Gujarati

Basic , Modulus and Algebra of vectors Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Basic , Modulus and Algebra of vectors

609+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 609 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
$k$ ની કઈ કિંમત માટે સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j}$ અને $\vec{b} = -2\hat{i} + k\hat{j}$ સમરેખ થાય?
A
$2$
B
$1/2$
C
$1/3$
D
$3$

Solution

(A) બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સમરેખ હોય જો કોઈ અદિશ $m$ માટે $\vec{a} = m\vec{b}$ થાય.
આપેલ છે કે $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j}$ અને $\vec{b} = -2\hat{i} + k\hat{j}$.
સદિશો મૂકતા,આપણને મળે $\hat{i} - \hat{j} = m(-2\hat{i} + k\hat{j})$.
બંને બાજુ $\hat{i}$ અને $\hat{j}$ ના સહગુણકોને સરખાવતા:
$\hat{i}$ માટે: $1 = -2m \implies m = -1/2$.
$\hat{j}$ માટે: $-1 = mk$.
$m = -1/2$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $-1 = (-1/2)k$.
$k$ માટે ઉકેલતા,આપણને $k = 2$ મળે છે.
102
EasyMCQ
$(a \cdot i)i + (a \cdot j)j + (a \cdot k)k = $
A
$a$
B
$2a$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે સદિશ $a$ ને તેના ઘટકોના સ્વરૂપમાં $a = x i + y j + z k$ તરીકે દર્શાવેલ છે.
તો,$a$ નો એકમ સદિશો $i, j, k$ સાથેનો અદિશ ગુણાકાર નીચે મુજબ છે:
$a \cdot i = (x i + y j + z k) \cdot i = x$
$a \cdot j = (x i + y j + z k) \cdot j = y$
$a \cdot k = (x i + y j + z k) \cdot k = z$
આ કિંમતોને આપેલ પદાવલિમાં મૂકતા:
$(a \cdot i)i + (a \cdot j)j + (a \cdot k)k = x i + y j + z k$
કારણ કે $x i + y j + z k = a$,તેથી આ પદાવલિનું સાદું રૂપ $a$ મળે છે.
103
EasyMCQ
જો $r \cdot i = r \cdot j = r \cdot k$ અને $|r| = 3$ હોય, તો $r = $
A
$\pm 3(i + j + k)$
B
$\pm \frac{1}{3}(i + j + k)$
C
$\pm \frac{1}{\sqrt{3}}(i + j + k)$
D
$\pm \sqrt{3}(i + j + k)$

Solution

(D) ધારો કે $r = xi + yj + zk$.
આપેલ છે કે $r \cdot i = r \cdot j = r \cdot k$, તેથી $x = y = z$ મળે।
ધારો કે $x = y = z = a$. તો $r = a(i + j + k)$ થાય।
આપેલ છે કે $|r| = 3$, તેથી $\sqrt{a^2 + a^2 + a^2} = 3$.
$\sqrt{3a^2} = 3 \Rightarrow |a|\sqrt{3} = 3$.
$|a| = \frac{3}{\sqrt{3}} = \sqrt{3}$.
આમ, $a = \pm \sqrt{3}$.
તેથી, $r = \pm \sqrt{3}(i + j + k)$.
104
MediumMCQ
જો સદિશ $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ એ અનુક્રમે $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ સદિશો સાથે $\alpha, \beta, \gamma$ ખૂણા બનાવે,તો:
A
$\alpha = \beta \ne \gamma$
B
$\alpha = \gamma \ne \beta$
C
$\beta = \gamma \ne \alpha$
D
$\alpha = \beta = \gamma$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{v} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$. તેનું માન $|\vec{v}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$ છે.
$\vec{v}$ અને $\hat{i}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ એ $\cos \alpha = \frac{\vec{v} \cdot \hat{i}}{|\vec{v}| |\hat{i}|} = \frac{(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \cdot \hat{i}}{\sqrt{3} \cdot 1} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$\alpha = \cos^{-1}(\frac{1}{\sqrt{3}})$.
$\vec{v}$ અને $\hat{j}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ એ $\cos \beta = \frac{\vec{v} \cdot \hat{j}}{|\vec{v}| |\hat{j}|} = \frac{(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \cdot \hat{j}}{\sqrt{3} \cdot 1} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$\beta = \cos^{-1}(\frac{1}{\sqrt{3}})$.
$\vec{v}$ અને $\hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\gamma$ એ $\cos \gamma = \frac{\vec{v} \cdot \hat{k}}{|\vec{v}| |\hat{k}|} = \frac{(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \cdot \hat{k}}{\sqrt{3} \cdot 1} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$\gamma = \cos^{-1}(\frac{1}{\sqrt{3}})$.
આમ,$\alpha = \beta = \gamma$ થાય છે.
105
EasyMCQ
$(r \cdot i)^2 + (r \cdot j)^2 + (r \cdot k)^2 = $
A
$3r^2$
B
$r^2$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે સદિશ $r = xi + yj + zk$ છે।
તેથી, ડોટ ગુણાકાર નીચે મુજબ થશે:
$r \cdot i = x$
$r \cdot j = y$
$r \cdot k = z$
આ કિંમતોને આપેલ પદાવલિમાં મૂકતા:
$(r \cdot i)^2 + (r \cdot j)^2 + (r \cdot k)^2 = x^2 + y^2 + z^2$
સદિશ $r$ નું માન $|r| = \sqrt{x^2 + y^2 + z^2}$ હોવાથી, $|r|^2 = x^2 + y^2 + z^2 = r^2$ થાય।
તેથી, $(r \cdot i)^2 + (r \cdot j)^2 + (r \cdot k)^2 = r^2$ મળે છે।
106
MediumMCQ
જો એક એકમ સદિશ $yz$-સમતલમાં હોય અને તે ધન $y$-અક્ષ અને $z$-અક્ષ સાથે અનુક્રમે $30^\circ$ અને $60^\circ$ નો ખૂણો બનાવતો હોય,તો યામ અક્ષો પર તેના ઘટકો શું હશે?
A
$(\frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2}, 0)$
B
$(0, \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2})$
C
$(\frac{\sqrt{3}}{2}, 0, \frac{1}{2})$
D
$(0, \frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2})$

Solution

(B) ધારો કે એકમ સદિશ $\vec{r} = y\hat{j} + z\hat{k}$ છે. તે એકમ સદિશ હોવાથી,$|\vec{r}| = \sqrt{y^2 + z^2} = 1$ થાય.
સદિશ $\vec{r}$ અને $y$-અક્ષ $(\hat{j})$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ માટે,$\cos(30^\circ) = \frac{\vec{r} \cdot \hat{j}}{|\vec{r}| |\hat{j}|} = \frac{y}{1 \times 1} = y$.
તેથી,$y = \cos(30^\circ) = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
સદિશ $\vec{r}$ અને $z$-અક્ષ $(\hat{k})$ વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ માટે,$\cos(60^\circ) = \frac{\vec{r} \cdot \hat{k}}{|\vec{r}| |\hat{k}|} = \frac{z}{1 \times 1} = z$.
તેથી,$z = \cos(60^\circ) = \frac{1}{2}$.
સદિશ $yz$-સમતલમાં હોવાથી,$x$-ઘટક $0$ થશે.
તેથી,ઘટકો $(0, \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2})$ છે.
107
MediumMCQ
જો $\vec{a}$ અવકાશમાં કોઈ સદિશ હોય,તો
A
$\vec{a} = (\vec{a} \cdot \hat{i})\hat{i} + (\vec{a} \cdot \hat{j})\hat{j} + (\vec{a} \cdot \hat{k})\hat{k}$
B
$\vec{a} = (\vec{a} \times \hat{i}) + (\vec{a} \times \hat{j}) + (\vec{a} \times \hat{k})$
C
$\vec{a} = \hat{j}(\vec{a} \cdot \hat{i}) + \hat{k}(\vec{a} \cdot \hat{j}) + \hat{i}(\vec{a} \cdot \hat{k})$
D
$\vec{a} = (\vec{a} \times \hat{i}) \times \hat{i} + (\vec{a} \times \hat{j}) \times \hat{j} + (\vec{a} \times \hat{k}) \times \hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$ છે.
તેથી,અદિશ ગુણાકાર નીચે મુજબ થશે:
$\vec{a} \cdot \hat{i} = a_1$
$\vec{a} \cdot \hat{j} = a_2$
$\vec{a} \cdot \hat{k} = a_3$
આ કિંમતોને $\vec{a}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\vec{a} = (\vec{a} \cdot \hat{i})\hat{i} + (\vec{a} \cdot \hat{j})\hat{j} + (\vec{a} \cdot \hat{k})\hat{k}$.
108
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ સમબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ હોય,તો
A
$a \cdot b = 0$
B
$a \times b = 0$
C
$a \cdot a = b \cdot b$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) સમબાજુ ચતુષ્કોણમાં,બધી બાજુઓની લંબાઈ સમાન હોય છે. તેથી,પાસપાસેની બાજુઓના સદિશો $a$ અને $b$ ના માન સમાન છે,એટલે કે $|a| = |b|$.
કોઈપણ સદિશ $v$ માટે,અદિશ ગુણાકાર $v \cdot v = |v||v| \cos(0^\circ) = |v|^2$ થાય.
સદિશો $a$ અને $b$ માટે આ લાગુ પાડતા:
$a \cdot a = |a|^2$
$b \cdot b = |b|^2$
કારણ કે $|a| = |b|$,તેથી $|a|^2 = |b|^2$ થાય.
તેથી,$a \cdot a = b \cdot b$ મળે છે.
109
EasyMCQ
જો $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ એકમ સદિશો હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$\hat{i} \cdot \hat{j} = 1$
B
$\hat{i} \cdot \hat{i} = 1$
C
$\hat{i} \times \hat{j} = 1$
D
$\hat{i} \times (\hat{j} \times \hat{k}) = 1$

