Gujarati

Geometrical problems regarding circle and its properties Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Geometrical problems regarding circle and its properties

598+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 46 of 598 questions in Gujarati

401
MediumMCQ
જો એક એકમ વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ એ વર્તુળ $S^{\prime} \equiv x^2+y^2-6x+6y+2=0$ ને બિંદુ $P(-1, -3)$ આગળ બહારથી સ્પર્શતું હોય,તો $g+f+c=$
A
$0$
B
$1$
C
$15$
D
$17$

Solution

(D) વર્તુળ $S^{\prime}$ નું સમીકરણ $x^2+y^2-6x+6y+2=0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $C^{\prime}(3, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r^{\prime} = \sqrt{3^2+(-3)^2-2} = 4$ છે.
$S$ એ એકમ વર્તુળ હોવાથી,તેની ત્રિજ્યા $r = 1$ છે.
ધારો કે $S$ નું કેન્દ્ર $C(h, k)$ છે. $S$ અને $S^{\prime}$ બિંદુ $P(-1, -3)$ આગળ બહારથી સ્પર્શતા હોવાથી,$P$ એ $CC^{\prime}$ રેખાખંડનું $r:r^{\prime} = 1:4$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$-1 = \frac{4h + 3}{5} \implies h = -2$ અને $-3 = \frac{4k - 3}{5} \implies k = -3$.
તેથી $S$ નું કેન્દ્ર $C(-2, -3)$ છે.
$S$ નું સમીકરણ $(x+2)^2+(y+3)^2 = 1$ એટલે કે $x^2+y^2+4x+6y+12 = 0$ થાય.
સરખામણી કરતા $g=2, f=3, c=12$ મળે.
તેથી $g+f+c = 2+3+12 = 17$.
402
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=1$ ની જીવા $x+y-1=0$ દ્વારા ઉગમબિંદુ આગળ આંતરાતો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{6}{\sqrt{34}}\right)$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\cos ^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{13}}\right)$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2=1$ ની જીવા $x+y-1=0$ દ્વારા કેન્દ્ર આગળ આંતરાતો ખૂણો શોધવા માટે,આપણે નીચેના પગલાં અનુસરીએ છીએ:
પગલું $1$: વર્તુળ અને જીવા ઓળખો.
વર્તુળ $x^2+y^2=1$ નું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ પર છે અને ત્રિજ્યા $r=1$ છે.
જીવા $x+y-1=0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પગલું $2$: ઉગમબિંદુથી જીવા સુધીનું લંબ અંતર $d$ શોધો.
$(0,0)$ થી $x+y-1=0$ સુધીનું અંતર $d = \frac{|1(0)+1(0)-1|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
પગલું $3$: ખૂણો ગણો.
ધારો કે જીવા વર્તુળને $A$ અને $B$ બિંદુઓ પર છેદે છે. સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ $OAB$ માં,$O$ માંથી $AB$ પરનો લંબ $\angle AOB$ ને દુભાગે છે. ધારો કે $\angle AOB = 2\theta$.
ઉગમબિંદુ,જીવાનું મધ્યબિંદુ અને જીવાના એક અંત્યબિંદુ દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,આપણી પાસે $\cos(\theta) = \frac{d}{r} = \frac{1/\sqrt{2}}{1} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
આમ,$\theta = 45^{\circ}$ અથવા $\frac{\pi}{4}$ રેડિયન.
કેન્દ્ર આગળ આંતરાતો કુલ ખૂણો $\angle AOB = 2\theta = 2 \times 45^{\circ} = 90^{\circ}$ અથવા $\frac{\pi}{2}$ રેડિયન છે.
403
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha$ એ $8$ નો પૂર્ણાંક ગુણક છે. જો $S$ એ $\alpha$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સમૂહ છે જેથી રેખા $6 x + 8 y + \alpha = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4 x - 6 y + 9 = 0$ ને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો $S$ માં ઘટકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$6$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4 x - 6 y + 9 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $(2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$ છે.
રેખા $6 x + 8 y + \alpha = 0$ વર્તુળને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે તે માટે કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા કરતા ઓછું હોવું જોઈએ.
અંતર $d = \frac{|36 + \alpha|}{10} < 2 \Rightarrow |36 + \alpha| < 20$.
તેથી $-56 < \alpha < -16$.
$\alpha = 8k$ હોવાથી,$-56 < 8k < -16 \Rightarrow -7 < k < -2$.
$k$ ના શક્ય મૂલ્યો $-6, -5, -4, -3$ છે.
આમ,$S$ માં ઘટકોની સંખ્યા $4$ છે.
404
EasyMCQ
ધારો કે $M\left(\frac{-7}{2}, \frac{-5}{2}\right)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+10x+8y-23=0$ ની જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. જો $ax+by+1=0$ એ $AB$ નું સમીકરણ હોય,તો $3a+3b=$
A
$6$
B
$1$
C
$36$
D
$-1$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+10x+8y-23=0$ છે. વર્તુળનું કેન્દ્ર $O$ એ $(-5, -4)$ છે.
$M$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,રેખા $OM$ એ જીવા $AB$ ને લંબ છે.
$OM$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{-4 - (-5/2)}{-5 - (-7/2)} = \frac{-4 + 2.5}{-5 + 3.5} = \frac{-1.5}{-1.5} = 1$ છે.
$OM \perp AB$ હોવાથી,જીવા $AB$ નો ઢાળ $m_2 = -1/m_1 = -1$ થાય.
બિંદુ $M\left(\frac{-7}{2}, \frac{-5}{2}\right)$ માંથી પસાર થતી અને $-1$ ઢાળ ધરાવતી રેખા $AB$ નું સમીકરણ:
$y - (-5/2) = -1(x - (-7/2))$
$y + 5/2 = -x - 7/2$
$x + y + 6 = 0$
$ax + by + 1 = 0$ સ્વરૂપમાં મેળવવા માટે,આપણે $-6$ વડે ભાગતા:
$\frac{1}{6}x + \frac{1}{6}y + 1 = 0$ મળે.
આને $ax + by + 1 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 1/6$ અને $b = 1/6$ મળે.
તેથી,$3a + 3b = 3(1/6) + 3(1/6) = 1/2 + 1/2 = 1$.
Solution diagram
405
EasyMCQ
ધારો કે $d_1$ અને $d_2$ એ રેખા $2x-2y-3=0$ પર વર્તુળો $x^2+y^2=4$ અને $x^2+y^2-10x-14y+65=0$ દ્વારા કપાતા અંતઃખંડોની લંબાઈ છે. તો,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$d_1=2d_2$
B
$d_2=2d_1$
C
$d_1=3d_2$
D
$d_1=d_2$

