Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 1007 questions in Gujarati

401
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ ની એક અભિલંબ જીવા જે શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તે $x$-અક્ષ સાથે લઘુકોણ $\theta$ બનાવે છે,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\tan^{-1}(2)$
B
$\sec^{-1}(\sqrt{3})$
C
$\cot^{-1}(\sqrt{2})$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,બિંદુ $t$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે. અહીં $a = 1$ છે,તેથી અભિલંબ $y + tx = 2t + t^3$ થશે.
જો $t_1$ અને $t_2$ ને જોડતી જીવા શિરોબિંદુ $(0,0)$ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો શિરોબિંદુ અને બિંદુઓને જોડતી રેખાઓના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય. ઢાળ $m_1 = \frac{2}{t_1}$ અને $m_2 = \frac{2}{t_2}$ છે.
તેથી,$\frac{2}{t_1} \times \frac{2}{t_2} = -1 \Rightarrow t_1t_2 = -4$.
જીવા અભિલંબ હોવાથી,$t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$.
$t_2 = -\frac{4}{t_1}$ મૂકતા,$-\frac{4}{t_1} = -t_1 - \frac{2}{t_1}$ $\Rightarrow t_1^2 = 2$ $\Rightarrow t_1 = \sqrt{2}$ (લઘુકોણ માટે).
અભિલંબનો ઢાળ $m = -t_1 = -\sqrt{2}$ છે.
$x$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan(\pi - \theta) = |m| = \sqrt{2}$.
તેથી,$\tan(\theta) = \frac{1}{\sqrt{2}}$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \cot^{-1}(\sqrt{2})$.
402
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના શિરોબિંદુમાંથી દોરવામાં આવેલા લંબના લંબપાદનો બિંદુપથ શોધો,જે પરવલયની એવી તમામ જીવાઓ પર છે જે શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે.
A
$x^2 + y^2 - 4ax = 0$
B
$x^2 + y^2 - 2ax = 0$
C
$x^2 + y^2 + 2ax = 0$
D
$x^2 + y^2 + 4ax = 0$

Solution

(A) ધારો કે જીવા $y = mx + c$ છે. રેખા અને પરવલય $y^2 = 4ax$ ના છેદબિંદુઓ $(mx + c)^2 = 4ax$ દ્વારા મળે છે,જે $m^2x^2 + (2mc - 4a)x + c^2 = 0$ માં પરિણમે છે.
ધારો કે બિંદુઓ $A(x_1, y_1)$ અને $B(x_2, y_2)$ છે. તો $x_1x_2 = \frac{c^2}{m^2}$ અને $y_1y_2 = \frac{4ac}{m}$.
જીવા શિરોબિંદુ $(0,0)$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $OA$ અને $OB$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય,એટલે કે $\frac{y_1}{x_1} \times \frac{y_2}{x_2} = -1$,જેનો અર્થ છે $y_1y_2 = -x_1x_2$.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{4ac}{m} = -\frac{c^2}{m^2}$,જે $c = -4am$ આપે છે.
જીવાનું સમીકરણ $y = mx - 4am$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ ઉગમબિંદુથી આ રેખા પરના લંબનો લંબપાદ છે. લંબ રેખાનો ઢાળ $-\frac{1}{m}$ છે,તેથી $\frac{k}{h} = -\frac{1}{m}$,જે $m = -\frac{h}{k}$ આપે છે.
$(h, k)$ એ રેખા $y = mx - 4am$ પર હોવાથી,$k = mh - 4am = m(h - 4a)$.
$m = -\frac{h}{k}$ મૂકતા,$k = -\frac{h}{k}(h - 4a)$,જે $k^2 = -h^2 + 4ah$ માં પરિણમે છે.
આમ,$h^2 + k^2 - 4ah = 0$. $(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 + y^2 - 4ax = 0$ મળે છે.
403
AdvancedMCQ
બે પરવલયો $y^2 = 4a(x - l_1)$ અને $x^2 = 4a(y - l_2)$ હંમેશા એકબીજાને સ્પર્શે છે,જ્યાં $l_1$ અને $l_2$ ચલ છે. તેમના સ્પર્શબિંદુનો બિંદુપથનું સમીકરણ શું છે?
A
$xy = a^2$
B
$xy = 2a^2$
C
$xy = 4a^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $(x_1, y_1)$ છે.
પ્રથમ પરવલય $y^2 = 4a(x - l_1)$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા $2y \frac{dy}{dx} = 4a$ મળે,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{2a}{y_1}$.
બીજા પરવલય $x^2 = 4a(y - l_2)$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા $2x = 4a \frac{dy}{dx}$ મળે,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{x_1}{2a}$.
પરવલયો $(x_1, y_1)$ પર સ્પર્શે છે,તેથી આ બિંદુએ તેમના ઢાળ સમાન હોવા જોઈએ.
તેથી,$\frac{2a}{y_1} = \frac{x_1}{2a}$.
આના પરથી $x_1 y_1 = 4a^2$ મળે છે.
આમ,સ્પર્શબિંદુનો બિંદુપથ $xy = 4a^2$ છે.
404
AdvancedMCQ
એક પરવલયનું શિરોબિંદુ $(2, 2)$ છે અને તેના નાભિલંબના બે અંત્યબિંદુઓના યામ $(-2, 0)$ અને $(6, 0)$ છે. તો પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$y^2 - 4y + 8x - 12 = 0$
B
$x^2 + 4x - 8y - 12 = 0$
C
$x^2 - 4x + 8y - 12 = 0$
D
$x^2 - 4x - 8y + 20 = 0$

Solution

(C) પરવલયનું શિરોબિંદુ $(h, k) = (2, 2)$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(-2, 0)$ અને $(6, 0)$ હોવાથી,પરવલયની અક્ષ શિરોલંબ રેખા $x = 2$ છે.
પરવલય નીચેની તરફ ખુલે છે,તેથી તેનું સમીકરણ $(x - h)^2 = -4a(y - k)$ સ્વરૂપમાં હશે.
શિરોબિંદુ $(2, 2)$ મૂકતા,આપણને $(x - 2)^2 = -4a(y - 2)$ મળે છે.
નાભિલંબની લંબાઈ એ $(-2, 0)$ અને $(6, 0)$ વચ્ચેનું અંતર છે,જે $|6 - (-2)| = 8$ થાય છે.
આમ,$4a = 8$,તેથી $a = 2$.
સમીકરણ $(x - 2)^2 = -8(y - 2)$ બને છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^2 - 4x + 4 = -8y + 16$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 - 4x + 8y - 12 = 0$ થાય છે.
Solution diagram
405
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = x$ ની જીવાની લંબાઈ શોધો જે બિંદુ $(2, 1)$ આગળ દુભાગે છે.
A
$2\sqrt{3}$
B
$4\sqrt{3}$
C
$3\sqrt{2}$
D
$2\sqrt{5}$

Solution

(D) બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ દુભાગતી પરવલય $y^2 = 4ax$ ની જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$y^2 = x$,તેથી $4a = 1 \Rightarrow a = 1/4$.
જીવાનું સમીકરણ $y y_1 - 2a(x + x_1) = y_1^2 - 4ax_1$ છે.
$(x_1, y_1) = (2, 1)$ અને $a = 1/4$ મૂકતા:
$y(1) - 2(1/4)(x + 2) = 1^2 - 4(1/4)(2)$
$y - 1/2(x + 2) = 1 - 2$
$y - 1/2x - 1 = -1$
$y = 1/2x \Rightarrow x = 2y$.
$x = 2y$ ને $y^2 = x$ માં મૂકતા:
$y^2 = 2y \Rightarrow y(y - 2) = 0$.
તેથી,$y = 0$ અથવા $y = 2$.
જો $y = 0$,તો $x = 0$. બિંદુ $A = (0, 0)$.
જો $y = 2$,તો $x = 4$. બિંદુ $B = (4, 2)$.
જીવા $AB$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(4 - 0)^2 + (2 - 0)^2} = \sqrt{16 + 4} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$.
Solution diagram
406
AdvancedMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ ની નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ આગળના સ્પર્શકો અને અભિલંબ અનુક્રમે $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માં છેદતા હોય,તો:
A
$x_1 = x_2$
B
$x_1 = y_2$
C
$y_1 = y_2$
D
$x_2 = y_1$

