Gujarati

Basic , Modulus and Algebra of vectors Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Basic , Modulus and Algebra of vectors

609+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 609 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
સદિશ $\frac{1}{3} (2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$ એ ....
A
એકમ સદિશ છે.
B
સદિશ $2\hat{i} - 4\hat{j} + 3\hat{k}$ સાથે $\pi/3$ ખૂણો બનાવે છે.
C
સદિશ $3\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k}$ ને લંબ છે.
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ.

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = \frac{1}{3} (2\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$.
પ્રથમ,આપણે તેનું માન શોધીને તે એકમ સદિશ છે કે નહીં તે ચકાસીએ:
$|\vec{a}| = \sqrt{(\frac{2}{3})^2 + (-\frac{2}{3})^2 + (\frac{1}{3})^2} = \sqrt{\frac{4}{9} + \frac{4}{9} + \frac{1}{9}} = \sqrt{\frac{9}{9}} = 1$.
તેનું માન $1$ હોવાથી,તે એકમ સદિશ છે.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
152
DifficultMCQ
જો $\vec{p} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{q} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ હોય,અને $\vec{a}$ તથા $\vec{b}$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $\vec{p} = 2\vec{a} + \vec{b}$ અને $\vec{q} = \vec{a} + 2\vec{b}$ થાય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{7}{9}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{7}{11}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(-\frac{7}{11}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{6\sqrt{2}}{11}\right)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$2\vec{a} + \vec{b} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k} \quad \dots(1)$
$\vec{a} + 2\vec{b} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k} \quad \dots(2)$
સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણતા,$4\vec{a} + 2\vec{b} = 2\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ મળે.
તેમાંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરતા,$3\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k} \implies \vec{a} = \frac{1}{3}(\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k})$ મળે.
$\vec{a}$ ની કિંમત $(1)$ માં મૂકતા,$\vec{b} = (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) - 2\vec{a} = (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) - \frac{2}{3}(\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}) = \frac{1}{3}(\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k})$ મળે.
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ થાય.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \frac{1}{9}(1 + 1 - 9) = -\frac{7}{9}$.
$|\vec{a}| = \frac{1}{3}\sqrt{1^2 + 1^2 + 3^2} = \frac{\sqrt{11}}{3}$ અને $|\vec{b}| = \frac{1}{3}\sqrt{1^2 + 1^2 + (-3)^2} = \frac{\sqrt{11}}{3}$.
$\cos \theta = \frac{-7/9}{(\sqrt{11}/3)(\sqrt{11}/3)} = \frac{-7/9}{11/9} = -\frac{7}{11}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(-\frac{7}{11}\right)$.
153
MediumMCQ
જો $i + 2j + 3k$ એ સદિશો $3i + \lambda j + 2k$ અને $-2i + 3j + k$ ના સરવાળાને સમાંતર હોય,તો $\lambda = \dots$
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ સદિશો $\vec{a} = 3i + \lambda j + 2k$ અને $\vec{b} = -2i + 3j + k$ છે.
તેમનો સરવાળો $\vec{s} = \vec{a} + \vec{b} = (3-2)i + (\lambda + 3)j + (2+1)k = i + (\lambda + 3)j + 3k$ થાય.
આપેલ છે કે સદિશ $\vec{v} = i + 2j + 3k$ એ $\vec{s}$ ને સમાંતર છે.
બે સદિશો $x_1i + y_1j + z_1k$ અને $x_2i + y_2j + z_2k$ સમાંતર હોય જો તેમના ઘટકો પ્રમાણમાં હોય,એટલે કે $\frac{x_1}{x_2} = \frac{y_1}{y_2} = \frac{z_1}{z_2}$.
આ શરત $\vec{v}$ અને $\vec{s}$ માટે લાગુ પાડતા:
$\frac{1}{1} = \frac{2}{\lambda + 3} = \frac{3}{3}$.
$\frac{2}{\lambda + 3} = 1$ પરથી,આપણને $\lambda + 3 = 2$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = -1$.
154
DifficultMCQ
ધારો કે $u, v, w$ સદિશો છે કે જેથી $u + v + w = 0$. જો $|u| = 3, |v| = 4,$ અને $|w| = 5,$ હોય,તો $u \cdot v + v \cdot w + w \cdot u$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$47$
B
$-25$
C
$0$
D
$25$

Solution

(B) આપેલ છે કે $u + v + w = 0$.
સરવાળાનો તેની સાથે જ ડોટ ગુણાકાર લેતા: $(u + v + w) \cdot (u + v + w) = 0 \cdot 0 = 0$.
ડોટ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા: $u \cdot u + v \cdot v + w \cdot w + 2(u \cdot v + v \cdot w + w \cdot u) = 0$.
ગુણધર્મ $|a|^2 = a \cdot a$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે: $|u|^2 + |v|^2 + |w|^2 + 2(u \cdot v + v \cdot w + w \cdot u) = 0$.
આપેલ મૂલ્યો મૂકતા: $3^2 + 4^2 + 5^2 + 2(u \cdot v + v \cdot w + w \cdot u) = 0$.
$9 + 16 + 25 + 2(u \cdot v + v \cdot w + w \cdot u) = 0$.
$50 + 2(u \cdot v + v \cdot w + w \cdot u) = 0$.
$2(u \cdot v + v \cdot w + w \cdot u) = -50$.
તેથી,$u \cdot v + v \cdot w + w \cdot u = -25$.
155
MediumMCQ
જો બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશ અનુક્રમે $\vec{a} - 3\vec{b}$ અને $6\vec{b} - 2\vec{a}$ હોય,તો $AB$ નું $1 : 2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતાં બિંદુનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$\vec{a}$
B
$\frac{\vec{a} + \vec{b}}{3}$
C
$\vec{0}$
D
$\frac{\vec{a} - \vec{b}}{3}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશ $\vec{OA} = \vec{a} - 3\vec{b}$ અને $\vec{OB} = 6\vec{b} - 2\vec{a}$ છે.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ,$AB$ નું $m : n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતાં બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{OP} = \frac{m\vec{OB} + n\vec{OA}}{m + n}$ થાય.
અહીં,$m = 1$ અને $n = 2$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\vec{OP} = \frac{1(6\vec{b} - 2\vec{a}) + 2(\vec{a} - 3\vec{b})}{1 + 2}$
$\vec{OP} = \frac{6\vec{b} - 2\vec{a} + 2\vec{a} - 6\vec{b}}{3}$
$\vec{OP} = \frac{\vec{0}}{3} = \vec{0}$.
આમ,બિંદુનો સ્થાન સદિશ $\vec{0}$ છે.
156
MediumMCQ
જો $\vec{a} + 5\vec{b} = \vec{c}$ અને $\vec{a} - 7\vec{b} = 2\vec{c}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$\vec{a}$ અને $\vec{c}$ સમાન દિશામાં છે,પરંતુ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
B
$\vec{a}$ અને $\vec{c}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે અને તેથી $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ પણ વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
C
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ સમાન દિશામાં છે,પરંતુ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
D
$\vec{a}$ અને $\vec{c}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે,તેથી $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ પણ વિરુદ્ધ દિશામાં છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$(1)$ $\vec{a} + 5\vec{b} = \vec{c}$
$(2)$ $\vec{a} - 7\vec{b} = 2\vec{c}$
સમીકરણ $(1)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા:
$(\vec{a} + 5\vec{b}) - (\vec{a} - 7\vec{b}) = \vec{c} - 2\vec{c}$
$12\vec{b} = -\vec{c}$
$\vec{b} = -\frac{1}{12}\vec{c}$
આ દર્શાવે છે કે $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
હવે,$\vec{b} = -\frac{1}{12}\vec{c}$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$\vec{a} + 5(-\frac{1}{12}\vec{c}) = \vec{c}$
$\vec{a} - \frac{5}{12}\vec{c} = \vec{c}$
$\vec{a} = \vec{c} + \frac{5}{12}\vec{c} = \frac{17}{12}\vec{c}$
અહીં $\frac{17}{12} > 0$ હોવાથી,$\vec{a}$ અને $\vec{c}$ સમાન દિશામાં છે.
આમ,$\vec{a}$ અને $\vec{c}$ સમાન દિશામાં છે,પરંતુ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
157
EasyMCQ
જો $\vec{a} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 4\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ હોય,તો $\vec{a} + \vec{b} = \dots$
A
$3\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$
B
$3\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$
C
$\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$
D
$2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 4\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ છે.
$\vec{a} + \vec{b}$ શોધવા માટે,આપણે સદિશોના અનુરૂપ ઘટકોનો સરવાળો કરીએ છીએ:
$\vec{a} + \vec{b} = (2 + 1)\hat{i} + (-3 + 2)\hat{j} + (4 - 1)\hat{k}$
$\vec{a} + \vec{b} = 3\hat{i} - 1\hat{j} + 3\hat{k}$
$\vec{a} + \vec{b} = 3\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$.
158
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
બે એકમ સદિશો સમાંતર હોય.
B
બે એકમ સદિશો સમાન હોય.
C
બે એકમ સદિશો જ્યારે સમાંતર હોય ત્યારે સમાન હોય.
D
બે એકમ સદિશો મૂલ્યમાં સમાન હોય.