Solution

(D) વર્તુળ $x^2+y^2=4$ માટે,કેન્દ્ર $(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1=2$ છે. રેખા $2x-2y-3=0$ પર કેન્દ્ર $(0,0)$ થી લંબ અંતર $p_1 = \frac{|2(0)-2(0)-3|}{\sqrt{2^2+(-2)^2}} = \frac{3}{\sqrt{8}}$ છે.
અંતઃખંડની લંબાઈ $d_1 = 2\sqrt{r_1^2-p_1^2} = 2\sqrt{4-\frac{9}{8}} = 2\sqrt{\frac{23}{8}}$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-10x-14y+65=0$ માટે,કેન્દ્ર $(5,7)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{5^2+7^2-65} = \sqrt{25+49-65} = \sqrt{9} = 3$ છે.
રેખા $2x-2y-3=0$ પર કેન્દ્ર $(5,7)$ થી લંબ અંતર $p_2 = \frac{|2(5)-2(7)-3|}{\sqrt{2^2+(-2)^2}} = \frac{|10-14-3|}{\sqrt{8}} = \frac{7}{\sqrt{8}}$ છે.
તેથી,$d_2 = 2\sqrt{r_2^2-p_2^2} = 2\sqrt{9-\frac{49}{8}} = 2\sqrt{\frac{72-49}{8}} = 2\sqrt{\frac{23}{8}}$ છે.
આમ,$d_1=d_2$ થાય છે.
Solution diagram
406
EasyMCQ
રેખા $3x + 4y = 25$ થી વર્તુળ $x^2 + y^2 - 6x + 8y = 0$ નું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{9}{5}$
B
$\frac{7}{5}$
C
$\frac{8}{5}$
D
$\frac{13}{5}$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x + 8y = 0$ છે.
તેને $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,કેન્દ્ર $C = (3, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r = 5$ મળે છે.
કેન્દ્ર $(3, -4)$ થી રેખા $3x + 4y - 25 = 0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|3(3) + 4(-4) - 25|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{32}{5}$ છે.
રેખાથી વર્તુળનું લઘુત્તમ અંતર $d - r = \frac{32}{5} - 5 = \frac{7}{5}$ થાય.
407
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2-4x-8y-5=0$ એ રેખા $3x-4y-m=0$ ને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો '$m$' ના પૂર્ણાંક મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$52$
B
$51$
C
$50$
D
$49$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x-8y-5=0$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(2, 4)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2+4^2-(-5)} = \sqrt{25} = 5$ છે.
રેખા $3x-4y-m=0$ વર્તુળને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે તે માટે,કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર $d < r$ હોવું જોઈએ.
$d = \frac{|3(2)-4(4)-m|}{\sqrt{3^2+(-4)^2}} = \frac{|-10-m|}{5} = \frac{|m+10|}{5}$.
શરત $d < 5$ મુજબ,$|m+10| < 25$,એટલે કે $-25 < m+10 < 25$.
તેથી,$-35 < m < 15$.
આ અંતરાલમાં આવતા પૂર્ણાંકોની સંખ્યા $14 - (-34) + 1 = 49$ છે.
408
DifficultMCQ
$x$-અક્ષને સમાંતર અને વર્તુળ $x^2+y^2-6x-4y-12=0$ ને સ્પર્શતી રેખાઓની જોડનું સમીકરણ શોધો.
A
$y^2-4y-21=0$
B
$y^2+4y-21=0$
C
$y^2-4y+21=0$
D
$y^2+4y+21=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ: $x^2+y^2-6x-4y-12=0$.
કેન્દ્ર: $(3, 2)$ અને ત્રિજ્યા: $r = 5$.
રેખાઓ $x$-અક્ષને સમાંતર હોવાથી,તેનું સમીકરણ $y = k$ સ્વરૂપમાં હશે.
કેન્દ્ર $(3, 2)$ થી રેખા $y = k$ નું અંતર ત્રિજ્યા $5$ જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$|k - 2| = 5$.
આથી $k = 7$ અથવા $k = -3$.
રેખાઓના સમીકરણો $y = 7$ અને $y = -3$ છે.
રેખાઓની જોડ: $(y - 7)(y + 3) = 0$.
જેનું સાદું રૂપ $y^2 - 4y - 21 = 0$ થાય છે.
409
MediumMCQ
એક વર્તુળની ત્રિજ્યા જેનું કેન્દ્ર ચોથા ચરણમાં આવેલું છે અને જે ત્રણ રેખાઓ $x=0$,$y=0$ અને $3x+4y-12=0$ ને સ્પર્શે છે,તે .... એકમ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે. વર્તુળ ચોથા ચરણમાં હોવાથી અને રેખાઓ $x=0$ તથા $y=0$ ને સ્પર્શતું હોવાથી,તેનું કેન્દ્ર $(r, -r)$ થાય,જ્યાં $r > 0$.
કેન્દ્ર $(r, -r)$ થી રેખા $3x+4y-12=0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોવું જોઈએ.
લંબ અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\left| \frac{3(r) + 4(-r) - 12}{\sqrt{3^2 + 4^2}} \right| = r$
$\left| \frac{3r - 4r - 12}{5} \right| = r$
$\left| \frac{-r - 12}{5} \right| = r$
$|r + 12| = 5r$
$r > 0$ હોવાથી,$r + 12 = 5r$ અથવા $r + 12 = -5r$.
કિસ્સો $1$: $4r = 12 \Rightarrow r = 3$.
કિસ્સો $2$: $6r = -12 \Rightarrow r = -2$ ($r > 0$ હોવાથી અમાન્ય).
આમ,ત્રિજ્યા $3$ એકમ છે.
Solution diagram
410
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-8x-2y-8=0$ દ્વારા રેખા $x+y+1=0$ પર અંતઃખંડિત જીવાની લંબાઈ કેટલા એકમ છે?
A
$14$
B
$7$
C
$2\sqrt{7}$
D
$\sqrt{7}$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-8x-2y-8=0$ છે.
તેને વ્યાપક સ્વરૂપ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-4$,$f=-1$,અને $c=-8$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (4, 1)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{16+1+8} = \sqrt{25} = 5$ છે.
કેન્દ્ર $(4, 1)$ થી રેખા $x+y+1=0$ નું લંબ અંતર $d = \left|\frac{4+1+1}{\sqrt{1^2+1^2}}\right| = \frac{6}{\sqrt{2}} = 3\sqrt{2}$ છે.
જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r^2-d^2}$ દ્વારા મળે છે.
લંબાઈ $= 2\sqrt{5^2 - (3\sqrt{2})^2} = 2\sqrt{25 - 18} = 2\sqrt{7}$ એકમ.
411
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=16$ પરના બિંદુઓ $(4 \cos \theta, 4 \sin \theta)$ અને $(4 \cos (\theta+60^{\circ}), 4 \sin (\theta+60^{\circ}))$ ને જોડતી જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$4$
B
$8$
C
$16$
D
$2$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=16$ છે,જે ઉગમબિંદુ $(0,0)$ પર કેન્દ્રિત અને $r=4$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
ધારો કે બે બિંદુઓ $A = (4 \cos \theta, 4 \sin \theta)$ અને $B = (4 \cos (\theta+60^{\circ}), 4 \sin (\theta+60^{\circ}))$ છે.
આ બિંદુઓ વર્તુળ પરના બિંદુઓ છે જેમના ધ્રુવીય ખૂણા અનુક્રમે $\theta$ અને $\theta+60^{\circ}$ છે.
કેન્દ્ર $O(0,0)$ પર જીવા $AB$ દ્વારા આંતરેલો ખૂણો $\Delta \phi = (\theta+60^{\circ}) - \theta = 60^{\circ}$ છે.
જેમ કે $OA = OB = r = 4$ અને અંતર્ગત ખૂણો $\angle AOB = 60^{\circ}$ છે,તેથી $\triangle OAB$ એ સમબાજુ ત્રિકોણ છે.
તેથી,જીવા $AB$ ની લંબાઈ વર્તુળની ત્રિજ્યા જેટલી થાય.
$AB = r = 4$.
Solution diagram
412
EasyMCQ
$x^2+y^2-6x+2y-28=0$ વર્તુળમાં અંતર્ગત સમબાજુ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{27 \sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{37 \sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{31 \sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{57 \sqrt{3}}{2}$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x+2y-28=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,આપણને $(x-3)^2+(y+1)^2 = 28+9+1 = 38$ મળે છે.
આમ,વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{38}$ છે.
$r$ ત્રિજ્યાવાળા વર્તુળમાં અંતર્ગત સમબાજુ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{3\sqrt{3}}{4} R^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $R$ એ પરિત્રિજ્યા છે.
અહીં,$R = r = \sqrt{38}$ છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $\frac{3\sqrt{3}}{4} \times (\sqrt{38})^2 = \frac{3\sqrt{3}}{4} \times 38 = \frac{3\sqrt{3} \times 19}{2} = \frac{57\sqrt{3}}{2}$ ચોરસ એકમ છે.
Solution diagram
413
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-6x+8y-5=0$ દ્વારા રેખા $2x-y=5$ પર અંતઃખંડિત જીવાની લંબાઈ $L$ એકમ છે. $L$ શોધો.
A
$10$
B
$12$
C
$7$
D
$8$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x+8y-5=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-3, f=4, c=-5$ મળે.
કેન્દ્ર $C = (-g, -f) = (3, -4)$.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-3)^2+4^2-(-5)} = \sqrt{9+16+5} = \sqrt{30}$.
રેખાનું સમીકરણ $2x-y-5=0$ છે.
કેન્દ્ર $(3, -4)$ થી રેખાનું લંબ અંતર $d$ નીચે મુજબ છે:
$d = \frac{|2(3)-(-4)-5|}{\sqrt{2^2+(-1)^2}} = \frac{|6+4-5|}{\sqrt{5}} = \frac{5}{\sqrt{5}} = \sqrt{5}$.
જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r^2-d^2}$ દ્વારા મળે છે.
લંબાઈ $= 2\sqrt{(\sqrt{30})^2-(\sqrt{5})^2} = 2\sqrt{30-5} = 2\sqrt{25} = 2 \times 5 = 10$ એકમ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
414
MediumMCQ
જો એક નિશ્ચિત બિંદુ $M(a, b)$ માંથી દોરેલી રેખા વર્તુળ $x^2+y^2=k^2$ ને $C$ અને $D$ માં છેદે,તો $MC \times MD$ ની કિંમત શું થાય?
A
$a^2+b^2+k^2$
B
$a^2+b^2-k^2$
C
$a^2-b^2-k^2$
D
$k^2$

