Gujarati

Locus Related Problem Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Locus Related Problem

308+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 308 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
એવા બિંદુનો બિંદુપથ,કે જ્યાંથી બે આપેલા વર્તુળો પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈના વર્ગોનો તફાવત અચળ હોય,તે છે:
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
સીધી રેખા
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ છે.
બિંદુ $P(x, y)$ લો.
$P$ થી $S_1 = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈનો વર્ગ $t_1^2 = S_1$ છે.
$P$ થી $S_2 = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈનો વર્ગ $t_2^2 = S_2$ છે.
આપેલ છે કે $t_1^2 - t_2^2 = k$,જ્યાં $k$ અચળ છે.
તેથી $S_1 - S_2 = k$ મળે.
આ $x$ અને $y$ માં પ્રથમ ઘાતનું સમીકરણ છે,જે રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ ને સમાંતર એક સીધી રેખા દર્શાવે છે.
52
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદતા વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શું છે?
A
એક ઉપવલય
B
આપેલ વર્તુળોની રેડિકલ અક્ષ
C
એક શંકુ
D
બીજું એક વર્તુળ

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે. આ વર્તુળ આપેલ બે વર્તુળોને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે.
બે વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ લંબચ્છેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
આ શરત આપણા વર્તુળ માટે લાગુ પાડતા:
$2gg_1 + 2ff_1 = c + c_1$ .... $(i)$
$2gg_2 + 2ff_2 = c + c_2$ .... $(ii)$
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$2g(g_1 - g_2) + 2f(f_1 - f_2) = c_1 - c_2$
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે. ધારો કે કેન્દ્ર $(x, y)$ છે,તેથી $g = -x$ અને $f = -y$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(-x)(g_1 - g_2) + 2(-y)(f_1 - f_2) = c_1 - c_2$
$-2x(g_1 - g_2) - 2y(f_1 - f_2) = c_1 - c_2$
$2x(g_1 - g_2) + 2y(f_1 - f_2) + c_1 - c_2 = 0$
આ આપેલ બે વર્તુળોની રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ છે.
53
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 - 20x + 4 = 0$ વર્તુળને લંબછેદી અને $x = 2$ રેખાને સ્પર્શતા વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2 = 16x + 4$
B
$x^2 = 16y$
C
$x^2 = 16y + 4$
D
$y^2 = 16x$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ $(i)$ છે.
તે $x^2 + y^2 - 20x + 4 = 0$ ને લંબછેદી છે.
લંબછેદની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ મુજબ,$2g(-10) + 2f(0) = c + 4$,તેથી $-20g = c + 4$ $(ii)$.
વર્તુળ $(i)$ રેખા $x = 2$ ને સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્ર $(-g, -f)$ થી રેખા $x - 2 = 0$ નું લંબઅંતર ત્રિજ્યા $\sqrt{g^2 + f^2 - c}$ જેટલું થાય.
$|(-g) - 2| = \sqrt{g^2 + f^2 - c} \Rightarrow (g + 2)^2 = g^2 + f^2 - c$.
$g^2 + 4g + 4 = g^2 + f^2 - c \Rightarrow 4g + 4 = f^2 - c$ $(iii)$.
$(ii)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા,$-20g + 4g + 4 = c + 4 + f^2 - c$.
$-16g + 4 = f^2 + 4 \Rightarrow f^2 = -16g$.
$(-g, -f)$ ને $(x, y)$ તરીકે લેતા,$g = -x$ અને $f = -y$ મળે.
આથી,$(-y)^2 = -16(-x) \Rightarrow y^2 = 16x$.
54
DifficultMCQ
જે વર્તુળ $x^2 + y^2 + 4x - 6y + 9 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 4x + 6y + 4 = 0$ ને લંબચ્છેદી છે,તેના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$12x + 8y + 5 = 0$
B
$8x + 12y + 5 = 0$
C
$8x - 12y + 5 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે માંગેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
આ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 4x - 6y + 9 = 0$ ને લંબચ્છેદી હોવાથી,શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ મુજબ:
$2g(2) + 2f(-3) = c + 9 \Rightarrow 4g - 6f = c + 9$ .....$(i)$
તે $x^2 + y^2 - 4x + 6y + 4 = 0$ ને પણ લંબચ્છેદી હોવાથી:
$2g(-2) + 2f(3) = c + 4 \Rightarrow -4g + 6f = c + 4$ .....$(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા $0 = 2c + 13$ મળે,તેથી $c = -\frac{13}{2}$.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા $8g - 12f = 5$ મળે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે. ધારો કે બિંદુપથ $(x, y)$ છે,તેથી $x = -g$ અને $y = -f$,એટલે કે $g = -x$ અને $f = -y$.
આ કિંમતો $8g - 12f = 5$ માં મૂકતા $8(-x) - 12(-y) = 5$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $-8x + 12y = 5$ અથવા $8x - 12y + 5 = 0$ થાય છે.
55
DifficultMCQ
જો $P(x, y)$ એક એવું બિંદુ હોય કે જેથી $P$ માંથી વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2x - 4y - 20 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 4x + 2y - 44 = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈના વર્ગોનો ગુણોત્તર $2 : 3$ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ એવું વર્તુળ છે જેનું કેન્દ્ર
A
$(7, -8)$
B
$(-7, 8)$
C
$(7, 8)$
D
$(-7, -8)$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x, y)$ છે. વર્તુળ $S = x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈનો વર્ગ $S_1 = x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સ્પર્શકોની લંબાઈના વર્ગોનો ગુણોત્તર $2 : 3$ આપેલ છે:
$\frac{x^2 + y^2 + 2x - 4y - 20}{x^2 + y^2 - 4x + 2y - 44} = \frac{2}{3}$
$3(x^2 + y^2 + 2x - 4y - 20) = 2(x^2 + y^2 - 4x + 2y - 44)$
$3x^2 + 3y^2 + 6x - 12y - 60 = 2x^2 + 2y^2 - 8x + 4y - 88$
$x^2 + y^2 + 14x - 16y + 28 = 0$
આ સમીકરણને વર્તુળના વ્યાપક સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$2g = 14 \Rightarrow g = 7$ અને $2f = -16 \Rightarrow f = -8$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-7, 8)$ છે.
56
MediumMCQ
એક વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને $(0, 3)$ કેન્દ્ર અને $2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળને પણ સ્પર્શે છે. વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શું છે?
A
અતિવલય
B
પરવલય
C
ઉપવલય
D
વર્તુળ

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r$ છે.
વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,ત્રિજ્યા $r = |k|$ થાય.
આ વર્તુળ $(0, 3)$ કેન્દ્ર અને $2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળને પણ સ્પર્શે છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું હોય છે: $\sqrt{(h - 0)^2 + (k - 3)^2} = r + 2$.
$r = |k|$ મૂકતા,આપણને મળે: $\sqrt{h^2 + (k - 3)^2} = |k| + 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $h^2 + (k - 3)^2 = (|k| + 2)^2$.
$h^2 + k^2 - 6k + 9 = k^2 + 4|k| + 4$.
$h^2 = 4|k| + 6k + 5$.
જો $k > 0$ હોય,તો $h^2 = 10k + 5 = 10(k + 0.5)$,જે પરવલય દર્શાવે છે.
આમ,કેન્દ્ર $(x, y)$ નો બિંદુપથ $x^2 = 10y + 5$ છે.
57
MediumMCQ
સમીકરણો $x = \frac{2at}{1 + t^2}$ અને $y = \frac{a(1 - t^2)}{1 + t^2}$ દ્વારા આપવામાં આવેલા બિંદુનો બિંદુપથ ($-1 \le t \le 1$ માટે) શું છે?
A
સીધી રેખા
B
વર્તુળ
C
ઉપવલય
D
અતિવલય

