - (2\hat{i} - 4\hat{j} + 3\hat{k}) = (1-2)\hat{i} + (3+4)\hat{j} + (13-3)\hat{k} = -\hat{i} + 7\hat{j} + 10\hat{k}$.
Solution diagram
630
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ સદિશો છે જેથી $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ ને લંબ છે અને $\vec{b}$ એ $\vec{c}$ ને લંબ છે. જો $|\vec{a}|=2, |\vec{b}|=3, |\vec{c}|=5$ અને $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|=4 \sqrt{3}$ હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1} \frac{2}{5}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\cos^{-1} \left(\frac{2}{3}\right)$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$,$\vec{b} \cdot \vec{c} = 0$,$|\vec{a}| = 2$,$|\vec{b}| = 3$,$|\vec{c}| = 5$ અને $|\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}| = 4 \sqrt{3}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a})$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$(4 \sqrt{3})^2 = 2^2 + 3^2 + 5^2 + 2(0 + 0 + |\vec{c}| |\vec{a}| \cos \theta)$.
$48 = 4 + 9 + 25 + 2(5)(2) \cos \theta$.
$48 = 38 + 20 \cos \theta$.
$10 = 20 \cos \theta$.
$\cos \theta = \frac{10}{20} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1} \left(\frac{1}{2}\right) = \frac{\pi}{3}$.
631
MediumMCQ
ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$\overrightarrow{AB}=\vec{a}$,$\overrightarrow{BC}=\vec{b}$,$\overrightarrow{DA}=\vec{a}-\vec{b}$ છે. $M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $X$ એ $DM$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $\overrightarrow{DX}=\frac{4}{5} \overrightarrow{DM}$ થાય. તો બિંદુઓ $A, X$ અને $C$:
A
સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે
B
સમરેખ છે
C
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે
D
કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે

Solution

(B) $\triangle ABC$ માં,$\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BC} = \vec{a} + \vec{b} \dots (i)$
$\triangle ADC$ માં,$\overrightarrow{AD} + \overrightarrow{DC} = \overrightarrow{AC}$. આપેલ છે કે $\overrightarrow{DA} = \vec{a} - \vec{b}$,તેથી $\overrightarrow{AD} = -(\vec{a} - \vec{b}) = \vec{b} - \vec{a}$.
આમ,$\overrightarrow{DC} = \overrightarrow{AC} - \overrightarrow{AD} = (\vec{a} + \vec{b}) - (\vec{b} - \vec{a}) = 2\vec{a}$.
$M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\overrightarrow{BM} = \frac{1}{2}\overrightarrow{BC} = \frac{\vec{b}}{2}$.
$\triangle BDM$ માં,$\overrightarrow{DM} = \overrightarrow{BM} - \overrightarrow{BD}$. કારણ કે $\overrightarrow{BD} = \overrightarrow{BC} + \overrightarrow{CD} = \vec{b} - 2\vec{a}$,તેથી $\overrightarrow{DM} = \frac{\vec{b}}{2} - (\vec{b} - 2\vec{a}) = 2\vec{a} - \frac{\vec{b}}{2} = \frac{4\vec{a} - \vec{b}}{2}$.
આપેલ છે કે $\overrightarrow{DX} = \frac{4}{5}\overrightarrow{DM} = \frac{4}{5} \left( \frac{4\vec{a} - \vec{b}}{2} \right) = \frac{8\vec{a} - 2\vec{b}}{5}$.
હવે,$\overrightarrow{AX} = \overrightarrow{AD} + \overrightarrow{DX} = (\vec{b} - \vec{a}) + \frac{8\vec{a} - 2\vec{b}}{5} = \frac{5\vec{b} - 5\vec{a} + 8\vec{a} - 2\vec{b}}{5} = \frac{3\vec{a} + 3\vec{b}}{5} = \frac{3}{5}(\vec{a} + \vec{b})$.
કારણ કે $\overrightarrow{AX} = \frac{3}{5}\overrightarrow{AC}$,તેથી સદિશો $\overrightarrow{AX}$ અને $\overrightarrow{AC}$ સમાંતર છે અને સામાન્ય બિંદુ $A$ ધરાવે છે.
તેથી,બિંદુઓ $A, X$ અને $C$ સમરેખ છે.
632
MediumMCQ
$a, 2a, 3a$ માન ધરાવતા ત્રણ સદિશો એક બિંદુએ મળતા ઘનના $3$ પાસપાસેના ફલકોના વિકર્ણોની દિશામાં છે. તો આ સદિશોના સરવાળાનું માન કેટલું થાય ($a$ માં)?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે $a, 2a, 3a$ માન ધરાવતા સદિશો ઉગમબિંદુ $O$ પર મળતા ઘનના ત્રણ પાસપાસેના ફલકોના વિકર્ણો પર છે.
ધારો કે ઘનની ધાર યામ અક્ષો પર છે. ત્રણ પાસપાસેના ફલકોના વિકર્ણોને $(\hat{i}+\hat{j})$,$(\hat{j}+\hat{k})$,અને $(\hat{k}+\hat{i})$ દિશાના સદિશો તરીકે દર્શાવી શકાય.
આ દિશાઓને પ્રમાણિત કરતા,સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{v_1} = a \frac{\hat{i}+\hat{j}}{\sqrt{2}}$,$\vec{v_2} = 2a \frac{\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{2}}$,$\vec{v_3} = 3a \frac{\hat{k}+\hat{i}}{\sqrt{2}}$.
પરિણામી સદિશ $\vec{R} = \vec{v_1} + \vec{v_2} + \vec{v_3}$ છે:
$\vec{R} = \frac{a}{\sqrt{2}} [(\hat{i}+\hat{j}) + 2(\hat{j}+\hat{k}) + 3(\hat{k}+\hat{i})] = \frac{a}{\sqrt{2}} (4\hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k})$.
માન $|\vec{R}|$ નીચે મુજબ છે:
$|\vec{R}| = \frac{a}{\sqrt{2}} \sqrt{4^2 + 3^2 + 5^2} = \frac{a}{\sqrt{2}} \sqrt{16 + 9 + 25} = \frac{a}{\sqrt{2}} \sqrt{50} = \frac{a}{\sqrt{2}} (5\sqrt{2}) = 5a$.
633
EasyMCQ
$M$ અને $N$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની બાજુઓ $BC$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે,તો $\overline{AM} + \overline{AN} =$
A
$\frac{1}{3} \overline{AC}$
B
$\frac{2}{3} \overline{AC}$
C
$\frac{3}{4} \overline{AC}$
D
$\frac{3}{2} \overline{AC}$

