Gujarati

Scalar or Dot product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Scalar or Dot product of two vectors and its applications

923+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 923 questions in Gujarati

501
MediumMCQ
જો સદિશો $\bar{a}=\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$,$\bar{b}=2 \hat{i}+4 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{c}=p \hat{i}+\hat{j}+q \hat{k}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $(p, q)$ ની કિંમત શોધો.
A
$(3, -2)$
B
$(-2, 3)$
C
$(-3, 2)$
D
$(2, -3)$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $\bar{a}$,$\bar{b}$ અને $\bar{c}$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
પ્રથમ,$\bar{a} \cdot \bar{b} = (1)(2) + (-1)(4) + (2)(1) = 2 - 4 + 2 = 0$.
હવે,$\bar{a} \cdot \bar{c} = 0$ લેતા:
$(1)(p) + (-1)(1) + (2)(q) = p - 1 + 2q = 0 \implies p + 2q = 1$ ... $(i)$
ત્યારબાદ,$\bar{b} \cdot \bar{c} = 0$ લેતા:
$(2)(p) + (4)(1) + (1)(q) = 2p + 4 + q = 0 \implies 2p + q = -4$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ પરથી,$q = -4 - 2p$. આ કિંમતને $(i)$ માં મૂકતા:
$p + 2(-4 - 2p) = 1$
$p - 8 - 4p = 1$
$-3p = 9 \implies p = -3$.
$p = -3$ ની કિંમત $q = -4 - 2p$ માં મૂકતા:
$q = -4 - 2(-3) = -4 + 6 = 2$.
આમ,$(p, q) = (-3, 2)$.
502
EasyMCQ
જો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ બે એકમ સદિશો હોય કે જેથી $5 \overline{a} + 4 \overline{b}$ અને $\overline{a} - 2 \overline{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{2 \pi}{3}$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\overline{a}$ અને $\overline{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\overline{a}| = 1$ અને $|\overline{b}| = 1$ થાય.
આપેલ છે કે $(5 \overline{a} + 4 \overline{b})$ અને $(\overline{a} - 2 \overline{b})$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
$(5 \overline{a} + 4 \overline{b}) \cdot (\overline{a} - 2 \overline{b}) = 0$
$5(\overline{a} \cdot \overline{a}) - 10(\overline{a} \cdot \overline{b}) + 4(\overline{b} \cdot \overline{a}) - 8(\overline{b} \cdot \overline{b}) = 0$
$5|\overline{a}|^2 - 6(\overline{a} \cdot \overline{b}) - 8|\overline{b}|^2 = 0$
$|\overline{a}| = 1$ અને $|\overline{b}| = 1$ કિંમતો મૂકતા,$5(1)^2 - 6(1)(1)\cos \theta - 8(1)^2 = 0$.
$5 - 6 \cos \theta - 8 = 0$
$-6 \cos \theta = 3$
$\cos \theta = -\frac{3}{6} = -\frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = \frac{2\pi}{3}$ મળે.
503
EasyMCQ
જો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ બે એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\overline{a}+2\overline{b}$ અને $5\overline{a}-4\overline{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{7}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\overline{a}$ અને $\overline{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\overline{a}| = 1$ અને $|\overline{b}| = 1$ થાય.
આપેલ છે કે $\overline{c} = \overline{a} + 2\overline{b}$ અને $\overline{d} = 5\overline{a} - 4\overline{b}$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$\overline{c} \cdot \overline{d} = 0$
$(\overline{a} + 2\overline{b}) \cdot (5\overline{a} - 4\overline{b}) = 0$
$5(\overline{a} \cdot \overline{a}) - 4(\overline{a} \cdot \overline{b}) + 10(\overline{b} \cdot \overline{a}) - 8(\overline{b} \cdot \overline{b}) = 0$
$5|\overline{a}|^2 + 6(\overline{a} \cdot \overline{b}) - 8|\overline{b}|^2 = 0$
અહીં $|\overline{a}| = 1, |\overline{b}| = 1$ અને $\overline{a} \cdot \overline{b} = \cos \theta$ મૂકતા:
$5(1) + 6 \cos \theta - 8(1) = 0$
$6 \cos \theta - 3 = 0$
$6 \cos \theta = 3$
$\cos \theta = \frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = \frac{\pi}{3}$.
504
EasyMCQ
જો $\overline{a}=\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\overline{b}=2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$ બે સદિશો હોય,તો સદિશો $3 \bar{a}+5 \bar{b}$ અને $5 \bar{a}+3 \bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{10}{19}\right)$
B
$\cos ^{-1}\left(\frac{11}{19}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(\frac{13}{19}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(\frac{14}{19}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $\overline{u} = 3 \overline{a} + 5 \overline{b}$ અને $\overline{v} = 5 \overline{a} + 3 \overline{b}$.
$\overline{u} = 3(\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}) + 5(2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}) = (3+10)\hat{i} + (-6+15)\hat{j} + (9-5)\hat{k} = 13 \hat{i} + 9 \hat{j} + 4 \hat{k}$.
$\overline{v} = 5(\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}) + 3(2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}) = (5+6)\hat{i} + (-10+9)\hat{j} + (15-3)\hat{k} = 11 \hat{i} - \hat{j} + 12 \hat{k}$.
$\overline{u}$ અને $\overline{v}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{\overline{u} \cdot \overline{v}}{|\overline{u}| |\overline{v}|}$.
$\overline{u} \cdot \overline{v} = (13)(11) + (9)(-1) + (4)(12) = 143 - 9 + 48 = 182$.
$|\overline{u}| = \sqrt{13^2 + 9^2 + 4^2} = \sqrt{169 + 81 + 16} = \sqrt{266}$.
$|\overline{v}| = \sqrt{11^2 + (-1)^2 + 12^2} = \sqrt{121 + 1 + 144} = \sqrt{266}$.
$\cos \theta = \frac{182}{\sqrt{266} \cdot \sqrt{266}} = \frac{182}{266} = \frac{13}{19}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{13}{19}\right)$.
505
MediumMCQ
જો $\bar{a}=\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$,$\bar{b}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,અને $\bar{c}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ના સમતલમાં આવેલો સદિશ,જેનો $\bar{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,તે શોધો.
A
$\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$
B
$3 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$
C
$4 \hat{i}-\hat{j}+4 \hat{k}$
D
$2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$

Solution

(C) ધારો કે $\bar{r}$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ના સમતલમાં આવેલો સદિશ છે. તેથી,$\bar{r} = \bar{a} + m\bar{b}$ કોઈ અદિશ $m$ માટે.
$\bar{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) + m(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = (1+m)\hat{i} + (2-m)\hat{j} + (1+m)\hat{k}$.
$\bar{r}$ નો $\bar{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\bar{r} \cdot \bar{c}}{|\bar{c}|} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,$|\bar{c}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-1)^2} = \sqrt{3}$ ગણો.
હવે,$\bar{r} \cdot \bar{c} = (1+m)(1) + (2-m)(1) + (1+m)(-1) = 1+m + 2-m - 1-m = 2-m$.
તેથી,$\frac{2-m}{\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}} \Rightarrow 2-m = 1 \Rightarrow m = 1$.
$m=1$ ને $\bar{r}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\bar{r} = (1+1)\hat{i} + (2-1)\hat{j} + (1+1)\hat{k} = 2\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$.
જો આપણે પ્રક્ષેપને $\pm \frac{1}{\sqrt{3}}$ તરીકે લઈએ,તો $2-m = -1 \Rightarrow m = 3$.
$m=3$ માટે,$\bar{r} = (1+3)\hat{i} + (2-3)\hat{j} + (1+3)\hat{k} = 4\hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k}$.
આ વિકલ્પ $C$ સાથે મેળ ખાય છે.
506
EasyMCQ
$\overline{AB}$ નો $\overline{CD}$ પરનો સદિશ પ્રક્ષેપ શોધો,જ્યાં $A \equiv(2,-3,0), B \equiv(1,-4,-2), C \equiv(4,6,8)$ અને $D \equiv(7,0,10)$ છે.
A
$\frac{1}{49}(3 \hat{i}-6 \hat{j}+2 \hat{k})$
B
$\frac{1}{6}(-\hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k})$
C
$-\frac{1}{49}(3 \hat{i}-6 \hat{j}+2 \hat{k})$
D
$-\frac{1}{6}(-\hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k})$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overline{AB}$ અને $\overline{CD}$ શોધીએ:
$\overline{AB} = (1-2)\hat{i} + (-4-(-3))\hat{j} + (-2-0)\hat{k} = -\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$
$\overline{CD} = (7-4)\hat{i} + (0-6)\hat{j} + (10-8)\hat{k} = 3\hat{i} - 6\hat{j} + 2\hat{k}$
$\overline{AB}$ નો $\overline{CD}$ પરનો સદિશ પ્રક્ષેપ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\text{સદિશ પ્રક્ષેપ} = (\overline{AB} \cdot \hat{CD}) \hat{CD} = (\overline{AB} \cdot \overline{CD}) \frac{\overline{CD}}{|\overline{CD}|^2}$
અદિશ ગુણાકાર $\overline{AB} \cdot \overline{CD}$ ની ગણતરી કરો:
$\overline{AB} \cdot \overline{CD} = (-1)(3) + (-1)(-6) + (-2)(2) = -3 + 6 - 4 = -1$
માનનું વર્ગ $|\overline{CD}|^2$ ની ગણતરી કરો:
$|\overline{CD}|^2 = 3^2 + (-6)^2 + 2^2 = 9 + 36 + 4 = 49$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\text{સદિશ પ્રક્ષેપ} = (-1) \frac{3\hat{i} - 6\hat{j} + 2\hat{k}}{49} = -\frac{1}{49}(3\hat{i} - 6\hat{j} + 2\hat{k})$
507
EasyMCQ
જો $\overline{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}$,$\overline{b}=2 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overline{c}=\hat{i}+3 \hat{j}$ એવા સદિશો હોય કે જેથી $(\overline{a}+\lambda \overline{b})$ એ $\overline{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{11}$
B
$\frac{11}{5}$
C
$\frac{-11}{5}$
D
$\frac{-5}{11}$