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો $x = \frac{2at}{1 + t^2}$ અને $y = \frac{a(1 - t^2)}{1 + t^2}$ છે.
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા,આપણને $x^2 + y^2 = a^2$ મળે છે.
આ ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત $a$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
58
MediumMCQ
સમતલમાં બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ એવા છે કે જેથી તમામ બિંદુઓ $P$ જે વર્તુળ પર આવેલા છે તે $\frac{PA}{PB} = k$ નું પાલન કરે છે,તો $k$ કોના બરાબર ન હોઈ શકે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $A = (a, 0)$,$B = (-a, 0)$,અને $P = (x, y)$.
આપેલ શરત $\frac{PA}{PB} = k$ પરથી,$\frac{PA^2}{PB^2} = k^2$ મળે.
યામ મૂકતા,$\frac{(x - a)^2 + y^2}{(x + a)^2 + y^2} = k^2$.
$(x - a)^2 + y^2 = k^2((x + a)^2 + y^2)$.
$(x^2 - 2ax + a^2 + y^2) = k^2(x^2 + 2ax + a^2 + y^2)$.
$(x^2 + y^2)(1 - k^2) - 2ax(1 + k^2) + a^2(1 - k^2) = 0$.
જો $k = 1$ હોય,તો સમીકરણ $-4ax = 0$ બને છે,જે એક સીધી રેખા (લંબ દ્વિભાજક) દર્શાવે છે,વર્તુળ નહીં.
તેથી,બિંદુઓનો પથ વર્તુળ હોય તે માટે $k$ ની કિંમત $1$ ન હોવી જોઈએ.
59
DifficultMCQ
$A(-1, 1)$ અને વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = 4$ પરના ચલ બિંદુ $B$ ને જોડતા રેખાખંડનું $3 : 2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$25({x^2} + {y^2}) + 20(x - y) + 28 = 0$
B
$25({x^2} + {y^2}) + 20(x - y) - 28 = 0$
C
$20({x^2} + {y^2}) + 25(x - y) + 28 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ પરનું ચલ બિંદુ $B(x_1, y_1)$ છે. વર્તુળના સમીકરણ મુજબ ${x_1}^2 + {y_1}^2 = 4$.
વિભાજન કરતા બિંદુ $P(h, k)$ માટે વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$h = \frac{3x_1 - 2}{5} \implies x_1 = \frac{5h + 2}{3}$
$k = \frac{3y_1 + 2}{5} \implies y_1 = \frac{5k - 2}{3}$
આ કિંમતો વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{5h + 2}{3})^2 + (\frac{5k - 2}{3})^2 = 4$
$25(h^2 + k^2) + 20(h - k) + 8 = 36$
$25(h^2 + k^2) + 20(h - k) - 28 = 0$
તેથી,બિંદુપથ $25(x^2 + y^2) + 20(x - y) - 28 = 0$ મળે છે.
60
DifficultMCQ
બિંદુ $P$ માંથી વર્તુળ ${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 9{\sin ^2}\alpha + 13{\cos ^2}\alpha = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2\alpha$ છે. બિંદુ $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 4 = 0$
B
${x^2} + {y^2} + 4x - 6y - 9 = 0$
C
${x^2} + {y^2} + 4x - 6y - 4 = 0$
D
${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 9 = 0$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 9{\sin ^2}\alpha + 13{\cos ^2}\alpha = 0$ છે.
કેન્દ્ર $C(-2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2\sin \alpha$ છે.
ધારો કે $P(h, k)$ એ બિંદુપથ પરનું કોઈ બિંદુ છે. $\triangle PAC$ માં,$\sin \alpha = \frac{r}{PC} = \frac{2\sin \alpha}{\sqrt{(h + 2)^2 + (k - 3)^2}}$.
તેથી,$\sqrt{(h + 2)^2 + (k - 3)^2} = 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(h + 2)^2 + (k - 3)^2 = 4$.
આમ,બિંદુપથનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} + 4x - 6y + 9 = 0$ છે.
Solution diagram
61
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + 4x + (y - 3)^2 = 0$ પરના બિંદુ $A(0,3)$ માંથી એક જીવા $AB$ દોરવામાં આવે છે. જો બિંદુ $M$ જીવા પર એવી રીતે આવેલું હોય કે જેથી $AM = 2AB$ થાય,તો બિંદુ $M$ નો બિંદુપથ શું હશે?
A
સીધી રેખા
B
વર્તુળ
C
પરવલય
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $M$ ના યામ $(h, k)$ છે.
આપેલ છે કે $A = (0, 3)$ અને $M = (h, k)$. $M$ એ જીવા $AB$ પર એવી રીતે છે કે $AM = 2AB$,તેથી $B$ એ $AM$ નું મધ્યબિંદુ છે.
આમ,$B$ ના યામ $\left( \frac{h}{2}, \frac{k+3}{2} \right)$ થશે.
$B$ એ વર્તુળ $x^2 + 4x + (y - 3)^2 = 0$ પર હોવાથી,$B$ ના યામ વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\left( \frac{h}{2} \right)^2 + 4\left( \frac{h}{2} \right) + \left( \frac{k+3}{2} - 3 \right)^2 = 0$
$\Rightarrow \frac{h^2}{4} + 2h + \frac{(k-3)^2}{4} = 0$
$4$ વડે ગુણતા,$h^2 + 8h + (k-3)^2 = 0$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $h^2 + k^2 + 8h - 6k + 9 = 0$ થાય છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 + y^2 + 8x - 6y + 9 = 0$ મળે છે,જે એક વર્તુળ છે.
Solution diagram
62
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી વર્તુળ $(x - 1)^2 + y^2 = 1$ પર જીવાઓ દોરવામાં આવે છે. આ જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શું છે?
A
વર્તુળ
B
સીધી રેખા
C
સીધી રેખાઓની જોડી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $(x', y')$ એ જીવાનું મધ્યબિંદુ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x = 0$ માટે $(x', y')$ મધ્યબિંદુ ધરાવતી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$x x' + y y' - (x + x') = x'^2 + y'^2 - 2x'$
આ જીવા ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી આપણે સમીકરણમાં $x = 0$ અને $y = 0$ મૂકીએ છીએ:
$0 + 0 - (0 + x') = x'^2 + y'^2 - 2x'$
$-x' = x'^2 + y'^2 - 2x'$
$x'^2 + y'^2 - x' = 0$
$(x', y')$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 + y^2 - x = 0$ મળે છે,જે એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
63
DifficultMCQ
જો એક વર્તુળ બિંદુ $(a, b)$ માંથી પસાર થાય અને વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = 4$ ને લંબછેદી રીતે કાપે,તો તેના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$2ax - 2by - ({a^2} + {b^2} + 4) = 0$
B
$2ax + 2by - ({a^2} + {b^2} + 4) = 0$
C
$2ax - 2by + ({a^2} + {b^2} + 4) = 0$
D
$2ax + 2by + ({a^2} + {b^2} + 4) = 0$

Solution

(B) ધારો કે ચલ વર્તુળનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} + 2gx + 2fy + c = 0$ છે $... (i)$.
વર્તુળ $(i)$ એ વર્તુળ ${x^2} + {y^2} - 4 = 0$ ને લંબછેદી રીતે કાપે છે,તેથી $2g(0) + 2f(0) = c - 4$,જેનો અર્થ છે કે $c = 4$.
વર્તુળ $(i)$ બિંદુ $(a, b)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી ${a^2} + {b^2} + 2ga + 2fb + 4 = 0$.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ નો બિંદુપથ મેળવવા માટે,$x = -g$ અને $y = -f$ લેતા,$g = -x$ અને $f = -y$ મળે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા,${a^2} + {b^2} + 2(-x)a + 2(-y)b + 4 = 0$ મળે.
આમ,બિંદુપથ $2ax + 2by - ({a^2} + {b^2} + 4) = 0$ છે.
64
DifficultMCQ
જો ${\theta _1}$ અને ${\theta _2}$ એ બિંદુ $P(h, k)$ માંથી વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = {a^2}$ પર દોરેલા સ્પર્શકોના $x$-અક્ષ સાથેના ખૂણા હોય,અને જો $\cot {\theta _1} + \cot {\theta _2} = c$ આપેલ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$c({x^2} - {a^2}) = 2xy$
B
$c({x^2} - {a^2}) = {y^2} - {a^2}$
C
$c({y^2} - {a^2}) = 2xy$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = {a^2}$ ના $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm a\sqrt{1 + {m^2}}$ છે.
જો આ સ્પર્શક બિંદુ $P(h, k)$ માંથી પસાર થાય,તો $(k - mh)^2 = {a^2}(1 + {m^2})$.
આનું સાદું રૂપ આપતા,${m^2}({h^2} - {a^2}) - 2mhk + ({k^2} - {a^2}) = 0$ મળે છે.
અહીં $m = \tan \theta$ હોવાથી,આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ ${m_1} = \tan {\theta _1}$ અને ${m_2} = \tan {\theta _2}$ છે.
આપેલ છે કે $\cot {\theta _1} + \cot {\theta _2} = c$,એટલે કે $\frac{1}{{{m_1}}} + \frac{1}{{{m_2}}} = c$,જેનો અર્થ $\frac{{{m_1} + {m_2}}}{{{m_1}{m_2}}} = c$ થાય.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,બીજનો સરવાળો ${m_1} + {m_2} = \frac{2hk}{{{h^2} - {a^2}}}$ અને ગુણાકાર ${m_1}{m_2} = \frac{{{k^2} - {a^2}}}{{{h^2} - {a^2}}}$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,$\frac{2hk}{{{k^2} - {a^2}}} = c$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $c({k^2} - {a^2}) = 2hk$ થાય.
તેથી,$P$ નો બિંદુપથ $c({y^2} - {a^2}) = 2xy$ છે.
65
EasyMCQ
એક બિંદુ જે બિંદુ $(a, 0)$ અને $y$-અક્ષથી સમાન અંતરે રહે તે રીતે ગતિ કરે છે,તો તેના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$y^2 - 2ax + a^2 = 0$
B
$y^2 + 2ax + a^2 = 0$
C
$x^2 - 2ay + a^2 = 0$
D
$x^2 + 2ay + a^2 = 0$