Solution

(C) ધારો કે નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ $P(at_1^2, 2at_1)$ અને $Q(at_2^2, 2at_2)$ છે. $PQ$ નાભિ જીવા હોવાથી,$t_1t_2 = -1$.
$P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $(x_1, y_1) = (at_1t_2, a(t_1 + t_2))$ છે.
$t_1t_2 = -1$ મૂકતા,$x_1 = -a$ અને $y_1 = a(t_1 + t_2)$ મળે.
$P$ અને $Q$ આગળના અભિલંબનું છેદબિંદુ $(x_2, y_2) = (a(t_1^2 + t_2^2 + t_1t_2 + 2), -at_1t_2(t_1 + t_2))$ છે.
$t_1t_2 = -1$ મૂકતા,$x_2 = a(t_1^2 + t_2^2 + 1)$ અને $y_2 = a(t_1 + t_2)$ મળે.
યામોની સરખામણી કરતા,$y_1 = y_2$ મળે છે.
407
AdvancedMCQ
એક પરવલયની નાભિજીવા $PSQ$ માટે જો $SP = 3$ અને $SQ = 2$ હોય,તો તે પરવલયનું નાભિલંબ શોધો.
A
$24/5$
B
$12/5$
C
$6/5$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પરવલય માટે,અર્ધ-નાભિલંબ $l$ એ નાભિના બે ખંડો $SP$ અને $SQ$ નો હરાત્મક મધ્યક છે.
તેથી,$\frac{1}{SP} + \frac{1}{SQ} = \frac{2}{l}$.
આપેલ છે કે $SP = 3$ અને $SQ = 2$,તેથી $\frac{1}{3} + \frac{1}{2} = \frac{2}{l}$.
$\frac{2+3}{6} = \frac{2}{l} \implies \frac{5}{6} = \frac{2}{l}$.
$l = \frac{12}{5}$.
નાભિલંબ $L = 2l = 2 \times \frac{12}{5} = \frac{24}{5}$.
408
AdvancedMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બે અભિલંબ કાટખૂણે છેદતા હોય,તો તેમના પાદને જોડતી જીવા જે નિશ્ચિત બિંદુમાંથી પસાર થાય છે તેના યામ શોધો:
A
$(-2a, 0)$
B
$(a, 0)$
C
$(2a, 0)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બે અભિલંબ બિંદુઓ $t_1$ અને $t_2$ આગળ છે. બિંદુ $t$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
જો અભિલંબ $(h, k)$ માં છેદતા હોય,તો $at^3 + (2a - h)t + k = 0$. ધારો કે બીજ $t_1, t_2, t_3$ છે.
આપેલ છે કે અભિલંબ કાટખૂણે છે,તેથી તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = -1$. $m = -t$ હોવાથી,$(-t_1)(-t_2) = -1$,એટલે કે $t_1 t_2 = -1$.
$t_1$ અને $t_2$ ને જોડતી જીવાનું સમીકરણ $y(t_1 + t_2) = 2x + 2a t_1 t_2$ છે.
$t_1 t_2 = -1$ મૂકતા,આપણને $y(t_1 + t_2) = 2x - 2a$ મળે,અથવા $2x - 2a - y(t_1 + t_2) = 0$.
આ રેખા $t_1$ અને $t_2$ થી સ્વતંત્ર નિશ્ચિત બિંદુમાંથી પસાર થાય તે માટે,$(t_1 + t_2)$ નો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ,તેથી $y = 0$.
સમીકરણમાં $y = 0$ મૂકતા,$2x - 2a = 0$ મળે,જે $x = a$ આપે છે.
આમ,નિશ્ચિત બિંદુ $(a, 0)$ છે.
409
AdvancedMCQ
વક્ર $y^2 + 4y - 6x - 2 = 0$ ના લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ શોધો:
A
$2x + 1 = 0$
B
$2x + 3 = 0$
C
$2y + 3 = 0$
D
$2x + 5 = 0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $y^2 + 4y - 6x - 2 = 0$ છે.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(y + 2)^2 = 6(x + 1)$ મળે છે.
ધારો કે $Y = y + 2$ અને $X = x + 1$,તેથી $Y^2 = 6X$.
પરવલયના લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ તેની નિયામિકા (directrix) છે.
$Y^2 = 4aX$ માટે નિયામિકા $X = -a$ છે,જ્યાં $4a = 6$ એટલે કે $a = 1.5$.
તેથી $x + 1 = -1.5$,જેનું સાદું રૂપ $2x + 2 = -3$ એટલે કે $2x + 5 = 0$ થાય છે.
410
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ની નાભિ જીવાની શિરોબિંદુથી અંતર $p$ હોય,તો તેની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{2a^2}{p}$
B
$\frac{a^3}{p^2}$
C
$\frac{4a^3}{p^2}$
D
$\frac{p^2}{a}$

Solution

(C) ધારો કે નાભિ જીવા $x$-અક્ષ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે. નાભિ જીવાની લંબાઈ $L = 4a \csc^2 \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નાભિ જીવાનું શિરોબિંદુ $(0,0)$ થી અંતર $p$ એ ઉગમબિંદુથી નાભિ $(a,0)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું લંબ અંતર છે.
નાભિ જીવાનું સમીકરણ $(x - a) \sin \theta - y \cos \theta = 0$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી અંતર $p = |\frac{-a \sin \theta}{\sqrt{\sin^2 \theta + \cos^2 \theta}}| = |a \sin \theta|$ થાય.
આમ,$\sin \theta = \frac{p}{a}$,જેનો અર્થ છે કે $\csc \theta = \frac{a}{p}$.
આ કિંમત લંબાઈના સૂત્રમાં મૂકતા: $L = 4a (\frac{a}{p})^2 = \frac{4a^3}{p^2}$.
Solution diagram
411
AdvancedMCQ
એક બિંદુનો બિંદુપથ શોધો કે જેથી તેમાંથી પરવલય $y^2 = 4ax$ પર દોરેલા બે સ્પર્શકોના ઢાળ એકબીજાના બમણા હોય:
A
$y^2 = \frac{9}{2}ax$
B
$y^2 = \frac{9}{4}ax$
C
$y^2 = 9ax$
D
$x^2 = 4ay$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m}$ છે.
જો આ સ્પર્શક $(h, k)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય,તો $k = mh + \frac{a}{m}$,જે દ્વિઘાત સમીકરણ $m^2h - km + a = 0$ માં પરિણમે છે.
ધારો કે બે સ્પર્શકોના ઢાળ $m$ અને $2m$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $m + 2m = 3m = \frac{k}{h}$ અને બીજનો ગુણાકાર $m \times 2m = 2m^2 = \frac{a}{h}$ થાય.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$m = \frac{k}{3h}$.
આ કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $2(\frac{k}{3h})^2 = \frac{a}{h}$.
$2(\frac{k^2}{9h^2}) = \frac{a}{h}$.
$2k^2 = 9ah$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ દ્વારા બદલતા,બિંદુપથ $2y^2 = 9ax$ અથવા $y^2 = \frac{9}{2}ax$ મળે છે.
412
AdvancedMCQ
એક બિંદુ $P$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી પ્રમાણિત પરવલય $y^2 = 4ax$ પર $P$ માંથી દોરવામાં આવેલા ત્રણ અભિલંબો પરવલયની ધરી સાથે જે ખૂણા બનાવે છે તેમનો સરવાળો અચળ રહે છે. તો $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
એક સીધી રેખા
B
એક વર્તુળ
C
એક પરવલય
D
રેખાયુગ્મ

