Gujarati

Trigonometry Questions in Gujarati

Competitive Exam Quantitative Aptitude · Trigonometry · Trigonometry

648+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 648 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
જો $b \sin \alpha = a \sin (\alpha + 2\beta)$ હોય,તો $\frac{a + b}{a - b} = $
A
$\frac{\tan \beta}{\tan (\alpha + \beta)}$
B
$\frac{\cot \beta}{\cot (\alpha - \beta)}$
C
$\frac{-\cot \beta}{\cot (\alpha + \beta)}$
D
$\frac{\cot \beta}{\cot (\alpha + \beta)}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $b \sin \alpha = a \sin (\alpha + 2\beta)$.
$\frac{a}{b} = \frac{\sin \alpha}{\sin (\alpha + 2\beta)}$.
યોગ-વિયોગની રીત (componendo and dividendo) વાપરતા:
$\frac{a + b}{a - b} = \frac{\sin \alpha + \sin (\alpha + 2\beta)}{\sin \alpha - \sin (\alpha + 2\beta)}$.
સરવાળા-ગુણાકારના સૂત્રો $\sin C + \sin D = 2 \sin \frac{C+D}{2} \cos \frac{C-D}{2}$ અને $\sin C - \sin D = 2 \cos \frac{C+D}{2} \sin \frac{C-D}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
અંશ: $\sin \alpha + \sin (\alpha + 2\beta) = 2 \sin(\alpha + \beta) \cos(-\beta) = 2 \sin(\alpha + \beta) \cos \beta$.
છેદ: $\sin \alpha - \sin (\alpha + 2\beta) = 2 \cos(\alpha + \beta) \sin(-\beta) = -2 \cos(\alpha + \beta) \sin \beta$.
તેથી,$\frac{a + b}{a - b} = \frac{2 \sin(\alpha + \beta) \cos \beta}{-2 \cos(\alpha + \beta) \sin \beta} = -\tan(\alpha + \beta) \cot \beta$.
આને $-\frac{\cot \beta}{\cot(\alpha + \beta)}$ તરીકે લખી શકાય છે.
152
EasyMCQ
$\frac{{\sin (B + A) + \cos (B - A)}}{{\sin (B - A) + \cos (B + A)}} = $
A
$\frac{{\cos B + \sin B}}{{\cos B - \sin B}}$
B
$\frac{{\cos A + \sin A}}{{\cos A - \sin A}}$
C
$\frac{{\cos A - \sin A}}{{\cos A + \sin A}}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $\frac{{\sin (B + A) + \cos (B - A)}}{{\sin (B - A) + \cos (B + A)}}$
નિત્યસમ $\cos \theta = \sin(90^\circ - \theta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{{\sin (B + A) + \sin(90^\circ - (B - A))}}{{\sin (B - A) + \sin(90^\circ - (B + A))}}$
$= \frac{{\sin (B + A) + \sin(90^\circ - B + A)}}{{\sin (B - A) + \sin(90^\circ - B - A)}}$
સરવાળામાંથી ગુણાકારના સૂત્ર $\sin C + \sin D = 2 \sin(\frac{C+D}{2}) \cos(\frac{C-D}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
અંશ: $2 \sin(\frac{B+A+90^\circ-B+A}{2}) \cos(\frac{B+A-90^\circ+B-A}{2}) = 2 \sin(45^\circ+A) \cos(B-45^\circ)$
છેદ: $2 \sin(\frac{B-A+90^\circ-B-A}{2}) \cos(\frac{B-A-90^\circ+B+A}{2}) = 2 \sin(45^\circ-A) \cos(B-45^\circ)$
$\cos(B-45^\circ) = \cos(45^\circ-B)$ હોવાથી:
$= \frac{2 \sin(A+45^\circ) \cos(45^\circ-B)}{2 \sin(45^\circ-A) \cos(45^\circ-B)} = \frac{\sin(A+45^\circ)}{\sin(45^\circ-A)}$
$\sin(x+y) = \sin x \cos y + \cos x \sin y$ અને $\sin(x-y) = \sin x \cos y - \cos x \sin y$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\sin A \cos 45^\circ + \cos A \sin 45^\circ}{\sin 45^\circ \cos A - \cos 45^\circ \sin A}$
અંશ અને છેદને $\sin 45^\circ$ વડે ભાગતા:
$= \frac{\sin A + \cos A}{\cos A - \sin A} = \frac{\cos A + \sin A}{\cos A - \sin A}$.
153
EasyMCQ
જો $\frac{\sin(x + y)}{\sin(x - y)} = \frac{a + b}{a - b}$ હોય,તો $\frac{\tan x}{\tan y}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{b}{a}$
B
$\frac{a}{b}$
C
$ab$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે: $\frac{\sin(x + y)}{\sin(x - y)} = \frac{a + b}{a - b}$
યોગ-વિયોગ (Componendo and Dividendo) ના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,જે જણાવે છે કે જો $\frac{p}{q} = \frac{r}{s}$ હોય,તો $\frac{p + q}{p - q} = \frac{r + s}{r - s}$:
$\frac{\sin(x + y) + \sin(x - y)}{\sin(x + y) - \sin(x - y)} = \frac{(a + b) + (a - b)}{(a + b) - (a - b)}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin(A + B) + \sin(A - B) = 2\sin A \cos B$ અને $\sin(A + B) - \sin(A - B) = 2\cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{2\sin x \cos y}{2\cos x \sin y} = \frac{2a}{2b}$
$\frac{\sin x}{\cos x} \cdot \frac{\cos y}{\sin y} = \frac{a}{b}$
$\tan x \cdot \frac{1}{\tan y} = \frac{a}{b}$
$\frac{\tan x}{\tan y} = \frac{a}{b}$
154
MediumMCQ
જો $\sin A + \sin 2A = x$ અને $\cos A + \cos 2A = y$ હોય,તો $({x^2} + {y^2})({x^2} + {y^2} - 3) = $
A
$2y$
B
$y$
C
$3y$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે: $x = \sin A + \sin 2A$ અને $y = \cos A + \cos 2A$.
$x^2 + y^2$ ની ગણતરી કરતા:
$x^2 + y^2 = (\sin A + \sin 2A)^2 + (\cos A + \cos 2A)^2$
$= \sin^2 A + \sin^2 2A + 2 \sin A \sin 2A + \cos^2 A + \cos^2 2A + 2 \cos A \cos 2A$
$= (\sin^2 A + \cos^2 A) + (\sin^2 2A + \cos^2 2A) + 2(\cos 2A \cos A + \sin 2A \sin A)$
$= 1 + 1 + 2 \cos(2A - A)$
$= 2 + 2 \cos A = 2(1 + \cos A)$.
હવે,આ કિંમતને $({x^2} + {y^2})({x^2} + {y^2} - 3)$ પદમાં મૂકતા:
$= [2(1 + \cos A)][2(1 + \cos A) - 3]$
$= [2(1 + \cos A)][2 + 2 \cos A - 3]$
$= [2(1 + \cos A)][2 \cos A - 1]$
$= 2(2 \cos^2 A + \cos A - 1)$
$= 2(2 \cos^2 A - 1 + \cos A)$
$= 2(\cos 2A + \cos A) = 2y$.
155
MediumMCQ
પદાવલિ $\frac{\cos 6x + 6\cos 4x + 15\cos 2x + 10}{\cos 5x + 5\cos 3x + 10\cos x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\cos 2x$
B
$2\cos x$
C
$\cos^2 x$
D
$1 + \cos x$

Solution

(B) ધારો કે અંશ $N = \cos 6x + 6\cos 4x + 15\cos 2x + 10$ છે.
નિત્યસમ $(2\cos x)^n = 2\cos(nx) + 2n\cos((n-2)x) + \dots$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $(2\cos x)^6 = 2\cos 6x + 12\cos 4x + 30\cos 2x + 20$.
તેથી,$\cos 6x + 6\cos 4x + 15\cos 2x + 10 = \frac{(2\cos x)^6}{2} = 32\cos^6 x$.
તે જ રીતે,છેદ $D = \cos 5x + 5\cos 3x + 10\cos x$ માટે,$(2\cos x)^5 = 2\cos 5x + 10\cos 3x + 20\cos x$.
તેથી,$\cos 5x + 5\cos 3x + 10\cos x = \frac{(2\cos x)^5}{2} = 16\cos^5 x$.
આમ,પદાવલિની કિંમત $\frac{32\cos^6 x}{16\cos^5 x} = 2\cos x$ થાય છે.
156
EasyMCQ
$\cos \alpha \sin (\beta - \gamma ) + \cos \beta \sin (\gamma - \alpha ) + \cos \gamma \sin (\alpha - \beta ) = $
A
$0$
B
$1/2$
C
$1$
D
$4 \cos \alpha \cos \beta \cos \gamma $