Solution

(A) ધારો કે ગતિ કરતું બિંદુ $P(h, k)$ છે.
બિંદુ $P(h, k)$ નું બિંદુ $(a, 0)$ થી અંતર $\sqrt{(h - a)^2 + (k - 0)^2}$ છે.
બિંદુ $P(h, k)$ નું $y$-અક્ષ (રેખા $x = 0$) થી અંતર $|h|$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આ અંતરો સમાન છે:
$\sqrt{(h - a)^2 + k^2} = |h|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(h - a)^2 + k^2 = h^2$
$h^2 - 2ah + a^2 + k^2 = h^2$
$-2ah + a^2 + k^2 = 0$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથનું સમીકરણ:
$y^2 - 2ax + a^2 = 0$ મળે છે.
66
EasyMCQ
જો આપેલ લંબાઈનો સળિયો તેના બે છેડાઓ કાટખૂણે રહેલી બે નિશ્ચિત સીધી રેખાઓ પર ગતિ કરતો હોય,તો સળિયા પરના કોઈપણ બિંદુનો બિંદુપથ શું દર્શાવે છે?
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
ઉપવલય
D
અતિવલય

Solution

(C) ધારો કે બે નિશ્ચિત સીધી રેખાઓ $x$ અને $y$ અક્ષો છે. ધારો કે સળિયાની લંબાઈ $L = a + b$ છે,જ્યાં $a$ અને $b$ એ બિંદુ $P(h, k)$ દ્વારા વિભાજિત સળિયાના ભાગો છે.
જ્યારે સળિયો $x$-અક્ષ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે,ત્યારે બિંદુ $P$ ના યામ $h = a \cos \theta$ અને $k = b \sin \theta$ દ્વારા મળે છે.
આના પરથી,$\cos \theta = \frac{h}{a}$ અને $\sin \theta = \frac{k}{b}$ મળે છે.
$\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{h^2}{a^2} + \frac{k^2}{b^2} = 1$.
આ ઉપવલયનું સમીકરણ છે.
67
EasyMCQ
એક વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ,જે આપેલા બે વર્તુળોને બહારથી સ્પર્શે છે,તે છે
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
અતિવલય
D
ઉપવલય

Solution

(C) ધારો કે આપેલા બે વર્તુળોના કેન્દ્રો $C_1$ અને $C_2$ છે અને ત્રિજ્યાઓ અનુક્રમે $r_1$ અને $r_2$ છે.
ધારો કે $P(x, y)$ કેન્દ્ર અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ આ બે વર્તુળોને બહારથી સ્પર્શે છે.
તેથી,અંતર $PC_1 = r + r_1$ અને $PC_2 = r + r_2$ થાય.
આ સમીકરણોની બાદબાકી કરતા,આપણને $PC_1 - PC_2 = (r + r_1) - (r + r_2) = r_1 - r_2$ મળે છે.
અહીં $r_1$ અને $r_2$ અચળ હોવાથી,$PC_1 - PC_2$ એ અચળ છે.
જે બિંદુનું બે નિશ્ચિત બિંદુઓ (નાભિઓ) થી અંતરનો તફાવત અચળ હોય તેવા બિંદુપથને અતિવલય કહેવાય છે.
68
MediumMCQ
જો વક્રનું સમીકરણ $x$ અને $y$ ને અનુક્રમે $-x$ અને $-y$ દ્વારા બદલવાથી બદલાતું ન હોય,તો વક્ર
A
$x$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત છે
B
$y$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત છે
C
વિરુદ્ધ ચરણોમાં સંમિત છે
D
$y = x$ રેખાની સાપેક્ષ સંમિત છે

Solution

(C) જો સમીકરણ $f(x, y) = 0$ માં $x$ ને $-x$ અને $y$ ને $-y$ દ્વારા બદલવાથી કોઈ ફેરફાર ન થાય,તો $f(-x, -y) = f(x, y) = 0$ થાય છે.
આ શરત સૂચવે છે કે વક્ર પરના દરેક બિંદુ $(x, y)$ માટે,બિંદુ $(-x, -y)$ પણ વક્ર પર આવેલું છે.
આ ભૌમિતિક ગુણધર્મને ઉગમબિંદુની સાપેક્ષ સંમિતિ અથવા વિરુદ્ધ ચરણોમાં સંમિતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
69
DifficultMCQ
જો ઉગમબિંદુમાંથી વર્તૂળ $(x - 1)^2 + y^2 = 1$ પર જીવા દોરવામાં આવે,તો આ જીવાના મધ્યબિંદુના બિંદુપથનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 + y^2 = 1$
B
$x^2 + y^2 = x$
C
$x^2 + y^2 = y$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(B) આપેલ વર્તૂળનું સમીકરણ $(x - 1)^2 + y^2 = 1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 2x = 0$ થાય છે.
ધારો કે જીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે.
મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$T = xh + yk - (x + h)$ અને $S_1 = h^2 + k^2 - 2h$ છે.
તેથી,જીવાનું સમીકરણ $xh + yk - x - h = h^2 + k^2 - 2h$ થાય.
આ જીવા ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,સમીકરણમાં $x = 0$ અને $y = 0$ મૂકતા:
$0(h) + 0(k) - 0 - h = h^2 + k^2 - 2h$.
$-h = h^2 + k^2 - 2h$.
$h^2 + k^2 = h$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = x$ મળે છે.
70
MediumMCQ
જો $P(1, 0)$,$Q(-1, 0)$ અને $R(2, 0)$ ત્રણ આપેલા બિંદુઓ હોય,તો $S(x, y)$ નો બિંદુપથ શોધો જે $SQ^2 + SR^2 = 2SP^2$ સંબંધનું પાલન કરે છે.
A
$x$-અક્ષને સમાંતર સુરેખા
B
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતું વર્તુળ
C
ઉગમબિંદુ કેન્દ્ર હોય તેવું વર્તુળ
D
$y$-અક્ષને સમાંતર સુરેખા

Solution

(D) ધારો કે $S = (x, y)$. આપેલ સંબંધ $SQ^2 + SR^2 = 2SP^2$ છે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$((x + 1)^2 + y^2) + ((x - 2)^2 + y^2) = 2((x - 1)^2 + y^2)$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^2 + 2x + 1 + y^2) + (x^2 - 4x + 4 + y^2) = 2(x^2 - 2x + 1 + y^2)$
$2x^2 - 2x + 5 + 2y^2 = 2x^2 - 4x + 2 + 2y^2$
બંને બાજુથી $2x^2 + 2y^2$ બાદ કરતા:
$-2x + 5 = -4x + 2$
$2x = -3$
$x = -\frac{3}{2}$
આ $y$-અક્ષને સમાંતર સુરેખા દર્શાવે છે.
71
DifficultMCQ
એક વર્તુળ $X$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને $2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા તથા $(0, 3)$ કેન્દ્રવાળા વર્તુળને પણ સ્પર્શે છે. આ વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
ઉપવલય
B
વર્તુળ
C
અતિવલય
D
પરવલય