Solution

(A) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ છે. પરવલયના અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
જો અભિલંબ $P(h, k)$ માંથી પસાર થાય,તો $k = mh - 2am - am^3$,જે $am^3 + (2a - h)m + k = 0$ માં પરિણમે છે.
ધારો કે આ ત્રિઘાત સમીકરણના બીજ $m_1, m_2, m_3$ છે. આ ત્રણ અભિલંબના ઢાળ દર્શાવે છે.
આ અભિલંબો પરવલયની ધરી ($x$-અક્ષ) સાથે $\theta_1, \theta_2, \theta_3$ ખૂણા બનાવે છે,જ્યાં $\tan \theta_i = m_i$.
ખૂણાઓનો સરવાળો $\theta_1 + \theta_2 + \theta_3 = C$ (અચળ) છે.
બંને બાજુ ટેન્જન્ટ લેતા,$\tan(\theta_1 + \theta_2 + \theta_3) = \tan C$.
નિત્યસમ $\tan(\theta_1 + \theta_2 + \theta_3) = \frac{S_1 - S_3}{1 - S_2}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $S_1 = \sum m_i = 0$,$S_2 = \sum m_i m_j = \frac{2a - h}{a}$,અને $S_3 = m_1 m_2 m_3 = -\frac{k}{a}$.
આ કિંમતો મૂકતા,$\frac{0 - (-k/a)}{1 - (2a - h)/a} = \tan C$.
આનું સાદું રૂપ $\frac{k}{h - a} = \tan C$ મળે છે.
આમ,$k = (h - a) \tan C$,જે $(a, 0)$ માંથી પસાર થતી એક સીધી રેખા દર્શાવે છે.
413
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના કોઈપણ બિંદુમાંથી દોરેલા ત્રણ અભિલંબ રેખા $x = 2a$ ને એવા બિંદુઓમાં છેદે છે જેના યામ સમાંતર શ્રેણીમાં છે. તો અભિલંબ પરવલયની અક્ષ સાથે જે ખૂણા બનાવે છે તેના ટેન્જન્ટ (tangents) શેમાં હશે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) અભિલંબનું પ્રાચલ સ્વરૂપમાં સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
તેને ગોઠવતા,$at^3 + (2a - x)t - y = 0$ મળે છે.
આ $t$ માં ત્રિઘાત સમીકરણ છે,તેથી બીજનો સરવાળો $t_1 + t_2 + t_3 = 0$ થાય,જે સૂચવે છે કે $t_1 + t_3 = -t_2$ $(i)$.
$x = 2a$ પર,સમીકરણ $at^3 + (2a - 2a)t - y = 0$ બને છે,તેથી $y = at^3$.
$x = 2a$ પરના યામ $at_1^3, at_2^3, at_3^3$ છે.
આપેલ છે કે આ સમાંતર શ્રેણીમાં છે,તેથી $2at_2^3 = at_1^3 + at_3^3$,અથવા $2t_2^3 = t_1^3 + t_3^3$.
નિત્યસમ $t_1^3 + t_3^3 = (t_1 + t_3)(t_1^2 + t_3^2 - t_1t_3)$ નો ઉપયોગ કરીને,$t_1 + t_3 = -t_2$ મૂકતા:
$2t_2^3 = -t_2(t_1^2 + t_3^2 - t_1t_3)$.
$-t_2$ વડે ભાગતા,$-2t_2^2 = t_1^2 + t_3^2 - t_1t_3$ મળે છે.
$t_1^2 + t_3^2 = (t_1 + t_3)^2 - 2t_1t_3 = t_2^2 - 2t_1t_3$ હોવાથી:
$-2t_2^2 = t_2^2 - 2t_1t_3 - t_1t_3 = t_2^2 - 3t_1t_3$.
$-3t_2^2 = -3t_1t_3$,તેથી $t_2^2 = t_1t_3$.
અભિલંબનો ઢાળ $m = -t$ છે,તેથી $\tan \phi = -t$.
આમ,$(-\tan \phi_2)^2 = (-\tan \phi_1)(-\tan \phi_3)$,જે $\tan^2 \phi_2 = \tan \phi_1 \tan \phi_3$ માં પરિણમે છે.
તેથી,$\tan \phi_1, \tan \phi_2, \tan \phi_3$ એ $G.P.$ માં છે.
414
AdvancedMCQ
જો $y = 2x - 3$ એ પરવલય $y^2 = 4a(x - \frac{1}{3})$ નો સ્પર્શક હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો:
A
$-\frac{22}{3}$
B
$-1$
C
$\frac{14}{3}$
D
$\frac{-14}{3}$

Solution

(A) રેખા $y = mx + c$ એ પરવલય $y^2 = 4a(x - h)$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $c = mh + \frac{a}{m}$ છે.
અહીં,$m = 2$,$c = -3$,અને $h = \frac{1}{3}$ છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા:
$-3 = 2(\frac{1}{3}) + \frac{a}{2}$
$-3 = \frac{2}{3} + \frac{a}{2}$
$-3 - \frac{2}{3} = \frac{a}{2}$
$-\frac{11}{3} = \frac{a}{2}$
$a = -\frac{22}{3}$.
415
AdvancedMCQ
બિંદુ $(-1, 2)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. આ સ્પર્શકો દ્વારા રેખા $x = 2$ પર બનતા અંતઃખંડની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$6$
B
$6 \sqrt{2}$
C
$2 \sqrt{6}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી પરવલય $S: y^2 - 4x = 0$ પરના સ્પર્શકોની જોડીનું સમીકરણ $SS_1 = T^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$S = y^2 - 4x$,$S_1 = (2)^2 - 4(-1) = 4 + 4 = 8$,અને $T = y(2) - 2(x - 1) = 2y - 2x + 2$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$(y^2 - 4x)(8) = (2y - 2x + 2)^2$
$8(y^2 - 4x) = 4(y - x + 1)^2$
$2(y^2 - 4x) = (y - x + 1)^2$
રેખા $x = 2$ પર અંતઃખંડ શોધવા માટે,સમીકરણમાં $x = 2$ મૂકો:
$2(y^2 - 8) = (y - 2 + 1)^2$
$2y^2 - 16 = (y - 1)^2$
$2y^2 - 16 = y^2 - 2y + 1$
$y^2 + 2y - 17 = 0$
ધારો કે બીજ $y_1$ અને $y_2$ છે. તો $y_1 + y_2 = -2$ અને $y_1 y_2 = -17$.
અંતઃખંડની લંબાઈ $|y_1 - y_2| = \sqrt{(y_1 + y_2)^2 - 4y_1 y_2}$ છે.
$|y_1 - y_2| = \sqrt{(-2)^2 - 4(-17)} = \sqrt{4 + 68} = \sqrt{72} = 6 \sqrt{2}$.
Solution diagram
416
AdvancedMCQ
$x = t^2 - 2t + 2$ અને $y = t^2 + 2t + 2$ દ્વારા પ્રચલિત રીતે વર્ણવેલ વક્ર શું દર્શાવે છે?
A
સીધી રેખા
B
સીધી રેખાઓની જોડી
C
વર્તુળ
D
પરવલય
417
AdvancedMCQ
$3$ જેટલા નિરપેક્ષ પદ ધરાવતી દ્વિઘાત બહુપદી $y = f(x)$ એ $x$-અક્ષને સ્પર્શતી કે છેદતી નથી અને રેખા $x = 1$ ની સાપેક્ષે સંમિત છે. બહુપદીના અગ્ર પદનો સહગુણક એક છે. કાર્તેઝિયન લંબચોરસ યામ પદ્ધતિ $OXY$ માં પ્રથમ ચરણમાં વક્ર $y = f(x)$ પર બિંદુ $A(x_1, y_1)$ જેનો $x$-યામ $x_1 = 1$ છે અને બિંદુ $B(x_2, y_2)$ જેનો $y$-યામ $y_2 = 11$ છે,તે આપેલ છે. જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે. $y = f(x)$ નો આલેખ એક પરવલય દર્શાવે છે જેનું નાભિ (focus) નીચેનામાંથી કયા યામ ધરાવે છે?
A
$(1, 7/4)$
B
$(1, 5/4)$
C
$(1, 5/2)$
D
$(1, 9/4)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = ax^2 + bx + c$. નિરપેક્ષ પદ $3$ હોવાથી,$c = 3$. અગ્ર સહગુણક $1$ હોવાથી,$a = 1$. તેથી,$f(x) = x^2 + bx + 3$.
પરવલય રેખા $x = 1$ ની સાપેક્ષે સંમિત હોવાથી,શિરોબિંદુ $x = 1$ પર છે. વિકલન $f'(x) = 2x + b$. $f'(1) = 0$ લેતા,$2(1) + b = 0$,તેથી $b = -2$.
તેથી,બહુપદી $f(x) = x^2 - 2x + 3$ છે.
આને $y = (x - 1)^2 + 2$ અથવા $(x - 1)^2 = 1(y - 2)$ તરીકે લખી શકાય.
પરવલયના પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,$h = 1$,$k = 2$,અને $4a = 1$,એટલે કે $a = 1/4$.
પરવલય $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ નું નાભિ $(h, k + a)$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,નાભિ $(1, 2 + 1/4) = (1, 9/4)$ મળે છે.
Solution diagram
418
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ પર ગતિ કરતા ચલ બિંદુની નાભિ ત્રિજ્યાના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ એક પરવલય છે જેનું:
A
નાભિલંબ મૂળ પરવલયના નાભિલંબ કરતા અડધું છે
B
શિરોબિંદુ $(a/2, 0)$ છે
C
નિયામિકા $y$-અક્ષ છે
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ પરનું ચલ બિંદુ $P(at^2, 2at)$ છે.
પરવલયની નાભિ $S(a, 0)$ છે.
નાભિ ત્રિજ્યા $SP$ છે. $SP$ નું મધ્યબિંદુ $M(x, y)$ નીચે મુજબ છે:
$x = \frac{at^2 + a}{2}, y = \frac{2at + 0}{2} = at$.
$y = at$ પરથી,આપણને $t = \frac{y}{a}$ મળે છે.
$x$ ના સમીકરણમાં $t$ ની કિંમત મૂકતા:
$x = \frac{a(\frac{y}{a})^2 + a}{2} = \frac{\frac{y^2}{a} + a}{2} = \frac{y^2 + a^2}{2a}$.
$2ax = y^2 + a^2 \implies y^2 = 2ax - a^2 = 2a(x - \frac{a}{2})$.
આ એક પરવલય છે જેનું શિરોબિંદુ $(\frac{a}{2}, 0)$ છે.
આ નવા પરવલયનો નાભિલંબ $4A = 2a$ છે,જે મૂળ પરવલયના નાભિલંબ $(4a)$ કરતા અડધો છે.
નિયામિકા $x - \frac{a}{2} = -\frac{a}{2} \implies x = 0$ છે,જે $y$-અક્ષ છે.
આમ,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
419
AdvancedMCQ
$P$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ $(a > 0)$ પરનું એક બિંદુ છે જેનું શિરોબિંદુ $A$ છે. $PA$ ને લંબાવતા તે નિયામિકાને $D$ માં મળે છે અને $M$ એ $P$ માંથી નિયામિકા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. જો $MD$ ને વ્યાસ ગણીને એક વર્તુળ દોરવામાં આવે,તો તે $x$-અક્ષને જે બિંદુએ છેદે છે તેના યામ શોધો:
A
$(-3a, 0)$
B
$(a, 0)$
C
$(-2a, 0)$
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને

Solution

(D) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ પરનું બિંદુ $P(at^2, 2at)$ છે.
શિરોબિંદુ $A(0, 0)$ છે.
રેખા $PA$ નું સમીકરણ $y = \frac{2}{t}x$ છે.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x = -a$ છે.
$D$ મેળવવા માટે,$x = -a$ ને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $y = -\frac{2a}{t}$. તેથી,$D = (-a, -\frac{2a}{t})$.
$M$ એ $P(at^2, 2at)$ માંથી નિયામિકા $x = -a$ પરનો લંબપાદ છે,તેથી $M = (-a, 2at)$.
$MD$ વ્યાસવાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
અહીં,$(x_1, y_1) = (-a, 2at)$ અને $(x_2, y_2) = (-a, -\frac{2a}{t})$.
$(x + a)^2 + (y - 2at)(y + \frac{2a}{t}) = 0$.
$x$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે $y = 0$ લેતા:
$(x + a)^2 + (-2at)(\frac{2a}{t}) = 0$.
$(x + a)^2 - 4a^2 = 0$.
$(x + a)^2 = 4a^2$.
$x + a = \pm 2a$.
$x = a$ અથવા $x = -3a$.
તેથી,યામ $(a, 0)$ અને $(-3a, 0)$ મળે છે.
420
AdvancedMCQ
ધારો કે $P, Q,$ અને $R$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના ત્રણ સહ-અભિલંબ બિંદુઓ છે. તો નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
A
$P, Q,$ અને $R$ આગળના અભિલંબના ઢાળનો બેઝિક સરવાળો શૂન્ય થાય છે.
B
$P, Q,$ અને $R$ બિંદુઓના યામોનો બેઝિક સરવાળો શૂન્ય થાય છે.
C
ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર પરવલયની ધરી પર આવેલું છે.
D
ઉપરોક્ત તમામ.
421
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ની ચલ જીવાઓ શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે. તો:
A
આ જીવાઓ પર શિરોબિંદુમાંથી દોરેલા લંબના પાદબિંદુઓનો બિંદુપથ એક વર્તુળ છે
B
જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ એક પરવલય છે
C
ચલ જીવાઓ પરવલયની અક્ષ પરના એક નિશ્ચિત બિંદુમાંથી પસાર થાય છે
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) ધારો કે જીવા $y = mx + c$ છે. તે પરવલય $y^2 = 4ax$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,શિરોબિંદુ $(0, 0)$ ને જોડતી રેખાઓનું સંયુક્ત સમીકરણ $y^2 = 4ax \left(\frac{y-mx}{c}\right)$ છે.
જીવા શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો $0$ થાય.
$1 + \frac{4am}{c} = 0 \implies c = -4am$.
આમ,જીવા $y = mx - 4am$ છે,જે હંમેશા નિશ્ચિત બિંદુ $(4a, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
શિરોબિંદુથી જીવા $y = mx - 4am$ પરના લંબના પાદબિંદુઓનો બિંદુપથ $x^2 + y^2 - 4ax = 0$ છે,જે એક વર્તુળ છે.
જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ $y^2 = 2a(x - 4a)$ છે,જે એક પરવલય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
422
AdvancedMCQ
પરવલય $y = (x - 3)^2$ ને બિંદુઓ $(3, 0)$ અને $(4, 1)$ ને જોડતી જીવાને સમાંતર સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો:
A
$2x - 2y + 6 = 0$
B
$4x - 4y = 13$
C
$4y - 4x + 13 = 0$
D
$(B)$ અને $(C)$ બંને

Solution

(B) બિંદુઓ $(3, 0)$ અને $(4, 1)$ ને જોડતી જીવાનો ઢાળ $m = \frac{1 - 0}{4 - 3} = 1$ છે.
સ્પર્શક આ જીવાને સમાંતર હોવાથી,તેનો ઢાળ પણ $1$ થશે.
પરવલય $y = (x - 3)^2$ માટે,સ્પર્શકનો ઢાળ શોધવા માટે વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = 2(x - 3)$.
ઢાળને $1$ સાથે સરખાવતા:
$2(x - 3) = 1$ $\Rightarrow x - 3 = \frac{1}{2}$ $\Rightarrow x = \frac{7}{2}$.
$y$-યામ શોધવા માટે $x = \frac{7}{2}$ ને પરવલયના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = (\frac{7}{2} - 3)^2 = (\frac{1}{2})^2 = \frac{1}{4}$.
સ્પર્શબિંદુ $(\frac{7}{2}, \frac{1}{4})$ છે.
ઢાળ $m = 1$ અને બિંદુ $(\frac{7}{2}, \frac{1}{4})$ માંથી પસાર થતા સ્પર્શકનું સમીકરણ:
$y - \frac{1}{4} = 1(x - \frac{7}{2})$
$4x - 4y = 13$.
423
AdvancedMCQ
ધારો કે $A$ એ પરવલય $y^2 - 2y - 4x - 7 = 0$ નું શિરોબિંદુ છે અને $L$ એ તેની નાભિલંબની લંબાઈ છે. $A$ શિરોબિંદુ,$2L$ નાભિલંબની લંબાઈ અને આપેલ વક્રના અક્ષને લંબ અક્ષ ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + 4x + 8y - 4 = 0$
B
$x^2 + 4x - 8y + 12 = 0$
C
$x^2 + 4x + 8y + 12 = 0$
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને

Solution

(D) આપેલ પરવલય: $y^2 - 2y - 4x - 7 = 0$
$(y - 1)^2 = 4x + 8 = 4(x + 2)$
શિરોબિંદુ $A = (-2, 1)$ અને નાભિલંબની લંબાઈ $L = 4$.
નવા પરવલય માટે,શિરોબિંદુ $A(-2, 1)$ છે,નાભિલંબની લંબાઈ $2L = 8$ છે,અને અક્ષ આપેલ પરવલયના અક્ષ $(y = 1)$ ને લંબ છે.
તેથી,નવા પરવલયનો અક્ષ $x = -2$ છે.
નવા પરવલયનું સમીકરણ $(x + 2)^2 = \pm 4(2)(y - 1)$ થશે.
કિસ્સો $1$: $(x + 2)^2 = 8(y - 1) \implies x^2 + 4x - 8y + 12 = 0$.
કિસ્સો $2$: $(x + 2)^2 = -8(y - 1) \implies x^2 + 4x + 8y - 4 = 0$.
બંને સમીકરણો માન્ય છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
424
AdvancedMCQ
સીધી રેખા $y + x = 1$ એ નીચેનામાંથી કયા પરવલયને સ્પર્શે છે?
A
$x^2 + 4y = 0$
B
$x^2 - x + y = 0$
C
$4x^2 - 3x + y = 0$
D
ઉપરના તમામ

Solution

(D) જો રેખાનું સમીકરણ પરવલયના સમીકરણમાં મૂકતા બનતા દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક $D = 0$ હોય,તો રેખા પરવલયને સ્પર્શે છે.
$(A) x^2 + 4y = 0$ માટે:
$y = 1 - x$ મૂકતા:
$x^2 + 4(1 - x) = 0 \Rightarrow x^2 - 4x + 4 = 0$.
$D = (-4)^2 - 4(1)(4) = 16 - 16 = 0$. (સ્પર્શે છે)
$(B) x^2 - x + y = 0$ માટે:
$y = 1 - x$ મૂકતા:
$x^2 - x + 1 - x = 0 \Rightarrow x^2 - 2x + 1 = 0$.
$D = (-2)^2 - 4(1)(1) = 4 - 4 = 0$. (સ્પર્શે છે)
$(C) 4x^2 - 3x + y = 0$ માટે:
$y = 1 - x$ મૂકતા:
$4x^2 - 3x + 1 - x = 0 \Rightarrow 4x^2 - 4x + 1 = 0$.
$D = (-4)^2 - 4(4)(1) = 16 - 16 = 0$. (સ્પર્શે છે)
બધા વિકલ્પો શરતનું પાલન કરતા હોવાથી,સાચો જવાબ $(D)$ છે.
425
AdvancedMCQ
બિંદુ $(1/2, 2)$ માંથી પસાર થતી અને પરવલય $y = -\frac{x^2}{2} + 2$ ને સ્પર્શતી તથા વક્ર $y = \sqrt{4 - x^2}$ ની છેદિકા હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + 2y - 5 = 0$
B
$2x + 2y - 3 = 0$
C
$y - 2 = 0$
D
એક પણ નહીં