Solution

(C) ધારો કે $\overline{d} = \overline{a} + \lambda \overline{b}$.
$\overline{d} = (2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 2 \hat{k}) + \lambda(2 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k})$
$\overline{d} = (2 + 2\lambda) \hat{i} + (3 + \lambda) \hat{j} + (2 - \lambda) \hat{k}$.
અહીં $\overline{d}$ એ $\overline{c}$ ને લંબ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય,એટલે કે $\overline{c} \cdot \overline{d} = 0$.
$(\hat{i} + 3 \hat{j}) \cdot [(2 + 2\lambda) \hat{i} + (3 + \lambda) \hat{j} + (2 - \lambda) \hat{k}] = 0$.
$1(2 + 2\lambda) + 3(3 + \lambda) + 0(2 - \lambda) = 0$.
$2 + 2\lambda + 9 + 3\lambda = 0$.
$5\lambda + 11 = 0$.
$\lambda = -\frac{11}{5}$.
508
EasyMCQ
$A(-2,0,3)$ અને $B(1,4,2)$ બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડનો,$6,-2,3$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખા પરનો અદિશ પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$\frac{23}{7}$
B
$1$
C
$7$
D
$\frac{1}{7}$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a}$ એ $A(-2,0,3)$ અને $B(1,4,2)$ ને જોડતો સદિશ છે.
$\vec{a} = (1 - (-2))\hat{i} + (4 - 0)\hat{j} + (2 - 3)\hat{k} = 3\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k}$.
ધારો કે $\vec{b}$ એ $6, -2, 3$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખા પરનો સદિશ છે,તેથી $\vec{b} = 6\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$.
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો અદિશ પ્રક્ષેપ $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (3)(6) + (4)(-2) + (-1)(3) = 18 - 8 - 3 = 7$.
$|\vec{b}| = \sqrt{6^2 + (-2)^2 + 3^2} = \sqrt{36 + 4 + 9} = \sqrt{49} = 7$.
તેથી,અદિશ પ્રક્ષેપ $\frac{7}{7} = 1$ થાય.
509
MediumMCQ
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\bar{a}+2 \bar{b}$ અને $5 \bar{a}-4 \bar{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{2 \pi}{3}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\bar{a}| = 1$ અને $|\bar{b}| = 1$.
કારણ કે $(\bar{a}+2 \bar{b})$ અને $(5 \bar{a}-4 \bar{b})$ એકબીજાને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(\bar{a}+2 \bar{b}) \cdot (5 \bar{a}-4 \bar{b}) = 0$
$5|\bar{a}|^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) + 10(\bar{b} \cdot \bar{a}) - 8|\bar{b}|^2 = 0$
$|\bar{a}|^2 = 1$ અને $|\bar{b}|^2 = 1$ મૂકતા:
$5(1) + 6(\bar{a} \cdot \bar{b}) - 8(1) = 0$
$6(\bar{a} \cdot \bar{b}) - 3 = 0$
$\bar{a} \cdot \bar{b} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}||\bar{b}| \cos \theta$,તેથી:
$1 \cdot 1 \cdot \cos \theta = \frac{1}{2}$
$\cos \theta = \frac{1}{2}$
$\theta = \frac{\pi}{3}$
510
MediumMCQ
જો $\overline{a}=\hat{i}+\hat{j}$,$\overline{b}=2\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overline{r} \times \overline{a}=\overline{b} \times \overline{a}$,$\overline{r} \times \overline{b}=\overline{a} \times \overline{b}$ હોય,તો $\frac{\overline{r}}{|\overline{r}|}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\hat{i}+3\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}$
B
$\frac{\hat{i}-3\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{11}}$
C
$\frac{\hat{i}-3\hat{j}-\hat{k}}{\sqrt{11}}$
D
$\frac{\hat{i}+3\hat{j}-\hat{k}}{\sqrt{11}}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\overline{r} \times \overline{a} = \overline{b} \times \overline{a} \implies (\overline{r} - \overline{b}) \times \overline{a} = \overline{0}$. આનો અર્થ એ છે કે કોઈ અદિશ $k_1$ માટે $(\overline{r} - \overline{b}) = k_1 \overline{a}$.
તે જ રીતે,$\overline{r} \times \overline{b} = \overline{a} \times \overline{b} \implies (\overline{r} - \overline{a}) \times \overline{b} = \overline{0}$. આનો અર્થ એ છે કે કોઈ અદિશ $k_2$ માટે $(\overline{r} - \overline{a}) = k_2 \overline{b}$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$\overline{r} = \overline{b} + k_1 \overline{a} = (2\hat{j} - \hat{k}) + k_1(\hat{i} + \hat{j}) = k_1\hat{i} + (2+k_1)\hat{j} - \hat{k}$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$\overline{r} = \overline{a} + k_2 \overline{b} = (\hat{i} + \hat{j}) + k_2(2\hat{j} - \hat{k}) = \hat{i} + (1+2k_2)\hat{j} - k_2\hat{k}$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$k_1 = 1$
$2+k_1 = 1+2k_2 \implies 2+1 = 1+2k_2 \implies 2k_2 = 2 \implies k_2 = 1$
$-1 = -k_2 \implies k_2 = 1$.
$k_1=1$ ને $\overline{r} = k_1\hat{i} + (2+k_1)\hat{j} - \hat{k}$ માં મૂકતા,આપણને $\overline{r} = \hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ મળે છે.
તેનું માન $|\overline{r}| = \sqrt{1^2 + 3^2 + (-1)^2} = \sqrt{1+9+1} = \sqrt{11}$.
તેથી,$\frac{\overline{r}}{|\overline{r}|} = \frac{\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{11}}$.
511
MediumMCQ
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $\overline{a} \cdot(\overline{b}+\overline{c})+\overline{b} \cdot(\overline{c}+\overline{a})+\overline{c} \cdot(\overline{a}+\overline{b})=0$ અને $|\overline{a}|=1$,$|\overline{b}|=8$ તથા $|\overline{c}|=4$ હોય,તો $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$81$
B
$9$
C
$5$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overline{a} \cdot(\overline{b}+\overline{c})+\overline{b} \cdot(\overline{c}+\overline{a})+\overline{c} \cdot(\overline{a}+\overline{b})=0$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે $\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{a} \cdot \overline{c} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{b} \cdot \overline{a} + \overline{c} \cdot \overline{a} + \overline{c} \cdot \overline{b} = 0$.
સદિશનો અદિશ ગુણાકાર ક્રમનો નિયમ પાળે છે,તેથી $\overline{a} \cdot \overline{b} = \overline{b} \cdot \overline{a}$,વગેરે.
આમ,$2(\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a}) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a} = 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = |\overline{a}|^2 + |\overline{b}|^2 + |\overline{c}|^2 + 2(\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a})$.
આપેલ કિંમતો $|\overline{a}|=1, |\overline{b}|=8, |\overline{c}|=4$ અને ઉપર મેળવેલ પરિણામ મૂકતા:
$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = 1^2 + 8^2 + 4^2 + 2(0) = 1 + 64 + 16 = 81$.
તેથી,$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}| = \sqrt{81} = 9$.
512
MediumMCQ
જો $\theta$ એ સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,જ્યાં $|\bar{a}|=4, |\bar{b}|=3$ અને $\theta \in \left(\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{3}\right)$,તો $|(\bar{a}-\bar{b}) \times(\bar{a}+\bar{b})|^2+4(\bar{a} \cdot \bar{b})^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$576$
B
$24$
C
$144$
D
$12$