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r$ છે. વર્તુળ $X$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,$r = |k|$.
કેન્દ્રો $(h, k)$ અને $(0, 3)$ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{h^2 + (k - 3)^2}$ છે.
વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શતા હોવાથી,તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું થાય: $\sqrt{h^2 + (k - 3)^2} = |k| + 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $h^2 + (k - 3)^2 = (|k| + 2)^2$.
$h^2 + k^2 - 6k + 9 = k^2 + 4|k| + 4$.
$h^2 = 4|k| + 6k - 4$.
જો $k > 0$ હોય,તો $h^2 = 10k - 4 = 10(k - 0.4)$.
આ પરવલય દર્શાવે છે.
72
DifficultMCQ
રેખા $x = 3$ પરના કયા બિંદુએથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = 8$ પર દોરેલા સ્પર્શકો એકબીજાને લંબ હોય?
A
$(3, \sqrt{7})$
B
$(3, \sqrt{23})$
C
$(3, -\sqrt{23})$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(A) વર્તુળના પરસ્પર લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુના બિંદુપથને ડાયરેક્ટર સર્કલ (પ્રધાન વર્તુળ) કહેવામાં આવે છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = r^2$ માટે,ડાયરેક્ટર સર્કલનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 2r^2$ છે.
અહીં,આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 8$ છે,તેથી $r^2 = 8$.
ડાયરેક્ટર સર્કલનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 2(8) = 16$ થશે.
આપણને આપેલ છે કે બિંદુ રેખા $x = 3$ પર આવેલું છે.
ડાયરેક્ટર સર્કલના સમીકરણમાં $x = 3$ મૂકતા:
$(3)^2 + y^2 = 16$
$9 + y^2 = 16$
$y^2 = 7$
$y = \pm \sqrt{7}$.
આમ,બિંદુઓ $(3, \sqrt{7})$ અને $(3, -\sqrt{7})$ છે.
આપેલ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
73
DifficultMCQ
જો એક વર્તુળ બિંદુ $(1, 2)$ માંથી પસાર થતું હોય અને વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ ને લંબરૂપે છેદતું હોય,તો તેના કેન્દ્રના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 2x - 6y - 7 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 3x - 8y + 1 = 0$
C
$2x + 4y - 9 = 0$
D
$2x + 4y - 1 = 0$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
તે $(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $1^2 + 2^2 + 2g(1) + 2f(2) + c = 0$,એટલે કે $2g + 4f + c + 5 = 0$.
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4 = 0$ ને લંબરૂપે છેદતું હોવાથી,શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ મુજબ $2g(0) + 2f(0) = c - 4$ મળે,એટલે કે $c = 4$.
$c = 4$ ની કિંમત મૂકતા,$2g + 4f + 4 + 5 = 0$,એટલે કે $2g + 4f + 9 = 0$.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ ને $(x, y)$ લેતા,$g = -x$ અને $f = -y$ મળે.
આથી,$2(-x) + 4(-y) + 9 = 0$,એટલે કે $2x + 4y - 9 = 0$ એ માંગેલ બિંદુપથ છે.
74
DifficultMCQ
જો $A (c, 0)$ અને $B (-c, 0)$ બે બિંદુઓ હોય,તો બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શોધો જેથી $PA^{2} + PB^{2} = AB^{2}$ થાય.
A
$x^{2} - y^{2} = c^{2}$
B
$y^{2} = 4cx$
C
$x^{2} + y^{2} = c^{2}$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે $A = (c, 0)$ અને $B = (-c, 0)$.
$PA^{2} = (x - c)^{2} + (y - 0)^{2} = x^{2} - 2cx + c^{2} + y^{2}$.
$PB^{2} = (x + c)^{2} + (y - 0)^{2} = x^{2} + 2cx + c^{2} + y^{2}$.
$AB^{2} = (c - (-c))^{2} + (0 - 0)^{2} = (2c)^{2} = 4c^{2}$.
શરત $PA^{2} + PB^{2} = AB^{2}$ મુજબ:
$(x^{2} - 2cx + c^{2} + y^{2}) + (x^{2} + 2cx + c^{2} + y^{2}) = 4c^{2}$.
$2x^{2} + 2y^{2} + 2c^{2} = 4c^{2}$.
$2x^{2} + 2y^{2} = 2c^{2}$.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને $x^{2} + y^{2} = c^{2}$ મળે છે.
75
MediumMCQ
વર્તૂળ $x^{2} + y^{2} = 4$ ની જીવા જે વર્તૂળના ગુરુચાપ પર $45^{\circ}$ નો ખૂણો આંતરે છે,તેના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} = 1$
B
$x^{2} + y^{2} = 2$
C
$2(x^{2} + y^{2}) = 1$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) વર્તૂળ $x^{2} + y^{2} = 4$ ના કેન્દ્ર આગળ આંતરેલો ખૂણો $= 2 \times 45^{\circ} = 90^{\circ}$ થાય.
ધારો કે જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે. જીવા $AB$ નું સમીકરણ $T = S_1$ મુજબ:
$hx + ky - 4 = h^{2} + k^{2} - 4$
$hx + ky = h^{2} + k^{2}$
$\Rightarrow \frac{hx + ky}{h^{2} + k^{2}} = 1$
આ રેખાનો ઉપયોગ કરીને વર્તૂળના સમીકરણ $x^{2} + y^{2} - 4 = 0$ ને સમઘાતી બનાવતા:
$x^{2} + y^{2} - 4 \left( \frac{hx + ky}{h^{2} + k^{2}} \right)^{2} = 0$
આ રેખાઓ $OA$ અને $OB$ નું સંયુક્ત સમીકરણ દર્શાવે છે. કેન્દ્ર આગળનો ખૂણો $90^{\circ}$ હોવાથી,રેખાઓ $OA$ અને $OB$ પરસ્પર લંબ છે.
પરસ્પર લંબ રેખાઓ માટે,$x^{2}$ અને $y^{2}$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થાય:
$(1 - \frac{4h^{2}}{(h^{2} + k^{2})^{2}}) + (1 - \frac{4k^{2}}{(h^{2} + k^{2})^{2}}) = 0$
$2 - \frac{4(h^{2} + k^{2})}{(h^{2} + k^{2})^{2}} = 0$
$2 - \frac{4}{h^{2} + k^{2}} = 0$
$h^{2} + k^{2} = 2$
આમ,બિંદુપથ $x^{2} + y^{2} = 2$ છે.
Solution diagram
76
DifficultMCQ
$a$ અને $b$ લંબાઈના બે સળિયા યામ અક્ષો પર એવી રીતે સરકે છે કે જેથી તેમના છેડા હંમેશા એકવૃત્તિય રહે છે. છેડાઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો:
A
$4(x^2 - y^2) = a^2 - b^2$
B
$x^2 - y^2 = a^2 - b^2$
C
$x^2 - y^2 = 4(a^2 - b^2)$
D
$x^2 + y^2 = a^2 + b^2$