Solution

(A) બિંદુ $(1/2, 2)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 2 = m(x - 1/2)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $y = mx - m/2 + 2$ થાય છે.
આ રેખા પરવલય $y = -x^2/2 + 2$ ને સ્પર્શતી હોવાથી,આપણે $y$ ની કિંમત પરવલયના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$mx - m/2 + 2 = -x^2/2 + 2$
$x^2/2 + mx - m/2 = 0$
$x^2 + 2mx - m = 0$
સ્પર્શક હોવા માટે,વિવેચક $D = 0$ હોવો જોઈએ:
$D = (2m)^2 - 4(1)(-m) = 0$
$4m^2 + 4m = 0$
$4m(m + 1) = 0$
તેથી,$m = 0$ અથવા $m = -1$.
જો $m = 0$ હોય,તો રેખા $y = 2$ મળે,જે પરવલયને $(0, 2)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે પરંતુ વક્ર $y = \sqrt{4 - x^2}$ માટે છેદિકા નથી (તે વર્તુળનો સ્પર્શક છે).
જો $m = -1$ હોય,તો રેખા $y - 2 = -1(x - 1/2)$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $y = -x + 5/2$ અથવા $2x + 2y - 5 = 0$ થાય છે. આ રેખા વક્ર $y = \sqrt{4 - x^2}$ ને બે બિંદુઓમાં છેદે છે,તેથી તે છેદિકા રેખા છે.
Solution diagram
426
AdvancedMCQ
પરવલય $y = x^2 + px + q$ એ સીધી રેખા $y = 2x - 3$ ને $1$ અભિસંદર્ભ (abscissa) ધરાવતા બિંદુએ છેદે છે. જો પરવલયના શિરોબિંદુ અને $x$-અક્ષ વચ્ચેનું અંતર ન્યૂનતમ હોય,તો:
A
$p = 0$ અને $q = -2$
B
$p = -2$ અને $q = 0$
C
પરવલય અને $x$-અક્ષ વચ્ચેનું ન્યૂનતમ અંતર $1$ છે
D
$(B)$ અને $(C)$ બંને

Solution

(D) આપેલ રેખા $y = 2x - 3$ છે. $x = 1$ માટે,$y = 2(1) - 3 = -1$.
પરવલય $y = x^2 + px + q$ એ $(1, -1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $-1 = 1^2 + p(1) + q$,જેનું સાદું રૂપ $p + q = -2$ અથવા $q = -2 - p$ થાય છે.
પરવલય $y = x^2 + px + q$ નું શિરોબિંદુ $x = -p/2$ પર છે.
શિરોબિંદુનો $y$-યામ $y_v = (-p/2)^2 + p(-p/2) + q = p^2/4 - p^2/2 + q = q - p^2/4$ છે.
શિરોબિંદુનું $x$-અક્ષથી અંતર $|y_v| = |q - p^2/4|$ છે.
$q = -2 - p$ મૂકતા,આપણને $d(p) = |(-2 - p) - p^2/4| = |- (p^2/4 + p + 2)|$ મળે છે.
અંતર ન્યૂનતમ કરવા માટે,$f(p) = p^2/4 + p + 2$ નું વિશ્લેષણ કરીએ.
$f'(p) = p/2 + 1 = 0$ લેતા,$p = -2$ મળે છે.
$p = -2$ માટે,$q = -2 - (-2) = 0$ મળે છે.
અંતર $|0 - (-2)^2/4| = |-1| = 1$ છે.
આમ,$(B)$ અને $(C)$ બંને સાચા છે.
427
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ અને રેખા $x + y + 4 = 0$ ની સાપેક્ષે તેની પ્રતિબિંબિત આકૃતિ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે ?
A
$2\sqrt{2}$
B
$3\sqrt{2}$
C
$4\sqrt{2}$
D
$5\sqrt{2}$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 8x$ છે,તેથી $4a = 8$,જે $a = 2$ આપે છે. પરવલય પરનું સામાન્ય બિંદુ $P(2t^2, 4t)$ છે.
$P$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{4}{2t} = \frac{2}{t}$ દ્વારા મળે છે.
લઘુત્તમ અંતર માટે,$P$ પરનો સ્પર્શક રેખા $x + y + 4 = 0$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ,જેનો ઢાળ $-1$ છે.
$\frac{2}{t} = -1$ લેતા,આપણને $t = -2$ મળે છે.
બિંદુ $P$ એ $(2(-2)^2, 4(-2)) = (8, -8)$ છે.
બિંદુ $P(8, -8)$ થી રેખા $x + y + 4 = 0$ સુધીનું અંતર $d = \frac{|8 - 8 + 4|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}$ છે.
પરવલય અને તેના પ્રતિબિંબ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર એ બિંદુ $P$ થી પરાવર્તનની રેખા સુધીના અંતર કરતા બમણું હોય છે,જે $2 \times (2\sqrt{2}) = 4\sqrt{2}$ છે.
Solution diagram
428
AdvancedMCQ
પ્રકાશનું એક કિરણ $y = -4$ રેખા પર જમણી બાજુથી ડાબી બાજુ ગતિ કરે છે અને એક પરવલયને બિંદુ $P$ પર અથડાય છે. જો પરવલયનું નાભિ $(2, 0)$ અને નિયામિકા $x = -2$ હોય,તો પરાવર્તિત કિરણ ફરીથી પરવલયને જે બિંદુએ સ્પર્શે છે તેના યામ શોધો.
A
$(1, 2\sqrt{2})$
B
$(2, 4)$
C
$(\sqrt{2}, 2^{\frac{7}{4}})$
D
$(3, \sqrt{24})$

Solution

(B) પરવલયનું નાભિ $(2, 0)$ અને નિયામિકા $x = -2$ છે. શિરોબિંદુ $(0, 0)$ છે. પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે.
આપાત કિરણ $y = -4$ રેખા પર ગતિ કરે છે. $y^2 = 8x$ માં $y = -4$ મૂકતા,$16 = 8x$,તેથી $x = 2$. આમ,બિંદુ $P$ એ $(2, -4)$ છે.
પરવલયના પરાવર્તનના ગુણધર્મ મુજબ,અક્ષને સમાંતર આવતું કિરણ પરાવર્તન પામીને નાભિમાંથી પસાર થાય છે. પરાવર્તિત કિરણ $x = 2$ રેખા છે.
$x = 2$ ને $y^2 = 8x$ માં મૂકતા,$y^2 = 16$,તેથી $y = \pm 4$. બિંદુ $P(2, -4)$ સિવાયનું બીજું બિંદુ $Q(2, 4)$ મળે છે.
Solution diagram
429
DifficultMCQ
પરવલય $x^2 = 4ay$ ની તેના શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $\tan\alpha$ ઢાળ ધરાવતી જીવાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$4a \csc\alpha \cot\alpha$
B
$4a \tan\alpha \sec\alpha$
C
$4a \cos\alpha \cot\alpha$
D
$4a \sin\alpha \tan\alpha$