Solution

(B) વ્યાખ્યા મુજબ,એકમ સદિશનો તેની પોતાની સાથેનો અદિશ ગુણાકાર $\hat{a} \cdot \hat{a} = |\hat{a}| |\hat{a}| \cos(0^\circ) = (1)(1)(1) = 1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $\hat{i}$ એક એકમ સદિશ છે,તેથી $\hat{i} \cdot \hat{i} = 1$.
વિકલ્પ $(a)$ ખોટો છે કારણ કે $\hat{i} \cdot \hat{j} = 0$ થાય છે કારણ કે તેઓ પરસ્પર લંબ છે.
વિકલ્પ $(c)$ ખોટો છે કારણ કે બે સદિશોનો સદિશ ગુણાકાર એક સદિશ આપે છે,અદિશ નહીં.
વિકલ્પ $(d)$ ખોટો છે કારણ કે $\hat{i} \times (\hat{j} \times \hat{k}) = \hat{i} \times \hat{i} = \vec{0}$ થાય છે.
110
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + 5\hat{j}$,$\vec{c} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$,અને $\vec{d} = \hat{i} - 6\hat{j} - \hat{k}$ હોય,તો સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{CD}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\pi$

Solution

(D) આપેલ સ્થાન સદિશો: $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + 5\hat{j}$,$\vec{c} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$,$\vec{d} = \hat{i} - 6\hat{j} - \hat{k}$.
$\overrightarrow{AB} = \vec{b} - \vec{a} = (2-1)\hat{i} + (5-1)\hat{j} + (0-1)\hat{k} = \hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k}$.
$\overrightarrow{CD} = \vec{d} - \vec{c} = (1-3)\hat{i} + (-6-2)\hat{j} + (-1 - (-3))\hat{k} = -2\hat{i} - 8\hat{j} + 2\hat{k}$.
અહીં $\overrightarrow{CD} = -2(\hat{i} + 4\hat{j} - \hat{k}) = -2\overrightarrow{AB}$ છે.
જ્યારે એક સદિશ બીજા સદિશનો ઋણ અદિશ ગુણાંક હોય,ત્યારે તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\pi$ રેડિયન હોય છે.
અદિશ ગુણાકારના સૂત્ર મુજબ: $\cos \theta = \frac{\overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{CD}}{|\overrightarrow{AB}| |\overrightarrow{CD}|} = \frac{-2 - 32 - 2}{\sqrt{18} \sqrt{72}} = \frac{-36}{36} = -1$.
તેથી,$\theta = \pi$.
111
MediumMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^o$ હોય,તો $3\vec{a}$ અને $-4\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો ............ $^o$ થશે.
A
$150$
B
$90$
C
$120$
D
$30$

Solution

(A) ધારો કે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે,તેથી $\theta = 30^o$ છે.
આપણે $3\vec{a}$ અને $-4\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધવાનો છે.
કારણ કે $3 > 0$ છે,સદિશ $3\vec{a}$ એ $\vec{a}$ ની દિશામાં જ છે.
કારણ કે $-4 < 0$ છે,સદિશ $-4\vec{b}$ એ $\vec{b}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^o$ છે.
તેથી,$\vec{a}$ અને $-\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $180^o - 30^o = 150^o$ થશે.
જેમ કે $3\vec{a}$ એ $\vec{a}$ ની દિશામાં છે અને $-4\vec{b}$ એ $-\vec{b}$ ની દિશામાં છે,તેથી $3\vec{a}$ અને $-4\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $150^o$ થશે.
Solution diagram
112
MediumMCQ
જો બે એકમ સદિશોનો સરવાળો એક એકમ સદિશ હોય,તો તેમના તફાવતનું માન કેટલું થાય?
A
$\sqrt{2}$
B
$\sqrt{3}$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$1$

Solution

(B) ધારો કે બે એકમ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ છે,જેથી $|\vec{a}| = 1$ અને $|\vec{b}| = 1$ થાય.
આપેલ છે કે તેમનો સરવાળો એક એકમ સદિશ છે,તેથી $|\vec{a} + \vec{b}| = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|\vec{a} + \vec{b}|^2 = 1^2$ મળે.
નિત્યસમ $|\vec{a} + \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b})$ નો ઉપયોગ કરતા,$1 + 1 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 1$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = -1$,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{b} = -\frac{1}{2}$.
હવે,આપણે તેમના તફાવતનું માન $|\vec{a} - \vec{b}|$ શોધવાનું છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} - \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b})$.
જ્ઞાત કિંમતો મૂકતા,$|\vec{a} - \vec{b}|^2 = 1 + 1 - 2(-\frac{1}{2}) = 1 + 1 + 1 = 3$.
તેથી,$|\vec{a} - \vec{b}| = \sqrt{3}$ થાય.
113
EasyMCQ
જો $a = i - 2j$ અને $b = 2i + \lambda j$ સમાંતર હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$2$
C
$-2$
D
$-4$

Solution

(D) બે સદિશો $a = a_1 i + a_2 j$ અને $b = b_1 i + b_2 j$ સમાંતર હોય જો તેમના ઘટકો પ્રમાણસર હોય,એટલે કે $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2}$.
અહીં $a = 1i - 2j$ અને $b = 2i + \lambda j$ આપેલ છે.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,$a_1 = 1, a_2 = -2$ અને $b_1 = 2, b_2 = \lambda$ મળે છે.
સદિશો સમાંતર હોવાથી,$\frac{1}{2} = \frac{-2}{\lambda}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,$\lambda = 2 \times (-2) = -4$ મળે છે.
114
EasyMCQ
$14$ ના મૂલ્યનો એક સદિશ $xy-$ સમતલમાં છે અને $x-$ અક્ષ સાથે $60^\circ$ નો ખૂણો બનાવે છે. $x-$ અક્ષ અને $y-$ અક્ષની દિશામાં સદિશના ઘટકો કયા છે?
A
$7, 7\sqrt{3}$
B
$7\sqrt{3}, 7$
C
$14\sqrt{3}, 14/\sqrt{3}$
D
$14/\sqrt{3}, 14\sqrt{3}$