Solution

(A) ધારો કે છેડાઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
$a$ લંબાઈનો સળિયો $x$-અક્ષ પર છે,તેથી $x$-અક્ષ પરના અંતઃખંડની લંબાઈ $2\sqrt{g^2 - c} = a$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $4(g^2 - c) = a^2$.
$b$ લંબાઈનો સળિયો $y$-અક્ષ પર છે,તેથી $y$-અક્ષ પરના અંતઃખંડની લંબાઈ $2\sqrt{f^2 - c} = b$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $4(f^2 - c) = b^2$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $4(g^2 - f^2) = a^2 - b^2$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k) = (-g, -f)$ હોવાથી,$g = -h$ અને $f = -k$ મળે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $4((-h)^2 - (-k)^2) = a^2 - b^2$,જેનું સાદું રૂપ $4(h^2 - k^2) = a^2 - b^2$ થાય.
આમ,કેન્દ્ર $(h, k)$ નો બિંદુપથ $4(x^2 - y^2) = a^2 - b^2$ છે.
Solution diagram
77
MediumMCQ
એક ગતિ કરતા બિંદુનું બિંદુ $(0, -1)$ થી અંતર,રેખા $3x + 4y + 1 = 0$ થી તેના અંતર કરતા બમણું હોય,તો તે બિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$11x^{2} + 39y^{2} + 96xy + 24x - 18y - 21 = 0$
B
$11x^{2} - 39y^{2} + 96xy + 24x - 18y + 21 = 0$
C
$11x^{2} + 39y^{2} - 96xy - 24x - 18y - 21 = 0$
D
$11x^{2} - 39y^{2} - 96xy + 24x - 18y - 21 = 0$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$P$ નું $(0, -1)$ થી અંતર એ રેખા $3x + 4y + 1 = 0$ થી તેના અંતર કરતા બમણું છે.
$\sqrt{(x - 0)^2 + (y + 1)^2} = 2 \times \frac{|3x + 4y + 1|}{\sqrt{3^2 + 4^2}}$
$\sqrt{x^2 + (y + 1)^2} = 2 \times \frac{|3x + 4y + 1|}{5}$
$5\sqrt{x^2 + y^2 + 2y + 1} = 2|3x + 4y + 1|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$25(x^2 + y^2 + 2y + 1) = 4(3x + 4y + 1)^2$
$25(x^2 + y^2 + 2y + 1) = 4(9x^2 + 16y^2 + 1 + 24xy + 6x + 8y)$
$25x^2 + 25y^2 + 50y + 25 = 36x^2 + 64y^2 + 4 + 96xy + 24x + 32y$
પદોને એક બાજુ ગોઠવતા:
$(36 - 25)x^2 + (64 - 25)y^2 + 96xy + 24x + (32 - 50)y + (4 - 25) = 0$
$11x^2 + 39y^2 + 96xy + 24x - 18y - 21 = 0$
78
MediumMCQ
$(-5, 1)$ અને $(3, 2)$ બિંદુઓને જોડતો રેખાખંડ ચલબિંદુ $P$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે. બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} + 2x - 3y - 13 = 0$
B
$x^{2} - y^{2} + 2x + 3y - 13 = 0$
C
$x^{2} + y^{2} - 2x + 3y - 13 = 0$
D
$x^{2} + y^{2} - 2x - 3y - 13 = 0$

Solution

(A) ધારો કે $P(h, k)$ એ ચલબિંદુ છે અને $A(-5, 1)$ તથા $B(3, 2)$ એ આપેલા બિંદુઓ છે.
આપેલ શરત મુજબ,$\angle APB = 90^{\circ}$.
આનો અર્થ એ છે કે બિંદુ $P$ એ $AB$ વ્યાસ ધરાવતા વર્તુળ પર આવેલું છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
$A$ અને $B$ ના યામ મૂકતા:
$(x - (-5))(x - 3) + (y - 1)(y - 2) = 0$
$(x + 5)(x - 3) + (y - 1)(y - 2) = 0$
$x^{2} + 2x - 15 + y^{2} - 3y + 2 = 0$
$x^{2} + y^{2} + 2x - 3y - 13 = 0$
આમ,$P(h, k)$ નો બિંદુપથ $x^{2} + y^{2} + 2x - 3y - 13 = 0$ છે.
79
DifficultMCQ
એક ચલિત વર્તુળ અચળ બિંદુ $A(p, q)$ માંથી પસાર થાય છે અને $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે. $A$ માંથી પસાર થતા વ્યાસના બીજા અંત્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$(x - p)^{2} = 4qy$
B
$(x - q)^{2} = 4py$
C
$(y - p)^{2} = 4qx$
D
$(y - q)^{2} = 4px$

Solution

(A) ધારો કે વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ $B(\alpha, \beta)$ છે.
$AB$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ:
$(x - p)(x - \alpha) + (y - q)(y - \beta) = 0$
$x^{2} + y^{2} - (p + \alpha)x - (q + \beta)y + p\alpha + q\beta = 0$ ... $(i)$
વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે,તેથી $y = 0$ મૂકતા:
$x^{2} - (p + \alpha)x + (p\alpha + q\beta) = 0$
સ્પર્શક હોવાથી વિવેચક $D = 0$:
$(p + \alpha)^{2} - 4(p\alpha + q\beta) = 0$
$p^{2} + 2p\alpha + \alpha^{2} - 4p\alpha - 4q\beta = 0$
$(p - \alpha)^{2} = 4q\beta$
$(\alpha, \beta)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $(x - p)^{2} = 4qy$ મળે છે.
Solution diagram
80
EasyMCQ
બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શોધો કે જેથી $2PA = 3PB$ થાય,જ્યાં $A = (0, 0)$ અને $B = (4, -3)$ છે.
A
$5x^{2} + 5y^{2} + 72x + 54y + 225 = 0$
B
$5x^{2} - 5y^{2} + 72x + 54y + 225 = 0$
C
$5x^{2} - 5y^{2} - 72x + 54y + 225 = 0$
D
$5x^{2} + 5y^{2} - 72x + 54y + 225 = 0$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ શરત $2PA = 3PB$ મુજબ,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $4PA^{2} = 9PB^{2}$ મળે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$PA^{2} = x^{2} + y^{2}$ અને $PB^{2} = (x - 4)^{2} + (y + 3)^{2}$ થાય.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $4(x^{2} + y^{2}) = 9[(x - 4)^{2} + (y + 3)^{2}]$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $4x^{2} + 4y^{2} = 9[x^{2} - 8x + 16 + y^{2} + 6y + 9]$.
$4x^{2} + 4y^{2} = 9x^{2} - 72x + 144 + 9y^{2} + 54y + 81$.
બધા પદોને એક બાજુ લાવતા: $5x^{2} + 5y^{2} - 72x + 54y + 225 = 0$.
આમ,બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ $5x^{2} + 5y^{2} - 72x + 54y + 225 = 0$ છે.
81
DifficultMCQ
જે વર્તૂળ,$x^{2} + y^{2} - 6x - 6y + 14 = 0$ વર્તૂળને બહારથી સ્પર્શે અને $y$-અક્ષને પણ સ્પર્શે,તે વર્તૂળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^{2} - 10x - 6y + 14 = 0$
B
$x^{2} - 6x - 10y + 14 = 0$
C
$y^{2} - 6x - 10y + 14 = 0$
D
$y^{2} - 10x - 6y + 14 = 0$

Solution

(D) ધારો કે માંગેલા વર્તૂળનું કેન્દ્ર $C_1 = (h, k)$ છે. તે $y$-અક્ષને સ્પર્શે છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r_1 = |h|$ છે.
આપેલ વર્તૂળ $x^{2} + y^{2} - 6x - 6y + 14 = 0$ માટે કેન્દ્ર $C_2 = (3, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{3^{2} + 3^{2} - 14} = 2$ છે.
વર્તૂળ બહારથી સ્પર્શે છે,તેથી $C_1 C_2 = r_1 + r_2$.
$\sqrt{(h - 3)^{2} + (k - 3)^{2}} = |h| + 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(h - 3)^{2} + (k - 3)^{2} = (|h| + 2)^{2}$.
$h^{2} - 6h + 9 + k^{2} - 6k + 9 = h^{2} + 4|h| + 4$.
$k^{2} - 6k + 14 = 6h + 4|h|$.
જો $h > 0$ લઈએ,તો $k^{2} - 6k + 14 = 10h$.
તેથી,બિંદુપથ $y^{2} - 10x - 6y + 14 = 0$ મળે છે.
82
DifficultMCQ
જો એક વર્તુળ બિંદુ $(a, b)$ માંથી પસાર થાય અને વર્તુળ $x^{2} + y^{2} = 4$ ને લંબરૂપે છેદે,તો તેના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો:
A
$2ax + 2by + (a^{2} + b^{2} + 4) = 0$
B
$2ax + 2by - (a^{2} + b^{2} + 4) = 0$
C
$2ax - 2by + (a^{2} + b^{2} + 4) = 0$
D
$2ax - 2by - (a^{2} + b^{2} + 4) = 0$