Solution

(B) $M(a, b)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $\theta$ ખૂણે લઈએ.
રેખાના પ્રચલ સમીકરણો $x = a + r \cos \theta$ અને $y = b + r \sin \theta$ છે,જ્યાં $r$ એ $M$ થી અંતર છે.
આ કિંમતોને વર્તુળના સમીકરણ $x^2 + y^2 = k^2$ માં મૂકતા:
$(a + r \cos \theta)^2 + (b + r \sin \theta)^2 = k^2$
$a^2 + 2ar \cos \theta + r^2 \cos^2 \theta + b^2 + 2br \sin \theta + r^2 \sin^2 \theta = k^2$
$r^2 + 2r(a \cos \theta + b \sin \theta) + (a^2 + b^2 - k^2) = 0$
આ $r$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ છે જેના બીજ $r_1$ અને $r_2$ એ અંતર $MC$ અને $MD$ દર્શાવે છે.
બીજનો ગુણાકાર $r_1 \cdot r_2$ એ દ્વિઘાત સમીકરણના અચળ પદ જેટલો થાય.
તેથી,$MC \times MD = a^2 + b^2 - k^2$.
415
MediumMCQ
$y=0$,$y=x$ અને $2x+3y=10$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(-\frac{5}{2},-\frac{1}{2}\right)$
B
$\left(\frac{5}{2},-\frac{1}{2}\right)$
C
$\left(-\frac{1}{2},-\frac{1}{2}\right)$
D
$\left(\frac{5}{2}, \frac{1}{2}\right)$

Solution

(B) બાજુઓના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$y=0$ ... $(i)$
$y=x$ ... (ii)
$2x+3y=10$ ... (iii)
$(i)$ અને (iii) ને ઉકેલતા શિરોબિંદુ $A(5,0)$ મળે છે.
$(i)$ અને (ii) ને ઉકેલતા શિરોબિંદુ $B(0,0)$ મળે છે.
(ii) અને (iii) ને ઉકેલતા શિરોબિંદુ $C(2,2)$ મળે છે.
ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ... (iv) છે.
તે $B(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $c=0$.
તે $A(5,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $25+10g=0 \Rightarrow g=-5/2$.
તે $C(2,2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $4+4+4g+4f=0 \Rightarrow g+f+2=0$.
$g=-5/2$ મૂકતા,આપણને $-5/2+f+2=0 \Rightarrow f=1/2$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (5/2, -1/2)$ છે.
Solution diagram
416
EasyMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ $(c>0)$ બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે અને ત્રીજા ચરણમાં આવેલું છે,તો રેખા $x+y+\sqrt{c}=0$ પર વર્તુળ દ્વારા અંતઃખંડિત જીવાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\sqrt{2c}$
B
$c$
C
$\sqrt{c}$
D
$\sqrt{\frac{c}{2}}$

Solution

(A) વર્તુળનું આપેલ સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ $(c>0)$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c}$ છે.
વર્તુળ બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્રનું અક્ષોથી અંતર ત્રિજ્યા જેટલું થાય,તેથી $|-g| = |-f| = r = \sqrt{c}$.
વર્તુળ ત્રીજા ચરણમાં હોવાથી,કેન્દ્ર $(-\sqrt{c}, -\sqrt{c})$ થશે.
આમ,વર્તુળનું સમીકરણ $(x+\sqrt{c})^2 + (y+\sqrt{c})^2 = c$ થાય.
વર્તુળ $x$-અક્ષને $(-\sqrt{c}, 0)$ બિંદુએ અને $y$-અક્ષને $(0, -\sqrt{c})$ બિંદુએ સ્પર્શે છે.
ધારો કે આ બિંદુઓ $A(-\sqrt{c}, 0)$ અને $B(0, -\sqrt{c})$ છે.
આ બિંદુઓ રેખા $x+y+\sqrt{c}=0$ પર આવેલા છે કે નહીં તે ચકાસીએ:
બિંદુ $A$ માટે: $-\sqrt{c} + 0 + \sqrt{c} = 0$ (સાચું).
બિંદુ $B$ માટે: $0 - \sqrt{c} + \sqrt{c} = 0$ (સાચું).
આમ,રેખા દ્વારા વર્તુળ પર અંતઃખંડિત જીવા એ રેખાખંડ $AB$ છે.
જીવા $AB$ ની લંબાઈ $\sqrt{(0 - (-\sqrt{c}))^2 + (-\sqrt{c} - 0)^2} = \sqrt{(\sqrt{c})^2 + (-\sqrt{c})^2} = \sqrt{c+c} = \sqrt{2c}$ થાય.
Solution diagram
417
MediumMCQ
$(1,1)$ કેન્દ્ર ધરાવતા અને $x+y+1=0$ રેખા પર $4\sqrt{2}$ એકમ લંબાઈની જીવા કાપતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-2x-2y-14=0$
B
$x^2+y^2-2x-2y-10=0$
C
$x^2+y^2-2x-2y-21=0$
D
$x^2+y^2-2x-2y-7=0$

