Gujarati

Trigonometry Questions in Gujarati

Competitive Exam Quantitative Aptitude · Trigonometry · Trigonometry

648+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 648 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જો $A + B = \frac{\pi}{4}$ હોય,તો $(1 + \tan A)(1 + \tan B) = $
A
$1$
B
$2$
C
$\infty$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A + B = \frac{\pi}{4}$.
બંને બાજુ ટેન્જન્ટ લેતા,આપણને $\tan(A + B) = \tan\left(\frac{\pi}{4}\right)$ મળે છે.
$\tan(A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B} = 1$ મળે છે.
આનો અર્થ એ થાય કે $\tan A + \tan B = 1 - \tan A \tan B$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\tan A + \tan B + \tan A \tan B = 1$ મળે છે.
હવે,પદ $(1 + \tan A)(1 + \tan B) = 1 + \tan B + \tan A + \tan A \tan B$ ને ધ્યાનમાં લો.
અગાઉના પગલામાંથી કિંમત મૂકતા,આપણને $1 + (\tan A + \tan B + \tan A \tan B) = 1 + 1 = 2$ મળે છે.
102
MediumMCQ
$\frac{1}{{\sin 10^\circ }} - \frac{{\sqrt 3 }}{{\cos 10^\circ }} = $
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $\frac{1}{\sin 10^\circ} - \frac{\sqrt{3}}{\cos 10^\circ}$
લસાઅ લેતા: $\frac{\cos 10^\circ - \sqrt{3} \sin 10^\circ}{\sin 10^\circ \cos 10^\circ}$
અંશ અને છેદને $2$ વડે ગુણતા: $\frac{2(\frac{1}{2} \cos 10^\circ - \frac{\sqrt{3}}{2} \sin 10^\circ)}{\sin 10^\circ \cos 10^\circ}$
નિત્યસમ $\sin(A - B) = \sin A \cos B - \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા,અંશને $2 \sin(30^\circ - 10^\circ) = 2 \sin 20^\circ$ તરીકે લખી શકાય.
છેદ માટે,નિત્યસમ $\sin 2\theta = 2 \sin \theta \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin 10^\circ \cos 10^\circ = \frac{1}{2} \sin 20^\circ$ મળે.
આ કિંમતો મૂકતા: $\frac{2 \sin 20^\circ}{\frac{1}{2} \sin 20^\circ} = 4 \times \frac{\sin 20^\circ}{\sin 20^\circ} = 4$.
103
EasyMCQ
જો $\cos (A + B) = \alpha \cos A \cos B + \beta \sin A \sin B$ હોય,તો $(\alpha, \beta) =$
A
$(-1, -1)$
B
$(-1, 1)$
C
$(1, -1)$
D
$(1, 1)$