Solution

(D) ધારો કે $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{0}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
$ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$\vec{b} + \vec{d} = \vec{c}$ થાય.
$M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\vec{M} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{2}$.
$N$ એ $CD$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\vec{N} = \frac{\vec{c} + \vec{d}}{2}$.
હવે,$\overline{AM} + \overline{AN} = \vec{M} + \vec{N} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{2} + \frac{\vec{c} + \vec{d}}{2}$.
$= \frac{\vec{b} + \vec{d} + 2\vec{c}}{2}$.
$\vec{b} + \vec{d} = \vec{c}$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$= \frac{\vec{c} + 2\vec{c}}{2} = \frac{3\vec{c}}{2} = \frac{3}{2} \overline{AC}$.
634
MediumMCQ
સમલંબ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$\vec{BC} = \lambda \vec{AD}$ અને $\vec{x} = \vec{AC} + \vec{BD}$ છે. જો $\vec{x} = p \vec{AD}$ હોય,તો $p =$
A
$\lambda - 1$
B
$\lambda + 1$
C
$1 - \lambda$
D
$2 \lambda - 1$

Solution

(B) ધારો કે $A, B, C,$ અને $D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c},$ અને $\vec{d}$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{BC} = \lambda \vec{AD}$,તેથી $\vec{c} - \vec{b} = \lambda(\vec{d} - \vec{a}) \dots (i)$.
આપણને $\vec{x} = \vec{AC} + \vec{BD}$ આપેલ છે.
સ્થાન સદિશો મૂકતા,$\vec{x} = (\vec{c} - \vec{a}) + (\vec{d} - \vec{b})$.
પદોને ગોઠવતા,$\vec{x} = (\vec{c} - \vec{b}) + (\vec{d} - \vec{a})$.
સમીકરણ $(i)$ નો ઉપયોગ કરતા,$\vec{x} = \lambda(\vec{d} - \vec{a}) + 1(\vec{d} - \vec{a})$.
આમ,$\vec{x} = (\lambda + 1)(\vec{d} - \vec{a})$.
કારણ કે $\vec{AD} = \vec{d} - \vec{a}$,તેથી $\vec{x} = (\lambda + 1) \vec{AD}$.
આને $\vec{x} = p \vec{AD}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $p = \lambda + 1$ મળે છે.
635
EasyMCQ
$\triangle ABC$ માં,$|CB|=a$,$|CA|=b$,$|AB|=c$ અને $CD$ એ શિરોબિંદુ $C$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા છે. તો,$CA \cdot CD=$
A
$\frac{1}{4}(3a^2+b^2-c^2)$
B
$\frac{1}{4}(a^2+3b^2-c^2)$
C
$\frac{1}{4}(a^2+b^2-3c^2)$
D
$\frac{1}{4}(-3a^2-b^2+c^2)$