Solution

(D) એકમ સદિશ એટલે એવો સદિશ કે જેનું મૂલ્ય $1$ હોય.
વ્યાખ્યા મુજબ,કોઈપણ એકમ સદિશ $\vec{a}$ નું મૂલ્ય $|\vec{a}| = 1$ થાય છે.
બધા જ એકમ સદિશોનું મૂલ્ય $1$ હોવાથી,કોઈપણ બે એકમ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માટે $|\vec{a}| = |\vec{b}| = 1$ થાય.
તેથી,બે એકમ સદિશો તેમની દિશા ગમે તે હોય,પરંતુ મૂલ્યમાં હંમેશા સમાન હોય છે.
આમ,વિકલ્પ $D$ એ સાચું વિધાન છે.
159
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$ અને $3\hat{i} - 4\hat{j} - 5\hat{k}$ હોય,તો $\overline{AB}$ શોધો.
A
$\hat{i} - 7\hat{j} - 9\hat{k}$
B
$3\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$
C
$\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$
D
$2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$

Solution

(A) બિંદુ $A$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{OA} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
બિંદુ $B$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{OB} = 3\hat{i} - 4\hat{j} - 5\hat{k}$ છે.
સદિશ $\overline{AB}$ શોધવાનું સૂત્ર $\overline{AB} = \vec{OB} - \vec{OA}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\overline{AB} = (3\hat{i} - 4\hat{j} - 5\hat{k}) - (2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k})$
અનુરૂપ ઘટકોની બાદબાકી કરતા:
$\overline{AB} = (3 - 2)\hat{i} + (-4 - 3)\hat{j} + (-5 - 4)\hat{k}$
$\overline{AB} = \hat{i} - 7\hat{j} - 9\hat{k}$.
160
MediumMCQ
જો $C$ એ $\overline{AB}$ નું મધ્યબિંદુ હોય અને $P$ એ $\overline{AB}$ પર ન હોય તેવું કોઈ બિંદુ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$\vec{PA} + \vec{PB} = \vec{PC}$
B
$\vec{PA} + \vec{PB} = 2\vec{PC}$
C
$\vec{PA} + \vec{PB} + \vec{PC} = \vec{0}$
D
$\vec{PA} + \vec{PB} + 2\vec{PC} = \vec{0}$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}$,$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ છે. $C$ એ $\overline{AB}$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\vec{c} = \frac{\vec{a} + \vec{b}}{2}$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $\vec{a} + \vec{b} = 2\vec{c}$.
ધારો કે બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{p}$ છે.
તેથી,$\vec{PA} = \vec{a} - \vec{p}$ અને $\vec{PB} = \vec{b} - \vec{p}$ થાય.
આ બંનેનો સરવાળો કરતા,$\vec{PA} + \vec{PB} = (\vec{a} + \vec{b}) - 2\vec{p}$ મળે.
$\vec{a} + \vec{b} = 2\vec{c}$ કિંમત મૂકતા,$\vec{PA} + \vec{PB} = 2\vec{c} - 2\vec{p} = 2(\vec{c} - \vec{p})$ મળે.
$\vec{PC} = \vec{c} - \vec{p}$ હોવાથી,$\vec{PA} + \vec{PB} = 2\vec{PC}$ સાબિત થાય છે.
161
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ ભિન્ન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. $\alpha \hat{i} + \beta \hat{j} + \gamma \hat{k}$,$\beta \hat{i} + \gamma \hat{j} + \alpha \hat{k}$,અને $\gamma \hat{i} + \alpha \hat{j} + \beta \hat{k}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુઓ શું બનાવે છે?
A
સમરેખ બિંદુઓ
B
સમબાજુ ત્રિકોણ
C
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ
D
કાટકોણ ત્રિકોણ