Solution

(C) બે ખૂણાઓના સરવાળાના કોસાઇન (cosine) માટેનું પ્રમાણિત ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ નીચે મુજબ છે:
$\cos (A + B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$
આ નિત્યસમની આપેલા સમીકરણ સાથે સરખામણી કરતા:
$\cos (A + B) = \alpha \cos A \cos B + \beta \sin A \sin B$
બંને બાજુના અનુરૂપ પદોના સહગુણકોને સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$\alpha = 1$
$\beta = -1$
તેથી,$(\alpha, \beta) = (1, -1).$
104
EasyMCQ
$\frac{\sin^2 A - \sin^2 B}{\sin A \cos A - \sin B \cos B} = $
A
$\tan (A + B)$
B
$\tan (A - B)$
C
$\cot (A + B)$
D
$\cot (A - B)$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $\frac{\sin^2 A - \sin^2 B}{\sin A \cos A - \sin B \cos B}$
નિત્યસમ $\sin^2 A - \sin^2 B = \sin(A+B) \sin(A-B)$ નો ઉપયોગ કરતા:
અંશ $= \sin(A+B) \sin(A-B)$
અંશ અને છેદને $2$ વડે ગુણતા:
$= \frac{2 \sin(A+B) \sin(A-B)}{2 \sin A \cos A - 2 \sin B \cos B}$
નિત્યસમ $\sin 2\theta = 2 \sin \theta \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{2 \sin(A+B) \sin(A-B)}{\sin 2A - \sin 2B}$
નિત્યસમ $\sin C - \sin D = 2 \cos(\frac{C+D}{2}) \sin(\frac{C-D}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin 2A - \sin 2B = 2 \cos(\frac{2A+2B}{2}) \sin(\frac{2A-2B}{2}) = 2 \cos(A+B) \sin(A-B)$
કિંમત મૂકતા:
$= \frac{2 \sin(A+B) \sin(A-B)}{2 \cos(A+B) \sin(A-B)}$
$= \frac{\sin(A+B)}{\cos(A+B)} = \tan(A+B)$.
105
MediumMCQ
જો $\cos (\alpha + \beta ) = \frac{4}{5}, \sin (\alpha - \beta ) = \frac{5}{13}$ અને $\alpha, \beta$ એ $0$ અને $\frac{\pi}{4}$ ની વચ્ચે હોય,તો $\tan 2\alpha = $
A
$\frac{16}{63}$
B
$\frac{56}{33}$
C
$\frac{28}{33}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\cos (\alpha + \beta ) = \frac{4}{5}$ અને $\sin (\alpha - \beta ) = \frac{5}{13}$.
કારણ કે $0 < \alpha, \beta < \frac{\pi}{4}$,તેથી $0 < \alpha + \beta < \frac{\pi}{2}$ અને $-\frac{\pi}{4} < \alpha - \beta < \frac{\pi}{4}$ થાય.
આથી,$\sin (\alpha + \beta ) = \sqrt{1 - (\frac{4}{5})^2} = \frac{3}{5}$ અને $\cos (\alpha - \beta ) = \sqrt{1 - (\frac{5}{13})^2} = \frac{12}{13}$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $2\alpha = (\alpha + \beta ) + (\alpha - \beta )$.
સૂત્ર $\sin (A + B) = \sin A \cos B + \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin 2\alpha = \sin ((\alpha + \beta ) + (\alpha - \beta )) = \sin (\alpha + \beta ) \cos (\alpha - \beta ) + \cos (\alpha + \beta ) \sin (\alpha - \beta )$.
$\sin 2\alpha = (\frac{3}{5} \times \frac{12}{13}) + (\frac{4}{5} \times \frac{5}{13}) = \frac{36}{65} + \frac{20}{65} = \frac{56}{65}$.
સૂત્ર $\cos (A + B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 2\alpha = \cos ((\alpha + \beta ) + (\alpha - \beta )) = \cos (\alpha + \beta ) \cos (\alpha - \beta ) - \sin (\alpha + \beta ) \sin (\alpha - \beta )$.
$\cos 2\alpha = (\frac{4}{5} \times \frac{12}{13}) - (\frac{3}{5} \times \frac{5}{13}) = \frac{48}{65} - \frac{15}{65} = \frac{33}{65}$.
તેથી,$\tan 2\alpha = \frac{\sin 2\alpha}{\cos 2\alpha} = \frac{56/65}{33/65} = \frac{56}{33}$.
106
MediumMCQ
જો $\cos \theta = \frac{8}{17}$ અને $\theta$ એ $1^{st}$ ચરણમાં હોય,તો $\cos (30^\circ + \theta) + \cos (45^\circ - \theta) + \cos (120^\circ - \theta)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{23}{17} \left( \frac{\sqrt{3} - 1}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}} \right)$
B
$\frac{23}{17} \left( \frac{\sqrt{3} + 1}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}} \right)$
C
$\frac{23}{17} \left( \frac{\sqrt{3} - 1}{2} - \frac{1}{\sqrt{2}} \right)$
D
$\frac{23}{17} \left( \frac{\sqrt{3} + 1}{2} - \frac{1}{\sqrt{2}} \right)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\cos \theta = \frac{8}{17}$ અને $\theta$ એ $1^{st}$ ચરણમાં છે.
$\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ હોવાથી,$\sin \theta = \sqrt{1 - (\frac{8}{17})^2} = \sqrt{1 - \frac{64}{289}} = \sqrt{\frac{225}{289}} = \frac{15}{17}$.
$\cos(A \pm B) = \cos A \cos B \mp \sin A \sin B$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને:
$\cos(30^\circ + \theta) = \cos 30^\circ \cos \theta - \sin 30^\circ \sin \theta = \frac{\sqrt{3}}{2} \cos \theta - \frac{1}{2} \sin \theta$
$\cos(45^\circ - \theta) = \cos 45^\circ \cos \theta + \sin 45^\circ \sin \theta = \frac{1}{\sqrt{2}} \cos \theta + \frac{1}{\sqrt{2}} \sin \theta$
$\cos(120^\circ - \theta) = \cos 120^\circ \cos \theta + \sin 120^\circ \sin \theta = -\frac{1}{2} \cos \theta + \frac{\sqrt{3}}{2} \sin \theta$
આ ત્રણેયનો સરવાળો કરતા:
$= (\frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{2}) \cos \theta + (\frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{2}) \sin \theta$
$= (\frac{\sqrt{3} - 1}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}}) (\cos \theta + \sin \theta)$
$= (\frac{\sqrt{3} - 1}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}}) (\frac{8}{17} + \frac{15}{17}) = \frac{23}{17} (\frac{\sqrt{3} - 1}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}})$.
107
MediumMCQ
જો $\tan x + \tan \left( \frac{\pi }{3} + x \right) + \tan \left( \frac{2\pi }{3} + x \right) = 3,$ હોય,તો
A
$\tan x = 1$
B
$\tan 2x = 1$
C
$\tan 3x = 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે નિત્યસમ $\tan(A+B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
આપેલ પદાવલિ: $\tan x + \tan \left( \frac{\pi }{3} + x \right) + \tan \left( \frac{2\pi }{3} + x \right) = 3$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$= \tan x + \frac{\tan x + \sqrt{3}}{1 - \sqrt{3} \tan x} + \frac{\tan x - \sqrt{3}}{1 + \sqrt{3} \tan x}$
$= \tan x + \frac{(\tan x + \sqrt{3})(1 + \sqrt{3} \tan x) + (\tan x - \sqrt{3})(1 - \sqrt{3} \tan x)}{(1 - \sqrt{3} \tan x)(1 + \sqrt{3} \tan x)}$
$= \tan x + \frac{(\tan x + \sqrt{3} \tan^2 x + \sqrt{3} + 3 \tan x) + (\tan x - \sqrt{3} \tan^2 x - \sqrt{3} + 3 \tan x)}{1 - 3 \tan^2 x}$
$= \tan x + \frac{8 \tan x}{1 - 3 \tan^2 x} = \frac{\tan x - 3 \tan^3 x + 8 \tan x}{1 - 3 \tan^2 x} = \frac{9 \tan x - 3 \tan^3 x}{1 - 3 \tan^2 x}$
$= 3 \left( \frac{3 \tan x - \tan^3 x}{1 - 3 \tan^2 x} \right) = 3 \tan 3x$
આપેલ છે કે $3 \tan 3x = 3$,તેથી $\tan 3x = 1$.
108
MediumMCQ
$\sin 47^\circ + \sin 61^\circ - \sin 11^\circ - \sin 25^\circ$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sin 36^\circ $
B
$\cos 36^\circ $
C
$\sin 7^\circ $
D
$\cos 7^\circ $