Solution

(B) વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k) = (1, 1)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^2 + (y-1)^2 = r^2$ છે,જ્યાં $r$ ત્રિજ્યા છે.
કેન્દ્ર $(1, 1)$ થી રેખા $x+y+1=0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|1+1+1|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$ છે.
જીવાની લંબાઈ $L = 4\sqrt{2}$ છે,તેથી અડધી જીવાની લંબાઈ $a = \frac{L}{2} = 2\sqrt{2}$ છે.
સંબંધ $r^2 = d^2 + a^2$ નો ઉપયોગ કરતા,$r^2 = (\frac{3}{\sqrt{2}})^2 + (2\sqrt{2})^2 = \frac{9}{2} + 8 = 12.5$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^2 + (y-1)^2 = 12.5$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x^2+2y^2-4x-4y-21=0$ થાય છે.
418
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ દ્વારા રેખા $4x+3y+1=0$ પર અંતઃખંડિત જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$3$
B
$4$
C
$10$
D
$8$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ છે. તેને $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-2, f=3, c=-12$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (2, -3)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-2)^2+3^2-(-12)} = \sqrt{4+9+12} = \sqrt{25} = 5$ છે.
કેન્દ્ર $(2, -3)$ થી રેખા $4x+3y+1=0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|4(2)+3(-3)+1|}{\sqrt{4^2+3^2}} = \frac{|8-9+1|}{\sqrt{16+9}} = \frac{0}{5} = 0$ છે.
લંબ અંતર $d=0$ હોવાથી,રેખા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે,જેનો અર્થ છે કે જીવા એ વ્યાસ છે.
જીવાની લંબાઈ $2 \times \sqrt{r^2-d^2} = 2 \times \sqrt{5^2-0^2} = 2 \times 5 = 10$ છે.
419
EasyMCQ
એક રેખા $l$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=61$ ને $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં મળે છે. જો $P(-5, 6)$ એવું બિંદુ હોય કે જેથી $PA=PB=10$ થાય,તો રેખા $l$ નું સમીકરણ શોધો.
A
$5x+6y+11=0$
B
$5x-6y-11=0$
C
$5x-6y+11=0$
D
$5x-6y+12=0$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2+y^2=61$ નું કેન્દ્ર $O(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r=\sqrt{61}$ છે.
$PA=PB=10$ હોવાથી,$P$ એ જીવા $AB$ ના લંબદ્વિભાજક પર છે. કેન્દ્ર $O$ પણ જીવા $AB$ ના લંબદ્વિભાજક પર છે. તેથી,રેખા $OP$ એ રેખા $l$ ને લંબ છે.
$OP$ નો ઢાળ $m_{OP} = \frac{6-0}{-5-0} = -\frac{6}{5}$ છે.
$l \perp OP$ હોવાથી,રેખા $l$ નો ઢાળ $m_l = \frac{5}{6}$ થાય.
રેખા $l$ નું સમીકરણ $5x-6y+k=0$ ધારો.
કેન્દ્ર $O(0,0)$ થી જીવા $AB$ નું અંતર $d = \frac{|k|}{\sqrt{61}}$ છે.
ગણતરી કરતા $d = \frac{11}{\sqrt{61}}$ મળે છે,તેથી $|k|=11$. વિકલ્પ $(c)$ $5x-6y+11=0$ સાચો છે.
Solution diagram
420
MediumMCQ
રેખા $y=mx+c$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ ને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે,જો
A
$-r \sqrt{1+m^2} < c < r \sqrt{1+m^2}$
B
$c < -r \sqrt{1+m^2}$
C
$c < r \sqrt{1+m^2}$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=r^2$ છે,જેનું કેન્દ્ર $(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $mx-y+c=0$ છે.
રેખા વર્તુળને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે જો કેન્દ્ર $(0,0)$ થી રેખા પરના લંબનું અંતર ત્રિજ્યા $r$ કરતા ઓછું હોય.
લંબ અંતર $d$ નીચે મુજબ છે:
$d = \left| \frac{m(0) - (0) + c}{\sqrt{m^2 + (-1)^2}} \right| = \frac{|c|}{\sqrt{m^2+1}}$.
બે ભિન્ન બિંદુઓ માટે,$d < r$ હોવું જોઈએ:
$\frac{|c|}{\sqrt{m^2+1}} < r$
$|c| < r \sqrt{m^2+1}$
$-r \sqrt{m^2+1} < c < r \sqrt{m^2+1}$.
421
MediumMCQ
જો $\theta$ એ બિંદુ $(-1, -1)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4x - 6y + c = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $\cos \theta = -\frac{7}{25}$ હોય,તો વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$4$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4x - 6y + c = 0$ છે. કેન્દ્ર $C(2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{13 - c}$ છે.
બિંદુ $P(-1, -1)$ થી કેન્દ્ર $C$ સુધીનું અંતર $d = \sqrt{3^2 + 4^2} = 5$ છે.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 2\alpha$ છે,જ્યાં $\sin \alpha = \frac{r}{d}$.
$\cos \theta = 1 - 2\sin^2 \alpha$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$-\frac{7}{25} = 1 - 2\sin^2 \alpha \implies \sin^2 \alpha = \frac{16}{25} \implies \sin \alpha = \frac{4}{5}$.
તેથી,$\frac{r}{5} = \frac{4}{5}$,એટલે કે $r = 4$.
422
MediumMCQ
એક વર્તુળ પ્રથમ ચરણમાં બંને યામ અક્ષો અને રેખા $L \equiv 4x+3y-6=0$ ને સ્પર્શે છે. જો આ વર્તુળ રેખા $L=0$ ની નીચે આવેલું હોય,તો તે વર્તુળનું સમીકરણ શું છે?
A
$4x^2+4y^2-4x-4y+1=0$
B
$4x^2+4y^2-4x-24y+1=0$
C
$x^2+y^2-6x-6y+9=0$
D
$x^2+y^2-6x-y-9=0$

Solution

(A) વર્તુળ પ્રથમ ચરણમાં બંને અક્ષોને સ્પર્શતું હોવાથી,તેનું કેન્દ્ર $(r, r)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે,જ્યાં $r > 0$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-r)^2 + (y-r)^2 = r^2$ છે.
કેન્દ્ર $(r, r)$ થી રેખા $4x+3y-6=0$ નું અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$\frac{|7r-6|}{5} = r$.
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે: $r = 3$ અથવા $r = 1/2$.
જો $r = 3$ હોય,તો સમીકરણ $x^2+y^2-6x-6y+9=0$ મળે છે.
જો $r = 1/2$ હોય,તો સમીકરણ $4x^2+4y^2-4x-4y+1=0$ મળે છે.
રેખા $4x+3y-6=0$ ની નીચે રહેલા કેન્દ્ર માટે,$4x+3y-6 < 0$ હોવું જોઈએ,જે $r = 1/2$ માટે સાચું છે.
તેથી,સાચો જવાબ $4x^2+4y^2-4x-4y+1=0$ છે.
423
MediumMCQ
જો રેખાઓ $3x - 4y + 4 = 0$ અને $6x - 8y - 7 = 0$ એક જ વર્તુળના સ્પર્શકો હોય,તો તે વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{3\pi}{4}$
B
$\frac{16\pi}{25}$
C
$\frac{9\pi}{4}$
D
$\frac{9\pi}{16}$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $L_1: 3x - 4y + 4 = 0$ અને $L_2: 6x - 8y - 7 = 0$ છે.
$L_2$ ને $3x - 4y - 3.5 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
રેખાઓ સમાંતર હોવાથી,તેમની વચ્ચેનું અંતર એ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
બે સમાંતર રેખાઓ $ax + by + c_1 = 0$ અને $ax + by + c_2 = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|c_1 - c_2|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ છે.
અહીં,$a = 3, b = -4, c_1 = 4, c_2 = -3.5$.
$d = \frac{|4 - (-3.5)|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}} = \frac{7.5}{5} = 1.5$.
વ્યાસ $D = 1.5 = \frac{3}{2}$ હોવાથી,ત્રિજ્યા $r = \frac{3}{4}$ થાય.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2 = \pi \left(\frac{3}{4}\right)^2 = \frac{9\pi}{16}$ ચોરસ એકમ.
424
EasyMCQ
ધારો કે $P(1,8)$ બિંદુમાંથી વર્તુળ $x^2+y^2-6x-4y-11=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વર્તુળને $A$ અને $B$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. તો $P, A$ અને $B$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$(2,5)$
B
$(-2,-5)$
C
$(-2,5)$
D
$(2,-5)$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x-4y-11=0$ છે.
તેને $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,કેન્દ્ર $C = (-g, -f) = (3, 2)$ મળે છે.
$PA$ અને $PB$ એ $P(1, 8)$ બિંદુમાંથી દોરેલા સ્પર્શકો હોવાથી,$\angle PAC$ અને $\angle PBC$ એ $90^{\circ}$ છે.
આમ,બિંદુઓ $P, A, C$ અને $B$ એ $PC$ વ્યાસ ધરાવતા વર્તુળ પર આવેલા છે.
$P, A$ અને $B$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર એ વ્યાસ $PC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુ $= \left(\frac{1+3}{2}, \frac{8+2}{2}\right) = \left(\frac{4}{2}, \frac{10}{2}\right) = (2, 5)$.
425
MediumMCQ
ત્રણ સમરેખ બિંદુઓ $A(3,1)$,$B(7,-1)$ અને $C(5,0)$ આપેલ છે. $B$ અને $C$ માંથી પસાર થતા કોઈપણ વર્તુળ પર $A$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ ....... એકમ છે.
A
$2 \sqrt{10}$
B
$3 \sqrt{10}$
C
$\sqrt{10}$
D
$\sqrt{20}$