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $P$,$Q$,અને $R$ ના સ્થાન સદિશ $\vec{p} = \alpha \hat{i} + \beta \hat{j} + \gamma \hat{k}$,$\vec{q} = \beta \hat{i} + \gamma \hat{j} + \alpha \hat{k}$,અને $\vec{r} = \gamma \hat{i} + \alpha \hat{j} + \beta \hat{k}$ છે.
અંતર $PQ = |\vec{q} - \vec{p}| = \sqrt{(\beta - \alpha)^2 + (\gamma - \beta)^2 + (\alpha - \gamma)^2}$.
અંતર $QR = |\vec{r} - \vec{q}| = \sqrt{(\gamma - \beta)^2 + (\alpha - \gamma)^2 + (\beta - \alpha)^2}$.
અંતર $RP = |\vec{p} - \vec{r}| = \sqrt{(\alpha - \gamma)^2 + (\beta - \alpha)^2 + (\gamma - \beta)^2}$.
અહીં $PQ = QR = RP$ હોવાથી,આ બિંદુઓ સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે.
162
EasyMCQ
જો $10\hat{i} + 3\hat{j}$,$12\hat{i} - 5\hat{j}$ અને $a\hat{i} + 11\hat{j}$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા બિંદુઓ સમરેખ હોય,તો $a$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$-8$
B
$4$
C
$8$
D
$12$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(10, 3)$,$B(12, -5)$ અને $C(a, 11)$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ હોવા માટે,સદિશ $\overrightarrow{AB}$ એ સદિશ $\overrightarrow{BC}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
$\overrightarrow{AB} = (12 - 10)\hat{i} + (-5 - 3)\hat{j} = 2\hat{i} - 8\hat{j}$.
$\overrightarrow{BC} = (a - 12)\hat{i} + (11 - (-5))\hat{j} = (a - 12)\hat{i} + 16\hat{j}$.
જેহেতু $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{BC}$ સમરેખ છે,તેથી તેમના ઘટકો પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ:
$\frac{a - 12}{2} = \frac{16}{-8}$.
$\frac{a - 12}{2} = -2$.
$a - 12 = -4$.
$a = 12 - 4 = 8$.
તેથી,$a$ નું મૂલ્ય $8$ છે.
163
EasyMCQ
જે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $i + 2j, 2i + j, i + j + k$ હોય,તે ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર મેળવો.
A
$4i + 4j + k$
B
$\frac{4i + 4j + k}{3}$
C
$\frac{4i + 4j + k}{2}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(B) જે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ હોય,તેનું મધ્યકેન્દ્ર શોધવાનું સૂત્ર: $\text{મધ્યકેન્દ્ર} = \frac{\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}}{3}$ છે.
અહીં આપેલ શિરોબિંદુઓ $\vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + \hat{j}$ અને $\vec{c} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\text{મધ્યકેન્દ્ર} = \frac{(\hat{i} + 2\hat{j}) + (2\hat{i} + \hat{j}) + (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})}{3}$
$= \frac{(1+2+1)\hat{i} + (2+1+1)\hat{j} + (0+0+1)\hat{k}}{3}$
$= \frac{4\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}}{3}$.
164
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે અસમરેખ સદિશો છે. $x$ અને $y$ ના કયા મૂલ્યો માટે $2\vec{u} - \vec{v} = \vec{w}$ સમીકરણ સાચું છે,જ્યાં $\vec{u} = x\vec{a} + 2y\vec{b}$,$\vec{v} = -2y\vec{a} + 3x\vec{b}$,અને $\vec{w} = 4\vec{a} - 2\vec{b}$ છે?
A
$x = 4/7, y = 6/7$
B
$x = 10/7, y = 4/7$
C
$x = 8/7, y = 2/7$
D
$x = 2, y = 3$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $2\vec{u} - \vec{v} = \vec{w}$ છે.
$\vec{u}$,$\vec{v}$,અને $\vec{w}$ ની કિંમતો મૂકતા:
$2(x\vec{a} + 2y\vec{b}) - (-2y\vec{a} + 3x\vec{b}) = 4\vec{a} - 2\vec{b}$
$(2x\vec{a} + 4y\vec{b}) + (2y\vec{a} - 3x\vec{b}) = 4\vec{a} - 2\vec{b}$
$(2x + 2y)\vec{a} + (4y - 3x)\vec{b} = 4\vec{a} - 2\vec{b}$
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ અસમરેખ હોવાથી,સહગુણકોને સરખાવતા:
$2x + 2y = 4 \Rightarrow x + y = 2$ (સમીકરણ $1$)
$-3x + 4y = -2$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ પરથી,$x = 2 - y$. તેને સમીકરણ $2$ માં મૂકતા:
$-3(2 - y) + 4y = -2$
$-6 + 3y + 4y = -2$
$7y = 4 \Rightarrow y = 4/7$
$y = 4/7$ ને $x = 2 - y$ માં મૂકતા:
$x = 2 - 4/7 = 10/7$
આમ,$x = 10/7$ અને $y = 4/7$ મળે છે.
165
EasyMCQ
જો $2\vec{a} - 3\vec{b}$,$\vec{b}$ અને $\vec{a} - \vec{b}$ એ ત્રણ બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો હોય,તો તેઓ....
A
સમરેખ
B
અસમરેખ
C
કહી ન શકાય
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(A) ધારો કે સ્થાન સદિશો $\vec{OA} = 2\vec{a} - 3\vec{b}$,$\vec{OB} = \vec{b}$ અને $\vec{OC} = \vec{a} - \vec{b}$ છે.
બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ સમરેખ હોય જો કોઈ અદિશો $x, y, z$ (બધા શૂન્ય ન હોય) એવા મળે કે જેથી $x\vec{OA} + y\vec{OB} + z\vec{OC} = 0$ અને $x + y + z = 0$ થાય.
અહીં $1(2\vec{a} - 3\vec{b}) + 1(\vec{b}) - 2(\vec{a} - \vec{b}) = 2\vec{a} - 3\vec{b} + \vec{b} - 2\vec{a} + 2\vec{b} = (2-2)\vec{a} + (-3+1+2)\vec{b} = 0\vec{a} + 0\vec{b} = 0$ થાય છે.
વળી,સહગુણકોનો સરવાળો $1 + 1 + (-2) = 0$ છે.
આથી,બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ સમરેખ છે.
166
DifficultMCQ
સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ સમાન લંબાઈના છે અને જોડીમાં લેતા તેઓ એકબીજા સાથે સમાન ખૂણા બનાવે છે. જો $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j}$,$\vec{b} = \hat{j} + \hat{k}$,અને $\vec{c}$ એ $x$-અક્ષ સાથે ગુરુકોણ બનાવે,તો સદિશ $\vec{c}$ મેળવો.
A
$-\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k}$
B
$\hat{i} + \hat{k}$
C
$\frac{1}{3} (-\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k})$
D
$\frac{1}{3} (\hat{i} - 4\hat{j} + \hat{k})$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{c} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$.
$|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| \Rightarrow x^2 + y^2 + z^2 = 2$ ... $(i)$.
જ્યારે $\vec{c}$ એ $x$-અક્ષ સાથે ગુરુકોણ બનાવે,ત્યારે $\vec{c} \cdot \hat{i} < 0 \Rightarrow x < 0$ ... $(ii)$.
આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ સમાન ખૂણા બનાવે છે,તેથી $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{2} = \frac{\vec{a} \cdot \vec{c}}{2} = \frac{\vec{b} \cdot \vec{c}}{2}$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = -1$,$\vec{a} \cdot \vec{c} = x - y$,$\vec{b} \cdot \vec{c} = y + z$.
તેથી $x - y = -1$ અને $y + z = -1$ (અથવા આપેલ તર્ક મુજબ $x+y=1, y+z=1$).
સમીકરણો ઉકેલતા $x = z = -1/3$ અને $y = 4/3$ મળે છે.
આમ,$\vec{c} = \frac{1}{3}(-\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k})$.
167
MediumMCQ
જો $\overline{AB} \parallel \overline{CD}$ હોય અને ચાર બિંદુઓ $A, B, C$ અને $D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $2i + j, i - 3j, 3i + 2j$ અને $i + \lambda j$ હોય,તો $\lambda$ નું મૂલ્ય ..... છે.
A
$6$
B
$-6$
C
$8$
D
$-8$

Solution

(B) સ્થાન સદિશો $\vec{A} = 2i + j$,$\vec{B} = i - 3j$,$\vec{C} = 3i + 2j$,અને $\vec{D} = i + \lambda j$ છે.
સદિશો $\overline{AB}$ અને $\overline{CD}$ શોધો:
$\overline{AB} = \vec{B} - \vec{A} = (i - 3j) - (2i + j) = -i - 4j$.
$\overline{CD} = \vec{D} - \vec{C} = (i + \lambda j) - (3i + 2j) = -2i + (\lambda - 2)j$.
કારણ કે $\overline{AB} \parallel \overline{CD}$,તેથી તેમના ઘટકો પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ:
$\frac{-1}{-2} = \frac{-4}{\lambda - 2}$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{1}{2} = \frac{-4}{\lambda - 2}$.
$\lambda - 2 = 2 \times (-4)$.
$\lambda - 2 = -8$.
$\lambda = -6$.
168
EasyMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ અનુક્રમે બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો હોય અને $D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $\vec{AD} = \dots$
A
$\frac{\vec{b} + \vec{c} - \vec{a}}{2}$
B
$\frac{\vec{a} + \vec{c} - 2\vec{a}}{2}$
C
$\frac{\vec{b} + \vec{c} - 2\vec{a}}{2}$
D
$\frac{\vec{a} + \vec{b} - 2\vec{c}}{2}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે.
$D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{d}$ નીચે મુજબ મળે:
$\vec{d} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{2}$
હવે,સદિશ $\vec{AD}$ એ $D$ અને $A$ ના સ્થાન સદિશોનો તફાવત છે:
$\vec{AD} = \vec{d} - \vec{a}$
$\vec{AD} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{2} - \vec{a}$
$\vec{AD} = \frac{\vec{b} + \vec{c} - 2\vec{a}}{2}$
169
MediumMCQ
જે બિંદુ $2\vec{a} - 3\vec{b}$ અને $3\vec{a} - 2\vec{b}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડનું $2:3$ ગુણોત્તરમાં બાહ્ય વિભાજન કરે છે,તે બિંદુનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$5\vec{a} - 5\vec{b}$
B
$5\vec{a} + 5\vec{b}$
C
$5\vec{b}$
D
$-5\vec{b}$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશ અનુક્રમે $\vec{p} = 2\vec{a} - 3\vec{b}$ અને $\vec{q} = 3\vec{a} - 2\vec{b}$ છે.
બે બિંદુઓ જેના સ્થાન સદિશ $\vec{p}$ અને $\vec{q}$ હોય,તેમનું $m:n$ ગુણોત્તરમાં બાહ્ય વિભાજન કરતા બિંદુનો સ્થાન સદિશ શોધવાનું સૂત્ર $\vec{r} = \frac{m\vec{q} - n\vec{p}}{m - n}$ છે.
અહીં,$m = 2$ અને $n = 3$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\vec{r} = \frac{2(3\vec{a} - 2\vec{b}) - 3(2\vec{a} - 3\vec{b})}{2 - 3}$
$\vec{r} = \frac{6\vec{a} - 4\vec{b} - 6\vec{a} + 9\vec{b}}{-1}$
$\vec{r} = \frac{5\vec{b}}{-1} = -5\vec{b}$
આમ,તે બિંદુનો સ્થાન સદિશ $-5\vec{b}$ છે.
170
EasyMCQ
સદિશો $3i + j - 5k$ અને $ai + bj - 15k$ સમરેખ હોય,જો $....$
A
$a = 3, b = 1$
B
$a = 9, b = 1$
C
$a = 3, b = 3$
D
$a = 9, b = 3$