Solution

(A) દરેક પદને નિત્યસમ $\sin(x - y) = \sin x \cos y - \cos x \sin y$ નો ઉપયોગ કરીને વિસ્તૃત કરો.
$\cos \alpha (\sin \beta \cos \gamma - \cos \beta \sin \gamma) + \cos \beta (\sin \gamma \cos \alpha - \cos \gamma \sin \alpha) + \cos \gamma (\sin \alpha \cos \beta - \cos \alpha \sin \beta) = 0$.
પદોનું વિતરણ કરતા:
$\cos \alpha \sin \beta \cos \gamma - \cos \alpha \cos \beta \sin \gamma + \cos \beta \sin \gamma \cos \alpha - \cos \beta \cos \gamma \sin \alpha + \cos \gamma \sin \alpha \cos \beta - \cos \gamma \cos \alpha \sin \beta = 0$.
બધા જ પદો એકબીજા સાથે ઉડી જાય છે:
$(\cos \alpha \sin \beta \cos \gamma - \cos \gamma \cos \alpha \sin \beta) + (-\cos \alpha \cos \beta \sin \gamma + \cos \beta \sin \gamma \cos \alpha) + (-\cos \beta \cos \gamma \sin \alpha + \cos \gamma \sin \alpha \cos \beta) = 0 + 0 + 0 = 0$.
157
EasyMCQ
$\sin (\beta + \gamma - \alpha ) + \sin (\gamma + \alpha - \beta ) + \sin (\alpha + \beta - \gamma ) - \sin (\alpha + \beta + \gamma ) = $
A
$2\sin \alpha \sin \beta \sin \gamma $
B
$4\sin \alpha \sin \beta \sin \gamma $
C
$\sin \alpha \sin \beta \sin \gamma $
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે પદાવલિ $E = \sin (\beta + \gamma - \alpha ) + \sin (\gamma + \alpha - \beta ) + \sin (\alpha + \beta - \gamma ) - \sin (\alpha + \beta + \gamma )$ છે.
સૂત્ર $\sin C + \sin D = 2 \sin \frac{C+D}{2} \cos \frac{C-D}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
પ્રથમ,પ્રથમ બે પદોને જોડો:
$\sin (\beta + \gamma - \alpha ) + \sin (\gamma + \alpha - \beta ) = 2 \sin \gamma \cos (\alpha - \beta) = 2 \sin \gamma \cos (\beta - \alpha)$.
ત્યારબાદ,છેલ્લા બે પદોને જોડો:
$\sin (\alpha + \beta - \gamma ) - \sin (\alpha + \beta + \gamma ) = 2 \cos (\alpha + \beta) \sin (-\gamma) = -2 \sin \gamma \cos (\alpha + \beta)$.
હવે,આ પરિણામોને જોડતા:
$E = 2 \sin \gamma [\cos (\beta - \alpha) - \cos (\alpha + \beta)]$.
નિત્યસમ $\cos (A-B) - \cos (A+B) = 2 \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = 2 \sin \gamma [2 \sin \alpha \sin \beta] = 4 \sin \alpha \sin \beta \sin \gamma$.
158
EasyMCQ
જો $m \tan (\theta - 30^\circ) = n \tan (\theta + 120^\circ)$ હોય,તો $\frac{m + n}{m - n} = $
A
$2 \cos 2\theta$
B
$\cos 2\theta$
C
$2 \sin 2\theta$
D
$\sin 2\theta$

Solution

(A) આપેલ છે: $m \tan (\theta - 30^\circ) = n \tan (\theta + 120^\circ)$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે: $\frac{m}{n} = \frac{\tan (\theta + 120^\circ)}{\tan (\theta - 30^\circ)}$.
યોગ-વિયોગ (Componendo and Dividendo) ના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{m + n}{m - n} = \frac{\tan (\theta + 120^\circ) + \tan (\theta - 30^\circ)}{\tan (\theta + 120^\circ) - \tan (\theta - 30^\circ)}$.
નિત્યસમ $\tan A + \tan B = \frac{\sin(A+B)}{\cos A \cos B}$ અને $\tan A - \tan B = \frac{\sin(A-B)}{\cos A \cos B}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે:
$\frac{m + n}{m - n} = \frac{\sin((\theta + 120^\circ) + (\theta - 30^\circ))}{\sin((\theta + 120^\circ) - (\theta - 30^\circ))}$.
$\frac{m + n}{m - n} = \frac{\sin(2\theta + 90^\circ)}{\sin(150^\circ)}$.
કારણ કે $\sin(2\theta + 90^\circ) = \cos 2\theta$ અને $\sin(150^\circ) = \sin(180^\circ - 30^\circ) = \sin 30^\circ = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\frac{m + n}{m - n} = \frac{\cos 2\theta}{1/2} = 2 \cos 2\theta$.
159
EasyMCQ
$2\cos x - \cos 3x - \cos 5x = $
A
$16\cos^3 x \sin^2 x$
B
$16\sin^3 x \cos^2 x$
C
$4\cos^3 x \sin^2 x$
D
$4\sin^3 x \cos^2 x$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $2\cos x - (\cos 5x + \cos 3x)$
સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્ર $\cos C + \cos D = 2\cos\left(\frac{C+D}{2}\right)\cos\left(\frac{C-D}{2}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 5x + \cos 3x = 2\cos\left(\frac{5x+3x}{2}\right)\cos\left(\frac{5x-3x}{2}\right) = 2\cos 4x \cos x$
આ કિંમતને મૂળ પદાવલિમાં મૂકતા:
$2\cos x - 2\cos 4x \cos x = 2\cos x(1 - \cos 4x)$
નિત્યસમ $1 - \cos 2\theta = 2\sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $2\theta = 4x$ (તેથી $\theta = 2x$):
$2\cos x(2\sin^2 2x) = 4\cos x \sin^2 2x$
બમણા ખૂણાના નિત્યસમ $\sin 2x = 2\sin x \cos x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$4\cos x (2\sin x \cos x)^2 = 4\cos x (4\sin^2 x \cos^2 x) = 16\sin^2 x \cos^3 x$.
160
EasyMCQ
$1 + \cos 2x + \cos 4x + \cos 6x = $
A
$2\cos x \cos 2x \cos 3x$
B
$4\sin x \cos 2x \cos 3x$
C
$4\cos x \cos 2x \cos 3x$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $1 + \cos 2x + \cos 4x + \cos 6x$
સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરવા માટે પદોને જૂથમાં ગોઠવો:
$= (1 + \cos 6x) + (\cos 2x + \cos 4x)$
$1 + \cos 2\theta = 2\cos^2 \theta$ અને $\cos A + \cos B = 2\cos(\frac{A+B}{2})\cos(\frac{A-B}{2})$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$= 2\cos^2 3x + 2\cos(\frac{4x+2x}{2})\cos(\frac{4x-2x}{2})$
$= 2\cos^2 3x + 2\cos 3x \cos x$
$2\cos 3x$ સામાન્ય લેતા:
$= 2\cos 3x (\cos 3x + \cos x)$
$(\cos 3x + \cos x)$ માટે ફરીથી સરવાળાથી ગુણાકારનું સૂત્ર વાપરતા:
$= 2\cos 3x [2\cos(\frac{3x+x}{2})\cos(\frac{3x-x}{2})]$
$= 2\cos 3x [2\cos 2x \cos x]$
$= 4\cos x \cos 2x \cos 3x$.
161
EasyMCQ
જો $\frac{\sin A - \sin C}{\cos C - \cos A} = \cot B$ હોય,તો $A, B, C$ એ શેમાં છે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{\sin A - \sin C}{\cos C - \cos A} = \cot B$
સરવાળા-ગુણાકારના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin A - \sin C = 2 \cos \frac{A + C}{2} \sin \frac{A - C}{2}$
$\cos C - \cos A = 2 \sin \frac{A + C}{2} \sin \frac{A - C}{2}$
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{2 \cos \frac{A + C}{2} \sin \frac{A - C}{2}}{2 \sin \frac{A + C}{2} \sin \frac{A - C}{2}} = \cot B$
$\cot \frac{A + C}{2} = \cot B$
આનો અર્થ એ છે કે $\frac{A + C}{2} = B$,અથવા $A + C = 2B$.
આ શરત દર્શાવે છે કે $A, B, C$ એ $A.P.$ (સમાંતર શ્રેણી) માં છે.
162
MediumMCQ
$\cos \frac{2\pi}{15} \cos \frac{4\pi}{15} \cos \frac{8\pi}{15} \cos \frac{16\pi}{15} = $
A
$1/2$
B
$1/4$
C
$1/8$
D
$1/16$

Solution

(D) આપણે સૂત્ર $\prod_{k=0}^{n-1} \cos(2^k \theta) = \frac{\sin(2^n \theta)}{2^n \sin \theta}$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અહીં,$\theta = \frac{2\pi}{15}$ અને $n = 4$ છે.
તેથી,$\cos \frac{2\pi}{15} \cos \frac{4\pi}{15} \cos \frac{8\pi}{15} \cos \frac{16\pi}{15} = \frac{\sin(2^4 \cdot \frac{2\pi}{15})}{2^4 \sin \frac{2\pi}{15}}$.
$= \frac{\sin(\frac{32\pi}{15})}{16 \sin \frac{2\pi}{15}}$.
કારણ કે $\frac{32\pi}{15} = 2\pi + \frac{2\pi}{15}$,તેથી $\sin(\frac{32\pi}{15}) = \sin(2\pi + \frac{2\pi}{15}) = \sin \frac{2\pi}{15}$ થાય.
આ કિંમત મૂકતા,આપણને $\frac{\sin \frac{2\pi}{15}}{16 \sin \frac{2\pi}{15}} = \frac{1}{16}$ મળે છે.
163
MediumMCQ
$\cos^2 \frac{\pi}{12} + \cos^2 \frac{\pi}{4} + \cos^2 \frac{5\pi}{12}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{3 + \sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{2}{3 + \sqrt{3}}$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $\cos^2 \frac{\pi}{12} + \cos^2 \frac{\pi}{4} + \cos^2 \frac{5\pi}{12}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \theta = \frac{1 + \cos(2\theta)}{2}$.
આ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{1 + \cos(\frac{\pi}{6})}{2} + \cos^2(\frac{\pi}{4}) + \frac{1 + \cos(\frac{5\pi}{6})}{2}$
$= \frac{1}{2} + \frac{1}{2}\cos(\frac{\pi}{6}) + (\frac{1}{\sqrt{2}})^2 + \frac{1}{2} + \frac{1}{2}\cos(\frac{5\pi}{6})$
$= 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{2}(\cos \frac{\pi}{6} + \cos \frac{5\pi}{6})$
કારણ કે $\cos(\frac{5\pi}{6}) = -\cos(\frac{\pi}{6})$:
$= \frac{3}{2} + \frac{1}{2}(\cos \frac{\pi}{6} - \cos \frac{\pi}{6})$
$= \frac{3}{2} + 0 = \frac{3}{2}$.
164
MediumMCQ
$\sin \frac{\pi }{16} \sin \frac{3\pi }{16} \sin \frac{5\pi }{16} \sin \frac{7\pi }{16}$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{1}{16}$
B
$\frac{\sqrt{2}}{16}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{\sqrt{2}}{8}$