Solution

(A) ધારો કે સદિશ $\vec{A}$ છે જેનું મૂલ્ય $|\vec{A}| = 14$ છે.
આપેલ છે કે સદિશ $x-$ અક્ષ સાથે $\theta = 60^\circ$ નો ખૂણો બનાવે છે.
$x-$ અક્ષની દિશામાં સદિશનો ઘટક $A_x = |\vec{A}| \cos \theta = 14 \cos 60^\circ$ દ્વારા મળે છે.
$\cos 60^\circ = 1/2$ હોવાથી,$A_x = 14 \times (1/2) = 7$.
$y-$ અક્ષની દિશામાં સદિશનો ઘટક $A_y = |\vec{A}| \sin \theta = 14 \sin 60^\circ$ દ્વારા મળે છે.
$\sin 60^\circ = \sqrt{3}/2$ હોવાથી,$A_y = 14 \times (\sqrt{3}/2) = 7\sqrt{3}$.
આમ,ઘટકો $7$ અને $7\sqrt{3}$ છે.
115
EasyMCQ
ધારો કે $b = 3j + 4k$,$a = i + j$ અને ધારો કે $b_1$ અને $b_2$ એ $b$ ના $a$ ને સમાંતર અને લંબ ઘટક સદિશો છે. જો $b_1 = \frac{3}{2}i + \frac{3}{2}j$ હોય,તો $b_2 = $
A
$\frac{3}{2}i + \frac{3}{2}j + 4k$
B
$-\frac{3}{2}i + \frac{3}{2}j + 4k$
C
$-\frac{3}{2}i + \frac{3}{2}j$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $b = 3j + 4k$ અને $b_1 = \frac{3}{2}i + \frac{3}{2}j$ એ $b$ નો $a$ ને સમાંતર ઘટક છે.
કારણ કે $b = b_1 + b_2$,જ્યાં $b_2$ એ $b$ નો $a$ ને લંબ ઘટક છે,આપણે લખી શકીએ કે $b_2 = b - b_1$.
આપેલ સદિશોની કિંમત મૂકતા:
$b_2 = (0i + 3j + 4k) - (\frac{3}{2}i + \frac{3}{2}j + 0k)$
$b_2 = (0 - \frac{3}{2})i + (3 - \frac{3}{2})j + (4 - 0)k$
$b_2 = -\frac{3}{2}i + \frac{3}{2}j + 4k$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
116
EasyMCQ
સદિશ $i+j+k$ નો સદિશ $j$ પરનો પ્રક્ષેપ શું છે?
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(A) સદિશ $\vec{a}$ નો સદિશ $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ શોધવાનું સૂત્ર $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|}$ છે.
ધારો કે $\vec{a} = i + j + k$ અને $\vec{b} = j$.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b} = (i + j + k) \cdot j = (1)(0) + (1)(1) + (1)(0) = 1$ ગણો.
ત્યારબાદ,સદિશ $\vec{b}$ નું માન $|\vec{b}| = |j| = 1$ ગણો.
તેથી,પ્રક્ષેપ $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|} = \frac{1}{1} = 1$ થાય.
117
MediumMCQ
જો $a, b, c$ કોઈ પણ સદિશો હોય,તો સાચું વિધાન કયું છે?
A
$a \times (b \times c) = (a \times b) \times c$
B
$a \times b = b \times a$
C
$a \cdot (b \times c) = a \cdot b \times a \cdot c$
D
$a \cdot (b - c) = a \cdot b - a \cdot c$

Solution

(D) સદિશોનો અદિશ ગુણાકાર (dot product) એ સદિશ બાદબાકી પર વિભાજનના નિયમનું પાલન કરે છે.
કોઈપણ સદિશો $a, b,$ અને $c$ માટે,આ ગુણધર્મ $a \cdot (b - c) = a \cdot b - a \cdot c$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે સદિશ ત્રિગુણક ગુણાકાર જૂથના નિયમનું પાલન કરતું નથી.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે સદિશનો સદિશ ગુણાકાર (cross product) એ ક્રમનો નિયમ જાળવતું નથી,એટલે કે $a \times b = -(b \times a)$.
વિકલ્પ $C$ ગાણિતિક રીતે અર્થહીન છે કારણ કે અદિશ ગુણાકારનું પરિણામ અદિશ મળે છે,અને બે અદિશોનો સદિશ ગુણાકાર વ્યાખ્યાયિત નથી.
તેથી,સાચું વિધાન $a \cdot (b - c) = a \cdot b - a \cdot c$ છે.
118
MediumMCQ
જો $a$ અને $b$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $a \cdot b = 0$ અને $a \times b = 0$ થાય,તો:
A
$a$ એ $b$ ને સમાંતર છે
B
$a$ એ $b$ ને લંબ છે
C
$a$ અથવા $b$ માંથી કોઈ એક શૂન્ય સદિશ છે
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $a \cdot b = 0$. આનો અર્થ એ છે કે કાં તો $a = 0$,$b = 0$,અથવા $a \perp b$ છે.
વળી,આપેલ છે કે $a \times b = 0$. આનો અર્થ એ છે કે કાં તો $a = 0$,$b = 0$,અથવા $a \parallel b$ છે.
બંને શરતો એકસાથે સંતોષાય તે માટે,$a$ અને $b$ એક જ સમયે લંબ અને સમાંતર ન હોઈ શકે,સિવાય કે તેમાંથી ઓછામાં ઓછો એક સદિશ શૂન્ય સદિશ હોય.
તેથી,કાં તો $a = 0$ અથવા $b = 0$ છે.
119
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો સદિશોનો ગુણધર્મ નથી?
A
$u \times v = v \times u$
B
$u \cdot v = v \cdot u$
C
$|u \times v|^2 = |u|^2 |v|^2 - (u \cdot v)^2$
D
$u^2 = |u|^2$

Solution

(A) બે સદિશો $u$ અને $v$ નો સદિશ ગુણાકાર (ક્રોસ પ્રોડક્ટ) એન્ટી-કોમ્યુટેટિવ છે,જેનો અર્થ છે કે $u \times v = -(v \times u)$.
તેથી,$u \times v = v \times u$ ગુણધર્મ ખોટો છે.
વિકલ્પ $A$ એ સદિશોનો ગુણધર્મ નથી.
120
MediumMCQ
એક સદિશ $r$ એ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણે નમેલો છે. જો $r$ નું શીર્ષ ધન અષ્ટમાંશમાં હોય અને $|r| = 6$ હોય,તો $r$ શું છે?
A
$2\sqrt{3}(i - j + k)$
B
$2\sqrt{3}(-i + j + k)$
C
$2\sqrt{3}(i + j - k)$
D
$2\sqrt{3}(i + j + k)$

Solution

(D) ધારો કે $l, m, n$ એ સદિશ $r$ ના દિકકોસાઇન છે. સદિશ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણે નમેલો હોવાથી,$l = m = n$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$. $l = m = n$ મૂકતા,આપણને $3l^2 = 1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $l^2 = \frac{1}{3}$.
સદિશ $r$ નું શીર્ષ ધન અષ્ટમાંશમાં હોવાથી,$l, m, n$ ધન હોવા જોઈએ. તેથી,$l = m = n = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
સદિશ $r$ ને $r = |r|(li + mj + nk)$ તરીકે દર્શાવી શકાય.
$|r| = 6$ આપેલ હોવાથી,$r = 6 \left( \frac{1}{\sqrt{3}}i + \frac{1}{\sqrt{3}}j + \frac{1}{\sqrt{3}}k \right)$.
આનું સાદું રૂપ આપતા,$r = \frac{6}{\sqrt{3}}(i + j + k) = 2\sqrt{3}(i + j + k)$ મળે છે.
121
MediumMCQ
બિંદુ $i - j + 2k$ અને $3i + j + k$ માંથી પસાર થતી રેખા પર $i - j + 2k$ થી $3\sqrt{11}$ એકમ અંતરે આવેલા બિંદુનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$10i + 2j + 5k$
B
$-8i - 4j - k$
C
$8i + 4j + k$
D
$-10i - 2j - 5k$