Solution

(D) બે સદિશો $\vec{u} = a_1 i + b_1 j + c_1 k$ અને $\vec{v} = a_2 i + b_2 j + c_2 k$ સમરેખ હોય જો તેમના ઘટકો પ્રમાણમાં હોય,એટલે કે $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$.
આપેલ સદિશો $3i + j - 5k$ અને $ai + bj - 15k$ છે.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે $\frac{3}{a} = \frac{1}{b} = \frac{-5}{-15}$.
ગુણોત્તરનું સાદું રૂપ આપતા,$\frac{-5}{-15} = \frac{1}{3}$.
તેથી,$\frac{3}{a} = \frac{1}{3} \Rightarrow a = 9$.
અને $\frac{1}{b} = \frac{1}{3} \Rightarrow b = 3$.
આમ,સાચી કિંમતો $a = 9$ અને $b = 3$ છે.
171
EasyMCQ
જો $a = 3i - 2j + k$,$b = 2i - 4j - 3k$ અને $c = -i + 2j + 2k$ હોય,તો $a + b + c = \dots$
A
$3i - 4j$
B
$3i + 4j$
C
$4i + 4j$
D
$4i - 4j$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $a = 3i - 2j + k$,$b = 2i - 4j - 3k$ અને $c = -i + 2j + 2k$ છે.
$a + b + c$ શોધવા માટે,આપણે $i$,$j$ અને $k$ ના અનુરૂપ ઘટકોનો સરવાળો કરીશું:
$a + b + c = (3 + 2 - 1)i + (-2 - 4 + 2)j + (1 - 3 + 2)k$
$a + b + c = (4)i + (-4)j + (0)k$
$a + b + c = 4i - 4j$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
172
MediumMCQ
વિધાન $(A):$ જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = 0$,તો $\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a} = -\frac{3}{2}$.
કારણ $(R): (\vec{x} + \vec{y})^2 = |\vec{x}|^2 + |\vec{y}|^2 + 2(\vec{x} \cdot \vec{y})$.
A
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = 1, |\vec{b}| = 1, |\vec{c}| = 1$.
આપણને $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = 0$ આપેલ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(\vec{a} + \vec{b} + \vec{c})^2 = 0^2 = 0$ મળે.
નિત્યસમ $(\vec{x} + \vec{y} + \vec{z})^2 = |\vec{x}|^2 + |\vec{y}|^2 + |\vec{z}|^2 + 2(\vec{x} \cdot \vec{y} + \vec{y} \cdot \vec{z} + \vec{z} \cdot \vec{x})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
માનાંકની કિંમતો મૂકતા,$1^2 + 1^2 + 1^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
$3 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
$2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = -3$.
તેથી,$\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a} = -\frac{3}{2}$.
કારણ $(R)$ માં વપરાયેલ નિત્યસમ એ અદિશ ગુણાકારનો મૂળભૂત ગુણધર્મ છે અને તેનો ઉપયોગ વિધાન $(A)$ નું પરિણામ મેળવવા માટે થાય છે,તેથી $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
173
MediumMCQ
જો $A, B, C, D$ કોઈપણ ચાર બિંદુઓ હોય અને $E$ અને $F$ અનુક્રમે $AC$ અને $BD$ ના મધ્યબિંદુઓ હોય,તો $\overline{AB} + \overline{CB} + \overline{CD} + \overline{AD} = \dots$
A
$3\overline{EF}$
B
$4\overline{EF}$
C
$4\overline{FE}$
D
$3\overline{FE}$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
$E$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{e} = \frac{\vec{a} + \vec{c}}{2}$ છે,તેથી $\vec{a} + \vec{c} = 2\vec{e}$.
$F$ એ $BD$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{f} = \frac{\vec{b} + \vec{d}}{2}$ છે,તેથી $\vec{b} + \vec{d} = 2\vec{f}$.
આપણે સરવાળો $\vec{S} = \overline{AB} + \overline{CB} + \overline{CD} + \overline{AD}$ શોધવાનો છે.
સ્થાન સદિશોના સ્વરૂપમાં:
$\vec{S} = (\vec{b} - \vec{a}) + (\vec{b} - \vec{c}) + (\vec{d} - \vec{c}) + (\vec{d} - \vec{a})$
$\vec{S} = 2\vec{b} + 2\vec{d} - 2\vec{a} - 2\vec{c}$
$\vec{S} = 2(\vec{b} + \vec{d}) - 2(\vec{a} + \vec{c})$
મધ્યબિંદુના સંબંધો મૂકતા:
$\vec{S} = 2(2\vec{f}) - 2(2\vec{e})$
$\vec{S} = 4\vec{f} - 4\vec{e} = 4(\vec{f} - \vec{e}) = 4\overline{EF}$.
174
MediumMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ માટે,જો $\vec{AB} = 3\hat{i} + 4\hat{k}$ અને $\vec{AC} = 5\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}$ હોય,તો શિરોબિંદુ $A$ માંથી દોરેલી મધ્યગાની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{288}$
B
$\sqrt{18}$
C
$\sqrt{72}$
D
$\sqrt{33}$

Solution

(D) ધારો કે $D$ એ બાજુ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. શિરોબિંદુ $A$ માંથી દોરેલી મધ્યગા એ સદિશ $\vec{AD}$ છે.
કારણ કે $D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\vec{AD} = \frac{1}{2}(\vec{AB} + \vec{AC})$.
આપેલ છે કે $\vec{AB} = 3\hat{i} + 4\hat{k}$ અને $\vec{AC} = 5\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}$.
$\vec{AD} = \frac{1}{2}((3\hat{i} + 4\hat{k}) + (5\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}))$.
$\vec{AD} = \frac{1}{2}(8\hat{i} - 2\hat{j} + 8\hat{k}) = 4\hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k}$.
મધ્યગા $AD$ ની લંબાઈ એ સદિશ $\vec{AD}$ નું માન છે.
$|\vec{AD}| = \sqrt{4^2 + (-1)^2 + 4^2} = \sqrt{16 + 1 + 16} = \sqrt{33}$.
175
MediumMCQ
જો શૂન્યેતર સદિશો $\vec{a}$,$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ એ $\vec{a} = 8\vec{b}$ અને $\vec{c} = -7\vec{b}$ દ્વારા સંબંધિત હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$0$
B
$\pi/4$
C
$\pi/2$
D
$\pi$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} = 8\vec{b}$ અને $\vec{c} = -7\vec{b}$.
અહીં $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ ને સમાન સદિશ $\vec{b}$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવેલ છે,તેથી આપણે લખી શકીએ કે $\vec{a} = k_1 \vec{b}$ અને $\vec{c} = k_2 \vec{b}$,જ્યાં $k_1 = 8$ અને $k_2 = -7$.
બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ સમરેખ હોય જો $\vec{a} = m \vec{c}$ કોઈ અદિશ $m$ માટે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $8\vec{b} = m(-7\vec{b})$.
કારણ કે $\vec{b}$ એ શૂન્યેતર સદિશ છે,આપણે $\vec{b}$ વડે ભાગાકાર કરી શકીએ (અથવા સહગુણકોની સરખામણી કરી શકીએ),જે આપે છે $8 = -7m$,તેથી $m = -8/7$.
અહીં $m < 0$ હોવાથી,સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ પરસ્પર વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ જે વિરુદ્ધ દિશામાં હોય તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\pi$ રેડિયન (અથવા $180^\circ$) હોય છે.
176
MediumMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,જો વિકર્ણો $\overline{AC}$ અને $\overline{BD}$ હોય,તો $\overline{AC} - \overline{BD} = \dots$
A
$4\vec{AB}$
B
$3\vec{AB}$
C
$2\vec{AB}$
D
$\vec{AB}$