Solution

(B) આપણી પાસે પદાવલિ $E = \sin \frac{\pi }{16} \sin \frac{3\pi }{16} \sin \frac{5\pi }{16} \sin \frac{7\pi }{16}$ છે.
નિત્યસમ $2 \sin A \sin B = \cos(A-B) - \cos(A+B)$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પદોને નીચે મુજબ જૂથબદ્ધ કરી શકીએ:
$E = \frac{1}{4} [ (2 \sin \frac{\pi }{16} \sin \frac{3\pi }{16}) (2 \sin \frac{5\pi }{16} \sin \frac{7\pi }{16}) ]$
$E = \frac{1}{4} [ (\cos \frac{2\pi }{16} - \cos \frac{4\pi }{16}) (\cos \frac{2\pi }{16} - \cos \frac{12\pi }{16}) ]$
$E = \frac{1}{4} [ (\cos \frac{\pi }{8} - \cos \frac{\pi }{4}) (\cos \frac{\pi }{8} - \cos \frac{3\pi }{4}) ]$
કારણ કે $\cos \frac{3\pi }{4} = -\cos \frac{\pi }{4} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી:
$E = \frac{1}{4} [ (\cos \frac{\pi }{8} - \frac{1}{\sqrt{2}}) (\cos \frac{\pi }{8} + \frac{1}{\sqrt{2}}) ]$
$E = \frac{1}{4} [ \cos^2 \frac{\pi }{8} - \frac{1}{2} ] = \frac{1}{8} [ 2 \cos^2 \frac{\pi }{8} - 1 ]$
નિત્યસમ $\cos 2\theta = 2 \cos^2 \theta - 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = \frac{1}{8} [ \cos(2 \times \frac{\pi }{8}) ] = \frac{1}{8} \cos \frac{\pi }{4} = \frac{1}{8} \times \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{16}$.
165
MediumMCQ
કિંમત શોધો: $\cos^2 76^\circ + \cos^2 16^\circ - \cos 76^\circ \cos 16^\circ$
A
$-1/4$
B
$1/2$
C
$0$
D
$3/4$

Solution

(D) આપણે નિત્યસમ $\cos^2 \theta = \frac{1 + \cos 2\theta}{2}$ અને ગુણાકાર-થી-સરવાળાના સૂત્ર $2\cos A \cos B = \cos(A+B) + \cos(A-B)$ નો ઉપયોગ કરીશું.
આપેલ પદાવલિ: $E = \cos^2 76^\circ + \cos^2 16^\circ - \cos 76^\circ \cos 16^\circ$
સરળ બનાવવા માટે $2/2$ વડે ગુણતા:
$E = \frac{1}{2} [2\cos^2 76^\circ + 2\cos^2 16^\circ - 2\cos 76^\circ \cos 16^\circ]$
$2\cos^2 \theta = 1 + \cos 2\theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = \frac{1}{2} [(1 + \cos 152^\circ) + (1 + \cos 32^\circ) - (\cos(76^\circ + 16^\circ) + \cos(76^\circ - 16^\circ))]$
$E = \frac{1}{2} [2 + \cos 152^\circ + \cos 32^\circ - \cos 92^\circ - \cos 60^\circ]$
$\cos 152^\circ + \cos 32^\circ = 2\cos(\frac{152+32}{2})\cos(\frac{152-32}{2}) = 2\cos 92^\circ \cos 60^\circ = 2\cos 92^\circ (1/2) = \cos 92^\circ$ હોવાથી:
$E = \frac{1}{2} [2 + \cos 92^\circ - \cos 92^\circ - 1/2]$
$E = \frac{1}{2} [3/2] = 3/4$.
166
EasyMCQ
$\cos \frac{\pi }{7} \cos \frac{2\pi }{7} \cos \frac{4\pi }{7} = $
A
$0$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$-\frac{1}{8}$

Solution

(D) આપણે કોસાઇનના ગુણાકાર માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos \theta \cos 2\theta \cos 4\theta \dots \cos 2^{n-1}\theta = \frac{\sin(2^n \theta)}{2^n \sin \theta}$.
અહીં,$\theta = \frac{\pi}{7}$ અને $n = 3$ છે.
તેથી,$\cos \frac{\pi}{7} \cos \frac{2\pi}{7} \cos \frac{4\pi}{7} = \frac{\sin(2^3 \cdot \frac{\pi}{7})}{2^3 \sin(\frac{\pi}{7})}$.
$= \frac{\sin(\frac{8\pi}{7})}{8 \sin(\frac{\pi}{7})}$.
કારણ કે $\sin(\frac{8\pi}{7}) = \sin(\pi + \frac{\pi}{7}) = -\sin(\frac{\pi}{7})$.
$= \frac{-\sin(\frac{\pi}{7})}{8 \sin(\frac{\pi}{7})} = -\frac{1}{8}$.
167
MediumMCQ
$\frac{\tan 70^\circ - \tan 20^\circ}{\tan 50^\circ}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$0$

Solution

(B) આપણને પદાવલિ $\frac{\tan 70^\circ - \tan 20^\circ}{\tan 50^\circ}$ આપેલ છે.
$\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta}$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{\frac{\sin 70^\circ}{\cos 70^\circ} - \frac{\sin 20^\circ}{\cos 20^\circ}}{\frac{\sin 50^\circ}{\cos 50^\circ}}$
અંશનું સાદુંરૂપ આપતા:
$= \frac{\frac{\sin 70^\circ \cos 20^\circ - \cos 70^\circ \sin 20^\circ}{\cos 70^\circ \cos 20^\circ}}{\frac{\sin 50^\circ}{\cos 50^\circ}}$
$\sin(A - B) = \sin A \cos B - \cos A \sin B$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\sin(70^\circ - 20^\circ)}{\cos 70^\circ \cos 20^\circ} \times \frac{\cos 50^\circ}{\sin 50^\circ}$
$= \frac{\sin 50^\circ}{\cos 70^\circ \cos 20^\circ} \times \frac{\cos 50^\circ}{\sin 50^\circ} = \frac{\cos 50^\circ}{\cos 70^\circ \cos 20^\circ}$
અંશ અને છેદને $2$ વડે ગુણતા:
$= \frac{2 \cos 50^\circ}{2 \cos 70^\circ \cos 20^\circ}$
$2 \cos A \cos B = \cos(A + B) + \cos(A - B)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{2 \cos 50^\circ}{\cos(70^\circ + 20^\circ) + \cos(70^\circ - 20^\circ)}$
$= \frac{2 \cos 50^\circ}{\cos 90^\circ + \cos 50^\circ}$
$\cos 90^\circ = 0$ હોવાથી:
$= \frac{2 \cos 50^\circ}{0 + \cos 50^\circ} = 2$.
168
MediumMCQ
$\cos^2 \alpha + \cos^2(\alpha + 120^\circ) + \cos^2(\alpha - 120^\circ)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$3/2$
B
$1$
C
$1/2$
D
$0$