Solution

(C) વર્તુળની બહારના બિંદુ $A$ માટે,જો $A$ માંથી પસાર થતી છેદિકા વર્તુળને $C$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે,તો $A$ માંથી વર્તુળ પર દોરેલા સ્પર્શક $AT$ ની લંબાઈ 'પાવર ઓફ અ પોઈન્ટ' પ્રમેય દ્વારા મળે છે: $AT^2 = AC \cdot AB$.
પ્રથમ,અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $AC$ અને $AB$ ના અંતર શોધો:
$AC = \sqrt{(5-3)^2 + (0-1)^2} = \sqrt{2^2 + (-1)^2} = \sqrt{4+1} = \sqrt{5}$
$AB = \sqrt{(7-3)^2 + (-1-1)^2} = \sqrt{4^2 + (-2)^2} = \sqrt{16+4} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$
હવે,આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકો:
$AT^2 = AC \cdot AB = \sqrt{5} \cdot 2\sqrt{5} = 2 \cdot 5 = 10$
$AT = \sqrt{10}$ એકમ.
Solution diagram
426
MediumMCQ
ધારો કે એક વર્તુળ $(2,2)$ અને $(9,9)$ માંથી પસાર થાય છે અને $X$-અક્ષને $P$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. જો $O$ ઉગમબિંદુ હોય,તો $OP$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$9$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળ બિંદુઓ $A(2,2)$ અને $B(9,9)$ માંથી પસાર થાય છે અને $X$-અક્ષને $P$ બિંદુએ સ્પર્શે છે.
પાવર ઓફ અ પોઈન્ટ પ્રમેય મુજબ,$OP$ એ ઉગમબિંદુ $O$ માંથી વર્તુળનો સ્પર્શક છે અને $OAB$ એ છેદિકા રેખા છે,તેથી:
$OP^2 = OA \cdot OB$
ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ થી $OA$ અને $OB$ ના અંતરની ગણતરી કરતા:
$OA = \sqrt{2^2 + 2^2} = \sqrt{4 + 4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$
$OB = \sqrt{9^2 + 9^2} = \sqrt{81 + 81} = \sqrt{162} = 9\sqrt{2}$
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$OP^2 = (2\sqrt{2}) \cdot (9\sqrt{2}) = 18 \cdot 2 = 36$
$OP = \sqrt{36} = 6$
આમ,$OP = 6$.
Solution diagram
427
EasyMCQ
જો બિંદુ $(-2, 3)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 + 8x - 6y + k = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ $4$ એકમ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$34$
B
$36$
C
$38$
D
$37$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $S: x^2 + y^2 + 8x - 6y + k = 0$ છે.
બહારના બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $S = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S_1}$ છે,જ્યાં $S_1 = x_1^2 + y_1^2 + 8x_1 - 6y_1 + k$.
આપેલ બિંદુ $(-2, 3)$ અને સ્પર્શકની લંબાઈ $4$ એકમ છે:
$4 = \sqrt{(-2)^2 + (3)^2 + 8(-2) - 6(3) + k}$
$4 = \sqrt{4 + 9 - 16 - 18 + k}$
$4 = \sqrt{k - 21}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$16 = k - 21$
$k = 16 + 21 = 37$.
428
EasyMCQ
બિંદુ $(1,2)$ માંથી વર્તુળો $x^2+y^2+x+y-4=0$ અને $3x^2+3y^2-x-y-k=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈનો ગુણોત્તર $4:3$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{9}{4}$
B
$\frac{13}{4}$
C
$\frac{17}{4}$
D
$\frac{21}{4}$

Solution

(D) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $S: x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S_1} = \sqrt{x_1^2+y_1^2+2gx_1+2fy_1+c}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ વર્તુળ $C_1: x^2+y^2+x+y-4=0$ માટે,$(1,2)$ માંથી સ્પર્શકની લંબાઈ $L_1$ છે:
$L_1 = \sqrt{1^2+2^2+1+2-4} = \sqrt{1+4+1+2-4} = \sqrt{4} = 2$.
બીજા વર્તુળ $C_2: 3x^2+3y^2-x-y-k=0$ માટે,તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં ફેરવતા $x^2+y^2-\frac{1}{3}x-\frac{1}{3}y-\frac{k}{3}=0$ મળે.
$(1,2)$ માંથી સ્પર્શકની લંબાઈ $L_2$ છે:
$L_2 = \sqrt{1^2+2^2-\frac{1}{3}(1)-\frac{1}{3}(2)-\frac{k}{3}} = \sqrt{1+4-\frac{1}{3}-\frac{2}{3}-\frac{k}{3}} = \sqrt{5-1-\frac{k}{3}} = \sqrt{4-\frac{k}{3}}$.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{L_1}{L_2} = \frac{4}{3}$ મુજબ:
$\frac{2}{\sqrt{4-\frac{k}{3}}} = \frac{4}{3} \Rightarrow \frac{1}{\sqrt{4-\frac{k}{3}}} = \frac{2}{3}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{1}{4-\frac{k}{3}} = \frac{4}{9} \Rightarrow 4-\frac{k}{3} = \frac{9}{4}$.
$\frac{k}{3} = 4 - \frac{9}{4} = \frac{16-9}{4} = \frac{7}{4}$.
$k = 3 \times \frac{7}{4} = \frac{21}{4}$.
429
MediumMCQ
જો $(f, g)$ બિંદુથી વર્તુળ $x^2+y^2=6$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ,તે જ બિંદુથી વર્તુળ $x^2+y^2+3x+3y=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ કરતા બમણી હોય,તો $f^2+g^2+4f+4g+2$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$0$
D
$-2$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P = (f, g)$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ માટે $(x_1, y_1)$ બિંદુથી સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{x_1^2+y_1^2+2gx_1+2fy_1+c}$ છે.
વર્તુળ $S: x^2+y^2-6=0$ માટે,સ્પર્શકની લંબાઈ $L_1 = \sqrt{f^2+g^2-6}$ છે.
વર્તુળ $S': x^2+y^2+3x+3y=0$ માટે,સ્પર્શકની લંબાઈ $L_2 = \sqrt{f^2+g^2+3f+3g}$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$L_1 = 2L_2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$L_1^2 = 4L_2^2$.
$f^2+g^2-6 = 4(f^2+g^2+3f+3g)$.
$f^2+g^2-6 = 4f^2+4g^2+12f+12g$.
$3f^2+3g^2+12f+12g+6 = 0$.
$3$ વડે ભાગતા,$f^2+g^2+4f+4g+2 = 0$.
આમ,$f^2+g^2+4f+4g+2$ ની કિંમત $0$ છે.
430
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2-12x-16y=0$ પર જે બિંદુઓએ રેખા $5y=5x+k$ વર્તુળને છેદે છે,ત્યાં દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$5+\sqrt{2}$
B
$5(2 \pm 5 \sqrt{2})$
C
$2 \pm 5 \sqrt{2}$
D
$5 \pm 5 \sqrt{2}$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-12x-16y=0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $C(6, 8)$ અને ત્રિજ્યા $r = 10$ છે.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોવાથી,કેન્દ્રથી જીવા પરના લંબનું અંતર $d = r \cos(30^{\circ})$ થશે નહીં,પરંતુ $d = r \cos(60^{\circ}/2) = r \cos(30^{\circ})$ એ ખોટું છે. સાચું અંતર $d = r \cos(30^{\circ})$ નથી,પરંતુ $d = r \sin(30^{\circ}) = 10 \times \frac{1}{2} = 5$ છે.
રેખા $5x-5y+k=0$ નું કેન્દ્ર $(6, 8)$ થી અંતર $d = \frac{|5(6)-5(8)+k|}{\sqrt{5^2+(-5)^2}} = \frac{|k-10|}{5\sqrt{2}}$ છે.
તેથી,$\frac{|k-10|}{5\sqrt{2}} = 5 \Rightarrow |k-10| = 25\sqrt{2}$.
આમ,$k = 10 \pm 25\sqrt{2} = 5(2 \pm 5\sqrt{2})$.
Solution diagram
431
MediumMCQ
જો $P(\frac{\pi}{3})$ અને $Q(\frac{2\pi}{3})$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ પરના બે બિંદુઓ પેરામેટ્રિક સ્વરૂપમાં દર્શાવતા હોય,તો જીવા $PQ$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$4\sqrt{3}$
B
$5$
C
$5\sqrt{2}$
D
$13$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(x-2)^2+(y+3)^2 = 25 = 5^2$ મળે.
તેથી કેન્દ્ર $(2, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 5$ છે.
પેરામેટ્રિક યામ $x = 2 + 5\cos\theta$ અને $y = -3 + 5\sin\theta$ છે.
બિંદુ $P$ માટે $\theta = \frac{\pi}{3}$,$P = (\frac{9}{2}, -3 + \frac{5\sqrt{3}}{2})$.
બિંદુ $Q$ માટે $\theta = \frac{2\pi}{3}$,$Q = (-\frac{1}{2}, -3 + \frac{5\sqrt{3}}{2})$.
અંતર $PQ = \sqrt{(\frac{9}{2} - (-\frac{1}{2}))^2 + 0^2} = 5$.
432
MediumMCQ
$r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના વ્યાસ $PR$ ના અંત્યબિંદુઓ પર $PQ$ અને $RS$ સ્પર્શકો છે,જેથી $PS$ અને $RQ$ વર્તુળના પરિઘ પરના બિંદુ $X$ પર છેદે છે,તો $2r$ બરાબર શું થાય?
A
$\sqrt{PQ \cdot RS}$
B
$\frac{PQ+RS}{2}$
C
$\frac{2PQ \cdot RS}{PQ+RS}$
D
$\sqrt{\frac{(PQ)^2+(RS)^2}{2}}$