Solution

(B) ધારો કે પરવલય $x^2 = 4ay$ નું શિરોબિંદુ $A(0, 0)$ છે.
ધારો કે જીવાનું બીજું અંત્યબિંદુ $P(x_1, y_1) = (2at, at^2)$ છે.
જીવા $AP$ નો ઢાળ $m = \frac{at^2 - 0}{2at - 0} = \frac{t}{2}$ છે.
આપેલ છે કે ઢાળ $\tan\alpha$ છે,તેથી $\frac{t}{2} = \tan\alpha$,જેનો અર્થ છે કે $t = 2\tan\alpha$.
જીવા $AP$ ની લંબાઈ $\sqrt{(2at - 0)^2 + (at^2 - 0)^2} = \sqrt{4a^2t^2 + a^2t^4} = at\sqrt{4 + t^2}$ છે.
$t = 2\tan\alpha$ મૂકતા:
$AP = a(2\tan\alpha)\sqrt{4 + (2\tan\alpha)^2} = 2a\tan\alpha \sqrt{4(1 + \tan^2\alpha)} = 2a\tan\alpha \sqrt{4\sec^2\alpha} = 2a\tan\alpha (2\sec\alpha) = 4a\tan\alpha \sec\alpha$.
430
AdvancedMCQ
ધારો કે રેખા $y - \sqrt{3}x + 3 = 0$ એ પરવલય $2y^2 = 2x + 3$ ને $A$ અને $B$ માં છેદે છે. જો $P(\sqrt{3}, 0)$ હોય,તો $|PA - PB|$ ની કિંમત શોધો [જ્યાં $PA$ એ બિંદુઓ $P$ અને $A$ વચ્ચેનું અંતર દર્શાવે છે].
A
$\frac{6 + 4\sqrt{3}}{3}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{\sqrt{76 + 48\sqrt{3}}}{3}$
D
$\frac{\sqrt{76 - 48\sqrt{3}}}{3}$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $y = \sqrt{3}x - 3$ છે,જેને $\frac{y - 0}{x - \sqrt{3}} = \sqrt{3} = \tan(60^{\circ})$ તરીકે લખી શકાય.
બિંદુ $P(\sqrt{3}, 0)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું પ્રચલિત સ્વરૂપ $\theta = 60^{\circ}$ સાથે:
$x = \sqrt{3} + r \cos(60^{\circ}) = \sqrt{3} + \frac{r}{2}$
$y = 0 + r \sin(60^{\circ}) = \frac{r\sqrt{3}}{2}$
આ કિંમતોને પરવલય $2y^2 = 2x + 3$ માં મૂકતા:
$2(\frac{r\sqrt{3}}{2})^2 = 2(\sqrt{3} + \frac{r}{2}) + 3$
$\frac{3r^2}{2} = 2\sqrt{3} + r + 3$
$3r^2 - 2r - (6 + 4\sqrt{3}) = 0$
ધારો કે $r_1 = PA$ અને $r_2 = -PB$ એ આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ છે.
બીજનો સરવાળો $r_1 + r_2 = \frac{2}{3}$ અને ગુણાકાર $r_1 r_2 = -\frac{6 + 4\sqrt{3}}{3}$ છે.
આપણે $|PA - PB| = |r_1 - r_2|$ શોધવાનું છે.
$|r_1 - r_2| = \sqrt{(r_1 + r_2)^2 - 4r_1 r_2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|r_1 - r_2| = \sqrt{(\frac{2}{3})^2 - 4(-\frac{6 + 4\sqrt{3}}{3})} = \sqrt{\frac{4}{9} + \frac{24 + 16\sqrt{3}}{3}} = \frac{\sqrt{76 + 48\sqrt{3}}}{3}$.
431
AdvancedMCQ
રેખા $x + y = 6$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ માટે કયા બિંદુએ અભિલંબ છે?
A
$(18, -12)$
B
$(4, 2)$
C
$(2, 4)$
D
$(8, 8)$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 8$,તેથી $a = 2$ મળે.
રેખાનું સમીકરણ $x + y = 6$ છે,જેને $y = -x + 6$ તરીકે લખી શકાય. તેને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,$m = -1$ મળે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે રેખા $y = mx + c$ અભિલંબ હોવાની શરત $c = -2am - am^3$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $c = -2(2)(-1) - 2(-1)^3 = 4 + 2 = 6$. આ સાબિત કરે છે કે રેખા અભિલંબ છે.
$m$ ઢાળવાળા અભિલંબ માટે સ્પર્શબિંદુ $(am^2, -2am)$ છે.
$a = 2$ અને $m = -1$ મૂકતા,આપણને બિંદુ $(2(-1)^2, -2(2)(-1)) = (2, 4)$ મળે છે.
432
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 12x$ પરનું એક બિંદુ જેનું નાભિ અંતર $12$ હોય,તે કયું છે?
A
$(3, 6)$
B
$(9, 6\sqrt{3})$
C
$(7, 2\sqrt{21})$
D
$(8, 4\sqrt{6})$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 12x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 12$,તેથી $a = 3$ મળે.
પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x, y)$ માટે,નાભિ અંતર $x + a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નાભિ અંતર $12$ આપેલ હોવાથી,$x + 3 = 12$,જેનો અર્થ છે કે $x = 9$.
$x = 9$ ને પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 12x$ માં મૂકતા,$y^2 = 12(9) = 108$ મળે.
આમ,$y = \pm \sqrt{108} = \pm 6\sqrt{3}$.
તેથી,બિંદુ $(9, 6\sqrt{3})$ અથવા $(9, -6\sqrt{3})$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચું બિંદુ $(9, 6\sqrt{3})$ છે.
433
MediumMCQ
રેખા $ax + by + c = 0$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ને સ્પર્શક હોય તેની શરત શું છે?
A
$a^2 = b^2 = c^2$
B
$a = b$
C
$c = b^2$
D
$b^2 = a$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $ax + by + c = 0$ છે,જેને $y = -\frac{a}{b}x - \frac{c}{b}$ તરીકે લખી શકાય.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે સ્પર્શકની શરત $k = \frac{a}{m}$ છે,જ્યાં $m = -\frac{a}{b}$ અને $k = -\frac{c}{b}$ છે.
તેથી,$-\frac{c}{b} = \frac{a}{-\frac{a}{b}} = -b$.
આમ,$c = b^2$ મળે છે.
434
AdvancedMCQ
જો $y = ax^2 - bx + c$ નો આલેખ નીચે મુજબ હોય,તો $a$,$b$ અને $c$ ના ચિહ્નો શું હશે?
Question diagram
A
$a < 0, b < 0, c < 0$
B
$a < 0, b > 0, c < 0$
C
$a < 0, b < 0, c > 0$
D
$a > 0, b > 0, c < 0$

Solution

(A) $1$. પરવલય નીચેની તરફ ખુલે છે,તેથી $x^2$ નો સહગુણક ઋણ હોવો જોઈએ. આમ,$a < 0$.
$2$. $y$-અંતઃખંડ એ $x = 0$ હોય ત્યારે $y$ ની કિંમત છે. આલેખ પરથી,પરવલય $y$-અક્ષને ઉગમબિંદુની નીચે છેદે છે,તેથી $c < 0$.
$3$. શિરોબિંદુનો $x$-યામ $x = -(-b) / (2a) = b / (2a)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$4$. આલેખ પરથી,શિરોબિંદુ $y$-અક્ષની જમણી બાજુએ છે,તેથી શિરોબિંદુનો $x$-યામ ધન છે,એટલે કે $b / (2a) > 0$.
$5$. કારણ કે $a < 0$,ગુણોત્તર $b / (2a)$ ધન હોવા માટે,$b$ પણ ઋણ હોવો જોઈએ. આમ,$b < 0$.
$6$. તેથી,$a < 0, b < 0, c < 0$.
435
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 16x$ પરના બિંદુઓની મહત્તમ સંખ્યા કેટલી છે જે એક ચલ બિંદુ $P$ (જે પરવલયની અંદર આવેલું છે) થી સમાન અંતરે હોય?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$4$ થી વધુ

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(h, k)$ છે. પરવલય $y^2 = 16x$ પરનું બિંદુ $(x, y)$ એ $P$ થી સમાન અંતરે હોય જો તે $P$ કેન્દ્રિત અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ પર હોય.
આમ,અંતરની શરત $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
$x = \frac{y^2}{16}$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $(\frac{y^2}{16} - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ મળે છે.
આ $y$ માં ચતુર્થઘાત સમીકરણમાં પરિણમે છે: $\frac{y^4}{256} - \frac{hy^2}{8} + h^2 + y^2 - 2ky + k^2 = r^2$,જે $\frac{y^4}{256} + (1 - \frac{h}{8})y^2 - 2ky + (h^2 + k^2 - r^2) = 0$ છે.
ચતુર્થઘાત સમીકરણના વધુમાં વધુ $4$ વાસ્તવિક ઉકેલો હોઈ શકે છે.
તેથી,એક વર્તુળ પરવલયને મહત્તમ $4$ બિંદુઓમાં છેદી શકે છે.
Solution diagram
436
AdvancedMCQ
જો બિંદુ $P$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર દોરેલા બે સ્પર્શકો એવા હોય કે એક સ્પર્શકનો ઢાળ બીજા કરતા બમણો હોય,તો $P$ કયા વક્ર પર આવેલું છે:
A
$9y = 2x^2$
B
$9x = 2y^2$
C
$2x = 9y^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $P(h, k)$ એ બિંદુ છે જ્યાંથી $y^2 = 4x$ પર બે સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે.
પરવલય $y^2 = 4x$ નો કોઈપણ સ્પર્શક $y = mx + \frac{1}{m}$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
જો તે $P(h, k)$ માંથી પસાર થાય,તો $k = mh + \frac{1}{m}$,જે $m^2h - mk + 1 = 0$ માં પરિણમે છે.
ધારો કે $m_1$ અને $m_2$ આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$m_1 + m_2 = \frac{k}{h}$ અને $m_1 m_2 = \frac{1}{h}$.
આપેલ છે કે $m_1 = 2m_2$,તેથી:
$3m_2 = \frac{k}{h} \Rightarrow m_2 = \frac{k}{3h}$.
$2m_2^2 = \frac{1}{h} \Rightarrow m_2^2 = \frac{1}{2h}$.
$m_2$ ની કિંમત મૂકતા:
$2(\frac{k}{3h})^2 = \frac{1}{h} \Rightarrow 2k^2 = 9h$.
આમ,$P(h, k)$ નો બિંદુપથ $2y^2 = 9x$ છે.
437
AdvancedMCQ
જો પરવલય $y^2 = 16x$ પરના બિંદુ $P(t)$ આગળનો અભિલંબ તેને ફરીથી બિંદુ $Q(36, -24)$ માં મળે,તો બિંદુ $P$ નું મહત્તમ શક્ય નાભિ અંતર કેટલું થાય?
A
$8$
B
$16$
C
$32$
D
$20$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 16x$ માટે,$4a = 16$,તેથી $a = 4$.
બિંદુ $Q(36, -24)$ પરવલય પર છે,તેથી $(36, -24) = (at_2^2, 2at_2)$.
$2at_2 = -24$ $\Rightarrow 2(4)t_2 = -24$ $\Rightarrow t_2 = -3$.
અભિલંબના પ્રાચલ માટેનો સંબંધ $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$ છે.
$t_2 = -3$ મૂકતા,$-3 = -t_1 - \frac{2}{t_1} \Rightarrow t_1^2 - 3t_1 + 2 = 0$.
$t_1$ માટે ઉકેલતા,$(t_1 - 1)(t_1 - 2) = 0$,તેથી $t_1 = 1$ અથવા $t_1 = 2$.
બિંદુ $P(at_1^2, 2at_1)$ નું નાભિ અંતર $a(1 + t_1^2)$ છે.
$t_1 = 1$ માટે,નાભિ અંતર $= 4(1 + 1^2) = 8$.
$t_1 = 2$ માટે,નાભિ અંતર $= 4(1 + 2^2) = 20$.
મહત્તમ નાભિ અંતર $20$ છે.
438
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના ત્રણ બિંદુઓ $P, Q, R$ આગળના અભિલંબ $(h, k)$ માં મળે છે. ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર કયા પર આવેલું છે?
A
$y = 0$
B
$x = 0$
C
$x = -a$
D
$y = a$