Solution

(A) નિત્યસમ $\cos^2 \theta = \frac{1 + \cos 2\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos^2 \alpha + \cos^2(\alpha + 120^\circ) + \cos^2(\alpha - 120^\circ) = \frac{1 + \cos 2\alpha}{2} + \frac{1 + \cos(2\alpha + 240^\circ)}{2} + \frac{1 + \cos(2\alpha - 240^\circ)}{2}$
$= \frac{1}{2} [3 + \cos 2\alpha + \cos(2\alpha + 240^\circ) + \cos(2\alpha - 240^\circ)]$
$\cos(A+B) + \cos(A-B) = 2\cos A \cos B$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{1}{2} [3 + \cos 2\alpha + 2\cos 2\alpha \cos 240^\circ]$
અહીં $\cos 240^\circ = \cos(180^\circ + 60^\circ) = -\cos 60^\circ = -1/2$ હોવાથી:
$= \frac{1}{2} [3 + \cos 2\alpha + 2\cos 2\alpha (-1/2)]$
$= \frac{1}{2} [3 + \cos 2\alpha - \cos 2\alpha]$
$= \frac{3}{2}$.
169
MediumMCQ
$\tan 20^\circ + 2\tan 50^\circ - \tan 70^\circ$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$1$
B
$0$
C
$\tan 50^\circ$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $\tan 20^\circ + 2\tan 50^\circ - \tan 70^\circ$
$= (\tan 20^\circ - \tan 70^\circ) + 2\tan 50^\circ$
$= (\frac{\sin 20^\circ}{\cos 20^\circ} - \frac{\sin 70^\circ}{\cos 70^\circ}) + 2\tan 50^\circ$
$= \frac{\sin 20^\circ \cos 70^\circ - \cos 20^\circ \sin 70^\circ}{\cos 20^\circ \cos 70^\circ} + 2\tan 50^\circ$
$\sin(A - B) = \sin A \cos B - \cos A \sin B$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\sin(20^\circ - 70^\circ)}{\cos 20^\circ \cos 70^\circ} + 2\tan 50^\circ$
$= \frac{\sin(-50^\circ)}{\cos 20^\circ \sin 20^\circ} + 2\tan 50^\circ$ (કારણ કે $\cos 70^\circ = \sin 20^\circ$)
$= \frac{-2\sin 50^\circ}{2\sin 20^\circ \cos 20^\circ} + 2\tan 50^\circ$
$= \frac{-2\sin 50^\circ}{\sin 40^\circ} + 2\tan 50^\circ$
$\sin 40^\circ = \cos 50^\circ$ હોવાથી:
$= \frac{-2\sin 50^\circ}{\cos 50^\circ} + 2\tan 50^\circ$
$= -2\tan 50^\circ + 2\tan 50^\circ = 0$.
170
EasyMCQ
$\frac{{\cot^2 15^\circ - 1}}{{\cot^2 15^\circ + 1}} = $
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{3\sqrt{3}}{4}$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cot \theta = \frac{\cos \theta}{\sin \theta}$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{\cot^2 15^\circ - 1}{\cot^2 15^\circ + 1} = \frac{\frac{\cos^2 15^\circ}{\sin^2 15^\circ} - 1}{\frac{\cos^2 15^\circ}{\sin^2 15^\circ} + 1}$
$= \frac{\cos^2 15^\circ - \sin^2 15^\circ}{\cos^2 15^\circ + \sin^2 15^\circ}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos^2 \theta - \sin^2 \theta = \cos(2\theta)$ અને $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\cos(2 \times 15^\circ)}{1} = \cos 30^\circ$
કારણ કે $\cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}$,તેથી અંતિમ જવાબ $\frac{\sqrt{3}}{2}$ છે.
171
MediumMCQ
જો $\cos \theta = \frac{3}{5}$ અને $\cos \phi = \frac{4}{5}$ હોય,જ્યાં $\theta$ અને $\phi$ ધન લઘુકોણ છે,તો $\cos \frac{\theta - \phi}{2} = $
A
$\frac{7}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{7}{5\sqrt{2}}$
C
$\frac{7}{\sqrt{5}}$
D
$\frac{7}{2\sqrt{5}}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\cos \theta = \frac{3}{5}$ અને $\cos \phi = \frac{4}{5}$.
કારણ કે $\theta$ અને $\phi$ લઘુકોણ છે,તેથી $\sin \theta = \sqrt{1 - \cos^2 \theta} = \sqrt{1 - (\frac{3}{5})^2} = \frac{4}{5}$ અને $\sin \phi = \sqrt{1 - \cos^2 \phi} = \sqrt{1 - (\frac{4}{5})^2} = \frac{3}{5}$.
સૂત્ર $\cos(\theta - \phi) = \cos \theta \cos \phi + \sin \theta \sin \phi$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos(\theta - \phi) = (\frac{3}{5})(\frac{4}{5}) + (\frac{4}{5})(\frac{3}{5}) = \frac{12}{25} + \frac{12}{25} = \frac{24}{25}$.
અડધા ખૂણાના નિત્યસમ $2\cos^2(\frac{\theta - \phi}{2}) = 1 + \cos(\theta - \phi)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2\cos^2(\frac{\theta - \phi}{2}) = 1 + \frac{24}{25} = \frac{49}{25}$.
$\cos^2(\frac{\theta - \phi}{2}) = \frac{49}{50}$.
વર્ગમૂળ લેતા,$\cos(\frac{\theta - \phi}{2}) = \sqrt{\frac{49}{50}} = \frac{7}{5\sqrt{2}}$.
172
EasyMCQ
જો $\sec \theta = 1\frac{1}{4}$ હોય,તો $\tan \frac{\theta }{2} = $
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\sec \theta = 1\frac{1}{4} = \frac{5}{4}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે નિત્યસમ $\sec \theta = \frac{1 + \tan^2(\theta/2)}{1 - \tan^2(\theta/2)}$.
$\sec \theta$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{5}{4} = \frac{1 + \tan^2(\theta/2)}{1 - \tan^2(\theta/2)}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$5(1 - \tan^2(\theta/2)) = 4(1 + \tan^2(\theta/2))$.
$5 - 5\tan^2(\theta/2) = 4 + 4\tan^2(\theta/2)$.
$5 - 4 = 4\tan^2(\theta/2) + 5\tan^2(\theta/2)$.
$1 = 9\tan^2(\theta/2)$.
$\tan^2(\theta/2) = \frac{1}{9}$.
વર્ગમૂળ લેતા,$\tan(\theta/2) = \frac{1}{3}$.
173
EasyMCQ
જો $\tan \frac{A}{2} = \frac{3}{2}$ હોય,તો $\frac{1 + \cos A}{1 - \cos A} = $
A
$5$
B
$-5$
C
$9/4$
D
$4/9$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\tan \frac{A}{2} = \frac{3}{2}$.
આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ જાણીએ છીએ: $1 + \cos A = 2 \cos^2 \frac{A}{2}$ અને $1 - \cos A = 2 \sin^2 \frac{A}{2}$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{1 + \cos A}{1 - \cos A} = \frac{2 \cos^2 \frac{A}{2}}{2 \sin^2 \frac{A}{2}}$
$= \cot^2 \frac{A}{2}$
કારણ કે $\tan \frac{A}{2} = \frac{3}{2}$,તેથી $\cot \frac{A}{2} = \frac{1}{\tan \frac{A}{2}} = \frac{2}{3}$.
તેથી,$\cot^2 \frac{A}{2} = \left( \frac{2}{3} \right)^2 = \frac{4}{9}$.
174
EasyMCQ
જો $\cos A = \frac{\sqrt{3}}{2}$ હોય,તો $\tan 3A = $
A
$0$
B
$1/2$
C
$1$
D
$\infty$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\cos A = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
કારણ કે $\cos 30^{\circ} = \frac{\sqrt{3}}{2}$ થાય,તેથી $A = 30^{\circ}$ મળે.
હવે,આપણે $\tan 3A$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$A = 30^{\circ}$ મૂકતા,આપણને $\tan 3(30^{\circ}) = \tan 90^{\circ}$ મળે.
$\tan 90^{\circ}$ અવ્યાખ્યાયિત હોવાથી,તેની કિંમત $\infty$ થાય છે.
175
EasyMCQ
$\sin 4\theta$ ને કેવી રીતે લખી શકાય?
A
$4\sin \theta (1 - 2\sin^2 \theta )\sqrt {1 - \sin^2 \theta }$
B
$2\sin \theta \cos \theta \sin^2 \theta$
C
$4\sin \theta - 6\sin^3 \theta$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 2A = 2\sin A \cos A$.
$\sin 4\theta$ માટે આ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $\sin 4\theta = 2\sin 2\theta \cos 2\theta$.
$\sin 2\theta = 2\sin \theta \cos \theta$ અને $\cos 2\theta = 1 - 2\sin^2 \theta$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીને,આપણે આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકીએ:
$\sin 4\theta = 2(2\sin \theta \cos \theta)(1 - 2\sin^2 \theta)$.
કારણ કે $\cos \theta = \sqrt{1 - \sin^2 \theta}$,તેથી આ કિંમત મૂકતા આખું સમીકરણ $\sin \theta$ ના સ્વરૂપમાં નીચે મુજબ મળે છે:
$\sin 4\theta = 4\sin \theta \sqrt{1 - \sin^2 \theta} (1 - 2\sin^2 \theta)$.
176
MediumMCQ
જો $\cos 2B = \frac{\cos (A + C)}{\cos (A - C)}$ હોય,તો $\tan A, \tan B, \tan C$ એ શેમાં છે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે: $\cos 2B = \frac{\cos (A + C)}{\cos (A - C)}$
$\cos(A+C)$ અને $\cos(A-C)$ માટેના વિસ્તરણ સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 2B = \frac{\cos A \cos C - \sin A \sin C}{\cos A \cos C + \sin A \sin C}$
અંશ અને છેદને $\cos A \cos C$ વડે ભાગતા:
$\cos 2B = \frac{1 - \tan A \tan C}{1 + \tan A \tan C}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos 2B = \frac{1 - \tan^2 B}{1 + \tan^2 B}$.
બંને પદોને સરખાવતા:
$\frac{1 - \tan^2 B}{1 + \tan^2 B} = \frac{1 - \tan A \tan C}{1 + \tan A \tan C}$
ક્રોસ ગુણાકાર કરતા:
$(1 - \tan^2 B)(1 + \tan A \tan C) = (1 + \tan^2 B)(1 - \tan A \tan C)$
$1 + \tan A \tan C - \tan^2 B - \tan^2 B \tan A \tan C = 1 - \tan A \tan C + \tan^2 B - \tan^2 B \tan A \tan C$
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$2 \tan A \tan C = 2 \tan^2 B$
$\tan^2 B = \tan A \tan C$
જેથી,$\tan A, \tan B, \tan C$ એ $G.P.$ માં છે.
177
EasyMCQ
જો $a \tan \theta = b$ હોય,તો $a \cos 2\theta + b \sin 2\theta = $
A
$a$
B
$b$
C
$-a$
D
$-b$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a \tan \theta = b$,જેનો અર્થ છે કે $\tan \theta = \frac{b}{a}$.
આપણે પદાવલિ $a \cos 2\theta + b \sin 2\theta$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\tan \theta$ ના સ્વરૂપમાં બેવડા ખૂણાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 2\theta = \frac{1 - \tan^2 \theta}{1 + \tan^2 \theta}$ અને $\sin 2\theta = \frac{2 \tan \theta}{1 + \tan^2 \theta}$.
આ સૂત્રોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$a \left( \frac{1 - \tan^2 \theta}{1 + \tan^2 \theta} \right) + b \left( \frac{2 \tan \theta}{1 + \tan^2 \theta} \right)$
$\tan \theta = \frac{b}{a}$ મૂકતા:
$= a \left( \frac{1 - \frac{b^2}{a^2}}{1 + \frac{b^2}{a^2}} \right) + b \left( \frac{2 \frac{b}{a}}{1 + \frac{b^2}{a^2}} \right)$
$= a \left( \frac{\frac{a^2 - b^2}{a^2}}{\frac{a^2 + b^2}{a^2}} \right) + b \left( \frac{\frac{2b}{a}}{\frac{a^2 + b^2}{a^2}} \right)$
$= a \left( \frac{a^2 - b^2}{a^2 + b^2} \right) + b \left( \frac{2ab}{a^2 + b^2} \right)$
$= \frac{a^3 - ab^2 + 2ab^2}{a^2 + b^2}$
$= \frac{a^3 + ab^2}{a^2 + b^2} = \frac{a(a^2 + b^2)}{a^2 + b^2} = a$.
178
EasyMCQ
$\left( \frac{\sin 2A}{1 + \cos 2A} \right) \left( \frac{\cos A}{1 + \cos A} \right) = $
A
$\tan \frac{A}{2}$
B
$\cot \frac{A}{2}$
C
$\sec \frac{A}{2}$
D
$\text{cosec} \frac{A}{2}$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $\left( \frac{\sin 2A}{1 + \cos 2A} \right) \left( \frac{\cos A}{1 + \cos A} \right)$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin 2A = 2 \sin A \cos A$
$1 + \cos 2A = 2 \cos^2 A$
આ કિંમતો પ્રથમ ભાગમાં મૂકતા:
$\frac{2 \sin A \cos A}{2 \cos^2 A} = \frac{\sin A}{\cos A} = \tan A$
હવે,પદાવલિ નીચે મુજબ બનશે:
$\tan A \cdot \frac{\cos A}{1 + \cos A} = \frac{\sin A}{\cos A} \cdot \frac{\cos A}{1 + \cos A} = \frac{\sin A}{1 + \cos A}$
અડધા ખૂણાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin A = 2 \sin \frac{A}{2} \cos \frac{A}{2}$
$1 + \cos A = 2 \cos^2 \frac{A}{2}$
તેથી:
$\frac{2 \sin \frac{A}{2} \cos \frac{A}{2}}{2 \cos^2 \frac{A}{2}} = \frac{\sin \frac{A}{2}}{\cos \frac{A}{2}} = \tan \frac{A}{2}$.
179
EasyMCQ
$\frac{1}{{\tan 3A - \tan A}} - \frac{1}{{\cot 3A - \cot A}} = $
A
$\tan A$
B
$\tan 2A$
C
$\cot A$
D
$\cot 2A$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $\frac{1}{{\tan 3A - \tan A}} - \frac{1}{{\cot 3A - \cot A}}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cot \theta = \frac{1}{\tan \theta}$. આ કિંમત બીજા પદમાં મૂકતા:
$\frac{1}{{\cot 3A - \cot A}} = \frac{1}{{\frac{1}{\tan 3A} - \frac{1}{\tan A}}} = \frac{1}{{\frac{\tan A - \tan 3A}{\tan 3A \tan A}}} = \frac{\tan 3A \tan A}{\tan A - \tan 3A} = -\frac{\tan 3A \tan A}{\tan 3A - \tan A}$
આ કિંમતને મૂળ પદાવલિમાં મૂકતા:
$= \frac{1}{{\tan 3A - \tan A}} - \left( -\frac{\tan 3A \tan A}{\tan 3A - \tan A} \right)$
$= \frac{1 + \tan 3A \tan A}{\tan 3A - \tan A}$
નિત્યસમ $\tan(X - Y) = \frac{\tan X - \tan Y}{1 + \tan X \tan Y}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $\tan(3A - A) = \frac{\tan 3A - \tan A}{1 + \tan 3A \tan A}$.
તેથી,$\frac{1 + \tan 3A \tan A}{\tan 3A - \tan A} = \frac{1}{\tan(3A - A)} = \frac{1}{\tan 2A} = \cot 2A$.
180
EasyMCQ
$\text{cosec } A - 2 \cot 2A \cos A = $
A
$2 \sin A$
B
$\sec A$
C
$2 \cos A \cot A$
D
$\text{આમાંથી કોઈ નહીં}$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $\text{cosec } A - 2 \cot 2A \cos A$
$= \frac{1}{\sin A} - \frac{2 \cos A \cos 2A}{\sin 2A}$
$= \frac{1}{\sin A} - \frac{2 \cos A \cos 2A}{2 \sin A \cos A}$
$= \frac{1}{\sin A} - \frac{\cos 2A}{\sin A}$
$= \frac{1 - \cos 2A}{\sin A}$
નિત્યસમ $1 - \cos 2A = 2 \sin^2 A$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{2 \sin^2 A}{\sin A}$
$= 2 \sin A$.
181
EasyMCQ
$\sqrt {2 + \sqrt {2 + 2\cos 4\theta } } = $
A
$2\cos \theta $
B
$2\sin \theta $
C
$\cos \theta $
D
$\sin \theta $