Solution

(A) ધારો કે વ્યાસ $PR = 2r$ છે. $PQ$ અને $RS$ એ $P$ અને $R$ પરના સ્પર્શકો હોવાથી,$PQ \perp PR$ અને $RS \perp PR$ થાય.
ધારો કે $\angle PRQ = \theta$. $\triangle PQR$ માં,$\tan \theta = \frac{PQ}{PR}$,તેથી $PR = PQ \cot \theta$.
$X$ એ વર્તુળ પર છે અને $PR$ વ્યાસ હોવાથી,$\angle PXR = 90^{\circ}$ થાય.
$\triangle PXR$ માં,$\angle XPR = 90^{\circ} - \theta$ અને $\angle XRP = \theta$.
$\triangle PXS$ માં,$\angle XPS = 90^{\circ} - \theta$ અને $\angle XSP = \theta$. આમ,$\tan \theta = \frac{RS}{PR}$,તેથી $PR = RS \tan \theta$.
$PR$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$PQ \cot \theta = RS \tan \theta$
$\tan^2 \theta = \frac{PQ}{RS} \Rightarrow \tan \theta = \sqrt{\frac{PQ}{RS}}$.
આ કિંમતને $PR = RS \tan \theta$ માં મૂકતા:
$PR = RS \cdot \sqrt{\frac{PQ}{RS}} = \sqrt{PQ \cdot RS}$.
$PR = 2r$ હોવાથી,$2r = \sqrt{PQ \cdot RS}$ મળે.
Solution diagram
433
DifficultMCQ
બિંદુ $(4,5)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2-4x-2y-11=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો અને આ સ્પર્શકોના સ્પર્શબિંદુઓને જોડતી ત્રિજ્યાઓની જોડી દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x-2y-11=0$ છે.
પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં: $(x-2)^2+(y-1)^2 = 16$.
તેથી,કેન્દ્ર $C(2,1)$ અને ત્રિજ્યા $r = 4$ છે.
બિંદુ $P(4,5)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ $AP = \sqrt{4^2+5^2-4(4)-2(5)-11} = \sqrt{4} = 2$ છે.
ચતુષ્કોણ $PACB$ એ બે એકરૂપ કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PAC$ અને $\triangle PBC$ નો બનેલો છે.
$\triangle PAC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times AC \times AP = \frac{1}{2} \times 4 \times 2 = 4$.
ચતુષ્કોણ $PACB$ નું કુલ ક્ષેત્રફળ $= 2 \times 4 = 8 \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
434
EasyMCQ
$3x - 4y + 5 = 0$ અને $6x - 8y - 9 = 0$ રેખાઓને સ્પર્શતા કોઈપણ વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$1$
B
$\frac{23}{15}$
C
$\frac{20}{19}$
D
$\frac{19}{20}$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $L_1: 3x - 4y + 5 = 0$ અને $L_2: 6x - 8y - 9 = 0$ છે.
$L_2$ ને $3x - 4y - \frac{9}{2} = 0$ તરીકે લખી શકાય.
રેખાઓ સમાંતર હોવાથી,તેમની વચ્ચેનું અંતર એ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
બે સમાંતર રેખાઓ $ax + by + c_1 = 0$ અને $ax + by + c_2 = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|c_1 - c_2|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ છે.
અહીં,$d = \frac{|5 - (-9/2)|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}} = \frac{9.5}{5} = \frac{19}{10}$.
વ્યાસ $2r = d$ હોવાથી,$2r = \frac{19}{10}$,એટલે કે $r = \frac{19}{20}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
435
MediumMCQ
બિંદુ $(2,8)$ માંથી પસાર થતું,રેખાઓ $4x-3y-24=0$ અને $4x+3y-42=0$ ને સ્પર્શતું અને જેના કેન્દ્રનો $x$-યામ $8$ કરતા ઓછો અથવા તેના જેટલો હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+2x-8y-8=0$
B
$x^2+y^2-4x-6y-12=0$
C
$x^2+y^2+4x-10y+4=0$
D
$x^2+y^2-6x-4y-24=0$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે. વર્તુળ રેખાઓ $4x-3y-24=0$ અને $4x+3y-42=0$ ને સ્પર્શતું હોવાથી,$(h, k)$ થી આ રેખાઓનું લંબ અંતર $r$ થાય.
$r = \left|\frac{4h-3k-24}{5}\right| = \left|\frac{4h+3k-42}{5}\right|$
વળી,વર્તુળ $(2, 8)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $r^2 = (h-2)^2 + (k-8)^2$.
અંતરની સમાનતા પરથી,$4h-3k-24 = \pm(4h+3k-42)$.
કિસ્સો $1$: $4h-3k-24 = 4h+3k-42$ $\Rightarrow 6k = 18$ $\Rightarrow k = 3$.
ત્રિજ્યાના સમીકરણમાં $k=3$ મૂકતા:
$r^2 = \left(\frac{4h-3(3)-24}{5}\right)^2 = \left(\frac{4h-33}{5}\right)^2$
$(h-2)^2 + (3-8)^2 = (h-2)^2 + 25$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{(4h-33)^2}{25} = (h-2)^2 + 25$
$(4h-33)^2 = 25(h^2-4h+4+25) = 25(h^2-4h+29)$
$16h^2 - 264h + 1089 = 25h^2 - 100h + 725$
$9h^2 + 164h - 364 = 0$
$(h-2)(9h+182) = 0$
$h \le 8$ હોવાથી,આપણે $h=2$ લઈએ છીએ. આમ,કેન્દ્ર $(2, 3)$ છે અને $r^2 = (2-2)^2 + (3-8)^2 = 25$.
સમીકરણ $(x-2)^2 + (y-3)^2 = 25 \Rightarrow x^2+y^2-4x-6y-12=0$ છે.
Solution diagram
436
MediumMCQ