Solution

(B) ધારો કે ચલિત વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2} + y^{2} + 2gx + 2fy + c = 0$ છે ... $(i)$.
વર્તુળ $(i)$ એ વર્તુળ $x^{2} + y^{2} - 4 = 0$ ને લંબરૂપે છેદે છે,તેથી શરત $2g_{1}g_{2} + 2f_{1}f_{2} = c_{1} + c_{2}$ મુજબ:
અહીં,$g_{2} = 0, f_{2} = 0, c_{2} = -4$.
તેથી,$2g(0) + 2f(0) = c - 4$,જે $c = 4$ આપે છે.
વર્તુળ બિંદુ $(a, b)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $a^{2} + b^{2} + 2ga + 2fb + 4 = 0$.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ નો બિંદુપથ શોધવા માટે,$x = -g$ અને $y = -f$ લેતા,એટલે કે $g = -x$ અને $f = -y$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $a^{2} + b^{2} + 2(-x)a + 2(-y)b + 4 = 0$.
આથી,$a^{2} + b^{2} - 2ax - 2by + 4 = 0$,અથવા $2ax + 2by - (a^{2} + b^{2} + 4) = 0$.
83
DifficultMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = a^2$ ની જે જીવા કેન્દ્ર આગળ કાટખૂણો બનાવે છે,તે જીવાના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$2(x^2 + y^2) - a^2 = 0$
B
$2(x^2 - y^2) + a^2 = 0$
C
$2(x^2 - y^2) - a^2 = 0$
D
$(x^2 + y^2) + a^2 = 0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તૂળ $x^2 + y^2 = a^2$ ની જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ $P(h, k)$ છે.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી જીવાનું અંતર $d = \sqrt{h^2 + k^2}$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણની ભૂમિતિ મુજબ,કેન્દ્રથી જીવાનું અંતર $d = a \cos(45^\circ) = \frac{a}{\sqrt{2}}$ થાય.
તેથી,$\sqrt{h^2 + k^2} = \frac{a}{\sqrt{2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$h^2 + k^2 = \frac{a^2}{2}$.
આથી,$2(h^2 + k^2) = a^2$ અથવા $2(h^2 + k^2) - a^2 = 0$.
તેથી,બિંદુપથ $2(x^2 + y^2) - a^2 = 0$ છે.
Solution diagram
84
DifficultMCQ
ધારો કે $C$ એ $3$ એકમ ત્રિજ્યા અને $(0, 0)$ કેન્દ્ર ધરાવતું વર્તુળ છે. વર્તુળની જે જીવા કેન્દ્ર આગળ $\frac{2\pi}{3}$ માપનો ખૂણો આંતરે છે,તેના મધ્યબિંદુના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 = 1$
B
$x^2 + y^2 = \frac{27}{4}$
C
$x^2 + y^2 = \frac{9}{4}$
D
$x^2 + y^2 = \frac{3}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $AB$ એ વર્તુળની જીવા છે જે કેન્દ્ર $C(0, 0)$ આગળ $\frac{2\pi}{3}$ માપનો ખૂણો આંતરે છે.
ધારો કે $D$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી $CD \perp AB$.
$\Delta ACD$ માં,$\angle ACD = \frac{1}{2} \angle ACB = \frac{1}{2} \times \frac{2\pi}{3} = \frac{\pi}{3}$.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $CA = 3$ છે.
ધારો કે મધ્યબિંદુ $D$ ના યામ $(h, k)$ છે. તેથી $CD = \sqrt{h^2 + k^2}$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ACD$ માં,$\cos(\angle ACD) = \frac{CD}{CA}$.
$\cos(\frac{\pi}{3}) = \frac{\sqrt{h^2 + k^2}}{3}$.
$\frac{1}{2} = \frac{\sqrt{h^2 + k^2}}{3}$.
$\sqrt{h^2 + k^2} = \frac{3}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$h^2 + k^2 = \frac{9}{4}$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = \frac{9}{4}$ મળે છે.
Solution diagram
85
DifficultMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = 16$ ની જીવાના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો,જે અતિવલય $9x^2 - 16y^2 = 144$ નો સ્પર્શક હોય.
A
${\left( {{x^2} + {y^2}} \right)^2} = 11x^2 - 10y^2$
B
$x^2 + y^2 = 16$
C
${\left( {{x^2} + {y^2}} \right)^2} = 16x^2 - 9y^2$
D
${\left( {{x^2} + {y^2}} \right)^2} = 9x^2 - 16y^2$

Solution

(C) અતિવલય $\frac{x^2}{16} - \frac{y^2}{9} = 1$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{16m^2 - 9} \dots (i)$ છે.
ધારો કે $(x_1, y_1)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 16$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ છે,તો જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ મુજબ $xx_1 + yy_1 = x_1^2 + y_1^2 \dots (ii)$ થાય.
$(i)$ અને $(ii)$ ની સરખામણી કરતા,$m = -\frac{x_1}{y_1}$ અને $\sqrt{16m^2 - 9} = \frac{x_1^2 + y_1^2}{y_1}$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$16m^2 - 9 = \frac{(x_1^2 + y_1^2)^2}{y_1^2}$.
$m$ ની કિંમત મૂકતા,$16\left(-\frac{x_1}{y_1}\right)^2 - 9 = \frac{(x_1^2 + y_1^2)^2}{y_1^2}$.
આમ,બિંદુપથ $(x^2 + y^2)^2 = 16x^2 - 9y^2$ મળે છે.
86
DifficultMCQ
બિંદુ $P$ માંથી $x^2 + y^2 + 4x - 6y + 9\sin^2\alpha + 13\cos^2\alpha = 0$ વર્તુળ પરના સ્પર્શકોની જોડ વચ્ચેનો ખૂણો $2\alpha$ છે. $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ...
A
$x^2 + y^2 + 4x - 6y + 4 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 4x - 6y - 9 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 4x - 6y - 4 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 4x - 6y + 9 = 0$

Solution

(D) વર્તુળ $x^2 + y^2 + 4x - 6y + 9\sin^2\alpha + 13\cos^2\alpha = 0$ નું કેન્દ્ર $C(-2, 3)$ છે.
તેની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{(-2)^2 + (3)^2 - (9\sin^2\alpha + 13\cos^2\alpha)} = \sqrt{4 + 9 - 9\sin^2\alpha - 13\cos^2\alpha} = \sqrt{13 - 9\sin^2\alpha - 13\cos^2\alpha} = \sqrt{13\sin^2\alpha - 9\sin^2\alpha} = \sqrt{4\sin^2\alpha} = 2\sin\alpha$.
ધારો કે $P(h, k)$ એ બિંદુ છે. સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2\alpha$ હોવાથી,$PC$ રેખા અને સ્પર્શક વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PAC$ માં,$\sin\alpha = \frac{AC}{PC} = \frac{r}{PC}$.
તેથી,$\sin\alpha = \frac{2\sin\alpha}{\sqrt{(h+2)^2 + (k-3)^2}}$.
આથી $\sqrt{(h+2)^2 + (k-3)^2} = 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(h+2)^2 + (k-3)^2 = 4$.
વિસ્તરણ કરતા,$h^2 + 4h + 4 + k^2 - 6k + 9 = 4$.
$h^2 + k^2 + 4h - 6k + 9 = 0$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 4x - 6y + 9 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
87
EasyMCQ
જો કાટકોણ ત્રિકોણના કર્ણના અંત્યબિંદુઓ $(2, 0)$ અને $(0, 2)$ હોય,તો તેના ત્રીજા શિરોબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 2x - 2y = 0$
B
$x^2 + y^2 + 2x - 2y = 0$
C
$x^2 + y^2 - 2x + 2y = 0$
D
$x^2 + y^2 + 2x + 2y = 0$