Solution

(A) આપણને પદાવલિ $E = |(\bar{a}-\bar{b}) \times(\bar{a}+\bar{b})|^2+4(\bar{a} \cdot \bar{b})^2$ આપેલ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ પદનું વિસ્તરણ કરતા:
$(\bar{a}-\bar{b}) \times(\bar{a}+\bar{b}) = (\bar{a} \times \bar{a}) + (\bar{a} \times \bar{b}) - (\bar{b} \times \bar{a}) - (\bar{b} \times \bar{b})$.
કારણ કે $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$,અને ગુણધર્મ $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$(\bar{a}-\bar{b}) \times(\bar{a}+\bar{b}) = (\bar{a} \times \bar{b}) - (-(\bar{a} \times \bar{b})) = 2(\bar{a} \times \bar{b})$.
હવે,આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$E = |2(\bar{a} \times \bar{b})|^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b})^2 = 4|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b})^2$.
$4$ સામાન્ય લેતા:
$E = 4(|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + (\bar{a} \cdot \bar{b})^2)$.
લેગ્રાન્જના નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + (\bar{a} \cdot \bar{b})^2 = |\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2$.
તેથી,$E = 4 |\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2$.
આપેલ છે કે $|\bar{a}|=4$ અને $|\bar{b}|=3$:
$E = 4 \times (4)^2 \times (3)^2 = 4 \times 16 \times 9 = 576$.
513
EasyMCQ
જો $\overline{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}$,$\overline{b}=\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$,અને $\overline{c}=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ ત્રણ સદિશો હોય,અને એક સદિશ $\overline{r}$ એવો મળે કે જેથી $\overline{r} \times \overline{a}=\overline{b}$ અને $\overline{r} \cdot \overline{c}=3$ થાય,તો $|\overline{r}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{55}$
B
$\sqrt{155}$
C
$\sqrt{138}$
D
$\sqrt{170}$

Solution

(B) ધારો કે $\overline{r} = x \hat{i} + y \hat{j} + z \hat{k}$.
આપેલ છે કે $\overline{r} \times \overline{a} = \overline{b}$,તેથી:
$\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ x & y & z \\ 2 & 3 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}$
$(4y - 3z) \hat{i} - (4x - 2z) \hat{j} + (3x - 2y) \hat{k} = \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}$
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$4y - 3z = 1$ $(1)$
$4x - 2z = 2 \Rightarrow 2x - z = 1 \Rightarrow z = 2x - 1$ $(2)$
$3x - 2y = 1 \Rightarrow 2y = 3x - 1 \Rightarrow y = \frac{3x - 1}{2}$ $(3)$
આપેલ છે કે $\overline{r} \cdot \overline{c} = 3$,તેથી $x + y - z = 3$ $(4)$
$(2)$ અને $(3)$ ને $(4)$ માં મૂકતા:
$x + \frac{3x - 1}{2} - (2x - 1) = 3$
$2x + 3x - 1 - 4x + 2 = 6$
$x + 1 = 6 \Rightarrow x = 5$
$x=5$ ને $(2)$ અને $(3)$ માં મૂકતા:
$z = 2(5) - 1 = 9$
$y = \frac{3(5) - 1}{2} = 7$
આમ,$\overline{r} = 5 \hat{i} + 7 \hat{j} + 9 \hat{k}$
$|\overline{r}| = \sqrt{5^2 + 7^2 + 9^2} = \sqrt{25 + 49 + 81} = \sqrt{155}$
514
MediumMCQ
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ એકમ સદિશો હોય અને $\theta$ એ $\overline{a}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય તથા $\overline{a}+2 \overline{b}+2 \overline{c}=\overline{0}$ હોય,તો $|\overline{a} \times \overline{c}|=$
A
$\frac{\sqrt{15}}{2}$
B
$\frac{\sqrt{15}}{4}$
C
$\sqrt{15}$
D
$\frac{\sqrt{15}}{3}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\overline{a}| = |\overline{b}| = |\overline{c}| = 1$.
આપેલ સમીકરણ: $\overline{a} + 2\overline{c} = -2\overline{b}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$|\overline{a} + 2\overline{c}|^2 = |-2\overline{b}|^2$
$|\overline{a}|^2 + 4|\overline{c}|^2 + 4(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 4|\overline{b}|^2$
કારણ કે $|\overline{a}| = |\overline{b}| = |\overline{c}| = 1$,તેથી:
$1 + 4(1) + 4(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 4(1)$
$5 + 4(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 4$
$4(\overline{a} \cdot \overline{c}) = -1$
$\overline{a} \cdot \overline{c} = -\frac{1}{4}$
કારણ કે $\overline{a} \cdot \overline{c} = |\overline{a}||\overline{c}| \cos \theta = \cos \theta$,તેથી $\cos \theta = -\frac{1}{4}$.
ત્યારબાદ $\sin \theta = \sqrt{1 - \cos^2 \theta} = \sqrt{1 - (-\frac{1}{4})^2} = \sqrt{1 - \frac{1}{16}} = \sqrt{\frac{15}{16}} = \frac{\sqrt{15}}{4}$.
અંતે,$|\overline{a} \times \overline{c}| = |\overline{a}||\overline{c}| \sin \theta = (1)(1) \frac{\sqrt{15}}{4} = \frac{\sqrt{15}}{4}$.
515
EasyMCQ
કોઈપણ બે શૂન્યતર સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માટે,$(a \vec{b} + b \vec{a}) \cdot (a \vec{b} - b \vec{a})$ ની કિંમત શું થાય?
A
$2|\vec{b}|^2$
B
$0$
C
$|\vec{a}|^2$
D
$|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $(a \vec{b} + b \vec{a}) \cdot (a \vec{b} - b \vec{a})$ છે.
અદિશ ગુણાકારના વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$= (a \vec{b}) \cdot (a \vec{b}) - (a \vec{b}) \cdot (b \vec{a}) + (b \vec{a}) \cdot (a \vec{b}) - (b \vec{a}) \cdot (b \vec{a})$
$= a^2 (\vec{b} \cdot \vec{b}) - ab (\vec{b} \cdot \vec{a}) + ab (\vec{a} \cdot \vec{b}) - b^2 (\vec{a} \cdot \vec{a})$
અદિશ ગુણાકાર ક્રમનો નિયમ પાળે છે,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{b} = \vec{b} \cdot \vec{a}$,જેથી વચ્ચેના પદો ઉડી જશે:
$= a^2 |\vec{b}|^2 - b^2 |\vec{a}|^2$
જો $a = |\vec{a}|$ અને $b = |\vec{b}|$ હોય,તો:
$= |\vec{a}|^2 |\vec{b}|^2 - |\vec{b}|^2 |\vec{a}|^2 = 0$.
516
EasyMCQ
જો $|\vec{a}|=\sqrt{26}$,$|\vec{b}|=7$ અને $|\vec{a} \times \vec{b}|=35$ હોય,તો $\vec{a} \cdot \vec{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$7 \sqrt{26}$
B
$7$
C
$\frac{\sqrt{26}}{7}$
D
$\frac{7}{\sqrt{26}}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}| |\vec{b}| \sin \theta$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $35 = \sqrt{26} \times 7 \times \sin \theta$.
$\sin \theta = \frac{35}{7 \sqrt{26}} = \frac{5}{\sqrt{26}}$.
કારણ કે $\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta$,તેથી $\cos^2 \theta = 1 - \frac{25}{26} = \frac{1}{26}$.
આમ,$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{26}}$ (ધારો કે $\theta$ લઘુકોણ છે).
હવે,અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \sqrt{26} \times 7 \times \frac{1}{\sqrt{26}} = 7$.
517
EasyMCQ
જો સદિશો $\vec{a} = 2\lambda^2 \hat{i} + 4\lambda \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = 7\hat{i} - 2\hat{j} + \lambda \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો ગુરુકોણ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમતો કયા અંતરાલમાં હશે?
A
$\left(\frac{1}{2}, \infty\right)$
B
$\left[0, \frac{1}{2}\right]$
C
$\left(0, \frac{1}{2}\right)$
D
$(-\infty, 0)$