Solution

(B) બિંદુઓ $A(1, -1, 2)$ અને $B(3, 1, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $r = a + \lambda v$ છે,જ્યાં $a = i - j + 2k$ અને દિશા સદિશ $v = (3-1)i + (1-(-1))j + (1-2)k = 2i + 2j - k$ છે.
રેખા પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ $r = (i - j + 2k) + \lambda (2i + 2j - k)$ છે.
બિંદુ $A$ થી અંતર $|\lambda v| = |\lambda| |v| = 3|\lambda|$ છે.
આપેલ અંતર $3\sqrt{11}$ હોવાથી,$3|\lambda| = 3\sqrt{11}$,એટલે કે $|\lambda| = \sqrt{11}$.
વિકલ્પ $B$ માટે,જો આપણે $P = -8i - 4j - k$ લઈએ,તો $AP = -9i - 3j - 3k$ થાય,જેનું માન $\sqrt{81+9+9} = \sqrt{99} = 3\sqrt{11}$ છે. તેથી,$-8i - 4j - k$ એ સાચો સ્થાન સદિશ છે.
122
DifficultMCQ
$1, 2, 3 \text{ dynes}$ ના મૂલ્યના ત્રણ બળો એક બિંદુએ મળે છે અને સમઘનની ત્રણ પાસપાસેની બાજુઓના વિકર્ણો પર કાર્ય કરે છે. પરિણામી બળ ............ $\text{dyne}$ છે.
A
$114$
B
$6$
C
$5$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે સમઘનને યામ પદ્ધતિમાં એવી રીતે મૂકવામાં આવ્યો છે કે તેની ધાર $x, y,$ અને $z$ અક્ષ પર રહે. ઉગમબિંદુ પર મળતા ત્રણ પાસપાસેના ફલકોના વિકર્ણો સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j}$,$\vec{b} = \hat{j} + \hat{k}$,અને $\vec{c} = \hat{k} + \hat{i}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આ દિશાઓમાં એકમ સદિશો $\hat{u}_1 = \frac{\hat{i} + \hat{j}}{\sqrt{2}}$,$\hat{u}_2 = \frac{\hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{2}}$,અને $\hat{u}_3 = \frac{\hat{k} + \hat{i}}{\sqrt{2}}$ છે.
બળો $\vec{F}_1 = 1 \cdot \hat{u}_1$,$\vec{F}_2 = 2 \cdot \hat{u}_2$,અને $\vec{F}_3 = 3 \cdot \hat{u}_3$ તરીકે આપેલ છે.
પરિણામી બળ $\vec{R} = \vec{F}_1 + \vec{F}_2 + \vec{F}_3 = \frac{1(\hat{i} + \hat{j}) + 2(\hat{j} + \hat{k}) + 3(\hat{k} + \hat{i})}{\sqrt{2}} = \frac{(1+3)\hat{i} + (1+2)\hat{j} + (2+3)\hat{k}}{\sqrt{2}} = \frac{4\hat{i} + 3\hat{j} + 5\hat{k}}{\sqrt{2}}$.
પરિણામી બળનું મૂલ્ય $|\vec{R}| = \frac{\sqrt{4^2 + 3^2 + 5^2}}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{16 + 9 + 25}}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{50}}{\sqrt{2}} = \sqrt{25} = 5 \text{ dynes}$ છે.
123
DifficultMCQ
સદિશો $b$ અને $c$ અનુક્રમે ઉત્તર-પૂર્વ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં છે અને $|b| = |c| = 4$ છે. સદિશ $d = c - b$ નું માન અને દિશા શોધો.
A
$4\sqrt{2}$,ઉત્તર તરફ
B
$4\sqrt{2}$,પશ્ચિમ તરફ
C
$4$,પૂર્વ તરફ
D
$4$,દક્ષિણ તરફ

Solution

(B) આપેલ છે કે સદિશ $b$ ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં છે અને સદિશ $c$ ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં છે.
ઉત્તર-પૂર્વ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ વચ્ચેનો ખૂણો $90^\circ$ હોવાથી,સદિશો $b$ અને $c$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી $b \cdot c = 0$.
આપેલ છે કે $|b| = |c| = 4$.
આપણે $d = c - b$ નું માન અને દિશા શોધવાની છે.
માન $|d|^2 = |c - b|^2 = |c|^2 + |b|^2 - 2(b \cdot c)$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $|d|^2 = 4^2 + 4^2 - 0 = 16 + 16 = 32$.
તેથી,$|d| = \sqrt{32} = 4\sqrt{2}$.
દિશા વિશે,કારણ કે $c$ એ $135^\circ$ પર છે અને $b$ એ ધન $x$-અક્ષ (પૂર્વ) થી $45^\circ$ પર છે,સદિશ $d = c - b$ એ સદિશ તફાવતની દિશામાં એટલે કે પશ્ચિમ તરફ નિર્દેશ કરે છે.
124
EasyMCQ
જો ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $\hat{i} - \hat{j}$ અને $\hat{j} + \hat{k}$ હોય,તો ત્રીજું શિરોબિંદુ શું હોઈ શકે?
A
$\hat{i} + \hat{k}$
B
$\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k}$
C
$\hat{i} - \hat{k}$
D
ઉપરના તમામ

Solution

(D) ધારો કે બે આપેલા શિરોબિંદુઓ $\vec{A} = \hat{i} - \hat{j}$ અને $\vec{B} = \hat{j} + \hat{k}$ છે.
કોઈપણ બિંદુ $\vec{C}$ ત્રિકોણનું ત્રીજું શિરોબિંદુ બને તે માટે,બિંદુઓ $\vec{A}$,$\vec{B}$ અને $\vec{C}$ સમરેખ ન હોવા જોઈએ.
ત્રણ બિંદુઓ સમરેખ હોય જો સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ સમાંતર હોય.
અહીં,$\vec{AB} = \vec{B} - \vec{A} = (\hat{j} + \hat{k}) - (\hat{i} - \hat{j}) = -\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$.
વિકલ્પ $(a)$ તપાસતા: $\vec{C} = \hat{i} + \hat{k}$,તો $\vec{AC} = (\hat{i} + \hat{k}) - (\hat{i} - \hat{j}) = \hat{j} + \hat{k}$. $\vec{AC}$ એ $\vec{AB}$ નો અદિશ ગુણાંક નથી,તેથી તેઓ સમરેખ નથી.
વિકલ્પ $(b)$ તપાસતા: $\vec{C} = \hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k}$,તો $\vec{AC} = (\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k}) - (\hat{i} - \hat{j}) = -\hat{j} - \hat{k}$. $\vec{AC}$ એ $\vec{AB}$ નો અદિશ ગુણાંક નથી,તેથી તેઓ સમરેખ નથી.
વિકલ્પ $(c)$ તપાસતા: $\vec{C} = \hat{i} - \hat{k}$,તો $\vec{AC} = (\hat{i} - \hat{k}) - (\hat{i} - \hat{j}) = \hat{j} - \hat{k}$. $\vec{AC}$ એ $\vec{AB}$ નો અદિશ ગુણાંક નથી,તેથી તેઓ સમરેખ નથી.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો ત્રીજું શિરોબિંદુ હોઈ શકે છે.
125
DifficultMCQ
જો $50$ માન ધરાવતો સદિશ $a$, સદિશ $b = 6i - 8j - \frac{15}{2}k$ સાથે સમરેખ હોય અને $z$-અક્ષની ધન દિશા સાથે લઘુકોણ બનાવતો હોય, તો સદિશ $a$ શું થાય?
A
$24i - 32j + 30k$
B
$-24i + 32j + 30k$
C
$16i - 16j - 15k$
D
$-12i + 16j - 30k$

Solution

(B) ધારો કે $a = xi + yj + zk$. આપેલ છે કે $|a| = 50$ અને $b = 6i - 8j - \frac{15}{2}k$.
સદિશ $a$ અને $b$ સમરેખ હોવાથી, $a = \lambda b$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
તેથી, $a = \lambda(6i - 8j - \frac{15}{2}k) = 6\lambda i - 8\lambda j - \frac{15}{2}\lambda k$.
$|a| = 50$ આપેલ હોવાથી, $|a|^2 = 2500$.
$|a|^2 = (6\lambda)^2 + (-8\lambda)^2 + (-\frac{15}{2}\lambda)^2 = 36\lambda^2 + 64\lambda^2 + \frac{225}{4}\lambda^2 = 100\lambda^2 + \frac{225}{4}\lambda^2 = \frac{625}{4}\lambda^2$.
$\frac{625}{4}\lambda^2 = 2500$ લેતા, $\lambda^2 = \frac{2500 \times 4}{625} = 16$, તેથી $\lambda = \pm 4$.
સદિશ $a$ એ $z$-અક્ષની ધન દિશા સાથે લઘુકોણ બનાવતો હોવાથી, $a$ નો $z$-ઘટક ધન હોવો જોઈએ.
$z$-ઘટક $-\frac{15}{2}\lambda$ છે. આ ધન હોવા માટે $\lambda$ ઋણ હોવો જોઈએ, તેથી $\lambda = -4$.
$\lambda = -4$ ને $a = \lambda b$ માં મૂકતા, $a = -4(6i - 8j - \frac{15}{2}k) = -24i + 32j + 30k$.
126
DifficultMCQ
એક સદિશ $\vec{a}$ ના લંબકોણીય કાર્તેઝિયન યામ પદ્ધતિના સાપેક્ષ ઘટકો $2p$ અને $1$ છે. આ પદ્ધતિને ઉગમબિંદુની આસપાસ અમુક ખૂણે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવવામાં આવે છે. જો નવી પદ્ધતિના સાપેક્ષ $\vec{a}$ ના ઘટકો $p+1$ અને $1$ હોય,તો:
A
$p = 0$
B
$p = 1$ અથવા $p = -\frac{1}{3}$
C
$p = -1$ અથવા $p = \frac{1}{3}$
D
$p = 1$ અથવા $p = -1$