Solution

(C) ધારો કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ $A(0)$,$B(\vec{b})$,$C(\vec{b} + \vec{d})$ અને $D(\vec{d})$ છે.
તેથી,$\vec{AB} = \vec{b} - 0 = \vec{b}$.
વિકર્ણ $\vec{AC} = \vec{b} + \vec{d}$.
વિકર્ણ $\vec{BD} = \vec{d} - \vec{b}$.
હવે,$\vec{AC} - \vec{BD} = (\vec{b} + \vec{d}) - (\vec{d} - \vec{b})$ ની ગણતરી કરીએ.
$= \vec{b} + \vec{d} - \vec{d} + \vec{b} = 2\vec{b}$.
અહીં $\vec{AB} = \vec{b}$ હોવાથી,$\vec{AC} - \vec{BD} = 2\vec{AB}$ મળે છે.
177
MediumMCQ
કોઈપણ બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$|\vec{a} + \vec{b}| = |\vec{a}| + |\vec{b}|$
B
$|\vec{a} - \vec{b}| = |\vec{a}| - |\vec{b}|$
C
$|\vec{a} + \vec{b}| = |\vec{a}| - |\vec{b}|$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(D) સદિશો માટે ત્રિકોણની અસમતા મુજબ,કોઈપણ બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માટે,તેમના સરવાળાનું માન હંમેશા તેમના માનના સરવાળા કરતા ઓછું અથવા તેના જેટલું હોય છે:
$|\vec{a} + \vec{b}| \leq |\vec{a}| + |\vec{b}|$.
તે જ રીતે,સદિશોના તફાવત માટે,તેનું માન તેમના માનના તફાવત કરતા વધારે અથવા તેના જેટલું હોય છે:
$|\vec{a} - \vec{b}| \geq ||\vec{a}| - |\vec{b}||$.
આપેલ વિકલ્પો $A$,$B$ કે $C$ માંથી કોઈ પણ વિકલ્પ કોઈપણ બે સદિશો માટે સાર્વત્રિક રીતે સાચું વિધાન દર્શાવતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
178
EasyMCQ
જો બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a} + 3\vec{b}$ અને $\vec{a} - 2\vec{b}$ હોય,તો $AB$ નું $2:5$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$\vec{a} + 2\vec{b}$
B
$2\vec{a} + 7\vec{b}$
C
$\vec{a} + 11\vec{b}$
D
$\vec{a} + \frac{11}{7}\vec{b}$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{p} = \vec{a} + 3\vec{b}$ અને $\vec{q} = \vec{a} - 2\vec{b}$ છે.
$m:n = 2:5$ ગુણોત્તરમાં આંતરિક વિભાજન માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ નીચે મુજબ મળે:
$\vec{r} = \frac{m\vec{q} + n\vec{p}}{m + n}$
કિંમતો મૂકતા:
$\vec{r} = \frac{2(\vec{a} - 2\vec{b}) + 5(\vec{a} + 3\vec{b})}{2 + 5}$
$\vec{r} = \frac{2\vec{a} - 4\vec{b} + 5\vec{a} + 15\vec{b}}{7}$
$\vec{r} = \frac{7\vec{a} + 11\vec{b}}{7}$
$\vec{r} = \vec{a} + \frac{11}{7}\vec{b}$
179
MediumMCQ
જો $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$ અને $\vec{b} = b_1\hat{i} + b_2\hat{j} + b_3\hat{k}$ સમાંતર સદિશો હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$a_1 = b_1, a_2 = b_2, a_3 = b_3$
B
$\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3}$
C
$a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3 = 0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(B) બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સમાંતર હોય જો અને માત્ર જો કોઈ શૂન્યતર અદિશ $k$ અસ્તિત્વ ધરાવે કે જેથી $\vec{a} = k\vec{b}$ થાય.
ઘટકોને મૂકતા,આપણને મળે છે $a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k} = k(b_1\hat{i} + b_2\hat{j} + b_3\hat{k})$.
$\hat{i}, \hat{j},$ અને $\hat{k}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $a_1 = kb_1, a_2 = kb_2,$ અને $a_3 = kb_3$ મળે છે.
આનો અર્થ એ થાય કે $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3} = k$.
આમ,સમાંતર સદિશો માટેની સાચી શરત $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3}$ છે.
180
EasyMCQ
વિધાન $(A):$ $\Delta ABC$ માં,$\overline{AB} + \overline{BC} + \overline{CA} = 0$.
કારણ $(R):$ જો $\overline{AB} = \vec{a}$ અને $\overline{BC} = \vec{b}$ હોય,તો $\overline{AC} = \vec{a} + \vec{b}$ (સરવાળાનો ત્રિકોણનો નિયમ).
A
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(A) સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,કોઈપણ ત્રિકોણ $ABC$ માટે,બાજુઓ પરના સદિશોનો ક્રમમાં સરવાળો શૂન્ય થાય છે.
$\overline{AB} + \overline{BC} + \overline{CA} = (\overline{AB} + \overline{BC}) + \overline{CA}$
ત્રિકોણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\overline{AB} + \overline{BC} = \overline{AC}$.
તેથી,$\overline{AC} + \overline{CA} = \overline{AC} - \overline{AC} = 0$.
આમ,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ જણાવે છે કે જો $\overline{AB} = \vec{a}$ અને $\overline{BC} = \vec{b}$ હોય,તો $\overline{AC} = \vec{a} + \vec{b}$. આ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમનું સાચું વિધાન છે.
કારણ કે સરવાળો $\overline{AB} + \overline{BC} + \overline{CA} = 0$ એ સીધો ત્રિકોણના નિયમ $\overline{AB} + \overline{BC} = \overline{AC}$ પરથી મેળવવામાં આવે છે,તેથી કારણ $(R)$ એ વિધાન $(A)$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
181
DifficultMCQ
જો નિયમિત ષટકોણ $ABCDEF$ ની બાજુઓ $\vec{AB} = \bar{a}$ અને $\vec{BC} = \bar{b}$ હોય,તો $\vec{FA} = .....$
A
$\bar{b} - \bar{a}$
B
$\bar{a} - \bar{b}$
C
$\bar{a} + \bar{b}$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) નિયમિત ષટકોણ $ABCDEF$ માં,કેન્દ્ર $O$ એ રીતે છે કે $\vec{OA} = \vec{BC} = \bar{b}$ અને $\vec{AB} = \bar{a}$ થાય.
નિયમિત ષટકોણ હોવાથી,સદિશ $\vec{FA}$ એ $\vec{CD}$ ને સમાંતર અને સમાન મૂલ્ય ધરાવે છે.
નિયમિત ષટકોણમાં સદિશોના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{CD} = \vec{BC} - \vec{AB} = \bar{b} - \bar{a}$.
તેથી,$\vec{FA} = \vec{CD} = \bar{b} - \bar{a}$ થાય.
182
DifficultMCQ
લંબચોરસ કાર્તેઝિયન સંહતિની સાપેક્ષે સદિશ $\vec{a}$ ના બે ઘટકો $2p$ અને $1$ છે. આ સંહતિને ઉદ્ગમબિંદુની આસપાસ વિષમઘડી દિશામાં ચોક્કસ ખૂણે ભ્રમણ કરાવવામાં આવે છે. જો નવી સંહતિની સાપેક્ષે $\vec{a}$ ના ઘટકો $p + 1$ અને $1$ હોય,તો:
A
$p = 0$
B
$p = 1$ અથવા $p = -1/3$
C
$p = -1$ અથવા $p = 1/3$
D
$p = 1$ અથવા $p = -1$

Solution

(B) યામક્ષોના ભ્રમણ દરમિયાન સદિશનું માન અચળ રહે છે.
મૂળ સંહતિમાં ઘટકો $(2p, 1)$ હોવાથી,માનનો વર્ગ $|\vec{a}|^2 = (2p)^2 + 1^2 = 4p^2 + 1$ થાય.
નવી સંહતિમાં ઘટકો $(p + 1, 1)$ હોવાથી,માનનો વર્ગ $|\vec{a}|^2 = (p + 1)^2 + 1^2 = p^2 + 2p + 2$ થાય.
બંને માનના વર્ગને સરખાવતા:
$4p^2 + 1 = p^2 + 2p + 2$
$3p^2 - 2p - 1 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(3p + 1)(p - 1) = 0$
તેથી,$p = 1$ અથવા $p = -1/3$.
183
EasyMCQ
જો $\vec{a} = 4\hat{i} + 3\hat{j}$ અને $\vec{b} = 2\hat{i} + \lambda\hat{j}$ સમાંતર સદિશો હોય,તો $\lambda$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$0$
B
$3$
C
$3/2$
D
$6$