Solution

(C) બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો ગુરુકોણ હોય જો અને માત્ર જો તેમનો અદિશ ગુણાકાર (dot product) ઋણ હોય,એટલે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} < 0$.
આપેલ છે કે $\vec{a} = 2\lambda^2 \hat{i} + 4\lambda \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = 7\hat{i} - 2\hat{j} + \lambda \hat{k}$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2\lambda^2)(7) + (4\lambda)(-2) + (1)(\lambda) < 0$
$\Rightarrow 14\lambda^2 - 8\lambda + \lambda < 0$
$\Rightarrow 14\lambda^2 - 7\lambda < 0$
$\Rightarrow 7\lambda(2\lambda - 1) < 0$
આ અસમતાને ઉકેલવા માટે,આપણે ક્રાંતિક બિંદુઓ $\lambda = 0$ અને $\lambda = \frac{1}{2}$ મેળવીએ છીએ.
અંતરાલોની ચકાસણી કરતા,પદાવલિ $7\lambda(2\lambda - 1)$ એ $\lambda \in \left(0, \frac{1}{2}\right)$ માટે ઋણ છે.
આમ,$\lambda$ ની કિંમતો $\left(0, \frac{1}{2}\right)$ માં રહેલી છે.
Solution diagram
518
DifficultMCQ
જો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ ત્રણ એકમ સદિશો છે કે જેથી $|\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}|=1$ અને $\bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે. જો $\bar{a}$ એ $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ સાથે અનુક્રમે $\alpha$ અને $\beta$ ખૂણા બનાવે છે,તો $\cos \alpha+\cos \beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$-2$
C
$4$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\bar{a}| = |\bar{b}| = |\bar{c}| = 1$.
આપણને $|\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}|=1$ આપેલ છે. બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$|\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}|^2 = 1^2$
$|\bar{a}|^2+|\bar{b}|^2+|\bar{c}|^2+2(\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{b} \cdot \bar{c} + \bar{c} \cdot \bar{a}) = 1$
કારણ કે $\bar{b} \perp \bar{c}$,તેથી $\bar{b} \cdot \bar{c} = 0$.
વળી,$\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}||\bar{b}| \cos \alpha = \cos \alpha$ અને $\bar{a} \cdot \bar{c} = |\bar{a}||\bar{c}| \cos \beta = \cos \beta$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$1+1+1+2(\cos \alpha + 0 + \cos \beta) = 1$
$3 + 2(\cos \alpha + \cos \beta) = 1$
$2(\cos \alpha + \cos \beta) = 1 - 3$
$2(\cos \alpha + \cos \beta) = -2$
$\cos \alpha + \cos \beta = -1$
519
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ ત્રણ સદિશો છે. $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં રહેલો સદિશ $\vec{V}$,જેનો $\vec{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,તે શોધો.
A
$\hat{i}+3\hat{j}-3\hat{k}$
B
$3\hat{i}-\hat{j}+3\hat{k}$
C
$\hat{i}-3\hat{j}+3\hat{k}$
D
$-3\hat{i}-3\hat{j}-\hat{k}$

Solution

(B) $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં રહેલા કોઈપણ સદિશ $\vec{V}$ ને આ રીતે લખી શકાય: $\vec{V} = \vec{a} + \lambda\vec{b}$.
$\vec{V} = (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) + \lambda(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}) = (1+\lambda)\hat{i} + (1-\lambda)\hat{j} + (1+\lambda)\hat{k}$.
$\vec{V}$ નો $\vec{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\vec{V} \cdot \vec{c}}{|\vec{c}|} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ છે.
અહીં $\vec{c} = \hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ હોવાથી,$|\vec{c}| = \sqrt{1^2 + (-1)^2 + (-1)^2} = \sqrt{3}$.
તેથી,$\frac{\vec{V} \cdot \vec{c}}{\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}} \Rightarrow \vec{V} \cdot \vec{c} = 1$.
$((1+\lambda)\hat{i} + (1-\lambda)\hat{j} + (1+\lambda)\hat{k}) \cdot (\hat{i}-\hat{j}-\hat{k}) = 1$.
$(1+\lambda) - (1-\lambda) - (1+\lambda) = 1$.
$1 + \lambda - 1 + \lambda - 1 - \lambda = 1$.
$\lambda - 1 = 1 \Rightarrow \lambda = 2$.
$\lambda = 2$ ની કિંમત $\vec{V}$ માં મૂકતા:
$\vec{V} = (1+2)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (1+2)\hat{k} = 3\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$.
520
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ બે સદિશો છે. જો $\vec{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\vec{b} \times \vec{c}=\vec{b} \times \vec{a}$ અને $\vec{c} \cdot \vec{a}=0$ થાય,તો $\vec{c} \cdot \vec{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{1}{2}$
B
$-\frac{3}{2}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{b} \times \vec{c} = \vec{b} \times \vec{a}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{b} \times (\vec{c} - \vec{a}) = \vec{0}$.
તેથી,$\vec{c} - \vec{a} = \lambda \vec{b}$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે,તેથી $\vec{c} = \vec{a} + \lambda \vec{b}$.
આપેલ છે કે $\vec{c} \cdot \vec{a} = 0$,તેથી $(\vec{a} + \lambda \vec{b}) \cdot \vec{a} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{a} + \lambda (\vec{b} \cdot \vec{a}) = 0$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$\vec{a} \cdot \vec{a} = (1)^2 + (-2)^2 + (1)^2 = 1 + 4 + 1 = 6$.
$\vec{b} \cdot \vec{a} = (1)(1) + (-1)(-2) + (1)(1) = 1 + 2 + 1 = 4$.
આ કિંમતો મૂકતા: $6 + \lambda(4) = 0 \Rightarrow 4\lambda = -6 \Rightarrow \lambda = -\frac{3}{2}$.
હવે,$\vec{c} \cdot \vec{b} = (\vec{a} + \lambda \vec{b}) \cdot \vec{b} = \vec{a} \cdot \vec{b} + \lambda (\vec{b} \cdot \vec{b})$.
$\vec{b} \cdot \vec{b} = (1)^2 + (-1)^2 + (1)^2 = 3$.
$\vec{c} \cdot \vec{b} = 4 + (-\frac{3}{2})(3) = 4 - \frac{9}{2} = -\frac{1}{2}$.
521
MediumMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ ત્રણ સદિશો હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં આવેલ સદિશ $\vec{r}$,જેનો $\vec{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,તે નીચે મુજબ છે:
A
$(2t-1)\hat{i}-\hat{j}+(2t+1)\hat{k}, \forall t \in R$
B
$(2t+1)\hat{i}-\hat{j}+(2t+1)\hat{k}, \forall t \in R$
C
$(2t-1)\hat{i}-\hat{j}+(2t-1)\hat{k}, \forall t \in R$
D
$(2t+1)\hat{i}-\hat{j}+(2t-1)\hat{k}, \forall t \in R$

Solution

(B) સદિશ $\vec{r}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલમાં હોવાથી,આપણે $\vec{r} = t\vec{a} + u\vec{b}$ લખી શકીએ,જ્યાં $t$ અને $u$ અદિશ છે.
$\vec{r} = t(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) + u(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}) = (t+u)\hat{i} + (t-u)\hat{j} + (t+u)\hat{k} \dots (i)$
આપેલ છે કે $\vec{r}$ નો $\vec{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{1}{\sqrt{3}}$ છે,તેથી $\frac{\vec{r} \cdot \vec{c}}{|\vec{c}|} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
$|\vec{c}| = \sqrt{1^2 + (-1)^2 + (-1)^2} = \sqrt{3}$.
$\vec{r} \cdot \vec{c} = (t+u)(1) + (t-u)(-1) + (t+u)(-1) = t+u - t+u - t-u = u-t$.
તેથી,$\frac{u-t}{\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}} \Rightarrow u-t = 1 \Rightarrow u = t+1$.
સમીકરણ $(i)$ માં $u = t+1$ મૂકતા:
$\vec{r} = (t + t + 1)\hat{i} + (t - (t + 1))\hat{j} + (t + t + 1)\hat{k}$
$\vec{r} = (2t+1)\hat{i} - \hat{j} + (2t+1)\hat{k}$.
522
EasyMCQ
ત્રણ સદિશો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ આપેલ છે,જેમાંથી બે સમરેખ છે. જો $\bar{a}+\bar{b}$ એ $\bar{c}$ સાથે સમરેખ હોય અને $\bar{b}+\bar{c}$ એ $\bar{a}$ સાથે સમરેખ હોય,અને $|\bar{a}|=|\bar{b}|=|\bar{c}|=\sqrt{2}$ હોય,તો $\bar{a} \cdot \bar{b}+\bar{b} \cdot \bar{c}+\bar{c} \cdot \bar{a}=$
A
$5$
B
$-3$
C
$3$
D
$-1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a}+\vec{b} = \lambda \vec{c} \quad \dots(i)$ અને $\vec{b}+\vec{c} = \mu \vec{a} \quad \dots(ii)$.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા,આપણને મળે $\vec{a}-\vec{c} = \lambda \vec{c} - \mu \vec{a}$.
પદોને ગોઠવતા,$(1+\mu)\vec{a} = (1+\lambda)\vec{c}$.
બે સદિશો સમરેખ હોવાથી,ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સમરેખ છે,તેથી $\vec{b} = k\vec{a}$.
$|\vec{a}|=|\vec{b}|=|\vec{c}|=\sqrt{2}$ આપેલ હોવાથી,$|k\vec{a}| = |\vec{a}| \Rightarrow |k|=1$,તેથી $k=1$ અથવા $k=-1$.
જો $k=1$ હોય,તો $\vec{b}=\vec{a}$,તેથી $\vec{a}+\vec{a} = 2\vec{a}$ એ $\vec{c}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી $\vec{c} = \pm \vec{a}$.
જો $\vec{c} = -\vec{a}$ હોય,તો $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c} = \vec{a}+\vec{a}-\vec{a} = \vec{a} \neq 0$. જોકે,સમરેખતાની શરતો પરથી $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=0$ મળે છે.
$|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|^2 = |\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2+2(\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a})$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
$\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=0$ હોવાથી,$0 = 2+2+2+2(\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a})$.
તેથી,$2(\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a}) = -6$.
આમ,$\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a} = -3$.
523
EasyMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $|\vec{a}|=|\vec{b}|=\sqrt{2}$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b}=-1$ થાય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{3 \pi}{4}$
B
$\frac{5 \pi}{6}$
C
$\frac{5 \pi}{9}$
D
$\frac{2 \pi}{3}$