Solution

(B) કારણ કે $D$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\vec{AD} = \frac{1}{2} \vec{AB}$ થાય.
$\triangle CAD$ માં સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\vec{CD} = \vec{CA} + \vec{AD} = \vec{CA} + \frac{1}{2} \vec{AB}$ મળે.
હવે,આપણે અદિશ ગુણાકાર $\vec{CA} \cdot \vec{CD}$ શોધીએ:
$\vec{CA} \cdot \vec{CD} = \vec{CA} \cdot (\vec{CA} + \frac{1}{2} \vec{AB})$
$= |\vec{CA}|^2 + \frac{1}{2} (\vec{CA} \cdot \vec{AB})$
$= b^2 + \frac{1}{2} |\vec{CA}| |\vec{AB}| \cos(\pi - A)$
$= b^2 - \frac{1}{2} bc \cos A$
$\triangle ABC$ માં કોસાઇન નિયમ મુજબ,$\cos A = \frac{b^2 + c^2 - a^2}{2bc}$ થાય.
આ કિંમત મૂકતા:
$= b^2 - \frac{1}{2} bc \left( \frac{b^2 + c^2 - a^2}{2bc} \right)$
$= b^2 - \frac{b^2 + c^2 - a^2}{4}$
$= \frac{4b^2 - b^2 - c^2 + a^2}{4}$
$= \frac{1}{4}(a^2 + 3b^2 - c^2)$.
Solution diagram
636
EasyMCQ
$a$ અને $b$ અસમરેખ સદિશો છે,$|a|=2 \sqrt{2}$,$|b|=3$ અને $a$ તથા $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $45^{\circ}$ છે. તો,જે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $5a+2b$ અને $a-3b$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,તેના વિકર્ણોની લંબાઈ શોધો.
A
$15, 593$
B
$15, \sqrt{593}$
C
$225, \sqrt{593}$
D
$225, 593$