Solution

(A) ધારો કે ત્રીજું શિરોબિંદુ $P(x, y)$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં કર્ણના અંત્યબિંદુઓ $(2, 0)$ અને $(0, 2)$ હોવાથી,શિરોબિંદુ $P$ આગળનો ખૂણો $90^{\circ}$ થાય.
$P$ આગળ મળતી બે બાજુઓના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
ઢાળ $m_1 = \frac{y - 0}{x - 2} = \frac{y}{x - 2}$.
ઢાળ $m_2 = \frac{y - 2}{x - 0} = \frac{y - 2}{x}$.
$m_1 \times m_2 = -1$ લેતા:
$\frac{y}{x - 2} \times \frac{y - 2}{x} = -1$
$y(y - 2) = -x(x - 2)$
$y^2 - 2y = -x^2 + 2x$
$x^2 + y^2 - 2x - 2y = 0$.
88
DifficultMCQ
વક્ર $x^2 + y^2 = r^2$ ના કોઈપણ બિંદુ આગળનો સ્પર્શક યામાક્ષોને $A$ અને $B$ માં મળે છે. જો $A$ અને $B$ માંથી યામાક્ષોને સમાંતર રેખાઓ દોરતાં તે $P$ આગળ છેદે,તો $P$ નો બિંદુપથ મેળવો.
A
$x^2 + y^2 = r^2$
B
$x^2 + y^2 = 4r^2$
C
$\frac{1}{x^2} + \frac{1}{y^2} = \frac{1}{r^2}$
D
$\frac{1}{x^2} - \frac{1}{y^2} = \frac{1}{r^2}$
89
EasyMCQ
એવા બિંદુનો બિંદુપથ શોધો કે જેના અક્ષોથી અંતરના વર્ગનો સરવાળો $4$ થાય.
A
$x + y = 2$
B
$x^2 + y^2 = 16$
C
$x + y = 4$
D
$x^2 + y^2 = 4$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે.
બિંદુ $P(x, y)$ નું $X$-અક્ષથી અંતર $|y|$ છે.
બિંદુ $P(x, y)$ નું $Y$-અક્ષથી અંતર $|x|$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આ અંતરોના વર્ગનો સરવાળો $4$ છે.
તેથી,$|x|^2 + |y|^2 = 4$.
આનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 = 4$ થાય છે.
90
DifficultMCQ
દ્વિ-પરિમાણીય યામ સમતલમાં ત્રણ ભિન્ન બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ એવા આપેલા છે કે જેથી દરેક બિંદુ માટે,તેનું $(1, 0)$ થી અંતર અને $(-1, 0)$ થી અંતરનો ગુણોત્તર $\frac{1}{3}$ થાય. તો ત્રિકોણ $ABC$ નું પરિકેન્દ્ર કયા બિંદુએ હશે?
A
$\left( \frac{5}{2}, 0 \right)$
B
$\left( \frac{5}{3}, 0 \right)$
C
$(0, 0)$
D
$\left( \frac{5}{4}, 0 \right)$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $(h, k)$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{1}{3}$ છે:
$\frac{\sqrt{(h-1)^2 + k^2}}{\sqrt{(h+1)^2 + k^2}} = \frac{1}{3}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$9((h-1)^2 + k^2) = (h+1)^2 + k^2$
$9(h^2 - 2h + 1 + k^2) = h^2 + 2h + 1 + k^2$
$9h^2 - 18h + 9 + 9k^2 = h^2 + 2h + 1 + k^2$
$8h^2 + 8k^2 - 20h + 8 = 0$
$8$ વડે ભાગતા:
$h^2 + k^2 - \frac{5}{2}h + 1 = 0$
$h$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(h^2 - \frac{5}{2}h + \frac{25}{16}) + k^2 = \frac{25}{16} - 1$
$(h - \frac{5}{4})^2 + k^2 = \frac{9}{16} = (\frac{3}{4})^2$
આ વર્તુળનું સમીકરણ છે જેનું કેન્દ્ર $(\frac{5}{4}, 0)$ અને ત્રિજ્યા $\frac{3}{4}$ છે.
બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ આ વર્તુળ પર આવેલા હોવાથી,ત્રિકોણ $ABC$ આ વર્તુળમાં અંતર્ગત છે.
કોઈપણ વર્તુળમાં અંતર્ગત ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર તે વર્તુળનું કેન્દ્ર જ હોય છે.
તેથી,પરિકેન્દ્ર $(\frac{5}{4}, 0)$ છે.
91
EasyMCQ
જો ચલિત બિંદુ $P$ ના યામ $(\cos \theta + \sin \theta, \sin \theta - \cos \theta)$ હોય,જ્યાં $\theta$ પ્રચલ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2 - y^2 = 4$
B
$x^2 + y^2 = 2$
C
$xy = 3$
D
$x^2 + 2y^2 = 3$

Solution

(B) આપેલ છે કે બિંદુ $P$ ના યામ $x = \cos \theta + \sin \theta$ અને $y = \sin \theta - \cos \theta$ છે.
બિંદુપથ શોધવા માટે,આપણે $x$ અને $y$ ના પદોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરી પ્રચલ $\theta$ નો લોપ કરીશું:
$x^2 + y^2 = (\cos \theta + \sin \theta)^2 + (\sin \theta - \cos \theta)^2$
વર્ગનું વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 + y^2 = (\cos^2 \theta + \sin^2 \theta + 2 \sin \theta \cos \theta) + (\sin^2 \theta + \cos^2 \theta - 2 \sin \theta \cos \theta)$
નિત્યસમ $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x^2 + y^2 = (1 + 2 \sin \theta \cos \theta) + (1 - 2 \sin \theta \cos \theta)$
પદનું સાદુરૂપ આપતા:
$x^2 + y^2 = 1 + 1 = 2$
આમ,$P$ નો બિંદુપથ $x^2 + y^2 = 2$ છે.
92
EasyMCQ
સમીકરણ $\sqrt{(x - 2)^2 + (y + 1)^2} + \sqrt{(x + 2)^2 + (y + 4)^2} = 5$ શું દર્શાવે છે?
A
વર્તૂળ
B
ઉપવલય
C
રેખા
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $PF_1 + PF_2 = 2a$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં $P = (x, y)$,$F_1 = (2, -1)$,અને $F_2 = (-2, -4)$ છે.
પ્રથમ,બે નિશ્ચિત બિંદુઓ $F_1$ અને $F_2$ વચ્ચેનું અંતર શોધો:
$d = \sqrt{(2 - (-2))^2 + (-1 - (-4))^2} = \sqrt{4^2 + 3^2} = \sqrt{16 + 9} = \sqrt{25} = 5$.
અહીં,બિંદુ $P$ થી બે નિશ્ચિત બિંદુઓ $F_1$ અને $F_2$ ના અંતરનો સરવાળો એ બે નિશ્ચિત બિંદુઓ વચ્ચેના અંતર જેટલો છે $(PF_1 + PF_2 = F_1F_2 = 5)$.
જ્યારે કોઈ બિંદુથી બે નિશ્ચિત બિંદુઓ સુધીના અંતરનો સરવાળો તે બે બિંદુઓ વચ્ચેના અંતર જેટલો હોય,ત્યારે તે બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ એ બે નિશ્ચિત બિંદુઓ $F_1$ અને $F_2$ ને જોડતો રેખાખંડ હોય છે.
તેથી,આ સમીકરણ એક રેખાખંડ દર્શાવે છે.
93
DifficultMCQ
ધારો કે $A = (a, 0)$ અને $B = (-a, 0)$ બે અચળ બિંદુઓ છે. $a \in (-\infty, 0)$ માટે,બિંદુ $P$ સમતલ પર એવી રીતે ગતિ કરે છે કે $PA = nPB$ $(n \neq 0, n \neq 1)$. જો $n > 1$ હોય,તો $P$ ના બિંદુપથના સંદર્ભમાં $A$ અને $B$ ના સ્થાન વિશે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$A$ વર્તુળની અંદર અને $B$ વર્તુળની બહાર આવેલું છે.
B
$A$ વર્તુળની બહાર અને $B$ વર્તુળની અંદર આવેલું છે.
C
$A$ અને $B$ બંને વર્તુળ પર છે.
D
$A$ અને $B$ બંને વર્તુળની અંદર આવેલા છે.