Solution

(D) બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર: $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ છે.
અહીં આપેલ છે કે $|\vec{a}| = \sqrt{2}$,$|\vec{b}| = \sqrt{2}$,અને $\vec{a} \cdot \vec{b} = -1$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\cos \theta = \frac{-1}{\sqrt{2} \times \sqrt{2}} = \frac{-1}{2}$.
તેથી,$\cos \theta = -\frac{1}{2}$ હોવાથી,ખૂણો $\theta = \cos^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right) = \frac{2\pi}{3}$ થાય.
524
EasyMCQ
જો $|\bar{a}|=\sqrt{26}$,$|\bar{b}|=7$,અને $|\bar{a} \times \bar{b}|=35$ હોય,તો $\bar{a} \cdot \bar{b}=$
A
$\pm 5 \sqrt{26}$
B
$\pm \sqrt{26}$
C
$\pm 7$
D
$\pm 7 \sqrt{26}$

Solution

(C) આપેલ છે: $|\vec{a}| = \sqrt{26}$,$|\vec{b}| = 7$,અને $|\vec{a} \times \vec{b}| = 35$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}| |\vec{b}| \sin \theta$.
કિંમતો મૂકતા: $35 = \sqrt{26} \times 7 \times \sin \theta$.
$\sin \theta = \frac{35}{7 \sqrt{26}} = \frac{5}{\sqrt{26}}$.
નિત્યસમ $\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos^2 \theta = 1 - (\frac{5}{\sqrt{26}})^2 = 1 - \frac{25}{26} = \frac{1}{26}$.
તેથી,$\cos \theta = \pm \frac{1}{\sqrt{26}}$.
હવે,અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \sqrt{26} \times 7 \times (\pm \frac{1}{\sqrt{26}}) = \pm 7$.
525
MediumMCQ
જો $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=5$ અને $|\vec{c}|=7$ તથા $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$ હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે $\vec{a}+\vec{b}=-\vec{c}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\vec{a}+\vec{b}|^2 = |-\vec{c}|^2$,જેનો અર્થ થાય છે $|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = |\vec{c}|^2$.
આપેલ મૂલ્યો $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=5, |\vec{c}|=7$ મૂકતા:
$3^2+5^2+2|\vec{a}||\vec{b}| \cos \theta = 7^2$,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$9+25+2(3)(5) \cos \theta = 49$.
$34+30 \cos \theta = 49$.
$30 \cos \theta = 49-34 = 15$.
$\cos \theta = \frac{15}{30} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$ મળે છે.
526
MediumMCQ
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એવા સદિશો હોય કે જેથી $|\bar{a}+\bar{b}|=\sqrt{29}$ અને $\bar{a} \times(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k})=(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}) \times \bar{b}$ થાય,તો $(\bar{a}+\bar{b}) \cdot(-7 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})$ ની શક્ય કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$0$
C
$1$
D
$8$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a} \times(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k})=(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}) \times \vec{b}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{u} \times \vec{v} = -\vec{v} \times \vec{u}$,તેથી $(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}) \times \vec{b} = -\vec{b} \times (2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k})$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને મળે $\vec{a} \times(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}) + \vec{b} \times(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}) = \vec{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે $(\vec{a}+\vec{b}) \times(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}) = \vec{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $(\vec{a}+\vec{b})$ એ $(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k})$ ને સમાંતર છે.
ધારો કે $\vec{a}+\vec{b} = \lambda(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k})$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
બંને બાજુ માન લેતા,$|\vec{a}+\vec{b}| = |\lambda| \sqrt{2^2+3^2+4^2} = |\lambda| \sqrt{4+9+16} = |\lambda| \sqrt{29}$.
આપેલ છે કે $|\vec{a}+\vec{b}| = \sqrt{29}$,તેથી $|\lambda| \sqrt{29} = \sqrt{29}$,જે આપે છે $\lambda = \pm 1$.
આમ,$\vec{a}+\vec{b} = \pm(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k})$.
હવે,અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $(\vec{a}+\vec{b}) \cdot(-7 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}) = \pm(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}) \cdot(-7 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})$.
$= \pm((2)(-7) + (3)(2) + (4)(3)) = \pm(-14 + 6 + 12) = \pm 4$.
તેથી,એક શક્ય કિંમત $4$ છે.
527
EasyMCQ
જો સદિશો $\vec{a}=2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\vec{b}=-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{c}=3 \hat{i}+\hat{j}$ એવા હોય કે જેથી $(\vec{a}+\lambda \vec{b})$ એ $\vec{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
-$8$
B
$10$
C
$8$
D
$\frac{8}{3}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $(\vec{a}+\lambda \vec{b})$ એ $\vec{c}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(\vec{a}+\lambda \vec{b}) \cdot \vec{c} = 0$
સૌ પ્રથમ,$(\vec{a}+\lambda \vec{b})$ ની ગણતરી કરીએ:
$\vec{a}+\lambda \vec{b} = (2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}) + \lambda(-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}) = (2-\lambda) \hat{i} + (2+2\lambda) \hat{j} + (3+\lambda) \hat{k}$
હવે,$\vec{c} = 3 \hat{i} + \hat{j} + 0 \hat{k}$ સાથે અદિશ ગુણાકાર લેતા:
$((2-\lambda) \hat{i} + (2+2\lambda) \hat{j} + (3+\lambda) \hat{k}) \cdot (3 \hat{i} + \hat{j} + 0 \hat{k}) = 0$
$3(2-\lambda) + 1(2+2\lambda) + 0(3+\lambda) = 0$
$6 - 3\lambda + 2 + 2\lambda = 0$
$8 - \lambda = 0$
$\lambda = 8$
528
MediumMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$ થાય,તો $\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$\frac{-1}{2}$
C
$2$
D
$\frac{-3}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = 1$.
વળી,$\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$.
સમીકરણની બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે છે:
$|\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}|^2 = |\vec{0}|^2$
$(\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) \cdot (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) = 0$
$|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$
$|\vec{a}| = 1, |\vec{b}| = 1, |\vec{c}| = 1$ કિંમતો મૂકતા:
$1^2 + 1^2 + 1^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$
$3 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$
$2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = -3$
$\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a} = -\frac{3}{2}$
529
MediumMCQ
ધારો કે $O$ એ ઉગમબિંદુ છે અને $PQR$ એ એક સ્વૈચ્છિક ત્રિકોણ છે. જો બિંદુ $S$ એ શરત $\overrightarrow{OP} \cdot \overrightarrow{OQ} + \overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OS} = \overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OP} + \overrightarrow{OQ} \cdot \overrightarrow{OS} = \overrightarrow{OQ} \cdot \overrightarrow{OR} + \overrightarrow{OP} \cdot \overrightarrow{OS}$ નું પાલન કરે છે,તો બિંદુ $S$ એ:
A
અંતઃકેન્દ્ર છે.
B
મધ્યકેન્દ્ર છે.
C
લંબકેન્દ્ર છે.
D
પરિકેન્દ્ર છે.