Solution

(B) ધારો કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ $p = 5a + 2b$ અને $q = a - 3b$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો $d_1 = p + q$ અને $d_2 = p - q$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$d_1 = (5a + 2b) + (a - 3b) = 6a - b$
$d_2 = (5a + 2b) - (a - 3b) = 4a + 5b$
આપેલ છે કે $|a| = 2\sqrt{2}$,$|b| = 3$,અને $a$ તથા $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 45^{\circ}$ છે,તેથી $a \cdot b = |a||b| \cos 45^{\circ} = (2\sqrt{2})(3)(\frac{1}{\sqrt{2}}) = 6$.
હવે,પ્રથમ વિકર્ણની લંબાઈ:
$|d_1| = |6a - b| = \sqrt{(6a - b) \cdot (6a - b)} = \sqrt{36|a|^2 + |b|^2 - 12(a \cdot b)}$
$|d_1| = \sqrt{36(8) + 9 - 12(6)} = \sqrt{288 + 9 - 72} = \sqrt{225} = 15$.
હવે,બીજા વિકર્ણની લંબાઈ:
$|d_2| = |4a + 5b| = \sqrt{(4a + 5b) \cdot (4a + 5b)} = \sqrt{16|a|^2 + 25|b|^2 + 40(a \cdot b)}$
$|d_2| = \sqrt{16(8) + 25(9) + 40(6)} = \sqrt{128 + 225 + 240} = \sqrt{593}$.
આમ,વિકર્ણોની લંબાઈ $15$ અને $\sqrt{593}$ છે.
Solution diagram
637
MediumMCQ
જો $\overline{e_1}, \overline{e_2}$ બે અસમરેખ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $|\overline{e_1}+\overline{e_2}|=\sqrt{3}$ થાય,તો $(2 \overline{e_1}-5 \overline{e_2}) \cdot (3 \overline{e_1}+\overline{e_2}) = $
A
$\frac{11}{2}$
B
$\frac{-11}{2}$
C
$\frac{9}{2}$
D
$\frac{-9}{2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overline{e_1}$ અને $\overline{e_2}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\overline{e_1}| = 1$ અને $|\overline{e_2}| = 1$.
આપેલ છે કે $|\overline{e_1} + \overline{e_2}| = \sqrt{3}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\overline{e_1} + \overline{e_2}|^2 = 3$.
$(\overline{e_1} + \overline{e_2}) \cdot (\overline{e_1} + \overline{e_2}) = 3$.
$|\overline{e_1}|^2 + |\overline{e_2}|^2 + 2(\overline{e_1} \cdot \overline{e_2}) = 3$.
$1 + 1 + 2(\overline{e_1} \cdot \overline{e_2}) = 3$.
$2(\overline{e_1} \cdot \overline{e_2}) = 1 \implies \overline{e_1} \cdot \overline{e_2} = \frac{1}{2}$.
હવે,આપણે $(2 \overline{e_1} - 5 \overline{e_2}) \cdot (3 \overline{e_1} + \overline{e_2})$ નો ડોટ ગુણાકાર શોધીએ:
$= 6(\overline{e_1} \cdot \overline{e_1}) + 2(\overline{e_1} \cdot \overline{e_2}) - 15(\overline{e_2} \cdot \overline{e_1}) - 5(\overline{e_2} \cdot \overline{e_2})$.
$= 6|\overline{e_1}|^2 - 13(\overline{e_1} \cdot \overline{e_2}) - 5|\overline{e_2}|^2$.
$= 6(1) - 13(\frac{1}{2}) - 5(1)$.
$= 6 - 6.5 - 5 = -5.5 = -\frac{11}{2}$.
638
EasyMCQ
જો $\vec{a}=\frac{3}{2} \hat{k}$ અને $\vec{b}=\frac{2 \hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}}{2}$ હોય,તો $\vec{a}+\vec{b}$ અને $\vec{a}-\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો: ($^{\circ}$ માં)
A
$45$
B
$90$
C
$30$
D
$60$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\vec{a}=\frac{3}{2} \hat{k}$ અને $\vec{b}=\frac{2 \hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}}{2} = \hat{i}+\hat{j}-\frac{1}{2} \hat{k}$.
પ્રથમ,$\vec{a}+\vec{b} = \hat{i}+\hat{j}+(\frac{3}{2}-\frac{1}{2}) \hat{k} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$\vec{a}-\vec{b} = -\hat{i}-\hat{j}+(\frac{3}{2}+\frac{1}{2}) \hat{k} = -\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ મેળવો.
ધારો કે $\vec{u} = \vec{a}+\vec{b}$ અને $\vec{v} = \vec{a}-\vec{b}$.
તેમનો અદિશ ગુણાકાર $\vec{u} \cdot \vec{v} = (1)(-1) + (1)(-1) + (1)(2) = -1 - 1 + 2 = 0$.
અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,સદિશો પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 90^{\circ}$ છે.
639
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{u} = 2 \hat{i} + \hat{j}$ અને $\vec{v} = 3 \hat{i} - 5 \hat{j}$ છે. ત્રણ બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ ધ્યાનમાં લો,જેના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\left(\frac{5}{2}\right) \hat{i} - 2 \hat{j}, \left(\frac{7}{3}\right) \hat{i} - \hat{j}$ અને $\left(\frac{9}{4}\right) \hat{i}$ છે. આમાંથી,$\vec{u}$ અને $\vec{v}$ માંથી પસાર થતી રેખા પરના બિંદુઓ કયા છે?
A
માત્ર $P$ અને $Q$
B
માત્ર $P$ અને $R$
C
માત્ર $Q$ અને $R$
D
બધા $P, Q$ અને $R$