Solution

(B) યામ પદ્ધતિના પરિભ્રમણ દરમિયાન સદિશનું માન અચળ રહે છે.
આપેલ છે કે મૂળ ઘટકો $(2p, 1)$ છે અને નવા ઘટકો $(p+1, 1)$ છે.
સદિશના માનનો વર્ગ $x^2 + y^2$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$(2p)^2 + 1^2 = (p+1)^2 + 1^2$.
$4p^2 + 1 = p^2 + 2p + 1 + 1$.
$3p^2 - 2p - 1 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $3p^2 - 3p + p - 1 = 0$.
$3p(p-1) + 1(p-1) = 0$.
$(3p+1)(p-1) = 0$.
આમ,$p = 1$ અથવા $p = -\frac{1}{3}$.
127
EasyMCQ
જો સદિશની લંબાઈ $21$ હોય અને દિશા ગુણોત્તર $2, -3, 6$ હોય,તો તેના દિશા કોસાઇન શું થાય?
A
$\frac{2}{21}, \frac{-1}{7}, \frac{2}{7}$
B
$\frac{2}{7}, \frac{-3}{7}, \frac{6}{7}$
C
$\frac{2}{7}, \frac{3}{7}, \frac{6}{7}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે દિશા ગુણોત્તર $a = 2, b = -3, c = 6$ છે.
આ ગુણોત્તર દ્વારા બનતા સદિશનું માન $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2} = \sqrt{2^2 + (-3)^2 + 6^2} = \sqrt{4 + 9 + 36} = \sqrt{49} = 7$ છે.
દિશા કોસાઇન $(l, m, n)$ નીચે મુજબ મળે છે: $\frac{a}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}, \frac{b}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}, \frac{c}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $l = \frac{2}{7}, m = \frac{-3}{7}, n = \frac{6}{7}$ મળે છે.
આમ,દિશા કોસાઇન $\frac{2}{7}, \frac{-3}{7}, \frac{6}{7}$ છે.
128
MediumMCQ
જો $a$ અને $b$ બે સદિશ હોય કે જેથી $a \cdot b = 0$ અને $a \times b = 0$,તો .....
A
$a$ એ $b$ ને સમાંતર છે
B
$a$ એ $b$ ને લંબ છે
C
$a$ અથવા $b$ માંથી કોઈ એક શૂન્ય સદિશ છે
D
એકપણ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $a \cdot b = 0$,જેનો અર્થ છે કે $a = 0$,$b = 0$ અથવા $a \perp b$ છે.
આપેલ છે કે $a \times b = 0$,જેનો અર્થ છે કે $a = 0$,$b = 0$ અથવા $a \parallel b$ છે.
કોઈપણ શૂન્યતર સદિશ એકસાથે લંબ અને સમાંતર હોઈ શકે નહીં,તેથી બંને સમીકરણોનું પાલન કરવા માટે એકમાત્ર શક્યતા એ છે કે સદિશોમાંથી કોઈ એક શૂન્ય સદિશ હોવો જોઈએ,એટલે કે $a = 0$ અથવા $b = 0$.
129
DifficultMCQ
જો શૂન્યેતર સદિશો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ પૈકી કોઈ બે સમાંતર ન હોય તથા $\bar{a} + \bar{b}$ અને $\bar{c}$ સમાંતર હોય અને $\bar{b} + \bar{c}$ અને $\bar{a}$ સમાંતર હોય,તો $\bar{a} + \bar{b} + \bar{c} = $
A
$\bar{a}$
B
$\bar{b}$
C
$\bar{c}$
D
$\bar{0}$

Solution

(D) અહીં $\bar{a} + \bar{b}$ અને $\bar{c}$ સમાંતર છે,તેથી કોઈ અદિશ $k \in \mathbb{R}$ માટે $\bar{a} + \bar{b} = k\bar{c}$ $(1)$
વળી $\bar{b} + \bar{c}$ અને $\bar{a}$ સમાંતર છે,તેથી કોઈ અદિશ $m \in \mathbb{R}$ માટે $\bar{b} + \bar{c} = m\bar{a}$ $(2)$
$(2)$ પરથી,$\bar{c} = m\bar{a} - \bar{b}$. આ કિંમત $(1)$ માં મુકતા:
$\bar{a} + \bar{b} = k(m\bar{a} - \bar{b})$
$\bar{a} + \bar{b} = km\bar{a} - k\bar{b}$
$(1 - km)\bar{a} + (1 + k)\bar{b} = \bar{0}$
અહીં $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ શૂન્યેતર અને અસમાંતર હોવાથી,તેમના સહગુણકો શૂન્ય થવા જોઈએ:
$1 - km = 0 \implies km = 1$
$1 + k = 0 \implies k = -1$
$k = -1$ ને $km = 1$ માં મુકતા,$m = -1$ મળે છે.
હવે,$k = -1$ ને $(1)$ માં મુકતા:
$\bar{a} + \bar{b} = -1\bar{c} \implies \bar{a} + \bar{b} + \bar{c} = \bar{0}$
130
MediumMCQ
જો રેખાખંડ $AB$ ના એક છેડાનો સ્થાનસદિશ $2i + 3j - k$ હોય અને તેના મધ્યબિંદુનો સ્થાનસદિશ $3(i + j + k)$ હોય,તો તેના બીજા છેડાનો સ્થાનસદિશ શું થાય?
A
$4i + 3j + 5k$
B
$4i - 3j + 7k$
C
$4i + 3j + 7k$
D
$4i + 3j - 7k$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $A$ નો સ્થાનસદિશ $\overrightarrow{OA} = 2i + 3j - k$ છે.
ધારો કે મધ્યબિંદુ $P$ નો સ્થાનસદિશ $\overrightarrow{OP} = 3(i + j + k) = 3i + 3j + 3k$ છે.
ધારો કે બીજા છેડા $B$ નો સ્થાનસદિશ $\overrightarrow{OB}$ છે.
$P$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,આપણી પાસે સૂત્ર છે:
$\overrightarrow{OP} = \frac{\overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB}}{2}$
$2$ વડે ગુણતા,આપણને મળે:
$2\overrightarrow{OP} = \overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB}$
$\overrightarrow{OB} = 2\overrightarrow{OP} - \overrightarrow{OA}$
કિંમતો મુકતા:
$\overrightarrow{OB} = 2(3i + 3j + 3k) - (2i + 3j - k)$
$\overrightarrow{OB} = (6i + 6j + 6k) - (2i + 3j - k)$
$\overrightarrow{OB} = (6-2)i + (6-3)j + (6-(-1))k$
$\overrightarrow{OB} = 4i + 3j + 7k$
Solution diagram
131
MediumMCQ
જો કોઈપણ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો $a, b, c$ હોય,તો શિરોબિંદુઓથી મધ્યકેન્દ્ર તરફના સદિશોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{a + b + c}{3}$
B
$\frac{2(a + b + c)}{3}$
C
$a + b + c$
D
$\vec{0}$

Solution

(D) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ છે જેના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{g} = \frac{\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}}{3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
શિરોબિંદુઓથી મધ્યકેન્દ્ર તરફના સદિશો $\vec{GA} = \vec{a} - \vec{g}$,$\vec{GB} = \vec{b} - \vec{g}$,અને $\vec{GC} = \vec{c} - \vec{g}$ છે.
આ સદિશોનો સરવાળો $\vec{GA} + \vec{GB} + \vec{GC} = (\vec{a} - \vec{g}) + (\vec{b} - \vec{g}) + (\vec{c} - \vec{g})$ થાય.
$= (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) - 3\vec{g}$.
$\vec{g} = \frac{\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}}{3}$ કિંમત મૂકતા,આપણને મળે:
$= (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) - 3 \left( \frac{\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}}{3} \right) = (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) - (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) = \vec{0}$.
132
MediumMCQ
જો ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ $BC, CA$ અને $AB$ ના મધ્યબિંદુઓ અનુક્રમે $D, E, F$ હોય,તો જ્યારે $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશ અનુક્રમે $i + j, j + k, k + i$ હોય ત્યારે $\Delta DEF$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ મેળવો.
A
$\frac{1}{3}(i + j + k)$
B
$(i + j + k)$
C
$2(i + j + k)$
D
$\frac{2}{3}(i + j + k)$