Solution

(C) આપેલ શરત: $\overrightarrow{OP} \cdot \overrightarrow{OQ} + \overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OS} = \overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OP} + \overrightarrow{OQ} \cdot \overrightarrow{OS} = \overrightarrow{OQ} \cdot \overrightarrow{OR} + \overrightarrow{OP} \cdot \overrightarrow{OS}$.
પ્રથમ સમાનતા ધ્યાનમાં લો: $\overrightarrow{OP} \cdot \overrightarrow{OQ} + \overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OS} = \overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OP} + \overrightarrow{OQ} \cdot \overrightarrow{OS}$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા: $\overrightarrow{OP} \cdot \overrightarrow{OQ} - \overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OP} = \overrightarrow{OQ} \cdot \overrightarrow{OS} - \overrightarrow{OR} \cdot \overrightarrow{OS}$.
સામાન્ય સદિશોને બહાર કાઢતા: $\overrightarrow{OP} \cdot (\overrightarrow{OQ} - \overrightarrow{OR}) = \overrightarrow{OS} \cdot (\overrightarrow{OQ} - \overrightarrow{OR})$.
આનો અર્થ એ છે કે: $(\overrightarrow{OP} - \overrightarrow{OS}) \cdot (\overrightarrow{OQ} - \overrightarrow{OR}) = 0$.
કારણ કે $\overrightarrow{OP} - \overrightarrow{OS} = \overrightarrow{SP}$ અને $\overrightarrow{OQ} - \overrightarrow{OR} = \overrightarrow{RQ}$,તેથી આપણને $\overrightarrow{SP} \cdot \overrightarrow{RQ} = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\overrightarrow{PS} \perp \overrightarrow{QR}$.
તે જ રીતે,સમાનતાના અન્ય ભાગોને ધ્યાનમાં લેતા,આપણને $\overrightarrow{QS} \perp \overrightarrow{PR}$ અને $\overrightarrow{RS} \perp \overrightarrow{PQ}$ મળે છે.
જેથી $S$ એ ત્રિકોણ $PQR$ ના વેધનું છેદબિંદુ છે,તેથી $S$ એ લંબકેન્દ્ર છે.
530
EasyMCQ
જો $|\vec{a}|=5, |\vec{b}|=13$ અને $|\vec{a} \times \vec{b}|=25$ હોય. જો $\frac{\pi}{2} < \theta < \pi$ હોય,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે,તો $\vec{a} \cdot \vec{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
-$60$
B
-$30$
C
$60$
D
$30$

Solution

(A) આપણને આપેલ છે કે $|\vec{a}|=5$,$|\vec{b}|=13$,અને $|\vec{a} \times \vec{b}|=25$.
સૂત્ર $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}| |\vec{b}| \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$25 = 5 \times 13 \sin \theta$
$25 = 65 \sin \theta$
$\sin \theta = \frac{25}{65} = \frac{5}{13}$.
કારણ કે $\frac{\pi}{2} < \theta < \pi$,ખૂણો $\theta$ બીજા ચરણમાં છે,જ્યાં $\cos \theta$ ઋણ હોય છે.
$\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos \theta = -\sqrt{1 - (\frac{5}{13})^2} = -\sqrt{1 - \frac{25}{169}} = -\sqrt{\frac{144}{169}} = -\frac{12}{13}$.
હવે,ડોટ પ્રોડક્ટ $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$ છે:
$\vec{a} \cdot \vec{b} = 5 \times 13 \times (-\frac{12}{13}) = -60$.
531
MediumMCQ
$\overline{PQ}$ નો $\overline{AB}$ પરનો સદિશ પ્રક્ષેપ શોધો,જ્યાં $P \equiv (-2, 1, 3)$,$Q \equiv (3, 2, 5)$,$A \equiv (4, -3, 5)$ અને $B \equiv (7, -5, -1)$ છે.
A
$\frac{1}{49}(3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 6 \hat{k})$
B
$\frac{1}{7}(3 \hat{i} - 2 \hat{j} + 6 \hat{k})$
C
$(3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 6 \hat{k})$
D
$\frac{1}{7}(3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 6 \hat{k})$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overline{PQ}$ અને $\overline{AB}$ શોધીએ:
$\overline{PQ} = (3 - (-2)) \hat{i} + (2 - 1) \hat{j} + (5 - 3) \hat{k} = 5 \hat{i} + \hat{j} + 2 \hat{k}$
$\overline{AB} = (7 - 4) \hat{i} + (-5 - (-3)) \hat{j} + (-1 - 5) \hat{k} = 3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 6 \hat{k}$
$\overline{PQ}$ નો $\overline{AB}$ પરનો સદિશ પ્રક્ષેપ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\text{સદિશ પ્રક્ષેપ} = \frac{(\overline{PQ} \cdot \overline{AB}) \overline{AB}}{|\overline{AB}|^2}$
અદિશ ગુણાકાર $\overline{PQ} \cdot \overline{AB}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\overline{PQ} \cdot \overline{AB} = (5)(3) + (1)(-2) + (2)(-6) = 15 - 2 - 12 = 1$
માનાંકનો વર્ગ $|\overline{AB}|^2$ ની ગણતરી કરીએ:
$|\overline{AB}|^2 = 3^2 + (-2)^2 + (-6)^2 = 9 + 4 + 36 = 49$
આમ,સદિશ પ્રક્ષેપ:
$\frac{1}{49}(3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 6 \hat{k})$ છે.
532
MediumMCQ
જો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ ત્રણ સદિશો હોય જે અનુક્રમે $\bar{b}+\bar{c}, \bar{c}+\bar{a}$ અને $\bar{a}+\bar{b}$ ને લંબ હોય,અને $|\bar{a}|=2, |\bar{b}|=3, |\bar{c}|=4$ હોય,તો $|\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}|=$
A
$29$
B
$3$
C
$9$
D
$\sqrt{29}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\bar{a}$ એ $\bar{b}+\bar{c}$ ને લંબ છે,$\bar{b}$ એ $\bar{c}+\bar{a}$ ને લંબ છે,અને $\bar{c}$ એ $\bar{a}+\bar{b}$ ને લંબ છે.
તેથી,આપણી પાસે છે:
$\bar{a} \cdot (\bar{b} + \bar{c}) = 0 \implies \bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{a} \cdot \bar{c} = 0 \quad (1)$
$\bar{b} \cdot (\bar{c} + \bar{a}) = 0 \implies \bar{b} \cdot \bar{c} + \bar{b} \cdot \bar{a} = 0 \quad (2)$
$\bar{c} \cdot (\bar{a} + \bar{b}) = 0 \implies \bar{c} \cdot \bar{a} + \bar{c} \cdot \bar{b} = 0 \quad (3)$
સમીકરણો $(1), (2)$ અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા:
$2(\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{b} \cdot \bar{c} + \bar{c} \cdot \bar{a}) = 0 \implies \bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{b} \cdot \bar{c} + \bar{c} \cdot \bar{a} = 0$.
હવે,સરવાળાના માનનો વર્ગ ધ્યાનમાં લો:
$|\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}|^2 = |\bar{a}|^2 + |\bar{b}|^2 + |\bar{c}|^2 + 2(\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{b} \cdot \bar{c} + \bar{c} \cdot \bar{a})$.
આપેલ કિંમતો $|\bar{a}|=2, |\bar{b}|=3, |\bar{c}|=4$ અને ડોટ પ્રોડક્ટના સરવાળા માટે $0$ મૂકતા:
$|\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}|^2 = 2^2 + 3^2 + 4^2 + 2(0) = 4 + 9 + 16 = 29$.
આમ,$|\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}| = \sqrt{29}$.
533
MediumMCQ
$\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એવા સદિશો છે કે જેથી $|\bar{a}| = 5, |\bar{b}| = 4, |\bar{c}| = 3$ અને દરેક બાકીના બેના સરવાળાને લંબ છે,તો $|\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}|^2 = $
A
$60$
B
$12$
C
$47$
D
$50$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\bar{a} \cdot (\bar{b} + \bar{c}) = 0$,$\bar{b} \cdot (\bar{c} + \bar{a}) = 0$,અને $\bar{c} \cdot (\bar{a} + \bar{b}) = 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે છે:
$\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{a} \cdot \bar{c} = 0$ . . . $(1)$
$\bar{b} \cdot \bar{c} + \bar{b} \cdot \bar{a} = 0$ . . . $(2)$
$\bar{c} \cdot \bar{a} + \bar{c} \cdot \bar{b} = 0$ . . . $(3)$
સમીકરણો $(1)$,$(2)$,અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$2(\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{b} \cdot \bar{c} + \bar{c} \cdot \bar{a}) = 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}|^2 = |\bar{a}|^2 + |\bar{b}|^2 + |\bar{c}|^2 + 2(\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{b} \cdot \bar{c} + \bar{c} \cdot \bar{a})$.
આપેલ કિંમતો $|\bar{a}| = 5, |\bar{b}| = 4, |\bar{c}| = 3$ અને ડોટ ગુણાકારનો સરવાળો $0$ મૂકતા:
$|\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}|^2 = (5)^2 + (4)^2 + (3)^2 + 0 = 25 + 16 + 9 = 50$.
534
DifficultMCQ
જો સદિશો $\bar{a}=2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\bar{b}=-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$,અને $\bar{c}=-3 \hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$ એવા હોય કે જેથી $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda=$
A
$-\frac{2}{7}$
B
$14$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\bar{a}=2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\bar{b}=-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$,અને $\bar{c}=-3 \hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશ $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ શોધીએ:
$\bar{a}+\lambda \bar{b} = (2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}) + \lambda(-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}) = (2-\lambda) \hat{i} + (2+2\lambda) \hat{j} + (3+\lambda) \hat{k}$.
કારણ કે $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર (dot product) શૂન્ય થવો જોઈએ:
$(\bar{a}+\lambda \bar{b}) \cdot \bar{c} = 0$.
ઘટકોને મૂકતા:
$((2-\lambda) \hat{i} + (2+2\lambda) \hat{j} + (3+\lambda) \hat{k}) \cdot (-3 \hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}) = 0$.
$(2-\lambda)(-3) + (2+2\lambda)(1) + (3+\lambda)(2) = 0$.
$-6 + 3\lambda + 2 + 2\lambda + 6 + 2\lambda = 0$.
$7\lambda + 2 = 0$.
$7\lambda = -2$.
$\lambda = -\frac{2}{7}$.
535
EasyMCQ
જો $|\bar{a} \times \bar{b}|^2+(\bar{a} \cdot \bar{b})^2=144$ અને $|\bar{a}|=4$ હોય,તો $|\bar{b}|=$
A
$8$
B
$12$
C
$3$
D
$16$