Solution

(A) બિંદુઓ $u$ અને $v$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $(2, 1)$ અને $(3, -5)$ આપેલા છે.
બિંદુઓ $(x_1, y_1) = (2, 1)$ અને $(x_2, y_2) = (3, -5)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y - y_1 = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}(x - x_1)$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $y - 1 = \frac{-5 - 1}{3 - 2}(x - 2) \Rightarrow y - 1 = -6(x - 2) \Rightarrow y - 1 = -6x + 12 \Rightarrow 6x + y = 13$.
હવે,આપણે ચકાસીએ કે કયા બિંદુઓ સમીકરણ $6x + y = 13$ નું સમાધાન કરે છે:
$P\left(\frac{5}{2}, -2\right)$ માટે: $6\left(\frac{5}{2}\right) + (-2) = 15 - 2 = 13$. (સમાધાન કરે છે)
$Q\left(\frac{7}{3}, -1\right)$ માટે: $6\left(\frac{7}{3}\right) + (-1) = 14 - 1 = 13$. (સમાધાન કરે છે)
$R\left(\frac{9}{4}, 0\right)$ માટે: $6\left(\frac{9}{4}\right) + 0 = \frac{27}{2} = 13.5 \neq 13$. (સમાધાન કરતું નથી)
આમ,માત્ર બિંદુઓ $P$ અને $Q$ રેખા પર આવેલા છે.
640
MediumMCQ
જો $\theta$ એ એકમ સદિશો $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \frac{\theta}{2}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\left|\frac{a-b}{a+b}\right|$
B
$|a+b|$
C
$|a-b|$
D
$\frac{1}{2}|a-b|$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a$ અને $b$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|a| = 1$ અને $|b| = 1$.
$|a - b|^2$ પદને ધ્યાનમાં લો:
$|a - b|^2 = |a|^2 + |b|^2 - 2(a \cdot b)$
કારણ કે $a \cdot b = |a||b| \cos \theta = 1 \times 1 \times \cos \theta = \cos \theta$,તેથી:
$|a - b|^2 = 1^2 + 1^2 - 2 \cos \theta$
$|a - b|^2 = 2 - 2 \cos \theta$
$|a - b|^2 = 2(1 - \cos \theta)$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 - \cos \theta = 2 \sin^2 \frac{\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|a - b|^2 = 2(2 \sin^2 \frac{\theta}{2})$
$|a - b|^2 = 4 \sin^2 \frac{\theta}{2}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$|a - b| = 2 \sin \frac{\theta}{2}$
તેથી,$\sin \frac{\theta}{2} = \frac{1}{2} |a - b|$.
641
EasyMCQ
$a$ અને $b$ એકમ સદિશો છે જેથી $a+2b$ પણ એકમ સદિશ છે. જો $\theta$ એ $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \theta + \cos^3 \theta + \tan^5 \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$5$
C
$\frac{3}{\sqrt{2}}+1$
D
$-1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a$ અને $b$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|a| = 1$ અને $|b| = 1$.
વળી,$a+2b$ એકમ સદિશ છે,તેથી $|a+2b| = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|a+2b|^2 = 1^2 = 1$.
ડોટ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા,$|a|^2 + 4|b|^2 + 4(a \cdot b) = 1$.
કિંમતો મૂકતા,$1^2 + 4(1)^2 + 4|a||b| \cos \theta = 1$.
$1 + 4 + 4 \cos \theta = 1$.
$5 + 4 \cos \theta = 1$,જેનો અર્થ છે કે $4 \cos \theta = -4$,તેથી $\cos \theta = -1$.
આનો અર્થ એ છે કે $\theta = \pi$.
હવે,આપણે $\sin \theta + \cos^3 \theta + \tan^5 \theta$ પદાવલિની કિંમત મેળવીએ.
$\theta = \pi$ મૂકતા: $\sin \pi + \cos^3 \pi + \tan^5 \pi = 0 + (-1)^3 + 0 = -1$.
642
MediumMCQ
ધારો કે $a$,$b$,અને $c$ એ $3$ શૂન્યતર સદિશો છે કે જેથી તેમાંથી કોઈ પણ $2$ સદિશો સમરેખ નથી. જો સદિશ $a + 2b$ એ $c$ સાથે સમરેખ હોય અને $b + 3c$ એ $a$ સાથે સમરેખ હોય,તો $a + 2b + 6c$ ની કિંમત શોધો.
A
$\lambda a$
B
$\lambda b$
C
$\lambda c$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a$,$b$,અને $c$ શૂન્યતર સદિશો છે અને તેમાંથી કોઈ પણ બે સમરેખ નથી.
સદિશ $a + 2b$ એ $c$ સાથે સમરેખ હોવાથી,$a + 2b = m c$ થાય,જ્યાં $m$ કોઈ શૂન્યતર અદિશ છે $(i)$.
સદિશ $b + 3c$ એ $a$ સાથે સમરેખ હોવાથી,$b + 3c = n a$ થાય,જ્યાં $n$ કોઈ શૂન્યતર અદિશ છે $(ii)$.
સમીકરણ $(ii)$ પરથી,$b = n a - 3c$ મળે.
આ કિંમતને $(i)$ માં મૂકતા:
$a + 2(n a - 3c) = m c$
$a + 2n a - 6c = m c$
$(1 + 2n) a = (m + 6) c$
અહીં $a$ અને $c$ અસમરેખ હોવાથી,તેમના સહગુણકો શૂન્ય થવા જોઈએ:
$1 + 2n = 0 \Rightarrow n = -\frac{1}{2}$
$m + 6 = 0 \Rightarrow m = -6$
$m = -6$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$a + 2b = -6c$
$a + 2b + 6c = 0$.
643
EasyMCQ
ધારો કે $u$ અને $v$ બે શૂન્યતર સદિશો છે. જો $|u+v|=|u-v|$ હોય,તો:
A
$u$ અને $v$ એક જ દિશામાં છે
B
$u$ અને $v$ પરસ્પર લંબ છે
C
$u$ અને $v$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે
D
માહિતી અપૂરતી છે