Solution

(D) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશ $\vec{a} = i + j$,$\vec{b} = j + k$ અને $\vec{c} = k + i$ છે.
મધ્યબિંદુઓ $D, E, F$ ના સ્થાન સદિશ નીચે મુજબ છે:
$\vec{d} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{2} = \frac{(j + k) + (k + i)}{2} = \frac{i + j + 2k}{2}$
$\vec{e} = \frac{\vec{a} + \vec{c}}{2} = \frac{(i + j) + (k + i)}{2} = \frac{2i + j + k}{2}$
$\vec{f} = \frac{\vec{a} + \vec{b}}{2} = \frac{(i + j) + (j + k)}{2} = \frac{i + 2j + k}{2}$
$\Delta DEF$ ના મધ્યકેન્દ્ર $G$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{g} = \frac{\vec{d} + \vec{e} + \vec{f}}{3}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{g} = \frac{1}{3} \left( \frac{i + j + 2k + 2i + j + k + i + 2j + k}{2} \right)$
$\vec{g} = \frac{1}{3} \left( \frac{4i + 4j + 4k}{2} \right) = \frac{1}{3} (2i + 2j + 2k) = \frac{2}{3}(i + j + k)$.
133
EasyMCQ
જો સદિશો $3i - 2j + 5k$ અને $-2i + pj - qk$ સમરેખ હોય,તો $(p, q) = $?
A
$(4/3, -10/3)$
B
$(10, 4/3)$
C
$(-4/3, 10/3)$
D
$(4/3, 10/3)$

Solution

(D) બે સદિશો $\vec{a} = a_1i + a_2j + a_3k$ અને $\vec{b} = b_1i + b_2j + b_3k$ સમરેખ હોય જો તેમના ઘટકો પ્રમાણમાં હોય,એટલે કે $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3} = \lambda$.
આપેલ સદિશો $\vec{a} = 3i - 2j + 5k$ અને $\vec{b} = -2i + pj - qk$ છે.
ઘટકોના ગુણોત્તરને સરખાવતા:
$\frac{3}{-2} = \frac{-2}{p} = \frac{5}{-q}$.
$\frac{3}{-2} = \frac{-2}{p}$ પરથી,આપણને $3p = 4$ મળે છે,તેથી $p = 4/3$.
$\frac{3}{-2} = \frac{5}{-q}$ પરથી,આપણને $3(-q) = 5(-2)$ મળે છે,તેથી $-3q = -10$,જેનો અર્થ છે કે $q = 10/3$.
તેથી,$(p, q) = (4/3, 10/3)$.
134
DifficultMCQ
સદિશ $\vec{c}$ મેળવો જે સદિશો $\vec{a} = 7\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k}$ અને $\vec{b} = -2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ વચ્ચેના અંતઃકોણ દ્વિભાજકની દિશામાં હોય અને $|\vec{c}| = 5\sqrt{6}$ હોય.
A
$\frac{5}{3}(\hat{i} - 7\hat{j} + 2\hat{k})$
B
$\frac{5}{3}(5\hat{i} + 5\hat{j} + 2\hat{k})$
C
$\frac{5}{3}(\hat{i} + 7\hat{j} + 2\hat{k})$
D
$\frac{5}{3}(-5\hat{i} + 5\hat{j} + 2\hat{k})$

Solution

(A) સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના અંતઃકોણ દ્વિભાજકની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{\vec{a}}{|\vec{a}|} + \frac{\vec{b}}{|\vec{b}|}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,માન શોધો: $|\vec{a}| = \sqrt{7^2 + (-4)^2 + (-4)^2} = \sqrt{49 + 16 + 16} = \sqrt{81} = 9$.
$|\vec{b}| = \sqrt{(-2)^2 + (-1)^2 + 2^2} = \sqrt{4 + 1 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
હવે,$\frac{\vec{a}}{|\vec{a}|} = \frac{1}{9}(7\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k})$ અને $\frac{\vec{b}}{|\vec{b}|} = \frac{1}{3}(-2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) = \frac{1}{9}(-6\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k})$.
સરવાળો કરતા: $\hat{u} = \frac{1}{9}(7-6)\hat{i} + \frac{1}{9}(-4-3)\hat{j} + \frac{1}{9}(-4+6)\hat{k} = \frac{1}{9}(\hat{i} - 7\hat{j} + 2\hat{k})$.
આ સદિશનું માન $\sqrt{(\frac{1}{9})^2 + (-\frac{7}{9})^2 + (\frac{2}{9})^2} = \sqrt{\frac{1+49+4}{81}} = \sqrt{\frac{54}{81}} = \frac{3\sqrt{6}}{9} = \frac{\sqrt{6}}{3}$ છે.
કારણ કે $\vec{c} = k\hat{u}$ અને $|\vec{c}| = 5\sqrt{6}$,તેથી $|k| \cdot \frac{\sqrt{6}}{3} = 5\sqrt{6}$,જે $|k| = 15$ આપે છે.
આમ,$\vec{c} = 15 \cdot \frac{1}{9}(\hat{i} - 7\hat{j} + 2\hat{k}) = \frac{5}{3}(\hat{i} - 7\hat{j} + 2\hat{k})$.
135
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ શૂન્યેત્તર સદિશો છે જે જોડીમાં અસમરેખ છે. જો $\vec{a} + 3\vec{b}$ એ $\vec{c}$ સાથે સમરેખ હોય અને $\vec{b} + 2\vec{c}$ એ $\vec{a}$ સાથે સમરેખ હોય,તો $\vec{a} + 3\vec{b} + 6\vec{c}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\vec{a} + \vec{c}$
B
$\vec{a}$
C
$\vec{c}$
D
$\vec{0}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{a} + 3\vec{b}$ એ $\vec{c}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી કોઈ અદિશ $k$ માટે $\vec{a} + 3\vec{b} = k\vec{c}$ થાય.
તે જ રીતે,$\vec{b} + 2\vec{c}$ એ $\vec{a}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી કોઈ અદિશ $m$ માટે $\vec{b} + 2\vec{c} = m\vec{a}$ થાય.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$3\vec{b} = k\vec{c} - \vec{a}$,એટલે કે $\vec{b} = \frac{k}{3}\vec{c} - \frac{1}{3}\vec{a}$.
આ કિંમતને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $(\frac{k}{3}\vec{c} - \frac{1}{3}\vec{a}) + 2\vec{c} = m\vec{a}$.
પદોને ગોઠવતા: $(\frac{k}{3} + 2)\vec{c} = (m + \frac{1}{3})\vec{a}$.
અહીં $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ શૂન્યેત્તર અને અસમરેખ હોવાથી,તેમના સહગુણકો શૂન્ય થવા જોઈએ: $\frac{k}{3} + 2 = 0 \implies k = -6$ અને $m + \frac{1}{3} = 0 \implies m = -\frac{1}{3}$.
$k = -6$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $\vec{a} + 3\vec{b} = -6\vec{c}$.
તેથી,$\vec{a} + 3\vec{b} + 6\vec{c} = \vec{0}$.
136
EasyMCQ
જો ત્રણ બિંદુઓના સ્થાન સદિશો $a$,$b$ અને $(3a - 2b)$ હોય,તો તે બિંદુઓ .....
A
સમરેખ
B
કાટકોણ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ
C
સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે ત્રણ બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ છે જેના સ્થાન સદિશો $\vec{OA} = \vec{a}$,$\vec{OB} = \vec{b}$ અને $\vec{OC} = 3\vec{a} - 2\vec{b}$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ જોઈએ.
$\vec{AB} = \vec{OB} - \vec{OA} = \vec{b} - \vec{a}$.
$\vec{BC} = \vec{OC} - \vec{OB} = (3\vec{a} - 2\vec{b}) - \vec{b} = 3\vec{a} - 3\vec{b} = 3(\vec{a} - \vec{b})$.
અહીં $\vec{BC} = -3(\vec{b} - \vec{a}) = -3\vec{AB}$ હોવાથી,સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ સમાંતર છે.
તેઓ સામાન્ય બિંદુ $B$ ધરાવતા હોવાથી,બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ સમરેખ છે.
137
EasyMCQ
જો $\vec{a} = \vec{b}$ હોય,તો............
A
બંને સમાન માન ધરાવે છે અને સમરેખ છે.
B
બંને સમાન માન અને સમાન દિશા ધરાવે છે.
C
બંને સમાન માન ધરાવે છે.
D
તેઓ અસમાન માન ધરાવે છે પરંતુ સમાન દિશા ધરાવે છે.