Solution

(A) પરવલય $y^{2}=4ax$ ના કોઈપણ અભિલંબનું સમીકરણ $y=mx-2am-am^{3}$ છે.
જો તે $(h, k)$ માંથી પસાર થાય,તો $k=mh-2am-am^{3}$,અથવા $am^{3}+(2a-h)m+k=0$.
આ $m$ માં ત્રિઘાત સમીકરણ છે. ધારો કે તેના બીજ $m_{1}, m_{2}, m_{3}$ છે.
તો $m_{1}+m_{2}+m_{3}=0$ અને $m_{1}m_{2}+m_{2}m_{3}+m_{3}m_{1}=\frac{2a-h}{a}$.
ત્રણ અભિલંબના પાયા $P, Q, R$ ના યામ $(am_{1}^{2}, -2am_{1}), (am_{2}^{2}, -2am_{2}), (am_{3}^{2}, -2am_{3})$ છે.
ધારો કે $G(\bar{x}, \bar{y})$ એ $\Delta PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે.
તો $\bar{x} = \frac{a(m_{1}^{2}+m_{2}^{2}+m_{3}^{2})}{3} = \frac{a}{3}[(m_{1}+m_{2}+m_{3})^{2}-2(m_{1}m_{2}+m_{2}m_{3}+m_{3}m_{1})] = \frac{a}{3}[0 - 2(\frac{2a-h}{a})] = \frac{2}{3}(h-2a)$.
અને $\bar{y} = \frac{-2a(m_{1}+m_{2}+m_{3})}{3} = -\frac{2a}{3}(0) = 0$.
આમ,$\Delta PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G(\frac{2}{3}(h-2a), 0)$ છે,જે રેખા $y=0$ પર આવેલું છે.
439
AdvancedMCQ
$PQ$ એ પરવલય $y^2=32x$ ની કોઈપણ નાભિ જીવા છે. $PQ$ ની લંબાઈ ક્યારેય ............ $unit$ થી ઓછી હોઈ શકે નહીં.
A
$8$
B
$16$
C
$32$
D
$48$

Solution

(C) પરવલયનું આપેલ સમીકરણ $y^2=32x$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^2=4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a=32$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a=8$.
પરવલય $y^2=4ax$ ની નાભિ જીવાની લંબાઈ $L = a(t + \frac{1}{t})^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $t$ એ જીવાના એક છેડાનો પ્રાચલ છે.
નાભિ જીવાની લઘુત્તમ લંબાઈ એ નાભિલંબની લંબાઈ છે,જે $4a$ છે.
તેથી,લઘુત્તમ લંબાઈ $= 4 \times 8 = 32 \text{ units}$.
આમ,$PQ$ ની લંબાઈ ક્યારેય $32$ એકમથી ઓછી હોઈ શકે નહીં.
Solution diagram
440
DifficultMCQ
જો પરવલયનું નાભિ $(3, -4)$ હોય અને નિયામિકા $y - 4 = 0$ હોય,તો પરવલયનું સમીકરણ શું થાય :-
A
$(x - 3)^2 = -16y$
B
$(x + 3)^2 = 16y$
C
$(y - 3)^2 = -16x$
D
$(y - 3)^2 = 16x$

Solution

(A) પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x, y)$ થી નાભિ $S(3, -4)$ સુધીનું અંતર એ $P$ થી નિયામિકા $y - 4 = 0$ સુધીના લંબ અંતર જેટલું હોય છે.
$SP = PM$
$\sqrt{(x - 3)^2 + (y + 4)^2} = |y - 4|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x - 3)^2 + (y + 4)^2 = (y - 4)^2$
$(x - 3)^2 + y^2 + 8y + 16 = y^2 - 8y + 16$
$(x - 3)^2 = -8y - 8y$
$(x - 3)^2 = -16y$
Solution diagram
441
AdvancedMCQ
પરવલય $3y^2+4y-6x+8=0$ ની અક્ષ પરનું બિંદુ,જ્યાંથી $3$ વાસ્તવિક અભિલંબ દોરી શકાય છે,તે છે:
A
$\left( a, \frac{4}{3} \right); a > \frac{19}{9}$
B
$\left( a, -\frac{2}{3} \right); a > \frac{19}{9}$
C
$\left( a, \frac{1}{3} \right); a > \frac{7}{9}$
D
$\left( a, -\frac{1}{3} \right); a > \frac{7}{9}$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $3y^2 + 4y - 6x + 8 = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા: $3(y^2 + \frac{4}{3}y) = 6x - 8$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $3(y + \frac{2}{3})^2 = 6x - \frac{20}{3}$.
$(y + \frac{2}{3})^2 = 2(x - \frac{10}{9})$.
આ $Y^2 = 4AX$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં $Y = y + \frac{2}{3}$,$X = x - \frac{10}{9}$,અને $4A = 2 \implies A = \frac{1}{2}$.
પરવલયની અક્ષ $Y = 0$ છે,જેનો અર્થ છે $y = -\frac{2}{3}$.
અક્ષ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(a, -\frac{2}{3})$ છે.
$Y^2 = 4AX$ ની અક્ષ પરના બિંદુ $(X_0, 0)$ માંથી $3$ વાસ્તવિક અભિલંબ દોરવા માટે,$X_0 > 2A$ હોવું જોઈએ.
કિંમતો મૂકતા: $x - \frac{10}{9} > 1 \implies x > \frac{19}{9}$.
આમ,બિંદુ $(a, -\frac{2}{3})$ છે જ્યાં $a > \frac{19}{9}$.
442
AdvancedMCQ
જો રેખા $y - \sqrt{3}x + 3 = 0$ એ પરવલય $y^2 = -x - 2$ ને $A$ અને $B$ માં છેદે,તો $PA \cdot PB$ ની કિંમત શોધો,જ્યાં $P \equiv (\sqrt{3}, 0)$ છે.
A
$\frac{4(\sqrt{3} + 2)}{3}$
B
$\frac{4(2 - \sqrt{3})}{3}$
C
$\frac{4\sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{2(\sqrt{3} + 2)}{3}$