Solution

(B) આપેલ છે કે $|u+v|=|u-v|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે છે:
$|u+v|^2 = |u-v|^2$
$(u+v) \cdot (u+v) = (u-v) \cdot (u-v)$
$|u|^2 + |v|^2 + 2(u \cdot v) = |u|^2 + |v|^2 - 2(u \cdot v)$
$2(u \cdot v) = -2(u \cdot v)$
$4(u \cdot v) = 0$
$u \cdot v = 0$
બે શૂન્યતર સદિશોનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય હોવાથી,સદિશો $u$ અને $v$ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
644
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ એકમ સદિશો હોય અને $a+b$ પણ એકમ સદિશ હોય,તો $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો . . . . . . છે. ($^{\circ}$ માં)
A
$60$
B
$90$
C
$30$
D
$120$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a$ અને $b$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|a| = 1$ અને $|b| = 1$ થાય.
વળી,$a+b$ પણ એકમ સદિશ છે,તેથી $|a+b| = 1$ થાય.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|a+b|^2 = 1^2 = 1$ મળે.
ગુણધર્મ $|a+b|^2 = |a|^2 + |b|^2 + 2(a \cdot b)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$1^2 + 1^2 + 2(a \cdot b) = 1$
$1 + 1 + 2(a \cdot b) = 1$
$2 + 2(a \cdot b) = 1$
$2(a \cdot b) = -1$
$a \cdot b = -\frac{1}{2}$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $a \cdot b = |a||b| \cos \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો છે:
$(1)(1) \cos \theta = -\frac{1}{2}$
$\cos \theta = -\frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = 120^{\circ}$ થાય.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
645
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ બે એકમ સદિશો હોય અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો $a$ અને $b$ ના ખૂણાના દ્વિભાજક પરનો એકમ સદિશ કયો છે?
A
$\frac{a+b}{2 \sin (\theta / 2)}$
B
$\frac{a+b}{2 \cos (\theta / 2)}$
C
$\frac{a-b}{2 \cos (\theta / 2)}$
D
$\frac{a+b}{\cos (\theta / 2)}$

Solution

(B) ધારો કે $p$ એ $a$ અને $b$ ના ખૂણાના દ્વિભાજક પરનો એકમ સદિશ છે. કારણ કે $a$ અને $b$ એકમ સદિશો છે,સદિશ $a+b$ એ $a$ અને $b$ ના ખૂણાના દ્વિભાજક પર આવેલો છે.
તેથી,$p = \lambda(a+b)$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
કારણ કે $p$ એકમ સદિશ છે,$|p| = 1$.
$|p|^2 = \lambda^2 |a+b|^2 = 1$.
$|a+b|^2 = |a|^2 + |b|^2 + 2(a \cdot b) = 1 + 1 + 2 \cos \theta = 2(1 + \cos \theta) = 4 \cos^2 (\theta / 2)$.
તેથી,$\lambda^2 (4 \cos^2 (\theta / 2)) = 1$.
$\lambda = \frac{1}{2 \cos (\theta / 2)}$.
તેથી,$p = \frac{a+b}{2 \cos (\theta / 2)}$.
646
MediumMCQ
સદિશ $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ નો સદિશો $\vec{b} = 2 \hat{i} + 4 \hat{j} - 5 \hat{k}$ અને $\vec{c} = \lambda \hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$ ના સરવાળાની દિશામાં એકમ સદિશ સાથેનો અદિશ ગુણાકાર $1$ છે. તો,$\lambda =$
A
$-1$
B
$1$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{b} = 2 \hat{i} + 4 \hat{j} - 5 \hat{k}$,અને $\vec{c} = \lambda \hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$ છે.
ધારો કે $\vec{v} = \vec{b} + \vec{c} = (\lambda + 2) \hat{i} + 6 \hat{j} - 2 \hat{k}$.
$\vec{v}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{\vec{v}}{|\vec{v}|} = \frac{(\lambda + 2) \hat{i} + 6 \hat{j} - 2 \hat{k}}{\sqrt{(\lambda + 2)^2 + 6^2 + (-2)^2}} = \frac{(\lambda + 2) \hat{i} + 6 \hat{j} - 2 \hat{k}}{\sqrt{(\lambda + 2)^2 + 40}}$.
$\vec{a}$ અને $\hat{u}$ નો અદિશ ગુણાકાર $1$ છે,તેથી $\vec{a} \cdot \hat{u} = 1$.
$\frac{(\lambda + 2)(1) + (6)(1) + (-2)(1)}{\sqrt{(\lambda + 2)^2 + 40}} = 1$.
$\frac{\lambda + 2 + 6 - 2}{\sqrt{(\lambda + 2)^2 + 40}} = 1$.
$\frac{\lambda + 6}{\sqrt{(\lambda + 2)^2 + 40}} = 1$.
$\lambda + 6 = \sqrt{(\lambda + 2)^2 + 40}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\lambda + 6)^2 = (\lambda + 2)^2 + 40$.
$\lambda^2 + 12\lambda + 36 = \lambda^2 + 4\lambda + 4 + 40$.
$12\lambda + 36 = 4\lambda + 44$.
$8\lambda = 8$.
$\lambda = 1$.
647
MediumMCQ
ધારો કે $ABC$ એક ત્રિકોણ છે. ધારો કે $u = \overrightarrow{AB}$ અને $v = \overrightarrow{AC}$. જો $D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $\triangle ABD$ માં શિરોબિંદુ $B$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{|u-3v|}{2}$
B
$\frac{|v-3u|}{2}$
C
$\frac{|u-3v|}{4}$
D
$\frac{|v-3u|}{4}$