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $\sqrt {2 + \sqrt {2 + 2\cos 4\theta } }$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 + \cos 2A = 2\cos^2 A$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $2 + 2\cos 4\theta = 2(1 + \cos 4\theta) = 2(2\cos^2 2\theta) = 4\cos^2 2\theta$.
આ કિંમતને અંદરના વર્ગમૂળમાં મૂકતા:
$\sqrt {2 + \sqrt {4\cos^2 2\theta } } = \sqrt {2 + 2\cos 2\theta }$
ફરીથી,$1 + \cos 2A = 2\cos^2 A$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$2 + 2\cos 2\theta = 2(1 + \cos 2\theta) = 2(2\cos^2 \theta) = 4\cos^2 \theta$.
વર્ગમૂળ લેતા:
$\sqrt {4\cos^2 \theta } = 2\cos \theta$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
182
EasyMCQ
$(\cos \alpha + \cos \beta )^2 + (\sin \alpha + \sin \beta )^2 = $
A
$4\cos ^2\left( \frac{\alpha - \beta }{2} \right)$
B
$4\sin ^2\left( \frac{\alpha - \beta }{2} \right)$
C
$4\cos ^2\left( \frac{\alpha + \beta }{2} \right)$
D
$4\sin ^2\left( \frac{\alpha + \beta }{2} \right)$