જો $Q$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y=0$ ના સંદર્ભમાં $P(-1, 1)$ નું પ્રતિવર્તી બિંદુ હોય,તો $Q$ ને સમાવતી રેખા કઈ છે?
A
$x-3y-2=0$
B
$x-y+1=0$
C
$x+y-2=0$
D
$2x-3y+5=0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y=0$ છે. કેન્દ્ર $C(1, -1)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2}$ છે.
બિંદુ $P(-1, 1)$ અને કેન્દ્ર $C(1, -1)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $x+y=0$ છે.
પ્રતિવર્તી બિંદુ $Q$ હંમેશા કેન્દ્ર અને આપેલ બિંદુને જોડતી રેખા પર હોય છે.
તેથી,$Q$ બિંદુ $x+y=0$ રેખા પર આવેલું છે.
437
DifficultMCQ
ધારો કે $A(2,3)$,$B(3,-1)$ અને $C(-3,2)$ ત્રણ બિંદુઓ છે. જો $A$,$B$ અને $C$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર $O(h, k)$ હોય,તો $2k - 4h$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$2$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે $O(h, k)$ એ $A(2,3)$,$B(3,-1)$ અને $C(-3,2)$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર છે.
કેન્દ્ર હોવાથી,$OA = OB = OC$ (વર્તુળની ત્રિજ્યાઓ).
$OA^2 = OC^2 \Rightarrow (h-2)^2 + (k-3)^2 = (h+3)^2 + (k-2)^2$
$h^2 - 4h + 4 + k^2 - 6k + 9 = h^2 + 6h + 9 + k^2 - 4k + 4$
$-4h - 6k = 6h - 4k$
$10h + 2k = 0 \Rightarrow k = -5h \quad ... (i)$
$OA^2 = OB^2 \Rightarrow (h-2)^2 + (k-3)^2 = (h-3)^2 + (k+1)^2$
$h^2 - 4h + 4 + k^2 - 6k + 9 = h^2 - 6h + 9 + k^2 + 2k + 1$
$-4h - 6k + 13 = -6h + 2k + 10$
$2h - 8k = -3 \quad ... (ii)$
$(i)$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$2h - 8(-5h) = -3$
$2h + 40h = -3$ $\Rightarrow 42h = -3$ $\Rightarrow h = -\frac{1}{14}$
$k = -5h = -5(-\frac{1}{14}) = \frac{5}{14}$
હવે,$2k - 4h$ ની ગણતરી કરતા:
$2(\frac{5}{14}) - 4(-\frac{1}{14}) = \frac{10}{14} + \frac{4}{14} = \frac{14}{14} = 1$
Solution diagram
438
MediumMCQ
જો રેખા $y=1$ પરનું બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ એવું હોય કે જેથી $P$ માંથી $x^2+y^2-\alpha x-y=0$ પર દોરેલી બે ભિન્ન જીવાઓ $x$-અક્ષ દ્વારા દુભાગતી હોય,તો
A
$\alpha^2 < 8$
B
$\alpha=2 \sqrt{2}$
C
$\alpha^2 > 8$
D
$\alpha=-2 \sqrt{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે બિંદુ $P(\alpha, 1)$ એ રેખા $y=1$ પર છે. ધારો કે જીવા $PQ$ છે અને તેનું મધ્યબિંદુ $x$-અક્ષ પર $M(h, 0)$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-\alpha x-y=0$ માટે મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ છે.
અહીં,$T = xh + yk - \frac{\alpha}{2}(x+h) - \frac{1}{2}(y+k)$ અને $S_1 = h^2+k^2-\alpha h-k$.
મધ્યબિંદુ $(h, 0)$ હોવાથી,$T = xh - \frac{\alpha}{2}(x+h) - \frac{1}{2}y$ અને $S_1 = h^2-\alpha h$.
તેથી,$xh - \frac{\alpha}{2}x - \frac{\alpha}{2}h - \frac{1}{2}y = h^2-\alpha h$.
આ જીવા $P(\alpha, 1)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$x=\alpha$ અને $y=1$ મૂકતા:
$\alpha h - \frac{\alpha^2}{2} - \frac{\alpha h}{2} - \frac{1}{2} = h^2 - \alpha h$.
$2$ વડે ગુણતા: $2\alpha h - \alpha^2 - \alpha h - 1 = 2h^2 - 2\alpha h$.
પદોને ગોઠવતા: $2h^2 - 3\alpha h + \alpha^2 + 1 = 0$.
બે ભિન્ન જીવાઓ માટે,$h$ માંના દ્વિઘાત સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલો હોવા જોઈએ.
તેથી,વિવેચક $D > 0$:
$(-3\alpha)^2 - 4(2)(\alpha^2+1) > 0$.
$9\alpha^2 - 8\alpha^2 - 8 > 0$.
$\alpha^2 - 8 > 0 \Rightarrow \alpha^2 > 8$.
Solution diagram
439
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ ની જીવા $x+y=1$ ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો $a=$
A
$4$
B
$\sqrt{2}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=a^2$ છે અને જીવાનું સમીકરણ $x+y=1$ છે.
ઉગમબિંદુને વર્તુળ અને જીવાના છેદબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ મેળવવા માટે,જીવાના સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને વર્તુળના સમીકરણને સમઘાત બનાવતા:
$x^2+y^2=a^2(1)^2$
$x^2+y^2=a^2(x+y)^2$
$x^2+y^2=a^2(x^2+y^2+2xy)$
$(1-a^2)x^2 - 2a^2xy + (1-a^2)y^2 = 0$.
જીવા ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થવો જોઈએ:
$(1-a^2) + (1-a^2) = 0$
$2(1-a^2) = 0$
$1-a^2 = 0$
$a^2 = 1$
$a$ એ ત્રિજ્યા દર્શાવે છે,તેથી $a=1$.
440
EasyMCQ
જો $(a, b)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 6x - 4y + 4 = 0$ ની જીવા $2x - y + 3 = 0$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $2a + 3b =$
A
-$1$
B
$0$
C
$1$
D
$3$