Solution

(C) બે સદિશો $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j}$ અને $\vec{b} = b_1\hat{i} + b_2\hat{j}$ સમાંતર હોય જો તેમના ઘટકો પ્રમાણસર હોય,એટલે કે $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2}$.
આપેલ છે કે $\vec{a} = 4\hat{i} + 3\hat{j}$ અને $\vec{b} = 2\hat{i} + \lambda\hat{j}$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે $a_1 = 4, a_2 = 3$ અને $b_1 = 2, b_2 = \lambda$.
સમાંતર સદિશોની શરતમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{4}{2} = \frac{3}{\lambda}$
$2 = \frac{3}{\lambda}$
$\lambda = \frac{3}{2}$.
184
MediumMCQ
ધારો કે $D, E, F$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની અનુક્રમે બાજુઓ $BC, CA, AB$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. તો $\vec{AD} + \vec{BE} + \vec{CF} = \dots$
A
$\vec{0}$
B
$\vec{BC}$
C
$\vec{AC}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે.
$D, E, F$ એ બાજુઓ $BC, CA, AB$ ના મધ્યબિંદુઓ હોવાથી,તેમના સ્થાન સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{D} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{2}$,$\vec{E} = \frac{\vec{c} + \vec{a}}{2}$,$\vec{F} = \frac{\vec{a} + \vec{b}}{2}$.
હવે,સદિશોનો સરવાળો ગણીએ:
$\vec{AD} + \vec{BE} + \vec{CF} = (\vec{D} - \vec{A}) + (\vec{E} - \vec{B}) + (\vec{F} - \vec{C})$
$= (\frac{\vec{b} + \vec{c}}{2} - \vec{a}) + (\frac{\vec{c} + \vec{a}}{2} - \vec{b}) + (\frac{\vec{a} + \vec{b}}{2} - \vec{c})$
$= (\frac{\vec{b} + \vec{c} + \vec{c} + \vec{a} + \vec{a} + \vec{b}}{2}) - (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c})$
$= (\frac{2\vec{a} + 2\vec{b} + 2\vec{c}}{2}) - (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c})$
$= (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) - (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) = \vec{0}$.
185
EasyMCQ
જો સદિશો $\vec{a} = \lambda \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \sqrt{\lambda} \hat{i} + \sqrt{13} \hat{j}$ ના માન સમાન હોય,તો $\lambda$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$0$ અથવા $1$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે સદિશોના માન સમાન છે,તેથી $|\vec{a}| = |\vec{b}|$.
$\vec{a}$ નું માન ગણતા: $|\vec{a}| = \sqrt{\lambda^2 + 2^2 + (-3)^2} = \sqrt{\lambda^2 + 4 + 9} = \sqrt{\lambda^2 + 13}$.
$\vec{b}$ નું માન ગણતા: $|\vec{b}| = \sqrt{(\sqrt{\lambda})^2 + (\sqrt{13})^2} = \sqrt{\lambda + 13}$.
બંને માનને સરખાવતા: $\sqrt{\lambda^2 + 13} = \sqrt{\lambda + 13}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\lambda^2 + 13 = \lambda + 13$.
બંને બાજુથી $13$ બાદ કરતા: $\lambda^2 - \lambda = 0$.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $\lambda(\lambda - 1) = 0$.
આમ,$\lambda = 0$ અથવા $\lambda = 1$.
186
EasyMCQ
જો $\vec{r}_1 = 2\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$ અને $\vec{r}_2 = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ હોય,તો $\vec{r}_1$ અને $\vec{r}_2$ ના પરિણામી સદિશને સમાંતર એકમ સદિશ શોધો.
A
$3\hat{i} + 6\hat{j} - 2\hat{k}$
B
$\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$
C
$\frac{3\hat{i} + 6\hat{j} - 2\hat{k}}{7}$
D
$\frac{\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}}{7}$

Solution

(C) પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ એ $\vec{R} = \vec{r}_1 + \vec{r}_2$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ સદિશોની કિંમત મૂકતા: $\vec{R} = (2\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}) + (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) = 3\hat{i} + 6\hat{j} - 2\hat{k}$.
પરિણામી સદિશનું માન $|\vec{R}| = \sqrt{3^2 + 6^2 + (-2)^2} = \sqrt{9 + 36 + 4} = \sqrt{49} = 7$ છે.
$\vec{R}$ ને સમાંતર એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{\vec{R}}{|\vec{R}|} = \frac{3\hat{i} + 6\hat{j} - 2\hat{k}}{7}$ થાય.
187
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ ત્રણ એવા શૂન્યેતર સદિશો છે કે જેથી આ પૈકી કોઈપણ બે સમરેખ નથી. જો સદિશ $\vec{a} + 2\vec{b}$ એ $\vec{c}$ સાથે સમરેખ હોય અને $\vec{b} + 3\vec{c}$ એ $\vec{a}$ સાથે સમરેખ હોય,તો $\vec{a} + 2\vec{b} + 6\vec{c} = \dots$
A
$\lambda \vec{a}$
B
$\lambda \vec{b}$
C
$\lambda \vec{c}$
D
$\vec{0}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} + 2\vec{b}$ એ $\vec{c}$ સાથે સમરેખ છે અને $\vec{b} + 3\vec{c}$ એ $\vec{a}$ સાથે સમરેખ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{a} + 2\vec{b} = k_1 \vec{c}$ અને $\vec{b} + 3\vec{c} = k_2 \vec{a}$ કોઈ શૂન્યેતર અદિશ $k_1$ અને $k_2$ માટે.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$\vec{a} = k_1 \vec{c} - 2\vec{b}$.
આ કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $\vec{b} + 3\vec{c} = k_2(k_1 \vec{c} - 2\vec{b})$.
પદોને ગોઠવતા: $\vec{b} + 3\vec{c} = k_1 k_2 \vec{c} - 2k_2 \vec{b}$.
$(1 + 2k_2) \vec{b} + (3 - k_1 k_2) \vec{c} = \vec{0}$.
કારણ કે $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ સમરેખ નથી,તેથી તેમના સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$1 + 2k_2 = 0 \Rightarrow k_2 = -\frac{1}{2}$.
$3 - k_1 k_2 = 0 \Rightarrow 3 - k_1(-\frac{1}{2}) = 0 \Rightarrow 3 + \frac{k_1}{2} = 0 \Rightarrow k_1 = -6$.
$k_1 = -6$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $\vec{a} + 2\vec{b} = -6\vec{c}$.
તેથી,$\vec{a} + 2\vec{b} + 6\vec{c} = \vec{0}$.
188
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $P, Q, R$ અને $S$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $2\hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k}$,$\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$,$-5\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\hat{i} + 10\hat{j} + 10\hat{k}$ હોય,તો:
A
$\overline{PQ} \parallel \overline{RS}$
B
$\overline{SR} \parallel \overline{PS}$
C
$P, Q, R$ સમરેખ છે.
D
$Q, R, S$ સમરેખ છે.