Solution

(B) બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સમાન ત્યારે જ કહેવાય જો તેમનું માન અને દિશા સમાન હોય.
તેથી,જો $\vec{a} = \vec{b}$ હોય,તો બંને સદિશો સમાન માન અને સમાન દિશા ધરાવતા હોવા જોઈએ.
138
MediumMCQ
ધારો કે $P, Q, R$ અને $S$ એ સમતલ પર અનુક્રમે સ્થાન સદિશો $-2\hat{i} - \hat{j}$,$4\hat{i}$,$3\hat{i} + 3\hat{j}$ અને $-3\hat{i} + 2\hat{j}$ વાળા બિંદુઓ છે. ચતુષ્કોણ $PQRS$ કેવો હોવો જોઈએ?
A
સમાંતર બાજુ કે સમબાજુ કે ચોરસ નથી
B
ચોરસ
C
સમચતુષ્કોણ પરંતુ ચોરસ નહીં
D
સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણ પરંતુ ચોરસ નહીં

Solution

(D) સ્થાન સદિશો $\vec{p} = -2\hat{i} - \hat{j}$,$\vec{q} = 4\hat{i}$,$\vec{r} = 3\hat{i} + 3\hat{j}$,અને $\vec{s} = -3\hat{i} + 2\hat{j}$ છે.
બાજુઓ દર્શાવતા સદિશોની ગણતરી:
$\vec{PQ} = \vec{q} - \vec{p} = 6\hat{i} + \hat{j}$.
$\vec{QR} = \vec{r} - \vec{q} = -\hat{i} + 3\hat{j}$.
$\vec{RS} = \vec{s} - \vec{r} = -6\hat{i} - \hat{j}$.
$\vec{SP} = \vec{p} - \vec{s} = \hat{i} - 3\hat{j}$.
અહીં $\vec{PQ} = -\vec{RS}$ અને $\vec{QR} = -\vec{SP}$ હોવાથી,સામસામેની બાજુઓ સમાંતર અને સમાન લંબાઈની છે,તેથી $PQRS$ સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણ છે.
લંબપણાની ચકાસણી: $\vec{PQ} \cdot \vec{QR} = (6)(-1) + (1)(3) = -3 \neq 0$. તેથી તે લંબચોરસ નથી.
બાજુઓની લંબાઈ: $|\vec{PQ}| = \sqrt{37}$ અને $|\vec{QR}| = \sqrt{10}$.
પાસેની બાજુઓ સમાન નથી અને ખૂણો $90^{\circ}$ નથી,તેથી તે માત્ર સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણ છે.
139
EasyMCQ
જો $p = 7i - 2j + 3k$ અને $q = 3i + j + 5k$ હોય,તો $|p - 2q| = \dots$
A
$4$
B
$\sqrt{29}$
C
$\sqrt{66}$
D
$\sqrt{62} - 2\sqrt{35}$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $p = 7i - 2j + 3k$ અને $q = 3i + j + 5k$ છે.
સૌ પ્રથમ,$2q$ ની ગણતરી કરો:
$2q = 2(3i + j + 5k) = 6i + 2j + 10k$.
હવે,$p - 2q$ શોધો:
$p - 2q = (7i - 2j + 3k) - (6i + 2j + 10k) = (7-6)i + (-2-2)j + (3-10)k = i - 4j - 7k$.
છેલ્લે,માન $|p - 2q|$ ની ગણતરી કરો:
$|p - 2q| = \sqrt{(1)^2 + (-4)^2 + (-7)^2} = \sqrt{1 + 16 + 49} = \sqrt{66}$.
140
MediumMCQ
$ABCDE$ એક પંચકોણ છે. એક બિંદુ પર $\overline{AB}, \overline{AE}, \overline{DC}, \overline{ED}$ બળો લાગે છે. આ સંહતિનું પરિણામી બળ $2\overline{AC}$ બનાવવા માટે કયું બળ ઉમેરવું પડે?
A
$\overline{AC}$
B
$\overline{BC}$
C
$\overline{BD}$
D
$\overline{AD}$

Solution

(B) ધારો કે આપેલા બળોનું પરિણામી બળ $\vec{R}$ છે.
$\vec{R} = \overline{AB} + \overline{AE} + \overline{DC} + \overline{ED}$
સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\overline{AE} + \overline{ED} = \overline{AD}$
તેથી,$\vec{R} = \overline{AB} + \overline{AD} + \overline{DC}$
કારણ કે $\overline{AD} + \overline{DC} = \overline{AC}$,તેથી:
$\vec{R} = \overline{AB} + \overline{AC}$
આપણે અંતિમ પરિણામી બળ $2\overline{AC}$ મેળવવા માંગીએ છીએ.
ધારો કે ઉમેરવાનું બળ $\vec{F}$ છે.
$\vec{R} + \vec{F} = 2\overline{AC}$
$(\overline{AB} + \overline{AC}) + \vec{F} = 2\overline{AC}$
$\vec{F} = 2\overline{AC} - \overline{AC} - \overline{AB}$
$\vec{F} = \overline{AC} - \overline{AB}$
ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,$\overline{AB} + \overline{BC} = \overline{AC}$,જેનો અર્થ છે કે $\overline{BC} = \overline{AC} - \overline{AB}$.
તેથી,$\vec{F} = \overline{BC}$.
141
DifficultMCQ
જો સદિશ $a$ અને $b$ એ નિયમિત ષષ્ટકોણની બે ક્રમિક બાજુઓ દર્શાવતા હોય,તો ક્રમમાં બાકીની ચાર બાજુઓ દર્શાવતા સદિશો કયા છે?
A
$a-b, -a, -b, b-a$
B
$a-b, a, b-a, b$
C
$a+b, -a, -b, a-b$
D
$b-a, -a, -b, a-b$

Solution

(A) ધારો કે નિયમિત ષષ્ટકોણના શિરોબિંદુઓ $O, A, B, C, D, E$ ક્રમમાં છે. ધારો કે $\vec{OA} = a$ અને $\vec{AB} = b$.
નિયમિત ષષ્ટકોણમાં,બાજુઓ માન (magnitude) માં સમાન અને વિરુદ્ધ બાજુઓને સમાંતર હોય છે.
ક્રમમાં બાજુઓ દર્શાવતા સદિશો નીચે મુજબ છે:
$1$. $\vec{OA} = a$
$2$. $\vec{AB} = b$
$3$. $\vec{BC} = \vec{OA} - \vec{AB} = a - b$
$4$. $\vec{CD} = -\vec{OA} = -a$
$5$. $\vec{DE} = -\vec{AB} = -b$
$6$. $\vec{EO} = -\vec{BC} = -(a - b) = b - a$
આમ,બાકીની ચાર બાજુઓ $a - b, -a, -b, b - a$ છે.
142
EasyMCQ
જો $x\vec{a} + y\vec{b} + z\vec{c} = \vec{0}$ હોય,તો સ્થાન સદિશ $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ધરાવતા ત્રણ બિંદુઓ $A, B, C$ કઈ શરત હેઠળ સમરેખ થાય?
A
$x + y + z = 0$
B
$x + y + z \neq 0$
C
$x + y + z$ શૂન્ય હોઈ શકે અથવા ન પણ હોઈ શકે
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(A) સ્થાન સદિશ $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ધરાવતા ત્રણ બિંદુઓ $A, B, C$ સમરેખ હોય તે માટે,એવા અદિશ $x, y, z$ (જે બધા એકસાથે શૂન્ય ન હોય) અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $x\vec{a} + y\vec{b} + z\vec{c} = \vec{0}$ અને $x + y + z = 0$ થાય.
આનું કારણ એ છે કે ત્રણ બિંદુઓ સમરેખ હોવાની શરત એ છે કે સદિશ $\vec{AB}$ એ $\vec{AC}$ નો અદિશ ગુણક હોય,એટલે કે $(\vec{b} - \vec{a}) = k(\vec{c} - \vec{a})$.
આને ફરીથી ગોઠવતા $\vec{b} - \vec{a} = k\vec{c} - k\vec{a}$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $(k-1)\vec{a} + \vec{b} - k\vec{c} = \vec{0}$.
આને $x\vec{a} + y\vec{b} + z\vec{c} = \vec{0}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = k-1$,$y = 1$,અને $z = -k$ મળે છે.
આ સહગુણકોનો સરવાળો કરતા: $x + y + z = (k-1) + 1 + (-k) = 0$ થાય છે.
143
MediumMCQ
બિંદુ $C$ નો $B$ ની સાપેક્ષે સ્થાન સદિશ $(\hat{i} + \hat{j})$ છે અને $B$ નો $A$ ની સાપેક્ષે સ્થાન સદિશ $(\hat{i} - \hat{j})$ છે. $C$ નો $A$ ની સાપેક્ષે સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$2\hat{i}$
B
$-2\hat{j}$
C
$2\hat{j}$
D
$-2\hat{i}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $C$ નો $B$ ની સાપેક્ષે સ્થાન સદિશ $\vec{BC} = \hat{i} + \hat{j}$ છે.
$B$ નો $A$ ની સાપેક્ષે સ્થાન સદિશ $\vec{AB} = \hat{i} - \hat{j}$ છે.
આપણે $C$ નો $A$ ની સાપેક્ષે સ્થાન સદિશ એટલે કે $\vec{AC}$ શોધવાનો છે.
સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ:
$\vec{AC} = \vec{AB} + \vec{BC}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\vec{AC} = (\hat{i} - \hat{j}) + (\hat{i} + \hat{j})$.
પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\vec{AC} = \hat{i} + \hat{i} - \hat{j} + \hat{j} = 2\hat{i}$.
આમ,$C$ નો $A$ ની સાપેક્ષે સ્થાન સદિશ $2\hat{i}$ છે.
144
EasyMCQ
કોઈપણ બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માટે,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$|\vec{a} + \vec{b}| \ge |\vec{a}| - |\vec{b}|$
B
$|\vec{a} + \vec{b}| = |\vec{a}| + |\vec{b}|$
C
$|\vec{a} + \vec{b}| \ge |\vec{a}| + |\vec{b}|$
D
$|\vec{a} - \vec{b}| = |\vec{a}| - |\vec{b}|$