Solution

(C) આપણને નિત્યસમ $|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + (\bar{a} \cdot \bar{b})^2 = |\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2$ આપેલ છે.
આપેલ છે કે $|\bar{a} \times \bar{b}|^2 + (\bar{a} \cdot \bar{b})^2 = 144$,તેથી $|\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2 = 144$ થાય.
અહીં $|\bar{a}| = 4$ હોવાથી,$|\bar{a}|^2 = 16$ થાય.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $16 |\bar{b}|^2 = 144$ મળે છે.
બંને બાજુ $16$ વડે ભાગતા,$|\bar{b}|^2 = \frac{144}{16} = 9$ મળે છે.
વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $|\bar{b}| = 3$ મળે છે.
536
EasyMCQ
જો $\frac{\pi}{2} < \theta \leq \pi$ અને $|\overline{a}|=5, |\overline{b}|=13, |\overline{a} \times \overline{b}|=25$ હોય,તો $\overline{a} \cdot \overline{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
-$12$
B
$60$
C
-$60$
D
-$13$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|\overline{a} \times \overline{b}| = |\overline{a}| |\overline{b}| \sin \theta = 25$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા,$(5)(13) \sin \theta = 25$.
તેથી,$65 \sin \theta = 25$,જેનો અર્થ છે કે $\sin \theta = \frac{25}{65} = \frac{5}{13}$.
કારણ કે $\frac{\pi}{2} < \theta \leq \pi$,$\theta$ બીજા ચરણમાં છે જ્યાં $\cos \theta$ ઋણ હોય છે.
$\cos \theta = -\sqrt{1 - \sin^2 \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\cos \theta = -\sqrt{1 - (\frac{5}{13})^2} = -\sqrt{1 - \frac{25}{169}} = -\sqrt{\frac{144}{169}} = -\frac{12}{13}$.
હવે,ડોટ પ્રોડક્ટ $\overline{a} \cdot \overline{b} = |\overline{a}| |\overline{b}| \cos \theta$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\overline{a} \cdot \overline{b} = (5)(13) \left(-\frac{12}{13}\right) = -60$.
537
EasyMCQ
જો $\bar{a}=\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k}$,$\bar{b}=3 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$,$\bar{c}=\hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda=$
A
-$2$
B
$4$
C
-$4$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{a}=\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k}$,$\bar{b}=3 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$,અને $\bar{c}=\hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}$.
પ્રથમ,$\bar{a}+\lambda \bar{b}$ ની ગણતરી કરો:
$\bar{a}+\lambda \bar{b} = (\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k}) + \lambda(3 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k})$
$= (1+3 \lambda) \hat{i} + (2-\lambda) \hat{j} + (-3+2 \lambda) \hat{k}$.
કારણ કે $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ:
$(\bar{a}+\lambda \bar{b}) \cdot \bar{c} = 0$
$((1+3 \lambda) \hat{i} + (2-\lambda) \hat{j} + (-3+2 \lambda) \hat{k}) \cdot (\hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}) = 0$
$(1+3 \lambda)(1) + (2-\lambda)(3) + (-3+2 \lambda)(1) = 0$
$1 + 3 \lambda + 6 - 3 \lambda - 3 + 2 \lambda = 0$
$4 + 2 \lambda = 0$
$2 \lambda = -4$
$\lambda = -2$.
538
EasyMCQ
જો $\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}=\overline{0}$ હોય અને $|\overline{a}|=3, |\overline{b}|=5$ તથા $|\overline{c}|=7$ હોય,તો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{4 \pi}{3}$
C
$\frac{2 \pi}{3}$
D
$\pi$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}=\overline{0}$.
આને આપણે $\overline{a}+\overline{b}=-\overline{c}$ તરીકે લખી શકીએ.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\overline{a}+\overline{b}|^2 = |-\overline{c}|^2$,જેનો અર્થ છે કે $|\overline{a}+\overline{b}|^2 = |\overline{c}|^2$.
ડાબી બાજુને ડોટ પ્રોડક્ટના ગુણધર્મ $|\overline{u}+\overline{v}|^2 = |\overline{u}|^2 + |\overline{v}|^2 + 2|\overline{u}||\overline{v}| \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરીને વિસ્તૃત કરતા:
$|\overline{a}|^2 + |\overline{b}|^2 + 2|\overline{a}||\overline{b}| \cos \theta = |\overline{c}|^2$.
આપેલ કિંમતો $|\overline{a}|=3, |\overline{b}|=5, |\overline{c}|=7$ મૂકતા:
$3^2 + 5^2 + 2(3)(5) \cos \theta = 7^2$.
$9 + 25 + 30 \cos \theta = 49$.
$34 + 30 \cos \theta = 49$.
$30 \cos \theta = 49 - 34 = 15$.
$\cos \theta = \frac{15}{30} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{1}{2}$ હોવાથી,ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{3}$ થાય.
539
EasyMCQ
જો $|\vec{a}|=4$ અને $|\vec{b}|=5$ હોય,તો $k$ ની કઈ કિંમતો માટે $\vec{a}+k \vec{b}$ એ $\vec{a}-k \vec{b}$ ને લંબ થાય?
A
$\pm \frac{5}{4}$
B
$\pm \frac{2}{5}$
C
$\pm \frac{16}{25}$
D
$\pm \frac{4}{5}$

Solution

(D) બે સદિશો પરસ્પર લંબ હોય તો તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
આપેલ છે કે $(\vec{a}+k \vec{b}) \perp (\vec{a}-k \vec{b})$,તેથી:
$(\vec{a}+k \vec{b}) \cdot (\vec{a}-k \vec{b}) = 0$
$|\vec{a}|^2 - k^2 |\vec{b}|^2 = 0$
આપેલ કિંમતો $|\vec{a}|=4$ અને $|\vec{b}|=5$ મૂકતા:
$(4)^2 - k^2 (5)^2 = 0$
$16 - 25k^2 = 0$
$25k^2 = 16$
$k^2 = \frac{16}{25}$
$k = \pm \frac{4}{5}$
540
MediumMCQ
જો $\hat{a}$ એક એકમ સદિશ હોય કે જેથી $(\bar{x}-\hat{a}) \cdot (\bar{x}+\hat{a}) = 8$ થાય,તો $|\bar{x}| = $
A
$\pm 3$
B
$2 \sqrt{2}$
C
$3$
D
$\pm \sqrt{7}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\hat{a}$ એક એકમ સદિશ છે,તેથી $|\hat{a}| = 1$ થાય.
અદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$( \bar{x} - \hat{a} ) \cdot ( \bar{x} + \hat{a} ) = |\bar{x}|^2 - |\hat{a}|^2$.
આપેલ કિંમત મૂકતા: $|\bar{x}|^2 - |\hat{a}|^2 = 8$.
કારણ કે $|\hat{a}| = 1$,તેથી $|\bar{x}|^2 - 1^2 = 8$.
$|\bar{x}|^2 - 1 = 8$.
$|\bar{x}|^2 = 9$.
સદિશનું માન હંમેશા અ-ઋણ હોવાથી,$|\bar{x}| = 3$ મળે.
541
MediumMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$,$\vec{b}=-\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{c}=3\hat{i}+\hat{j}$ અને $\vec{a}+\lambda\vec{b}$ એ $\vec{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda=$
A
$5$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}+\lambda\vec{b}$ એ $\vec{c}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ: $(\vec{a}+\lambda\vec{b}) \cdot \vec{c} = 0$.
પ્રથમ,$\vec{a}+\lambda\vec{b}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{a}+\lambda\vec{b} = (\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}) + \lambda(-\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}) = (1-\lambda)\hat{i} + (2+2\lambda)\hat{j} + (3+\lambda)\hat{k}$.
હવે,$\vec{c} = 3\hat{i}+\hat{j}$ સાથે અદિશ ગુણાકાર લેતા:
$((1-\lambda)\hat{i} + (2+2\lambda)\hat{j} + (3+\lambda)\hat{k}) \cdot (3\hat{i}+\hat{j}) = 0$.
$(1-\lambda)(3) + (2+2\lambda)(1) + (3+\lambda)(0) = 0$.
$3 - 3\lambda + 2 + 2\lambda = 0$.
$5 - \lambda = 0$.
તેથી,$\lambda = 5$.
542
EasyMCQ
$\bar{a} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ નો $\bar{b} = 2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$5$
B
$5\sqrt{6}$
C
$\frac{5}{\sqrt{6}}$
D
$\sqrt{6}$