Solution

(A) વર્ગોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(\cos ^2 \alpha + \cos ^2 \beta + 2\cos \alpha \cos \beta) + (\sin ^2 \alpha + \sin ^2 \beta + 2\sin \alpha \sin \beta)$
નિત્યસમ $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરીને પદોને જૂથબદ્ધ કરતા:
$(\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha) + (\cos^2 \beta + \sin^2 \beta) + 2(\cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta)$
$= 1 + 1 + 2\cos(\alpha - \beta)$
$= 2 + 2\cos(\alpha - \beta)$
$= 2(1 + \cos(\alpha - \beta))$
નિત્યસમ $1 + \cos(2\theta) = 2\cos^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$= 2(2\cos^2(\frac{\alpha - \beta}{2}))$
$= 4\cos^2(\frac{\alpha - \beta}{2})$.
183
EasyMCQ
જો $\tan x = \frac{b}{a}$ હોય,તો $\sqrt {\frac{{a + b}}{{a - b}}} + \sqrt {\frac{{a - b}}{{a + b}}} = $
A
$\frac{{2\sin x}}{{\sqrt {\sin 2x} }}$
B
$\frac{{2\cos x}}{{\sqrt {\cos 2x} }}$
C
$\frac{{2\cos x}}{{\sqrt {\sin 2x} }}$
D
$\frac{{2\sin x}}{{\sqrt {\cos 2x} }}$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\tan x = \frac{b}{a}.$
ધારો કે પદાવલિ $E = \sqrt {\frac{{a + b}}{{a - b}}} + \sqrt {\frac{{a - b}}{{a + b}}}.$
વર્ગમૂળની અંદરના દરેક પદના અંશ અને છેદને $a$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$E = \sqrt {\frac{{1 + b/a}}{{1 - b/a}}} + \sqrt {\frac{{1 - b/a}}{{1 + b/a}}} = \sqrt {\frac{{1 + \tan x}}{{1 - \tan x}}} + \sqrt {\frac{{1 - \tan x}}{{1 + \tan x}}}.$
સામાન્ય છેદ લેતા:
$E = \frac{{(1 + \tan x) + (1 - \tan x)}}{{\sqrt {(1 - \tan x)(1 + \tan x)} }} = \frac{2}{{\sqrt {1 - \tan^2 x} }}.$
$\tan^2 x = \frac{\sin^2 x}{\cos^2 x}$ મૂકતા:
$E = \frac{2}{{\sqrt {1 - \frac{\sin^2 x}{\cos^2 x}} }} = \frac{2}{{\sqrt {\frac{\cos^2 x - \sin^2 x}{\cos^2 x}} }} = \frac{2\cos x}{{\sqrt {\cos 2x} }}.$
184
EasyMCQ
$\frac{{\sin 3A - \cos \left( {\frac{\pi }{2} - A} \right)}}{{\cos A + \cos (\pi + 3A)}} = $
A
$\tan A$
B
$\cot A$
C
$\tan 2A$
D
$\cot 2A$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $\frac{{\sin 3A - \cos \left( {\frac{\pi }{2} - A} \right)}}{{\cos A + \cos (\pi + 3A)}}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$1$. $\cos \left( {\frac{\pi }{2} - A} \right) = \sin A$
$2$. $\cos (\pi + 3A) = -\cos 3A$
આ કિંમતો પદાવલિમાં મુકતા:
$= \frac{{\sin 3A - \sin A}}{{\cos A - \cos 3A}}$
સરવાળા-ગુણાકારના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin C - \sin D = 2 \cos \left( \frac{C+D}{2} \right) \sin \left( \frac{C-D}{2} \right)$
$\cos D - \cos C = 2 \sin \left( \frac{C+D}{2} \right) \sin \left( \frac{C-D}{2} \right)$
અંશ: $\sin 3A - \sin A = 2 \cos 2A \sin A$
છેદ: $\cos A - \cos 3A = 2 \sin 2A \sin A$
$= \frac{{2 \cos 2A \sin A}}{{2 \sin 2A \sin A}}$
$= \frac{{\cos 2A}}{{\sin 2A}} = \cot 2A$.
185
EasyMCQ
જો $\tan A = \frac{1}{2}$ હોય,તો $\tan 3A = $
A
$\frac{9}{2}$
B
$\frac{11}{2}$
C
$\frac{7}{2}$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan 3A$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\tan 3A = \frac{3\tan A - \tan^3 A}{1 - 3\tan^2 A}$
આપેલ છે કે $\tan A = \frac{1}{2}$.
સૂત્રમાં $\tan A$ ની કિંમત મૂકતા:
$\tan 3A = \frac{3(\frac{1}{2}) - (\frac{1}{2})^3}{1 - 3(\frac{1}{2})^2}$
$= \frac{\frac{3}{2} - \frac{1}{8}}{1 - 3(\frac{1}{4})}$
$= \frac{\frac{12 - 1}{8}}{1 - \frac{3}{4}}$
$= \frac{\frac{11}{8}}{\frac{4 - 3}{4}}$
$= \frac{11}{8} \times \frac{4}{1} = \frac{11}{2}$.
186
EasyMCQ
$\frac{{\sqrt {1 + \sin x} + \sqrt {1 - \sin x} }}{{\sqrt {1 + \sin x} - \sqrt {1 - \sin x} }} = $ (જ્યારે $x$ એ $II^{nd}$ ચરણમાં હોય)
A
$\sin \frac{x}{2}$
B
$\cot \frac{x}{2}$
C
$\tan \frac{x}{2}$
D
$\sec \frac{x}{2}$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $E = \frac{{\sqrt {1 + \sin x} + \sqrt {1 - \sin x} }}{{\sqrt {1 + \sin x} - \sqrt {1 - \sin x} }}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \sin x = \cos^2 \frac{x}{2} + \sin^2 \frac{x}{2} + 2 \sin \frac{x}{2} \cos \frac{x}{2} = (\cos \frac{x}{2} + \sin \frac{x}{2})^2$
અને $1 - \sin x = (\cos \frac{x}{2} - \sin \frac{x}{2})^2$
જ્યારે $x$ એ $II^{nd}$ ચરણમાં હોય,ત્યારે $\frac{\pi}{2} < x < \pi$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{\pi}{4} < \frac{x}{2} < \frac{\pi}{2}$.
આ અંતરાલમાં,$\cos \frac{x}{2} > 0$ અને $\sin \frac{x}{2} > 0$,અને $\cos \frac{x}{2} > \sin \frac{x}{2}$.
તેથી,$\sqrt{1 + \sin x} = \cos \frac{x}{2} + \sin \frac{x}{2}$ અને $\sqrt{1 - \sin x} = \cos \frac{x}{2} - \sin \frac{x}{2}$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$E = \frac{(\cos \frac{x}{2} + \sin \frac{x}{2}) + (\cos \frac{x}{2} - \sin \frac{x}{2})}{(\cos \frac{x}{2} + \sin \frac{x}{2}) - (\cos \frac{x}{2} - \sin \frac{x}{2})}$
$E = \frac{2 \cos \frac{x}{2}}{2 \sin \frac{x}{2}} = \cot \frac{x}{2}$.
187
EasyMCQ
$(\sec 2A + 1){\sec ^2}A = $
A
$\sec A$
B
$2\sec A$
C
$\sec 2A$
D
$2\sec 2A$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $(\sec 2A + 1){\sec ^2}A$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sec 2A = \frac{1}{\cos 2A} = \frac{1 + \tan^2 A}{1 - \tan^2 A}$ અને $\sec^2 A = 1 + \tan^2 A$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$= \left( \frac{1 + \tan^2 A}{1 - \tan^2 A} + 1 \right) (1 + \tan^2 A)$
$= \left( \frac{1 + \tan^2 A + 1 - \tan^2 A}{1 - \tan^2 A} \right) (1 + \tan^2 A)$
$= \left( \frac{2}{1 - \tan^2 A} \right) (1 + \tan^2 A)$
$= 2 \cdot \frac{1 + \tan^2 A}{1 - \tan^2 A}$
કારણ કે $\cos 2A = \frac{1 - \tan^2 A}{1 + \tan^2 A}$,તેથી $\sec 2A = \frac{1 + \tan^2 A}{1 - \tan^2 A}$ થાય.
આમ,પદાવલિનું મૂલ્ય $2 \sec 2A$ મળે છે.
188
EasyMCQ
$2\sin A{\cos ^3}A - 2{\sin ^3}A\cos A = $
A
$\sin 4A$
B
$\frac{1}{2}\sin 4A$
C
$\frac{1}{4}\sin 4A$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $2\sin A{\cos ^3}A - 2{\sin ^3}A\cos A$
પગલું $1$: પદાવલિમાંથી $2\sin A\cos A$ સામાન્ય કાઢતા:
$= 2\sin A\cos A(\cos^2 A - \sin^2 A)$
પગલું $2$: બે ખૂણાના નિત્યસમ $\sin 2A = 2\sin A\cos A$ અને $\cos 2A = \cos^2 A - \sin^2 A$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \sin 2A \cdot \cos 2A$
પગલું $3$: $\sin 2\theta = 2\sin \theta \cos \theta$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરવા માટે $2$ વડે ગુણતા અને ભાગતા,જ્યાં $\theta = 2A$:
$= \frac{1}{2}(2\sin 2A \cos 2A)$
$= \frac{1}{2}\sin 4A$.
189
EasyMCQ
$\frac{\sin \theta + \sin 2\theta }{1 + \cos \theta + \cos 2\theta } = $
A
$\frac{1}{2}\tan \theta $
B
$\frac{1}{2}\cot \theta $
C
$\tan \theta $
D
$\cot \theta $