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $\sin 47^\circ + \sin 61^\circ - \sin 11^\circ - \sin 25^\circ$
પદોને જૂથમાં ગોઠવતા: $(\sin 61^\circ + \sin 47^\circ) - (\sin 25^\circ + \sin 11^\circ)$
સૂત્ર $\sin C + \sin D = 2 \sin \frac{C+D}{2} \cos \frac{C-D}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= 2 \sin \frac{61^\circ + 47^\circ}{2} \cos \frac{61^\circ - 47^\circ}{2} - 2 \sin \frac{25^\circ + 11^\circ}{2} \cos \frac{25^\circ - 11^\circ}{2}$
$= 2 \sin 54^\circ \cos 7^\circ - 2 \sin 18^\circ \cos 7^\circ$
$= 2 \cos 7^\circ (\sin 54^\circ - \sin 18^\circ)$
સૂત્ર $\sin C - \sin D = 2 \cos \frac{C+D}{2} \sin \frac{C-D}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= 2 \cos 7^\circ \left( 2 \cos \frac{54^\circ + 18^\circ}{2} \sin \frac{54^\circ - 18^\circ}{2} \right)$
$= 4 \cos 7^\circ \cos 36^\circ \sin 18^\circ$
અહીં $\cos 36^\circ = \frac{\sqrt{5}+1}{4}$ અને $\sin 18^\circ = \frac{\sqrt{5}-1}{4}$ હોવાથી:
$= 4 \cos 7^\circ \left( \frac{\sqrt{5}+1}{4} \right) \left( \frac{\sqrt{5}-1}{4} \right)$
$= 4 \cos 7^\circ \left( \frac{5-1}{16} \right) = 4 \cos 7^\circ \left( \frac{4}{16} \right) = \cos 7^\circ$
109
DifficultMCQ
જો $\sin (\theta + \alpha ) = a$ અને $\sin (\theta + \beta ) = b$ હોય,તો $\cos 2(\alpha - \beta ) - 4ab\cos (\alpha - \beta )$ ની કિંમત શોધો.
A
$1 - a^2 - b^2$
B
$1 - 2a^2 - 2b^2$
C
$2 + a^2 + b^2$
D
$2 - a^2 - b^2$