Solution

(A) સદિશો માટે ત્રિકોણની અસમતા મુજબ,કોઈપણ બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માટે,તેમના સરવાળાનું માન હંમેશા તેમના માનના સરવાળા કરતા ઓછું અથવા તેના જેટલું હોય છે,એટલે કે $|\vec{a} + \vec{b}| \le |\vec{a}| + |\vec{b}|$.
વધુમાં,વ્યસ્ત ત્રિકોણ અસમતા મુજબ $|\vec{a} + \vec{b}| \ge ||\vec{a}| - |\vec{b}||$ થાય છે.
કારણ કે $|\vec{a}| - |\vec{b}| \le ||\vec{a}| - |\vec{b}||$,તેથી $|\vec{a} + \vec{b}| \ge |\vec{a}| - |\vec{b}|$ સાચું છે.
તેથી,વિધાન $|\vec{a} + \vec{b}| \ge |\vec{a}| - |\vec{b}|$ હંમેશા સાચું છે.
145
DifficultMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો હોય,તો $|\vec{a} - \vec{b}|^2 + |\vec{b} - \vec{c}|^2 + |\vec{c} - \vec{a}|^2$ ની મહત્તમ કિંમત શું છે?
A
$4$
B
$9$
C
$8$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = 1$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{x} - \vec{y}|^2 = |\vec{x}|^2 + |\vec{y}|^2 - 2(\vec{x} \cdot \vec{y})$.
પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા:
$|\vec{a} - \vec{b}|^2 + |\vec{b} - \vec{c}|^2 + |\vec{c} - \vec{a}|^2 = (|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2\vec{a} \cdot \vec{b}) + (|\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 - 2\vec{b} \cdot \vec{c}) + (|\vec{c}|^2 + |\vec{a}|^2 - 2\vec{c} \cdot \vec{a})$
$= 2(|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2) - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a})$
$= 2(1 + 1 + 1) - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 6 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a})$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) \geq 0$.
તેથી,$2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = |\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}|^2 - 3$.
આ કિંમત મૂકતા:
$6 - (|\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}|^2 - 3) = 9 - |\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}|^2$.
કારણ કે $|\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}|^2 \geq 0$,તેથી મહત્તમ કિંમત $9$ મળે જ્યારે $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$ હોય.
146
MediumMCQ
જો $A \equiv (2i + 3j)$, $B \equiv (pi + 9j)$ અને $C \equiv (i - j)$ સમરેખ હોય, તો $p$ નું મૂલ્ય શોધો। ($\text{/2}$ માં)
A
$1$
B
$3$
C
$7$
D
$5$

Solution

(C) આપેલા બિંદુઓ $A(2, 3)$, $B(p, 9)$ અને $C(1, -1)$ છે।
બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ સમરેખ હોવા માટે, સદિશ $\vec{AB}$ એ સદિશ $\vec{AC}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ।
$\vec{AB} = (p - 2)i + (9 - 3)j = (p - 2)i + 6j$.
$\vec{AC} = (1 - 2)i + (-1 - 3)j = -i - 4j$.
કારણ કે $\vec{AB} \parallel \vec{AC}$, તેમના ઘટકોનો ગુણોત્તર સમાન હોવો જોઈએ:
$\frac{p - 2}{-1} = \frac{6}{-4}$.
$\frac{p - 2}{-1} = -\frac{3}{2}$.
$p - 2 = \frac{3}{2}$.
$p = 2 + \frac{3}{2} = \frac{4 + 3}{2} = \frac{7}{2}$.
147
EasyMCQ
જો $\vec{a} = -4\hat{i} + 2\hat{j} - 5\hat{k}$ અને $\vec{b} = 12\hat{i} - 6\hat{j} + 15\hat{k}$ હોય,તો સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ $.......$ છે.
A
સમાંતર
B
લંબ
C
કઈ કહી શકાય નહિ
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\vec{a} = -4\hat{i} + 2\hat{j} - 5\hat{k}$ અને $\vec{b} = 12\hat{i} - 6\hat{j} + 15\hat{k}$ છે.
બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સમાંતર હોય જો કોઈ અદિશ $k$ માટે $\vec{b} = k\vec{a}$ થાય.
ઘટકોનો ગુણોત્તર તપાસીએ:
$\frac{b_x}{a_x} = \frac{12}{-4} = -3$
$\frac{b_y}{a_y} = \frac{-6}{2} = -3$
$\frac{b_z}{a_z} = \frac{15}{-5} = -3$
અહીં ગુણોત્તર સમાન હોવાથી,$\vec{b} = -3\vec{a}$ મળે છે.
તેથી,સદિશો સમાંતર છે.
148
EasyMCQ
જો સદિશો $3\hat{i} - 2\hat{j} + 5\hat{k}$ અને $-2\hat{i} + p\hat{j} - q\hat{k}$ સમાંતર હોય,તો $p$ અને $q$ ની કિંમત શોધો.
A
$p = 4/3, q = -10/3$
B
$p = 10/3, q = 4/3$
C
$p = -4/3, q = 10/3$
D
$p = 4/3, q = 10/3$

Solution

(D) બે સદિશો $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$ અને $\vec{b} = b_1\hat{i} + b_2\hat{j} + b_3\hat{k}$ સમાંતર હોય જો તેમના ઘટકો પ્રમાણમાં હોય,એટલે કે $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3}$.
આપેલા સદિશો $3\hat{i} - 2\hat{j} + 5\hat{k}$ અને $-2\hat{i} + p\hat{j} - q\hat{k}$ છે.
ઘટકોના ગુણોત્તરને સરખાવતા:
$\frac{3}{-2} = \frac{-2}{p} = \frac{5}{-q}$.
પ્રથમ,$p$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{3}{-2} = \frac{-2}{p} \Rightarrow 3p = 4 \Rightarrow p = 4/3$.
ત્યારબાદ,$q$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{3}{-2} = \frac{5}{-q} \Rightarrow -3q = -10 \Rightarrow q = 10/3$.
આમ,$p = 4/3$ અને $q = 10/3$ થાય.
149
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ અસમરેખ સદિશો હોય અને $r$ એ $a$ અને $b$ સાથે સમતલીય સદિશ હોય,તો ......
A
$r = a + b$
B
$r = ma + nb$
C
$r = ab$
D
$r = a - b$

Solution

(B) જો $a$ અને $b$ બે અસમરેખ સદિશો હોય,તો તેઓ જે સમતલમાં આવેલા છે તે સમતલ માટે તેઓ આધાર (basis) બનાવે છે.
કોઈપણ સદિશ $r$ જે $a$ અને $b$ ના સમતલમાં હોય (એટલે કે $a$ અને $b$ સાથે સમતલીય હોય),તેને $a$ અને $b$ ના સુરેખ સંયોજન (linear combination) તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
તેથી,એવા અનન્ય અદિશો $m$ અને $n$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $r = ma + nb$ થાય.

Vector Algebra — Basic , Modulus and Algebra of vectors · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.