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\frac{\sin \theta + \sin 2\theta }{1 + \cos \theta + \cos 2\theta }$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા: $\sin 2\theta = 2\sin \theta \cos \theta$ અને $\cos 2\theta = 2\cos^2 \theta - 1$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$= \frac{\sin \theta + 2\sin \theta \cos \theta }{1 + \cos \theta + (2\cos^2 \theta - 1)}$
$= \frac{\sin \theta (1 + 2\cos \theta )}{\cos \theta + 2\cos^2 \theta }$
$= \frac{\sin \theta (1 + 2\cos \theta )}{\cos \theta (1 + 2\cos \theta )}$
$= \frac{\sin \theta }{\cos \theta } = \tan \theta $.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
190
MediumMCQ
જો $\frac{2\sin \alpha}{1 + \cos \alpha + \sin \alpha} = y$ હોય,તો $\frac{1 - \cos \alpha + \sin \alpha}{1 + \sin \alpha} = $
A
$1/y$
B
$y$
C
$1 - y$
D
$1 + y$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\frac{2\sin \alpha}{1 + \cos \alpha + \sin \alpha} = y$.
અડધા ખૂણાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા,$\sin \alpha = 2\sin \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\alpha}{2}$,$1 + \cos \alpha = 2\cos^2 \frac{\alpha}{2}$.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે $\frac{2(2\sin \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\alpha}{2})}{2\cos^2 \frac{\alpha}{2} + 2\sin \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\alpha}{2}} = y$.
અંશ અને છેદને $2\cos \frac{\alpha}{2}$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $\frac{2\sin \frac{\alpha}{2}}{\cos \frac{\alpha}{2} + \sin \frac{\alpha}{2}} = y$.
હવે,પદાવલિ $E = \frac{1 - \cos \alpha + \sin \alpha}{1 + \sin \alpha}$ ને ધ્યાનમાં લો.
$1 - \cos \alpha = 2\sin^2 \frac{\alpha}{2}$ અને $\sin \alpha = 2\sin \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\alpha}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,અંશ $2\sin^2 \frac{\alpha}{2} + 2\sin \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\alpha}{2} = 2\sin \frac{\alpha}{2} (\sin \frac{\alpha}{2} + \cos \frac{\alpha}{2})$ થાય છે.
છેદ $1 + \sin \alpha = (\sin \frac{\alpha}{2} + \cos \frac{\alpha}{2})^2$ થાય છે.
આમ,$E = \frac{2\sin \frac{\alpha}{2} (\sin \frac{\alpha}{2} + \cos \frac{\alpha}{2})}{(\sin \frac{\alpha}{2} + \cos \frac{\alpha}{2})^2} = \frac{2\sin \frac{\alpha}{2}}{\sin \frac{\alpha}{2} + \cos \frac{\alpha}{2}} = y$.
191
MediumMCQ
જો $\tan \alpha = \frac{1}{7}$ અને $\sin \beta = \frac{1}{\sqrt{10}}$ જ્યાં $0 < \alpha, \beta < \frac{\pi}{2}$ હોય,તો $2\beta$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{\pi}{4} - \alpha$
B
$\frac{3\pi}{4} - \alpha$
C
$\frac{\pi}{8} - \frac{\alpha}{2}$
D
$\frac{3\pi}{8} - \frac{\alpha}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\sin \beta = \frac{1}{\sqrt{10}}$. કારણ કે $0 < \beta < \frac{\pi}{2}$,તેથી $\cos \beta = \sqrt{1 - \sin^2 \beta} = \sqrt{1 - \frac{1}{10}} = \sqrt{\frac{9}{10}} = \frac{3}{\sqrt{10}}$.
આમ,$\tan \beta = \frac{\sin \beta}{\cos \beta} = \frac{1/\sqrt{10}}{3/\sqrt{10}} = \frac{1}{3}$.
હવે,$\tan 2\beta = \frac{2 \tan \beta}{1 - \tan^2 \beta} = \frac{2(1/3)}{1 - (1/3)^2} = \frac{2/3}{1 - 1/9} = \frac{2/3}{8/9} = \frac{2}{3} \times \frac{9}{8} = \frac{3}{4}$.
હવે,$\tan(\alpha + 2\beta) = \frac{\tan \alpha + \tan 2\beta}{1 - \tan \alpha \tan 2\beta} = \frac{1/7 + 3/4}{1 - (1/7)(3/4)} = \frac{(4+21)/28}{(28-3)/28} = \frac{25}{25} = 1$.
કારણ કે $0 < \alpha < \frac{\pi}{2}$ અને $0 < \beta < \frac{\pi}{2}$,તેથી $0 < 2\beta < \frac{\pi}{2}$ (કારણ કે $\tan 2\beta = 3/4 > 0$).
આમ,$0 < \alpha + 2\beta < \pi$. તેથી $\tan(\alpha + 2\beta) = 1$ હોવાથી,$\alpha + 2\beta = \frac{\pi}{4}$ થાય.
તેથી,$2\beta = \frac{\pi}{4} - \alpha$.
192
DifficultMCQ
જો $\cos (\theta - \alpha ), \cos \theta$ અને $\cos (\theta + \alpha )$ એ $H.P.$ માં હોય,તો $\cos \theta \sec \frac{\alpha }{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm \sqrt{2}$
B
$\pm \sqrt{3}$
C
$\pm \frac{1}{\sqrt{2}}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $\cos (\theta - \alpha ), \cos \theta, \cos (\theta + \alpha )$ એ $H.P.$ માં છે.
તેથી,તેમના વ્યસ્ત $\frac{1}{\cos (\theta - \alpha )}, \frac{1}{\cos \theta}, \frac{1}{\cos (\theta + \alpha )}$ એ $A.P.$ માં હશે.
આનો અર્થ એ છે કે: $\frac{2}{\cos \theta} = \frac{1}{\cos (\theta - \alpha )} + \frac{1}{\cos (\theta + \alpha )}$
$\frac{2}{\cos \theta} = \frac{\cos (\theta + \alpha ) + \cos (\theta - \alpha )}{\cos (\theta - \alpha ) \cos (\theta + \alpha )}$
નિત્યસમ $\cos (A+B) + \cos (A-B) = 2 \cos A \cos B$ અને $\cos (A-B) \cos (A+B) = \cos^2 A - \sin^2 B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{2}{\cos \theta} = \frac{2 \cos \theta \cos \alpha}{\cos^2 \theta - \sin^2 \alpha}$
$\cos^2 \theta - \sin^2 \alpha = \cos^2 \theta \cos \alpha$
$\cos^2 \theta (1 - \cos \alpha ) = \sin^2 \alpha$
$1 - \cos \alpha = 2 \sin^2 \frac{\alpha}{2}$ અને $\sin \alpha = 2 \sin \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\alpha}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos^2 \theta (2 \sin^2 \frac{\alpha}{2}) = (2 \sin \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\alpha}{2})^2$
$\cos^2 \theta (2 \sin^2 \frac{\alpha}{2}) = 4 \sin^2 \frac{\alpha}{2} \cos^2 \frac{\alpha}{2}$
$\cos^2 \theta = 2 \cos^2 \frac{\alpha}{2}$
$\cos^2 \theta \sec^2 \frac{\alpha}{2} = 2$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$\cos \theta \sec \frac{\alpha}{2} = \pm \sqrt{2}$.
193
MediumMCQ
જો $\sin \theta + \sin \phi = a$ અને $\cos \theta + \cos \phi = b$ હોય,તો $\tan \frac{\theta - \phi}{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{\frac{a^2 + b^2}{4 - a^2 - b^2}}$
B
$\sqrt{\frac{4 - a^2 - b^2}{a^2 + b^2}}$
C
$\sqrt{\frac{a^2 + b^2}{4 + a^2 + b^2}}$
D
$\sqrt{\frac{4 + a^2 + b^2}{a^2 + b^2}}$

Solution

(B) આપેલ છે: $\sin \theta + \sin \phi = a$ $(i)$ અને $\cos \theta + \cos \phi = b$ $(ii)$.
$(i)$ અને $(ii)$ નો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(\sin \theta + \sin \phi)^2 + (\cos \theta + \cos \phi)^2 = a^2 + b^2$
$(\sin^2 \theta + \cos^2 \theta) + (\sin^2 \phi + \cos^2 \phi) + 2(\sin \theta \sin \phi + \cos \theta \cos \phi) = a^2 + b^2$
$1 + 1 + 2 \cos(\theta - \phi) = a^2 + b^2$
$2 \cos(\theta - \phi) = a^2 + b^2 - 2$
$\cos(\theta - \phi) = \frac{a^2 + b^2 - 2}{2}$.
નિત્યસમ $\cos x = \frac{1 - \tan^2(x/2)}{1 + \tan^2(x/2)}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1 - \tan^2(\frac{\theta - \phi}{2})}{1 + \tan^2(\frac{\theta - \phi}{2})} = \frac{a^2 + b^2 - 2}{2}$.
યોગ-વિયોગની રીત (Componendo and Dividendo) વાપરતા:
$\frac{(1 + \tan^2(\frac{\theta - \phi}{2})) + (1 - \tan^2(\frac{\theta - \phi}{2}))}{(1 + \tan^2(\frac{\theta - \phi}{2})) - (1 - \tan^2(\frac{\theta - \phi}{2}))} = \frac{2 + (a^2 + b^2 - 2)}{2 - (a^2 + b^2 - 2)}$
$\frac{2}{2 \tan^2(\frac{\theta - \phi}{2})} = \frac{a^2 + b^2}{4 - a^2 - b^2}$
$\tan^2(\frac{\theta - \phi}{2}) = \frac{4 - a^2 - b^2}{a^2 + b^2}$
$\tan(\frac{\theta - \phi}{2}) = \sqrt{\frac{4 - a^2 - b^2}{a^2 + b^2}}$.
194
EasyMCQ
જો $\tan A = \frac{1 - \cos B}{\sin B}$ હોય,તો $\tan B$ ના સ્વરૂપમાં $\tan 2A$ શોધો અને દર્શાવો કે:
A
$\tan 2A = \tan B$
B
$\tan 2A = \tan^2 B$
C
$\tan 2A = \tan^2 B + 2\tan B$
D
ઉપરમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $\tan A = \frac{1 - \cos B}{\sin B}$.
અડધા ખૂણાના નિત્યસમ $1 - \cos B = 2\sin^2(B/2)$ અને $\sin B = 2\sin(B/2)\cos(B/2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan A = \frac{2\sin^2(B/2)}{2\sin(B/2)\cos(B/2)} = \frac{\sin(B/2)}{\cos(B/2)} = \tan(B/2)$.
તેથી,$A = B/2$,જેનો અર્થ છે કે $2A = B$.
આમ,$\tan 2A = \tan B$.
195
MediumMCQ
જો $\sin \beta$ એ $\sin \alpha$ અને $\cos \alpha$ વચ્ચેનો ગુણોત્તર મધ્યક હોય,તો $\cos 2\beta$ બરાબર શું થાય?
A
$2\sin^2\left( \frac{\pi}{4} - \alpha \right)$
B
$2\cos^2\left( \frac{\pi}{4} + \alpha \right)$
C
$2\sin^2\left( \frac{\pi}{4} + \alpha \right)$
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને

Solution

(D) કારણ કે $\sin \beta$ એ $\sin \alpha$ અને $\cos \alpha$ વચ્ચેનો ગુણોત્તર મધ્યક છે,
$\sin^2 \beta = \sin \alpha \cos \alpha.$
હવે,$\cos 2\beta = 1 - 2\sin^2 \beta = 1 - 2\sin \alpha \cos \alpha.$
નિત્યસમ $\sin 2\alpha = 2\sin \alpha \cos \alpha$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\cos 2\beta = 1 - \sin 2\alpha.$
કારણ કે $1 = \sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha,$ તેથી $\cos 2\beta = \cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha - 2\sin \alpha \cos \alpha = (\cos \alpha - \sin \alpha)^2.$
આને આ રીતે લખી શકાય: $2\left( \frac{1}{\sqrt{2}}\cos \alpha - \frac{1}{\sqrt{2}}\sin \alpha \right)^2 = 2\left( \sin \frac{\pi}{4} \cos \alpha - \cos \frac{\pi}{4} \sin \alpha \right)^2 = 2\sin^2\left( \frac{\pi}{4} - \alpha \right).$
આ વિકલ્પ $(a)$ સાથે મેળ ખાય છે.
વળી,$\cos^2 \theta = \sin^2(\frac{\pi}{2} - \theta)$ નો ઉપયોગ કરતા,$2\sin^2\left( \frac{\pi}{4} - \alpha \right) = 2\cos^2\left( \frac{\pi}{2} - (\frac{\pi}{4} - \alpha) \right) = 2\cos^2\left( \frac{\pi}{4} + \alpha \right).$
આ વિકલ્પ $(b)$ સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,$(a)$ અને $(b)$ બંને સાચા છે.
196
EasyMCQ
$\frac{\sec 8A - 1}{\sec 4A - 1} = $
A
$\frac{\tan 2A}{\tan 8A}$
B
$\frac{\tan 8A}{\tan 2A}$
C
$\frac{\cot 8A}{\cot 2A}$
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $\frac{\sec 8A - 1}{\sec 4A - 1}$
$\sec \theta = \frac{1}{\cos \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\frac{1}{\cos 8A} - 1}{\frac{1}{\cos 4A} - 1} = \frac{1 - \cos 8A}{\cos 8A} \cdot \frac{\cos 4A}{1 - \cos 4A}$
નિત્યસમ $1 - \cos 2\theta = 2\sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{2\sin^2 4A}{\cos 8A} \cdot \frac{\cos 4A}{2\sin^2 2A}$
$= \frac{(2\sin 4A \cos 4A) \cdot \sin 4A}{\cos 8A \cdot 2\sin^2 2A}$
$\sin 2\theta = 2\sin \theta \cos \theta$ હોવાથી,$\sin 8A = 2\sin 4A \cos 4A$:
$= \frac{\sin 8A}{\cos 8A} \cdot \frac{\sin 4A}{2\sin^2 2A}$
$= \tan 8A \cdot \frac{2\sin 2A \cos 2A}{2\sin^2 2A}$
$= \tan 8A \cdot \frac{\cos 2A}{\sin 2A} = \tan 8A \cdot \cot 2A = \frac{\tan 8A}{\tan 2A}$
197
MediumMCQ
જો $\cos A = \frac{3}{4}$ હોય,તો $32\sin \left( \frac{A}{2} \right)\sin \left( \frac{5A}{2} \right) = $
A
$7$
B
$8$
C
$11$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે ગુણાકારને સરવાળામાં ફેરવવાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ: $2\sin x \sin y = \cos(x - y) - \cos(x + y)$.
આ સૂત્રને $32\sin \left( \frac{A}{2} \right)\sin \left( \frac{5A}{2} \right)$ પદ માટે લાગુ પાડતા:
$= 16 \times [2\sin \left( \frac{A}{2} \right)\sin \left( \frac{5A}{2} \right)]$
$= 16 \times [\cos \left( \frac{5A}{2} - \frac{A}{2} \right) - \cos \left( \frac{5A}{2} + \frac{A}{2} \right)]$
$= 16 \times [\cos(2A) - \cos(3A)]$
નિત્યસમ $\cos(2A) = 2\cos^2 A - 1$ અને $\cos(3A) = 4\cos^3 A - 3\cos A$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= 16 \times [(2\cos^2 A - 1) - (4\cos^3 A - 3\cos A)]$
આપેલ છે કે $\cos A = \frac{3}{4}$,આ કિંમત મૂકતા:
$= 16 \times [2(\frac{3}{4})^2 - 1 - 4(\frac{3}{4})^3 + 3(\frac{3}{4})]$
$= 16 \times [2(\frac{9}{16}) - 1 - 4(\frac{27}{64}) + \frac{9}{4}]$
$= 16 \times [\frac{9}{8} - 1 - \frac{27}{16} + \frac{9}{4}]$
$= 16 \times [\frac{18 - 16 - 27 + 36}{16}]$
$= 18 - 16 - 27 + 36 = 11$.
198
EasyMCQ
$\tan 15^\circ = $
A
$1/3$
B
$\sqrt{3} - 2$
C
$2 - \sqrt{3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan(A - B) = \frac{\tan A - \tan B}{1 + \tan A \tan B}$.
$\tan 15^\circ = \tan(45^\circ - 30^\circ)$
$= \frac{\tan 45^\circ - \tan 30^\circ}{1 + \tan 45^\circ \tan 30^\circ}$
$= \frac{1 - 1/\sqrt{3}}{1 + 1 \cdot (1/\sqrt{3})} = \frac{(\sqrt{3} - 1)/\sqrt{3}}{(\sqrt{3} + 1)/\sqrt{3}} = \frac{\sqrt{3} - 1}{\sqrt{3} + 1}$
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$= \frac{(\sqrt{3} - 1)(\sqrt{3} - 1)}{(\sqrt{3} + 1)(\sqrt{3} - 1)} = \frac{3 - 2\sqrt{3} + 1}{3 - 1} = \frac{4 - 2\sqrt{3}}{2} = 2 - \sqrt{3}$.
199
MediumMCQ
જો $\tan \alpha = \frac{1}{7}$ અને $\tan \beta = \frac{1}{3}$ હોય,તો $\cos 2\alpha = $
A
$\sin 2\beta$
B
$\sin 4\beta$
C
$\sin 3\beta$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\tan \alpha = \frac{1}{7}$.
સૂત્ર $\cos 2\alpha = \frac{1 - \tan^2 \alpha}{1 + \tan^2 \alpha}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 2\alpha = \frac{1 - (1/7)^2}{1 + (1/7)^2} = \frac{1 - 1/49}{1 + 1/49} = \frac{48/49}{50/49} = \frac{48}{50} = \frac{24}{25}$.
આપેલ છે કે $\tan \beta = \frac{1}{3}$.
સૂત્ર $\sin 2\beta = \frac{2 \tan \beta}{1 + \tan^2 \beta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin 2\beta = \frac{2(1/3)}{1 + (1/3)^2} = \frac{2/3}{1 + 1/9} = \frac{2/3}{10/9} = \frac{2}{3} \times \frac{9}{10} = \frac{3}{5}$.
કારણ કે $\sin 2\beta = \frac{3}{5}$,તેથી $\cos 2\beta = \sqrt{1 - (3/5)^2} = \frac{4}{5}$.
હવે,$\sin 4\beta = 2 \sin 2\beta \cos 2\beta = 2 \times \frac{3}{5} \times \frac{4}{5} = \frac{24}{25}$.
આમ,$\cos 2\alpha = \sin 4\beta$.
200
EasyMCQ
જો $\tan \beta = \cos \theta \tan \alpha$ હોય,તો ${\tan ^2}\frac{\theta }{2} = $
A
$\frac{\sin (\alpha + \beta )}{\sin (\alpha - \beta )}$
B
$\frac{\cos (\alpha - \beta )}{\cos (\alpha + \beta )}$
C
$\frac{\sin (\alpha - \beta )}{\sin (\alpha + \beta )}$
D
$\frac{\cos (\alpha + \beta )}{\cos (\alpha - \beta )}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\tan \beta = \cos \theta \tan \alpha$,તેથી $\cos \theta = \frac{\tan \beta}{\tan \alpha}$ મળે.
નિત્યસમ $\tan^2 \frac{\theta}{2} = \frac{1 - \cos \theta}{1 + \cos \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે $\cos \theta$ ની કિંમત મૂકીએ:
$\tan^2 \frac{\theta}{2} = \frac{1 - \frac{\tan \beta}{\tan \alpha}}{1 + \frac{\tan \beta}{\tan \alpha}}$
$= \frac{\tan \alpha - \tan \beta}{\tan \alpha + \tan \beta}$
$= \frac{\frac{\sin \alpha}{\cos \alpha} - \frac{\sin \beta}{\cos \beta}}{\frac{\sin \alpha}{\cos \alpha} + \frac{\sin \beta}{\cos \beta}}$
$= \frac{\sin \alpha \cos \beta - \cos \alpha \sin \beta}{\sin \alpha \cos \beta + \cos \alpha \sin \beta}$
$= \frac{\sin (\alpha - \beta)}{\sin (\alpha + \beta)}$.

Trigonometry — Trigonometry · Frequently Asked Questions

1Are these Trigonometry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Trigonometry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.