Solution

(A) રેખાનું સમીકરણ $y - \sqrt{3}x + 3 = 0$ છે. તેને પ્રાચલ સ્વરૂપમાં $\frac{x - \sqrt{3}}{\cos \theta} = \frac{y - 0}{\sin \theta} = r$ તરીકે લખી શકાય.
ઢાળ $\tan \theta = \sqrt{3}$ હોવાથી,$\theta = 60^\circ$ મળે.
તેથી,$\cos \theta = \frac{1}{2}$ અને $\sin \theta = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
પ્રાચલ યામ $x = \sqrt{3} + \frac{r}{2}$ અને $y = \frac{\sqrt{3}r}{2}$ છે.
આ કિંમતોને પરવલય $y^2 = -x - 2$ માં મૂકતા:
$(\frac{\sqrt{3}r}{2})^2 = -(\sqrt{3} + \frac{r}{2}) - 2$
$\frac{3r^2}{4} = -\sqrt{3} - \frac{r}{2} - 2$
$3r^2 + 2r + 4(\sqrt{3} + 2) = 0$.
$PA \cdot PB = |r_1 r_2|$ હોવાથી,બીજના ગુણાકારના સૂત્ર મુજબ,$|r_1 r_2| = |\frac{c}{a}| = \frac{4(\sqrt{3} + 2)}{3}$.
443
AdvancedMCQ
$x$-અક્ષને સમાંતર ગતિ કરતું પ્રકાશનું કિરણ એક પેરાબોલિક અરીસા પરથી પરાવર્તિત થાય છે જેનું સમીકરણ $(y - 2)^2 = 4(x + 1)$ છે. પરાવર્તન પછી,કિરણ કયા બિંદુમાંથી પસાર થશે?
A
$(-2, 0)$
B
$(-1, 2)$
C
$(0, 2)$
D
$(2, 0)$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $(y - 2)^2 = 4(x + 1)$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને શિરોબિંદુ $(h, k) = (-1, 2)$ મળે છે અને $4a = 4$,જેનો અર્થ છે કે $a = 1$.
પરવલયની ધરી $y - 2 = 0$ છે,જે $x$-અક્ષને સમાંતર છે.
પરવલયના ઓપ્ટિકલ ગુણધર્મ મુજબ,પરવલયની ધરીને સમાંતર ગતિ કરતું કોઈપણ પ્રકાશનું કિરણ પરાવર્તન પછી તેના નાભિ (focus) માંથી પસાર થાય છે.
પરવલયનું નાભિ $(h + a, k) = (-1 + 1, 2) = (0, 2)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,પરાવર્તિત કિરણ બિંદુ $(0, 2)$ માંથી પસાર થવું જોઈએ.
444
AdvancedMCQ
પરવલય $2\{(x - 1)^2 + (y - 3)^2\} = (x + y - 1)^2$ ના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો:
A
$6$
B
$3$
C
$6 \sqrt{2}$
D
$3 \sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $2\{(x - 1)^2 + (y - 3)^2\} = (x + y - 1)^2$ છે.
તેને $2$ વડે ભાગતા,$(x - 1)^2 + (y - 3)^2 = \left(\frac{x + y - 1}{\sqrt{2}}\right)^2$ મળે.
આ પરવલયનું સમીકરણ છે જ્યાં નાભિ $S(1, 3)$ અને નિયામિકા $x + y - 1 = 0$ છે.
નાભિ $S(1, 3)$ થી નિયામિકા $x + y - 1 = 0$ નું લંબઅંતર $d = \frac{|1 + 3 - 1|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$ છે.
પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ $2d$ થાય.
તેથી,લંબાઈ $= 2 \times \frac{3}{\sqrt{2}} = 3\sqrt{2}$.
Solution diagram
445
AdvancedMCQ
$TP$ અને $TQ$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ ના અનુક્રમે $P$ અને $Q$ બિંદુએ સ્પર્શકો છે. જો જીવા $PQ$ એ બિંદુ $(-2, 3)$ માંથી પસાર થતી હોય અને બિંદુ $T$ નો બિંદુપથ $y = mx + c$ હોય,તો $(m + c)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$\frac{16}{3}$
C
$- \frac{4}{3}$
D
$- \frac{8}{3}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $T$ ના યામ $(h, k)$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $(h, k)$ માંથી દોરેલી સ્પર્શકની જીવાનું સમીકરણ $ky = 2a(x + h)$ છે.
આપેલ પરવલય $y^2 = 8x$ માટે,$4a = 8$,તેથી $a = 2$.
આમ,સ્પર્શકની જીવાનું સમીકરણ $ky = 4(x + h)$ થશે.
જીવા $PQ$ બિંદુ $(-2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = -2$ અને $y = 3$ મૂકતા:
$3k = 4(-2 + h)$
$3k = 4h - 8$
$T$ નો બિંદુપથ મેળવવા માટે $(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા:
$3y = 4x - 8$
$y = \frac{4}{3}x - \frac{8}{3}$
$y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,$m = \frac{4}{3}$ અને $c = -\frac{8}{3}$ મળે છે.
તેથી,$m + c = \frac{4}{3} - \frac{8}{3} = -\frac{4}{3}$.
Solution diagram
446
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ પરના બિંદુના યામ શોધો જેનું નાભિ અંતર $4$ હોય:
A
$(2, 4)$ અને $(2, -4)$
B
$(4, 2)$ અને $(4, -2)$
C
$(-2, 4)$ અને $(-2, -4)$
D
$(2, 2)$ અને $(2, -2)$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 8$,તેથી $a = 2$ મળે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુ $P(x_1, y_1)$ નું નાભિ અંતર $x_1 + a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે નાભિ અંતર $4$ છે,તેથી $x_1 + 2 = 4$,જેનો અર્થ છે કે $x_1 = 2$.
$x_1 = 2$ ને પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 8x$ માં મૂકતા,$y^2 = 8(2) = 16$ મળે.
તેથી,$y = \pm 4$.
આમ,બિંદુના યામ $(2, 4)$ અને $(2, -4)$ છે.
447
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ આગળના સ્પર્શકોના સમીકરણો છે-
A
$x - y + a = 0$
B
$x + y + a = 0$
C
$x + y - a = 0$
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(a, 2a)$ અને $(a, -2a)$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
બિંદુ $(a, 2a)$ માટે:
$y(2a) = 2a(x + a)$
$y = x + a$
$x - y + a = 0$
બિંદુ $(a, -2a)$ માટે:
$y(-2a) = 2a(x + a)$
$-y = x + a$
$x + y + a = 0$
આમ,સ્પર્શકોના સમીકરણો $x - y + a = 0$ અને $x + y + a = 0$ છે.
Solution diagram
448
AdvancedMCQ
પરવલય $S = 0$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ પર દોરેલા સ્પર્શકો $x + y = 2$ પર છેદે છે અને $(3, 2)$ એ પરવલયની નાભિ છે,તો પરવલય $S = 0$ ની અક્ષ છે:
A
$x + y = 5$
B
$2x - y = 4$
C
$x - y = 1$
D
$x + 2y = 7$

Solution

(C) ધારો કે પરવલયની નાભિ $F = (3, 2)$ છે.
પરવલયના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ પરના સ્પર્શકો તે બિંદુએ છેદે છે જ્યાં પરવલયની અક્ષ નિયામિકાને મળે છે.
આ છેદબિંદુ $x + y = 2$ રેખા પર આવેલું છે.
અક્ષ નાભિ $(3, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તે સ્પર્શકોના છેદબિંદુમાંથી પણ પસાર થાય છે.
વિકલ્પો તપાસતા,રેખા $x - y = 1$ એ $(3, 2)$ માંથી પસાર થાય છે કારણ કે $3 - 2 = 1$ થાય છે. તેથી,$x - y = 1$ એ સાચી અક્ષ છે.
449
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ પર બિંદુઓ $P$,$Q$,અને $R$ આગળ દોરેલા અભિલંબ બિંદુ $(3, 0)$ માં છેદે છે. તો,ત્રિકોણ $\Delta PQR$ એ:
A
લઘુકોણ ત્રિકોણ પણ સમબાજુ નથી
B
ગુરુકોણ ત્રિકોણ
C
સમબાજુ ત્રિકોણ
D
વિષમબાજુ ત્રિકોણ

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ (જ્યાં $a=1$) માટે અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે. $a=1$ મુકતા,$y = mx - 2m - m^3$ મળે.
અભિલંબ $(3, 0)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$0 = 3m - 2m - m^3$,જેનું સાદું રૂપ $m^3 - m = 0$ થાય.
$m$ માટે ઉકેલતા,$m(m-1)(m+1) = 0$,તેથી $m = 0, 1, -1$.
બિંદુઓના યામ $(am^2, -2am)$ દ્વારા મળે છે.
$m=0$ માટે,$P = (0, 0)$.
$m=1$ માટે,$Q = (1, -2)$.
$m=-1$ માટે,$R = (1, 2)$.
બાજુઓની લંબાઈ:
$PQ = \sqrt{(1-0)^2 + (-2-0)^2} = \sqrt{5}$.
$PR = \sqrt{(1-0)^2 + (2-0)^2} = \sqrt{5}$.
$QR = \sqrt{(1-1)^2 + (2-(-2))^2} = 4$.
અહીં $(QR)^2 = 16$ અને $(PQ)^2 + (PR)^2 = 5 + 5 = 10$ હોવાથી,$(QR)^2 > (PQ)^2 + (PR)^2$.
તેથી,$\Delta PQR$ એ ગુરુકોણ ત્રિકોણ છે.
450
AdvancedMCQ
પરવલય $y = x^2$ પર આવેલા બિંદુઓ $(x_i, y_i); i = 1, 2, 3$ આગળ સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે જે $\Delta$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો ત્રિકોણ બનાવે છે. જો $x_1, x_2, x_3$ એ વધતી સમાંતર શ્રેણીમાં હોય,જ્યાં $x_1 = -1$ અને $y_3 = 9$ હોય,તો $\Delta$ ............. $sq. \, units$ છે.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(A) $y = x^2$ પરના બિંદુઓ $(x_i, x_i^2)$ છે.
$x_1 = -1$,તેથી $y_1 = 1$.
$y_3 = 9 \Rightarrow x_3^2 = 9$. $x_1, x_2, x_3$ વધતી સમાંતર શ્રેણીમાં હોવાથી,$x_3 = 3$.
સામાન્ય તફાવત $d = \frac{3 - (-1)}{2} = 2$.
તેથી,$x_2 = 1$,અને $y_2 = 1$.
બિંદુઓ $A(-1, 1)$,$B(1, 1)$,અને $C(3, 9)$ છે.
સ્પર્શકોના સમીકરણો: $A$ આગળ $y = -2x - 1$,$B$ આગળ $y = 2x - 1$,અને $C$ આગળ $y = 6x - 9$.
છેદબિંદુઓ: $P(0, -1)$,$Q(2, 3)$,અને $R(1, -3)$.
ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} |0(3 - (-3)) + 2(-3 - (-1)) + 1(-1 - 3)| = 4$.
Solution diagram

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.