Solution

(D) ધારો કે ઉગમબિંદુ $A$ પર છે. તેથી $\vec{A} = 0$,$\vec{B} = u$,અને $\vec{C} = v$.
$D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$D$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{D} = \frac{u+v}{2}$ છે.
$\triangle ABD$ માં,ધારો કે $M$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે. શિરોબિંદુ $B$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા $BM$ છે.
$M$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{M} = \frac{\vec{A} + \vec{D}}{2} = \frac{0 + \frac{u+v}{2}}{2} = \frac{u+v}{4}$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{BM} = \vec{M} - \vec{B} = \frac{u+v}{4} - u = \frac{u+v-4u}{4} = \frac{v-3u}{4}$.
મધ્યગાની લંબાઈ $|\overrightarrow{BM}| = |\frac{v-3u}{4}| = \frac{|v-3u|}{4}$ થાય.
648
MediumMCQ
ત્રણ સદિશો $a=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$b=\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$ અને $c=\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ આપેલ છે,તો $b$ અને $c$ ના સમતલમાં આવેલ એવો સદિશ જેનો $a$ પરનો પ્રક્ષેપ $\sqrt{\frac{2}{3}}$ માન ધરાવે છે તે શોધો.
A
$-2 \hat{i}-\hat{j}+5 \hat{k}$
B
$2 \hat{i}+3 \hat{j}+3 \hat{k}$
C
$2 \hat{i}+\hat{j}+5 \hat{k}$
D
$2 \hat{i}-3 \hat{j}+3 \hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે જરૂરી સદિશ $d$ એ $b$ અને $c$ ના સમતલમાં છે. તેથી,કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે $d = b + \lambda c$ થાય.
આપેલ સદિશો મૂકતા:
$d = (\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) + \lambda(\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}) = (1 + \lambda)\hat{i} + (2 + \lambda)\hat{j} - (1 + 2\lambda)\hat{k}$.
$d$ નો $a$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{|d \cdot a|}{|a|} = \sqrt{\frac{2}{3}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,$a \cdot d$ ની ગણતરી કરો:
$a \cdot d = 2(1 + \lambda) - 1(2 + \lambda) + 1(-1 - 2\lambda) = 2 + 2\lambda - 2 - \lambda - 1 - 2\lambda = -\lambda - 1$.
આગળ,$|a| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 1 + 1} = \sqrt{6}$.
તેથી,$\frac{|-\lambda - 1|}{\sqrt{6}} = \sqrt{\frac{2}{3}} = \frac{2}{\sqrt{6}}$.
આમ,$|-\lambda - 1| = 2$,જેનો અર્થ છે કે $-\lambda - 1 = 2$ અથવા $-\lambda - 1 = -2$.
જો $-\lambda - 1 = 2$ હોય,તો $\lambda = -3$.
$d$ માં $\lambda = -3$ મૂકતા:
$d = (1 - 3)\hat{i} + (2 - 3)\hat{j} - (1 - 6)\hat{k} = -2\hat{i} - \hat{j} + 5\hat{k}$.
આ વિકલ્પ $A$ સાથે સુસંગત છે.
649
DifficultMCQ
ધારો કે $a, b$ અને $c$ ત્રણ અસમતલીય સદિશો છે. બે રેખાઓના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાનું સદિશ સમીકરણ શોધો,જેમાં એક રેખા $a+2b-5c$ અને $-a-2b-3c$ બિંદુઓને જોડે છે અને બીજી રેખા $-4c$ અને $6a-4b+4c$ બિંદુઓને જોડે છે.
A
$r=2a-4b+3c+\mu(a-6b+4c)$
B
$r=3a+6b-c+\mu(a+2b+c)$
C
$r=2a+3b-c+\mu(a+b-c)$
D
$r=-2b+3c+\mu(a-4b+3c)$