Solution

(A) $\overline{PQ}$ નો સ્થાન સદિશ = $Q$ નો સ્થાન સદિશ - $P$ નો સ્થાન સદિશ = $(\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) - (2\hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k}) = -\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$.
$\overline{RS}$ નો સ્થાન સદિશ = $S$ નો સ્થાન સદિશ - $R$ નો સ્થાન સદિશ = $(\hat{i} + 10\hat{j} + 10\hat{k}) - (-5\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}) = 6\hat{i} + 6\hat{j} + 12\hat{k}$.
જો $\overline{PQ} \parallel \overline{RS}$ હોય,તો તેમના ઘટકોનો ગુણોત્તર સમાન હોવો જોઈએ:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{-1}{6} = \frac{-1}{6} = \frac{-2}{12}$.
અપૂર્ણાંકોનું સાદું રૂપ આપતા: $-\frac{1}{6} = -\frac{1}{6} = -\frac{1}{6}$.
ગુણોત્તર સમાન હોવાથી,સદિશો સમાંતર છે. તેથી,$\overline{PQ} \parallel \overline{RS}$.
189
MediumMCQ
સદિશો $\overline{AB} = 3\hat{i} + 4\hat{k}$ અને $\overline{AC} = 5\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ છે. શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{288}$
B
$\sqrt{18}$
C
$\sqrt{72}$
D
$\sqrt{33}$

Solution

(D) ધારો કે $BC$ નું મધ્યબિંદુ $D$ છે. શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા સદિશ $\overline{AD}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
ત્રિકોણની મધ્યગાના ગુણધર્મ મુજબ,$\overline{AD} = \frac{\overline{AB} + \overline{AC}}{2}$.
આપેલા સદિશોની કિંમત મૂકતા: $\overline{AD} = \frac{(3\hat{i} + 4\hat{k}) + (5\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k})}{2}$.
$\overline{AD} = \frac{8\hat{i} - 2\hat{j} + 8\hat{k}}{2} = 4\hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k}$.
મધ્યગાની લંબાઈ એ સદિશ $\overline{AD}$ નું માન છે:
$|\overline{AD}| = \sqrt{4^2 + (-1)^2 + 4^2} = \sqrt{16 + 1 + 16} = \sqrt{33}$ એકમ.
190
MediumMCQ
જો $A(2, 3, 5)$,$B(1, 2, 3)$,$C(-5, 4, -2)$ અને $D(1, 10, 10)$ હોય,તો ...
A
$\vec{AB} = \vec{CD}$
B
$\vec{AB} \perp \vec{CD}$
C
$\vec{AB} \parallel \vec{CD}$
D
આમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(C) આપેલા બિંદુઓ $A(2, 3, 5)$,$B(1, 2, 3)$,$C(-5, 4, -2)$ અને $D(1, 10, 10)$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{CD}$ શોધીએ:
$\vec{AB} = (1-2, 2-3, 3-5) = (-1, -1, -2)$
$\vec{CD} = (1-(-5), 10-4, 10-(-2)) = (6, 6, 12)$
હવે,$\vec{AB}$ અને $\vec{CD}$ વચ્ચેનો સંબંધ તપાસીએ:
$\vec{CD} = (6, 6, 12) = -6(-1, -1, -2) = -6 \vec{AB}$
અહીં $\vec{CD} = k \vec{AB}$ જ્યાં $k = -6$ છે,તેથી સદિશો સમાંતર છે.
તેથી,$\vec{AB} \parallel \vec{CD}$.
191
DifficultMCQ
જો $P(1, 3, -7)$ અને $Q(5, -2, 4)$ હોય,તો $|\vec{PQ}| = \dots$
A
$\sqrt{158}$
B
$\sqrt{160}$
C
$\sqrt{161}$
D
$\sqrt{162}$

Solution

(D) અહીં બિંદુઓ $P(1, 3, -7)$ અને $Q(5, -2, 4)$ આપેલા છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (5-1, -2-3, 4-(-7)) = (4, -5, 11)$ થાય.
સદિશ $\vec{PQ}$ નું માન $|\vec{PQ}| = \sqrt{4^2 + (-5)^2 + 11^2}$ છે.
$|\vec{PQ}| = \sqrt{16 + 25 + 121}$.
$|\vec{PQ}| = \sqrt{162}$.
192
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $A, B, C,$ અને $D$ ના યામ અનુક્રમે $(1, 2, 3), (4, 5, 7), (-4, 3, -6),$ અને $(2, 9, 2)$ હોય,તો $AB$ અને $CD$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\pi /6$
B
$\pi /4$
C
$\pi /3$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(D) રેખાખંડ $AB$ ના દિકગુણોત્તરો $(x_2 - x_1, y_2 - y_1, z_2 - z_1) = (4-1, 5-2, 7-3) = (3, 3, 4)$ છે.
ધારો કે $a_1 = 3, b_1 = 3, c_1 = 4$.
રેખાખંડ $CD$ ના દિકગુણોત્તરો $(x_4 - x_3, y_4 - y_3, z_4 - z_3) = (2 - (-4), 9 - 3, 2 - (-6)) = (6, 6, 8)$ છે.
ધારો કે $a_2 = 6, b_2 = 6, c_2 = 8$.
અહીં જોઈ શકાય છે કે $(a_2, b_2, c_2) = 2 \times (a_1, b_1, c_1)$.
દિકગુણોત્તરો પ્રમાણમાં હોવાથી,રેખાઓ $AB$ અને $CD$ સમાંતર છે.
તેથી,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $0$ થાય.
193
MediumMCQ
જો $p = (7, -2, 3)$ અને $q = (3, 1, 5)$ હોય,તો $p - 2q$ નું માન $......$ છે.
A
$\sqrt{29}$
B
$4$
C
$\sqrt{62} - 2\sqrt{35}$
D
$\sqrt{66}$

Solution

(D) અહીં,$p = (7, -2, 3)$ અને $q = (3, 1, 5)$ આપેલ છે.
સૌ પ્રથમ,$p - 2q$ ની ગણતરી કરીએ:
$p - 2q = (7, -2, 3) - 2(3, 1, 5)$
$= (7, -2, 3) - (6, 2, 10)$
$= (7 - 6, -2 - 2, 3 - 10)$
$= (1, -4, -7)$
હવે,મળેલા સદિશનું માન શોધીએ:
$|p - 2q| = \sqrt{(1)^2 + (-4)^2 + (-7)^2}$
$= \sqrt{1 + 16 + 49}$
$= \sqrt{66}$
194
EasyMCQ
જો $A(1, 0, 0)$,$B(0, 1, 0)$ અને $C(0, 0, 1)$ આપેલ હોય,અને $\vec{AB} = \vec{CX}$ હોય,તો બિંદુ $X$ શું છે?
A
$(-1, 1, 1)$
B
$(1, -1, 1)$
C
$(1, 1, -1)$
D
$(1, 1, 1)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $X$ ના યામ $(a, b, c)$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{AB} = \vec{CX}$.
સદિશ $\vec{AB}$ ની ગણતરી $(0 - 1, 1 - 0, 0 - 0) = (-1, 1, 0)$ મુજબ થાય છે.
સદિશ $\vec{CX}$ ની ગણતરી $(a - 0, b - 0, c - 1) = (a, b, c - 1)$ મુજબ થાય છે.
બંને સદિશોને સરખાવતા: $(-1, 1, 0) = (a, b, c - 1)$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે:
$a = -1$
$b = 1$
$c - 1 = 0 \implies c = 1$
આમ,બિંદુ $X$ એ $(-1, 1, 1)$ છે.
195
DifficultMCQ
બિંદુ $\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $3\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ ને સમાંતર રેખા પર,$\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ થી $3\sqrt{11}$ એકમ અંતરે આવેલા બિંદુનો સ્થાનસદિશ શોધો.
A
$10\hat{i} + 2\hat{j} + 5\hat{k}$
B
$-8\hat{i} - 4\hat{j} - \hat{k}$
C
$8\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$
D
$-10\hat{i} - 2\hat{j} - 5\hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ બિંદુ $A = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ છે અને રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = 3\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
$A$ માંથી પસાર થતી અને $\vec{v}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = A + \lambda\vec{v}$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P = (\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) + \lambda(3\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ દ્વારા મળે છે.
સદિશ $\vec{AP} = P - A = \lambda(3\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
$A$ અને $P$ વચ્ચેનું અંતર $|\vec{AP}| = |\lambda| \sqrt{3^2 + 1^2 + 1^2} = |\lambda| \sqrt{11}$ છે.
અંતર $3\sqrt{11}$ આપેલ હોવાથી,$|\lambda| \sqrt{11} = 3\sqrt{11}$,જેનો અર્થ છે કે $|\lambda| = 3$,તેથી $\lambda = \pm 3$.
$\lambda = 3$ માટે,$P = (\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) + 3(3\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 10\hat{i} + 2\hat{j} + 5\hat{k}$.
$\lambda = -3$ માટે,$P = (\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) - 3(3\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = -8\hat{i} - 4\hat{j} - \hat{k}$.
આમ,શક્ય સ્થાનસદિશો $10\hat{i} + 2\hat{j} + 5\hat{k}$ અને $-8\hat{i} - 4\hat{j} - \hat{k}$ છે.
196
MediumMCQ
જો સદિશ $\vec{r}$ એ $OX, OY$ અને $OZ$ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા બનાવતો હોય,તો આવા સદિશો $\vec{r}$ ની કુલ સંખ્યા શોધો.
A
$1$
B
$4$
C
$8$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે $l, m, n$ એ સદિશ $\vec{r}$ ના દિકકોસાઈન છે.
સદિશ $\vec{r}$ એ $OX, OY$ અને $OZ$ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા $\alpha$ બનાવે છે,તેથી $\alpha = \beta = \gamma$.
આથી,$l = \cos \alpha, m = \cos \beta = \cos \alpha, n = \cos \gamma = \cos \alpha$.
તેથી,$l = m = n$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
$l=m=n$ મૂકતા,આપણને $3l^2 = 1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $l^2 = \frac{1}{3}$,તેથી $l = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$.
$l=m=n$ હોવાથી,દિકકોસાઈન $(l, m, n)$ ના મૂલ્યો $(\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}), (-\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}), (\frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}), (\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}}), (-\frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}), (-\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}}), (\frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}}),$ અને $(-\frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}}, -\frac{1}{\sqrt{3}})$ હોઈ શકે.
દરેક ચિહ્નોનું સંયોજન એક અલગ દિશા દર્શાવે છે,આમ કુલ $2^3 = 8$ શક્ય સદિશો મળે છે.
197
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં જો $A(2, 4, -1)$,$B(4, 5, 1)$ અને $C(3, 6, -3)$ હોય,તો $\Delta ABC$ એ ... ત્રિકોણ છે.
A
કાટકોણ
B
સમદ્રીબાજુ
C
સમબાજુ
D
સમદ્રીબાજુ કાટકોણ