Solution

(C) સદિશ $\bar{a}$ નો સદિશ $\bar{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધવાનું સૂત્ર $\frac{\bar{a} \cdot \bar{b}}{|\bar{b}|}$ છે.
સૌ પ્રથમ,ડોટ ગુણાકાર $\bar{a} \cdot \bar{b} = (1)(2) + (-2)(-1) + (1)(1) = 2 + 2 + 1 = 5$ ગણો.
ત્યારબાદ,સદિશ $\bar{b}$ નું માન $|\bar{b}| = \sqrt{(2)^2 + (-1)^2 + (1)^2} = \sqrt{4 + 1 + 1} = \sqrt{6}$ ગણો.
આમ,પ્રક્ષેપ $\frac{5}{\sqrt{6}}$ થાય છે.
543
EasyMCQ
જો સદિશો $\bar{a}=2 \lambda^2 \hat{i}+4 \lambda \hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{b}=7 \hat{i}-2 \hat{j}+\lambda \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો ગુરુકોણ હોય,તો $\lambda \in$
A
$\left(0, \frac{1}{2}\right]$
B
$\left(0, \frac{1}{2}\right)$
C
$\left[0, \frac{1}{2}\right]$
D
$\left[0, \frac{1}{2}\right)$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\bar{a}=2 \lambda^2 \hat{i}+4 \lambda \hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{b}=7 \hat{i}-2 \hat{j}+\lambda \hat{k}$ છે.
સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ ગુરુકોણ હોવાથી,$\cos \theta < 0$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos \theta = \frac{\bar{a} \cdot \bar{b}}{|\bar{a}| |\bar{b}|}$.
અહીં $|\bar{a}| > 0$ અને $|\bar{b}| > 0$ હોવાથી,$\cos \theta < 0$ માટે $\bar{a} \cdot \bar{b} < 0$ થવું જોઈએ.
અદિશ ગુણાકાર કરતા: $\bar{a} \cdot \bar{b} = (2 \lambda^2)(7) + (4 \lambda)(-2) + (1)(\lambda) = 14 \lambda^2 - 8 \lambda + \lambda = 14 \lambda^2 - 7 \lambda$.
હવે,$14 \lambda^2 - 7 \lambda < 0$.
$7 \lambda (2 \lambda - 1) < 0$.
આ અસમતા ત્યારે જ સાચી ઠરે જ્યારે $\lambda$ એ $0$ અને $\frac{1}{2}$ ની વચ્ચે હોય.
તેથી,$\lambda \in \left(0, \frac{1}{2}\right)$.
544
EasyMCQ
$\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $4\hat{i}-2\hat{j}$,$\hat{i}+4\hat{j}-3\hat{k}$ અને $-\hat{i}+5\hat{j}+\hat{k}$ છે,તો $\angle ABC$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 4\hat{i}-2\hat{j}$,$\vec{b} = \hat{i}+4\hat{j}-3\hat{k}$,અને $\vec{c} = -\hat{i}+5\hat{j}+\hat{k}$ છે.
આપણે $\angle ABC$ શોધવાનો છે,જે સદિશો $\vec{BA}$ અને $\vec{BC}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
સૌ પ્રથમ,$\vec{BA} = \vec{a} - \vec{b} = (4-1)\hat{i} + (-2-4)\hat{j} + (0-(-3))\hat{k} = 3\hat{i} - 6\hat{j} + 3\hat{k}$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$\vec{BC} = \vec{c} - \vec{b} = (-1-1)\hat{i} + (5-4)\hat{j} + (1-(-3))\hat{k} = -2\hat{i} + \hat{j} + 4\hat{k}$ મેળવો.
હવે,તેમનો અદિશ ગુણાકાર $\vec{BA} \cdot \vec{BC} = (3)(-2) + (-6)(1) + (3)(4) = -6 - 6 + 12 = 0$ શોધો.
અહીં $\vec{BA}$ અને $\vec{BC}$ નો અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,આ સદિશો પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$\angle ABC = \frac{\pi}{2}$ થાય.
545
EasyMCQ
જો $\overrightarrow{a} \cdot \hat{i}=4$ હોય,તો $(\overrightarrow{a} \times \hat{j}) \cdot(2 \hat{j}-3 \hat{k})$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$2$
C
$0$
D
$-12$

Solution

(D) અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકારના ગુણધર્મ $(\overrightarrow{A} \times \overrightarrow{B}) \cdot \overrightarrow{C} = \overrightarrow{A} \cdot (\overrightarrow{B} \times \overrightarrow{C})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\overrightarrow{a} \times \hat{j}) \cdot (2 \hat{j} - 3 \hat{k}) = \overrightarrow{a} \cdot \{\hat{j} \times (2 \hat{j} - 3 \hat{k})\}$
$= \overrightarrow{a} \cdot \{2(\hat{j} \times \hat{j}) - 3(\hat{j} \times \hat{k})\}$
કારણ કે $\hat{j} \times \hat{j} = 0$ અને $\hat{j} \times \hat{k} = \hat{i}$ છે:
$= \overrightarrow{a} \cdot \{2(0) - 3(\hat{i})\}$
$= \overrightarrow{a} \cdot (-3 \hat{i})$
$= -3(\overrightarrow{a} \cdot \hat{i})$
આપેલ છે કે $\overrightarrow{a} \cdot \hat{i} = 4$,તેથી કિંમત મૂકતા:
$= -3(4) = -12$
546
EasyMCQ
જો અચળ બળો $2 \hat{i}-5 \hat{j}+6 \hat{k}$ અને $-\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$ એક કણ પર કાર્ય કરે છે, જેના કારણે તે બિંદુ $A(4,-3,-2)$ થી બિંદુ $B(6,1,-3)$ સુધી સ્થાનાંતરિત થાય છે, તો બળો દ્વારા થયેલ કાર્ય કેટલું હશે ($\text{ unit}$ માં)?
A
$15$
B
$9$
C
$-15$
D
$-9$

Solution

(C) પરિણામી બળ $\overrightarrow{F}$ એ વ્યક્તિગત બળોનો સરવાળો છે:
$\overrightarrow{F} = (2 \hat{i}-5 \hat{j}+6 \hat{k}) + (-\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}) = \hat{i}-3 \hat{j}+5 \hat{k}$
સ્થાનાંતર સદિશ $\overrightarrow{d}$ એ $\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{B} - \overrightarrow{A}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\overrightarrow{d} = (6 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}) - (4 \hat{i}-3 \hat{j}-2 \hat{k}) = 2 \hat{i}+4 \hat{j}-\hat{k}$
થયેલ કાર્ય $W$ એ બળ અને સ્થાનાંતર સદિશનો અદિશ ગુણાકાર છે:
$W = \overrightarrow{F} \cdot \overrightarrow{d} = (\hat{i}-3 \hat{j}+5 \hat{k}) \cdot (2 \hat{i}+4 \hat{j}-\hat{k})$
$W = (1)(2) + (-3)(4) + (5)(-1) = 2 - 12 - 5 = -15 \text{ unit}$
547
MediumMCQ
જો $\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}=\overrightarrow{0}$,$|\overrightarrow{a}|=3$,$|\overrightarrow{b}|=5$,અને $|\overrightarrow{c}|=7$ હોય,તો $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\pi / 6$
B
$2 \pi / 3$
C
$5 \pi / 3$
D
$\pi / 3$

Solution

(D) આપેલ છે,$\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}=\overrightarrow{0}$
$\therefore \overrightarrow{c}=-(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે છે:
$|\overrightarrow{c}|^2 = (\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}) \cdot (\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})$
$|\overrightarrow{c}|^2 = |\overrightarrow{a}|^2 + |\overrightarrow{b}|^2 + 2(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b})$
કારણ કે $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = |\overrightarrow{a}||\overrightarrow{b}| \cos \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે:
$|\overrightarrow{c}|^2 = |\overrightarrow{a}|^2 + |\overrightarrow{b}|^2 + 2|\overrightarrow{a}||\overrightarrow{b}| \cos \theta$
આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$7^2 = 3^2 + 5^2 + 2(3)(5) \cos \theta$
$49 = 9 + 25 + 30 \cos \theta$
$49 = 34 + 30 \cos \theta$
$15 = 30 \cos \theta$
$\cos \theta = \frac{15}{30} = \frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.

Vector Algebra — Scalar or Dot product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.