Solution

(B) ધારો કે $P = (x, y)$. શરત $PA = nPB$ પરથી $PA^2 = n^2 PB^2$ મળે.
$(x - a)^2 + y^2 = n^2((x + a)^2 + y^2)$.
$x^2 - 2ax + a^2 + y^2 = n^2(x^2 + 2ax + a^2 + y^2)$.
$(n^2 - 1)x^2 + (n^2 - 1)y^2 + 2ax(n^2 + 1) + a^2(n^2 - 1) = 0$.
$(n^2 - 1)$ વડે ભાગતા,$x^2 + y^2 + 2ax \frac{n^2 + 1}{n^2 - 1} + a^2 = 0$ મળે.
આ એક વર્તુળનું સમીકરણ છે જેનું કેન્દ્ર $C = (-a \frac{n^2 + 1}{n^2 - 1}, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = |\frac{2an}{n^2 - 1}|$ છે.
$a < 0$ હોવાથી,$n > 1$ માટે બિંદુ $B$ વર્તુળની અંદર અને $A$ વર્તુળની બહાર આવે છે.
94
MediumMCQ
$P$ બિંદુમાંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ પર દોરવામાં આવેલ સ્પર્શકો એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = b^2$ પર દોરવામાં આવેલ સ્પર્શકોને લંબ હોય,તો $P$ નું બિંદુપથ:
A
$x^2 + y^2 = a^2 + b^2$
B
$x^2 + y^2 = a^2 - b^2$
C
$x^2 + y^2 = (ab)^2$
D
$x^2 + y^2 = a + b$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(h, k)$ છે.
$P(h, k)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ પરના સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ $SS_1 = T^2$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2 + y^2 - a^2)(h^2 + k^2 - a^2) = (xh + yk - a^2)^2$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2$ નો સહગુણક $(h^2 + k^2 - a^2) - h^2 = k^2 - a^2$ મળે છે.
$y^2$ નો સહગુણક $(h^2 + k^2 - a^2) - k^2 = h^2 - a^2$ મળે છે.
સ્પર્શકો પરસ્પર લંબ હોવાથી,$x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થવો જોઈએ.
$(k^2 - a^2) + (h^2 - a^2) = 0 \implies h^2 + k^2 = 2a^2$.
જોકે,પ્રશ્ન મુજબ પ્રથમ વર્તુળના સ્પર્શકો બીજા વર્તુળના સ્પર્શકોને લંબ છે,તેથી $P$ નું બિંદુપથ $x^2 + y^2 = a^2 + b^2$ થશે.
95
DifficultMCQ
રેખા $4x - 5y = 20$ પરના બિંદુમાંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શ જીવાના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો:
A
$20(x^2 + y^2) - 36x + 45y = 0$
B
$20(x^2 + y^2) + 36x - 45y = 0$
C
$36(x^2 + y^2) - 20x + 45y = 0$
D
$36(x^2 + y^2) + 20x - 45y = 0$

Solution

(A) ધારો કે સ્પર્શ જીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ માટે મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ $hx + ky = h^2 + k^2$ છે ... $(1)$.
રેખા $4x - 5y = 20$ પરનું બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ લો,જ્યાં $4\alpha - 5\beta = 20$,તેથી $\beta = \frac{4\alpha - 20}{5}$.
બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ પરની સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ $\alpha x + \beta y = 9$ છે ... $(2)$.
$(1)$ અને $(2)$ ની સરખામણી કરતા,$\frac{h}{\alpha} = \frac{k}{\beta} = \frac{h^2 + k^2}{9}$.
તેથી,$\alpha = \frac{9h}{h^2 + k^2}$ અને $\beta = \frac{9k}{h^2 + k^2}$.
આ કિંમતોને રેખાના સમીકરણ $4\alpha - 5\beta = 20$ માં મૂકતા:
$4\left(\frac{9h}{h^2 + k^2}\right) - 5\left(\frac{9k}{h^2 + k^2}\right) = 20$.
$36h - 45k = 20(h^2 + k^2)$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $20(x^2 + y^2) - 36x + 45y = 0$ મળે છે.
96
DifficultMCQ
$(5, 0)$ અને $(10 \cos \theta, 10 \sin \theta)$ બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડને બિંદુ $P(x, y)$ એ $2 : 3$ પ્રમાણમાં વિભાજીત કરે છે. જો $\theta$ બદલાય તો બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
સુરેખાની જોડ
B
વર્તૂળ
C
સુરેખા
D
પરવલય

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A(5, 0)$ અને $B(10 \cos \theta, 10 \sin \theta)$ છે.
વિભાજનના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$AB$ ને $2 : 3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજીત કરતા બિંદુ $P(x, y)$ ના યામ:
$x = \frac{2(10 \cos \theta) + 3(5)}{2 + 3} = \frac{20 \cos \theta + 15}{5} = 4 \cos \theta + 3$
$y = \frac{2(10 \sin \theta) + 3(0)}{2 + 3} = \frac{20 \sin \theta}{5} = 4 \sin \theta$
આ સમીકરણો પરથી:
$x - 3 = 4 \cos \theta \implies \cos \theta = \frac{x - 3}{4}$
$y = 4 \sin \theta \implies \sin \theta = \frac{y}{4}$
નિત્યસમ $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\frac{x - 3}{4})^2 + (\frac{y}{4})^2 = 1$
$(x - 3)^2 + y^2 = 16$
આ $3$ કેન્દ્ર અને $4$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તૂળનું સમીકરણ છે.
97
EasyMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = a^2$ ના બે લંબ સ્પર્શકો $P$ આગળ ભેગા થાય છે. તો $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2 + y^2 = 2a^2$
B
$x^2 + y^2 = 3a^2$
C
$x^2 + y^2 = 4a^2$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(h, k)$ છે.
સ્પર્શકો પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
વર્તૂળના બે લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુના બિંદુપથને ડાયરેક્ટર સર્કલ (નિયામક વર્તૂળ) કહેવામાં આવે છે.
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = a^2$ માટે,ત્રિજ્યા $a$ છે અને કેન્દ્ર $(0, 0)$ છે.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી બિંદુ $P(h, k)$ નું અંતર $\sqrt{h^2 + k^2}$ છે.
કેન્દ્ર,સ્પર્શબિંદુ અને $P$ દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,અંતર $PC = \sqrt{a^2 + a^2} = \sqrt{2a^2} = a\sqrt{2}$ થાય.
તેથી,$\sqrt{h^2 + k^2} = a\sqrt{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$h^2 + k^2 = 2a^2$ મળે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 2a^2$ મળે છે.
98
DifficultMCQ
ધારો કે $A = (a, 0)$ અને $B = (-a, 0)$ બે અચળ બિંદુઓ છે. $a \in (-\infty, 0)$ માટે અને બિંદુ $P$ સમતલ પર એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $PA = nPB$ $(n \neq 0)$. જો $|n| \neq 1$ હોય,તો બિંદુ $P$ નું બિંદુપથ....
A
સુરેખા
B
વર્તૂળ
C
પરવલય
D
ઉપવલય

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે $PA = nPB$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $PA^2 = n^2 PB^2$ મળે.
યામ મૂકતા,$(x - a)^2 + (y - 0)^2 = n^2 ((x + a)^2 + (y - 0)^2)$ મળે.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 2ax + a^2 + y^2 = n^2 (x^2 + 2ax + a^2 + y^2)$.
પદોને ગોઠવતા: $x^2(1 - n^2) + y^2(1 - n^2) - 2ax(1 + n^2) + a^2(1 - n^2) = 0$.
કારણ કે $|n| \neq 1$,તેથી $1 - n^2 \neq 0$. $(1 - n^2)$ વડે ભાગતા,$x^2 + y^2 - 2ax \frac{1 + n^2}{1 - n^2} + a^2 = 0$ મળે.
આ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સ્વરૂપના વર્તૂળનું સમીકરણ છે.
99
MediumMCQ
બિંદુ $P$ માંથી વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 4x - 2y - 4 = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે. તો $P$ નું બિંદુપથ:
A
$x^2 + y^2 + 4x - 2y - 31 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 4x - 2y - 21 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 4x - 2y - 11 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 4x - 2y = 0$

Solution

(A) આપેલ વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 4x - 2y - 4 = 0$ છે.
$x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = 2, f = -1, c = -4$ મળે.
કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (-2, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{4 + 1 - (-4)} = \sqrt{9} = 3$ છે.
ધારો કે $P(h, k)$ એ બિંદુપથ પરનું બિંદુ છે. સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે,તેથી કેન્દ્ર અને $P$ ને જોડતી રેખા અને ત્રિજ્યા વચ્ચેનો ખૂણો $30^{\circ}$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\sin(30^{\circ}) = \frac{r}{CP}$.
$\frac{1}{2} = \frac{3}{CP} \implies CP = 6$.
$CP^2 = 36$.
$(h + 2)^2 + (k - 1)^2 = 36$.
$h^2 + 4h + 4 + k^2 - 2k + 1 = 36$.
$h^2 + k^2 + 4h - 2k - 31 = 0$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 + y^2 + 4x - 2y - 31 = 0$ મળે છે.

10-1.Circle and System of Circles — Locus Related Problem · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.