Solution

(D) પ્રથમ,આપણે ત્રિકોણની બાજુઓ માટે સદિશોની ગણતરી કરીએ:
$\vec{AB} = (4-2, 5-4, 1-(-1)) = (2, 1, 2)$. તેની લંબાઈ $|\vec{AB}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + 2^2} = \sqrt{4+1+4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
$\vec{BC} = (3-4, 6-5, -3-1) = (-1, 1, -4)$. તેની લંબાઈ $|\vec{BC}| = \sqrt{(-1)^2 + 1^2 + (-4)^2} = \sqrt{1+1+16} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$ છે.
$\vec{CA} = (2-3, 4-6, -1-(-3)) = (-1, -2, 2)$. તેની લંબાઈ $|\vec{CA}| = \sqrt{(-1)^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1+4+4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
અહીં $|\vec{AB}| = |\vec{CA}| = 3$ હોવાથી,ત્રિકોણ સમદ્રીબાજુ છે.
હવે,કાટકોણની શરત તપાસીએ: $|\vec{AB}|^2 + |\vec{CA}|^2 = 3^2 + 3^2 = 9 + 9 = 18$.
વળી,$|\vec{BC}|^2 = (3\sqrt{2})^2 = 18$.
કારણ કે $|\vec{AB}|^2 + |\vec{CA}|^2 = |\vec{BC}|^2$,તેથી આ ત્રિકોણ શિરોબિંદુ $A$ આગળ કાટકોણ ધરાવે છે.
તેથી,$\Delta ABC$ એ સમદ્રીબાજુ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
198
EasyMCQ
શૂન્યતર સદિશો $\vec{a}$,$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ એ $\vec{a} = 8\vec{b}$ અને $\vec{c} = -7\vec{b}$ દ્વારા સંબંધિત છે. તો $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો ............... $^\circ $ છે.
A
$0$
B
$45$
C
$90$
D
$180$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} = 8\vec{b}$ અને $\vec{c} = -7\vec{b}$.
કારણ કે $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ નો ધન અદિશ ગુણાંક છે,તેથી $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ ની દિશામાં જ છે.
કારણ કે $\vec{c}$ એ $\vec{b}$ નો ઋણ અદિશ ગુણાંક છે,તેથી $\vec{c}$ એ $\vec{b}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
તેથી,$\vec{a}$ અને $\vec{c}$ પરસ્પર વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
પરસ્પર વિરુદ્ધ દિશામાં રહેલા બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $180^\circ$ (અથવા $\pi$ રેડિયન) હોય છે.
આમ,$\vec{a}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $180^\circ$ છે.
199
EasyMCQ
એક સદિશના ત્રણ યામ અક્ષો પરના પ્રક્ષેપો અનુક્રમે $6, -3, 2$ છે. તો તે સદિશની દિકકોસાઇન શોધો:
A
$\frac{6}{5}, - \frac{3}{5}, \frac{2}{5}$
B
$\frac{6}{7}, - \frac{3}{7}, \frac{2}{7}$
C
$-\frac{6}{7}, - \frac{3}{7}, \frac{2}{7}$
D
$6, -3, 2$

Solution

(B) ધારો કે સદિશ $\vec{v} = (a, b, c) = (6, -3, 2)$ છે.
સદિશનું માન $|\vec{v}| = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ દ્વારા મળે છે.
$|\vec{v}| = \sqrt{6^2 + (-3)^2 + 2^2} = \sqrt{36 + 9 + 4} = \sqrt{49} = 7$.
સદિશની દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ તેના ઘટકોને સદિશના માન વડે ભાગવાથી મળે છે:
$l = \frac{a}{|\vec{v}|} = \frac{6}{7}$,
$m = \frac{b}{|\vec{v}|} = \frac{-3}{7}$,
$n = \frac{c}{|\vec{v}|} = \frac{2}{7}$.
આમ,દિકકોસાઇન $\left(\frac{6}{7}, -\frac{3}{7}, \frac{2}{7}\right)$ છે.
200
AdvancedMCQ
જો $\vec{r} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - 5\hat{k}$,$\vec{a} = 2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{b} = \hat{i} + 3\hat{j} - 2\hat{k}$,અને $\vec{c} = -2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ હોય અને $\vec{r} = \lambda\vec{a} + \mu\vec{b} + \gamma\vec{c}$ હોય,તો -
A
$\mu, \frac{\lambda}{2}, \gamma$ એ $A.P.$ માં છે.
B
$2\mu, \lambda, \gamma$ એ $A.P.$ માં છે.
C
$\mu, \lambda, \gamma$ એ $A.P.$ માં છે.
D
$\lambda, \frac{\mu}{3}, \gamma$ એ $A.P.$ માં છે.

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{r} = \lambda\vec{a} + \mu\vec{b} + \gamma\vec{c}$.
સદિશોની કિંમતો મૂકતા: $3\hat{i} + 2\hat{j} - 5\hat{k} = \lambda(2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \mu(\hat{i} + 3\hat{j} - 2\hat{k}) + \gamma(-2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k})$.
$\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ ના સહગુણકોને સરખાવતા:
$2\lambda + \mu - 2\gamma = 3$ $(1)$
$-\lambda + 3\mu + \gamma = 2$ $(2)$
$\lambda - 2\mu - 3\gamma = -5$ $(3)$
આ સમીકરણો ઉકેલતા:
સમીકરણ $(2)$ પરથી,$\gamma = 2 + \lambda - 3\mu$.
$\gamma$ ની કિંમત $(1)$ અને $(3)$ માં મૂકતા:
$2\lambda + \mu - 2(2 + \lambda - 3\mu) = 3 \implies 7\mu = 7 \implies \mu = 1$.
$\mu = 1$ ની કિંમત $(2)$ અને $(3)$ માં મૂકતા:
$-\lambda + 3 + \gamma = 2 \implies \gamma - \lambda = -1 \implies \gamma = \lambda - 1$.
$\lambda - 2 - 3(\lambda - 1) = -5 \implies -2\lambda + 1 = -5 \implies -2\lambda = -6 \implies \lambda = 3$.
તેથી $\gamma = 3 - 1 = 2$.
આમ,$\lambda = 3, \mu = 1, \gamma = 2$.
વિકલ્પો તપાસતા: $\mu, \frac{\lambda}{2}, \gamma$ એટલે કે $1, 1.5, 2$ જે $A.P.$ માં છે.

Vector Algebra — Basic , Modulus and Algebra of vectors · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.