Solution

(B) $A(a+2b-5c)$ અને $B(-a-2b-3c)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $r = A + \lambda_1(B-A)$ છે.
$r = (a+2b-5c) + \lambda_1(-2a-4b+2c) = (a+2b-5c) + \lambda_1'(a+2b-c)$ જ્યાં $\lambda_1' = -2\lambda_1$.
સરળતા માટે,$r = (a+2b-5c) + \lambda_1(a+2b-c)$ $(i)$ લો.
$C(-4c)$ અને $D(6a-4b+4c)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $r = C + \lambda_2(D-C)$ છે.
$r = -4c + \lambda_2(6a-4b+8c) = -4c + 2\lambda_2(3a-2b+4c)$ (ii).
છેદબિંદુ માટે $(i)$ અને (ii) ને સરખાવતા:
$(1+\lambda_1)a + (2+2\lambda_1)b + (-5-\lambda_1)c = (6\lambda_2)a + (-4\lambda_2)b + (-4+8\lambda_2)c$.
$a, b, c$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$1+\lambda_1 = 6\lambda_2$,$2+2\lambda_1 = -4\lambda_2$,$-5-\lambda_1 = -4+8\lambda_2$.
પ્રથમ બે સમીકરણો પરથી: $2(1+\lambda_1) = 2+2\lambda_1 = -4\lambda_2$,તેથી $2(6\lambda_2) = -4\lambda_2 \implies 16\lambda_2 = 0 \implies \lambda_2 = 0$.
તેથી $\lambda_1 = -1$. છેદબિંદુ $r = -4c + 0 = -4c$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા,$\mu = -3$ માટે,વિકલ્પ $B$ આપે છે $r = (3a+6b-c) - 3(a+2b+c) = 3a+6b-c-3a-6b-3c = -4c$. આમ,વિકલ્પ $B$ માં આપેલી રેખા છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
650
MediumMCQ
$\triangle PQR$ માં,$M$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $C$ એ $PM$ નું મધ્યબિંદુ છે. જો $QC$ ને લંબાવતા તે $PR$ ને $N$ માં મળે,તો $\frac{|\overrightarrow{QN}|}{|\overrightarrow{CN}|}=$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $P, Q, R$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{p}, \vec{q}, \vec{r}$ છે.
$M$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$M$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{m} = \frac{\vec{q} + \vec{r}}{2}$ છે.
$C$ એ $PM$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$C$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{c} = \frac{\vec{p} + \vec{m}}{2} = \frac{\vec{p} + \frac{\vec{q} + \vec{r}}{2}}{2} = \frac{2\vec{p} + \vec{q} + \vec{r}}{4}$ છે.
રેખા $QC$ એ $Q$ અને $C$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $QC$ નું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{q} + t(\vec{c} - \vec{q}) = \vec{q} + t(\frac{2\vec{p} + \vec{q} + \vec{r}}{4} - \vec{q}) = \vec{q} + t(\frac{2\vec{p} - 3\vec{q} + \vec{r}}{4})$ છે.
રેખા $PR$ એ $P$ અને $R$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $PR$ નું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{p} + s(\vec{r} - \vec{p}) = (1-s)\vec{p} + s\vec{r}$ છે.
છેદબિંદુ $N$ માટે $\vec{p}, \vec{q}, \vec{r}$ ના સહગુણકો સરખાવતા,આપણને $t = \frac{4}{3}$ અને $s = \frac{1}{3}$ મળે છે.
આમ,$\vec{n} = (1 - \frac{1}{3})\vec{p} + \frac{1}{3}\vec{r} = \frac{2\vec{p} + \vec{r}}{3}$.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$N$ એ $QC$ નું $t : (1-t) = \frac{4}{3} : (1 - \frac{4}{3}) = 4 : -1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
તેથી,$\overrightarrow{QN} = 4\overrightarrow{QC}$,જે સૂચવે છે કે $\frac{|\overrightarrow{QN}|}{|\overrightarrow{CN}|} = 4$.

Vector Algebra — Scalar or Dot product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.