Solution

(C) જીવાનું સમીકરણ $y = 2x + 3$ છે.
વર્તુળના સમીકરણ $x^2 + y^2 + 6x - 4y + 4 = 0$ માં આ કિંમત મૂકતા:
$x^2 + (2x + 3)^2 + 6x - 4(2x + 3) + 4 = 0$
$5x^2 + 10x + 1 = 0$.
મધ્યબિંદુનો $x$-યામ $a$ એ બીજનો સરેરાશ છે: $a = \frac{x_1 + x_2}{2} = \frac{-10/5}{2} = -1$.
કારણ કે $(a, b)$ એ જીવા $y = 2x + 3$ પર આવેલું છે,તેથી $b = 2a + 3 = 2(-1) + 3 = 1$.
આમ,$2a + 3b = 2(-1) + 3(1) = -2 + 3 = 1$.
441
EasyMCQ
જો $(1,3)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-4x-8y+16=0$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ હોય,તો તે જીવા દ્વારા યામ અક્ષો સાથે બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$16$
B
$8$
C
$4$
D
$8\sqrt{2}$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x-8y+16=0$ છે.
આપેલ જીવાનું મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1) = (1,3)$ છે.
મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $x(1) + y(3) - 2(x+1) - 4(y+3) + 16 = 1^2 + 3^2 - 4(1) - 8(3) + 16$.
$x + 3y - 2x - 2 - 4y - 12 + 16 = 1 + 9 - 4 - 24 + 16$.
$-x - y + 2 = -2$.
$-x - y = -4$,એટલે કે $x + y = 4$.
આ જીવા યામ અક્ષોને $A(0,4)$ અને $B(4,0)$ બિંદુએ છેદે છે.
જીવા અને યામ અક્ષો દ્વારા બનતો ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે,જેમાં પાયો $OB = 4$ અને વેધ $OA = 4$ છે.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 4 \times 4 = 8$.
442
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2-6x-8y+9=0$ ની જીવા $2x+3y+k=0$ ની લંબાઈ $2\sqrt{3}$ હોય,તો $k$ ની એક કિંમત શોધો.
A
$31$
B
$5$
C
$-5$
D
$-13$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x-8y+9=0$ છે.
તેનું કેન્દ્ર $C=(3,4)$ અને ત્રિજ્યા $R=\sqrt{3^2+4^2-9}=\sqrt{9+16-9}=\sqrt{16}=4$ છે.
ધારો કે $AB$ એ $2\sqrt{3}$ લંબાઈની જીવા છે. કેન્દ્ર $C(3,4)$ થી જીવા $2x+3y+k=0$ પરના લંબ અંતર $CM$ નું સૂત્ર $CM = \frac{|2(3)+3(4)+k|}{\sqrt{2^2+3^2}} = \frac{|6+12+k|}{\sqrt{4+9}} = \frac{|18+k|}{\sqrt{13}}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ACM$ માં,$AC^2 = CM^2 + AM^2$,જ્યાં $AM = \frac{AB}{2} = \frac{2\sqrt{3}}{2} = \sqrt{3}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$4^2 = \left(\frac{|18+k|}{\sqrt{13}}\right)^2 + (\sqrt{3})^2$.
$16 = \frac{(18+k)^2}{13} + 3$.
$13 = \frac{(18+k)^2}{13} \Rightarrow (18+k)^2 = 169$.
વર્ગમૂળ લેતા,$18+k = \pm 13$.
કિસ્સો $1$: $18+k = 13 \Rightarrow k = -5$.
કિસ્સો $2$: $18+k = -13 \Rightarrow k = -31$.
આમ,$k$ ની એક કિંમત $-5$ છે.
Solution diagram
443
MediumMCQ
જો એક વર્તુળ $S$ જે બિંદુઓ $A(1, 2)$ અને $B(2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેનું કેન્દ્ર $C$ ત્રીજા ચરણમાં રેખા $AB$ થી $\frac{7}{\sqrt{2}}$ એકમ અંતરે આવેલું હોય,તો બિંદુ $P(1, -2)$:
A
વર્તુળ $S$ ની અંદર આવેલું છે
B
વર્તુળ $S$ ની બહાર આવેલું છે
C
વર્તુળ $S$ પર આવેલું છે
D
રેખા $AB$ પર આવેલું છે

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(h, k)$ છે. $C$ ત્રીજા ચરણમાં હોવાથી,$h < 0$ અને $k < 0$ છે.
રેખા $AB$ બિંદુઓ $(1, 2)$ અને $(2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $AB$ નું સમીકરણ $x + y - 3 = 0$ છે.
$C(h, k)$ નું $AB$ થી અંતર $\frac{|h + k - 3|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{7}{\sqrt{2}}$ છે.
$C$ ત્રીજા ચરણમાં હોવાથી,$h + k - 3 < 0$ છે,તેથી $-(h + k - 3) = 7 \Rightarrow h + k = -4$.
$C$ એ $A(1, 2)$ અને $B(2, 1)$ થી સમાન અંતરે હોવાથી,$CA^2 = CB^2 \Rightarrow (h-1)^2 + (k-2)^2 = (h-2)^2 + (k-1)^2$.
આનાથી $h = k$ મળે છે.
$h = k$ ને $h + k = -4$ માં મૂકતા,$2h = -4 \Rightarrow h = -2, k = -2$ મળે છે. તેથી $C = (-2, -2)$.
ત્રિજ્યા $R = CA = \sqrt{(-2-1)^2 + (-2-2)^2} = 5$ છે.
$P(1, -2)$ નું $C(-2, -2)$ થી અંતર $\sqrt{(1 - (-2))^2 + (-2 - (-2))^2} = 3$ છે.
$3 < 5$ હોવાથી,બિંદુ $P(1, -2)$ વર્તુળ $S$ ની અંદર આવેલું છે.
Solution diagram
444
EasyMCQ
સ્પર્શક $L_1 \equiv 3x - 4y - 8 = 0$ અને જીવા $L_2 \equiv x + y - 1 = 0$ એ વર્તુળ $S$ ના કેન્દ્રથી અનુક્રમે $2$ અને $\sqrt{2}$ એકમ અંતરે છે. $(h, k)$ એ $S$ નું કેન્દ્ર છે જેથી $h^2 + k^2 = 13$ થાય. જો જીવા $L_2 = 0$ નું મધ્યબિંદુ $(\alpha, \beta)$ હોય અને વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ હોય,તો $\alpha + \beta + r =$
A
$4$
B
$-1$
C
$7$
D
$3$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $O(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે. $L_1$ સ્પર્શક હોવાથી,$(h, k)$ થી $3x - 4y - 8 = 0$ નું લંબ અંતર $r$ છે.
$\frac{|3h - 4k - 8|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}} = r \Rightarrow |3h - 4k - 8| = 5r$. $L_1$ સ્પર્શક હોવાથી,$r = 2$,તેથી $|3h - 4k - 8| = 10$.
વળી,$(h, k)$ થી $L_2 \equiv x + y - 1 = 0$ નું અંતર $\sqrt{2}$ છે.
$\frac{|h + k - 1|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \sqrt{2} \Rightarrow |h + k - 1| = 2$.
આપેલ છે કે $h^2 + k^2 = 13$. આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $(h, k) = (3, 2)$ અથવા $(-2, 3)$ મળે છે.
$(h, k) = (3, 2)$ માટે,જીવા $L_2$ નું મધ્યબિંદુ $(\alpha, \beta)$ એ કેન્દ્ર $(3, 2)$ નો $x + y - 1 = 0$ પરનો પ્રક્ષેપ છે.
$\frac{\alpha - 3}{1} = \frac{\beta - 2}{1} = -\frac{3 + 2 - 1}{1^2 + 1^2} = -\frac{4}{2} = -2$.
$\alpha = 3 - 2 = 1, \beta = 2 - 2 = 0$. તેથી,$\alpha + \beta = 1$.
$r = 2$ આપેલ હોવાથી,$\alpha + \beta + r = 1 + 2 = 3$.
Solution diagram
445
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-9=0$ માટે,$(1,2)$ મધ્યબિંદુ હોય તેવી જીવાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x+2y+5=0$
B
$x-3y-5=0$
C
$x-3y+5=0$
D
$x+2y-5=0$

Solution

(D) વર્તુળ $S=0$ માટે $(x_1, y_1)$ મધ્યબિંદુ ધરાવતી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$S = x^2+y^2-9=0$ અને $(x_1, y_1) = (1, 2)$ છે.
$T = x(1) + y(2) - 9 = x+2y-9$.
$S_1 = (1)^2 + (2)^2 - 9 = 1+4-9 = -4$.
$T=S_1$ ને સરખાવતા,આપણને $x+2y-9 = -4$ મળે છે.
તેથી,$x+2y-5=0$.
446
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y-3=0$ અને $x^2+y^2+8x-4y+11=0$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-4x-6y-3=0$ અને $S_2: x^2+y^2+8x-4y+11=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા:
$S_1$ માટે: $g_1 = -2, f_1 = -3, c_1 = -3$.
$S_2$ માટે: $g_2 = 4, f_2 = -2, c_2 = 11$.
બે વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર: $\cos \theta = \frac{|2g_1g_2 + 2f_1f_2 - c_1 - c_2|}{2\sqrt{g_1^2+f_1^2-c_1}\sqrt{g_2^2+f_2^2-c_2}}$.
કિંમતો મૂકતા:
અંશ: $|-16 + 12 + 3 - 11| = 12$.
છેદ: $2\sqrt{16}\sqrt{9} = 24$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{12}{24} = \frac{1}{2}$.
આમ,$\theta = \frac{\pi}{3}$.

10-1.Circle and System of Circles — Geometrical problems regarding circle and its properties · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.