Solution

(B) આપેલ છે: $\sin(\theta + \alpha) = a$ ... $(i)$ અને $\sin(\theta + \beta) = b$ ... $(ii)$.
ધારો કે $x = \theta + \alpha$ અને $y = \theta + \beta$. તેથી $\sin x = a$ અને $\sin y = b$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos(x - y) = \cos x \cos y + \sin x \sin y$.
$\sin x = a$ હોવાથી,$\cos x = \sqrt{1 - a^2}$. અને $\sin y = b$ હોવાથી,$\cos y = \sqrt{1 - b^2}$.
તેથી,$\cos(\alpha - \beta) = \cos(x - y) = \sqrt{1 - a^2}\sqrt{1 - b^2} + ab$.
ધારો કે $C = \cos(\alpha - \beta) = \sqrt{1 - a^2}\sqrt{1 - b^2} + ab$.
તેથી $C - ab = \sqrt{1 - a^2}\sqrt{1 - b^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(C - ab)^2 = (1 - a^2)(1 - b^2) = 1 - a^2 - b^2 + a^2b^2$.
$C^2 - 2abC + a^2b^2 = 1 - a^2 - b^2 + a^2b^2$.
$C^2 - 2abC = 1 - a^2 - b^2$.
આપણે $\cos 2(\alpha - \beta) - 4ab \cos(\alpha - \beta) = 2\cos^2(\alpha - \beta) - 1 - 4ab \cos(\alpha - \beta)$ શોધવાનું છે.
$= 2C^2 - 1 - 4abC = 2(C^2 - 2abC) - 1$.
$C^2 - 2abC = 1 - a^2 - b^2$ મૂકતા:
$= 2(1 - a^2 - b^2) - 1 = 2 - 2a^2 - 2b^2 - 1 = 1 - 2a^2 - 2b^2$.
110
DifficultMCQ
પદાવલિ $\cos^2(A - B) + \cos^2 B - 2\cos(A - B)\cos A\cos B$ એ
A
$B$ પર આધારિત છે
B
$A$ અને $B$ પર આધારિત છે
C
$A$ પર આધારિત છે
D
$A$ અને $B$ થી સ્વતંત્ર છે

Solution

(C) ધારો કે પદાવલિ $E = \cos^2(A - B) + \cos^2 B - 2\cos(A - B)\cos A\cos B$ છે.
નિત્યસમ $2\cos A\cos B = \cos(A - B) + \cos(A + B)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = \cos^2(A - B) + \cos^2 B - \cos(A - B)[\cos(A - B) + \cos(A + B)]$
$E = \cos^2(A - B) + \cos^2 B - \cos^2(A - B) - \cos(A - B)\cos(A + B)$
$E = \cos^2 B - \cos(A - B)\cos(A + B)$
નિત્યસમ $\cos(A - B)\cos(A + B) = \cos^2 A - \sin^2 B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = \cos^2 B - (\cos^2 A - \sin^2 B)$
$E = \cos^2 B + \sin^2 B - \cos^2 A$
કારણ કે $\cos^2 B + \sin^2 B = 1$,તેથી:
$E = 1 - \cos^2 A = \sin^2 A$.
પરિણામ $\sin^2 A$ માત્ર $A$ પર આધારિત હોવાથી,આ પદાવલિ $A$ પર આધારિત છે.
111
EasyMCQ
$\cos 15^\circ - \sin 15^\circ$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$-\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$0$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos \theta - \sin \theta = \sqrt{2} \left( \frac{1}{\sqrt{2}} \cos \theta - \frac{1}{\sqrt{2}} \sin \theta \right) = \sqrt{2} \cos(\theta + 45^\circ)$.
$\theta = 15^\circ$ મૂકતા:
$\cos 15^\circ - \sin 15^\circ = \sqrt{2} \cos(15^\circ + 45^\circ)$
$= \sqrt{2} \cos 60^\circ$
$= \sqrt{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
112
DifficultMCQ
જો $\tan \alpha$ અને $\tan \beta$ એ સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ $(p \ne 0)$ ના બીજ હોય,તો:
A
$\sin^2(\alpha + \beta) + p\sin(\alpha + \beta)\cos(\alpha + \beta) + q\cos^2(\alpha + \beta) = q$
B
$\tan(\alpha + \beta) = \frac{p}{q - 1}$
C
$\sin(\alpha + \beta) = -p$
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને

Solution

(D) આપેલ છે કે $\tan \alpha$ અને $\tan \beta$ એ સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો મુજબ:
$\tan \alpha + \tan \beta = -p$ અને $\tan \alpha \tan \beta = q$.
ટેન્જન્ટના સરવાળાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\tan(\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta} = \frac{-p}{1 - q} = \frac{p}{q - 1}$.
આથી વિકલ્પ $(b)$ સાચો છે.
હવે,વિકલ્પ $(a)$ માં આપેલ પદાવલિ તપાસતા:
$L.H.S. = \cos^2(\alpha + \beta) [\tan^2(\alpha + \beta) + p\tan(\alpha + \beta) + q]$.
$\cos^2(\alpha + \beta) = \frac{1}{1 + \tan^2(\alpha + \beta)}$ હોવાથી,$\tan(\alpha + \beta) = \frac{p}{q - 1}$ મૂકતા:
$L.H.S. = \frac{1}{1 + \frac{p^2}{(q - 1)^2}} \left[ \frac{p^2}{(q - 1)^2} + p\left(\frac{p}{q - 1}\right) + q \right]$.
આ પદાવલિનું સાદુરૂપ આપતા તે $q$ મળે છે.
આમ,$(a)$ અને $(b)$ બંને સાચા છે.
113
EasyMCQ
$\tan 5x \tan 3x \tan 2x = ?$
A
$\tan 5x - \tan 3x - \tan 2x$
B
$\frac{\sin 5x - \sin 3x - \sin 2x}{\cos 5x - \cos 3x - \cos 2x}$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $5x = 3x + 2x$.
બંને બાજુ ટેન્જન્ટ લેતા,આપણને મળે છે $\tan 5x = \tan (3x + 2x)$.
$\tan (A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\tan 5x = \frac{\tan 3x + \tan 2x}{1 - \tan 3x \tan 2x}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$\tan 5x (1 - \tan 3x \tan 2x) = \tan 3x + \tan 2x$.
$\tan 5x - \tan 5x \tan 3x \tan 2x = \tan 3x + \tan 2x$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$\tan 5x \tan 3x \tan 2x = \tan 5x - \tan 3x - \tan 2x$.
114
DifficultMCQ
જો $\tan \alpha$ એ અસમતા $4x^2 - 16x + 15 < 0$ નો પૂર્ણાંક ઉકેલ હોય અને $\cos \beta$ એ પ્રથમ ચરણના દ્વિભાજકનો ઢાળ હોય,તો $\sin(\alpha + \beta)\sin(\alpha - \beta)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{5}$
B
$-\frac{3}{5}$
C
$\frac{2}{\sqrt{5}}$
D
$\frac{4}{5}$

Solution

(D) આપેલ અસમતા $4x^2 - 16x + 15 < 0$ છે.
$x$ માટે ઉકેલતા: $(2x - 3)(2x - 5) < 0$,જે $\frac{3}{2} < x < \frac{5}{2}$ આપે છે.
આ અંતરાલમાં એકમાત્ર પૂર્ણાંક $x = 2$ છે. તેથી,$\tan \alpha = 2$.
પ્રથમ ચરણનો દ્વિભાજક એ રેખા $y = x$ છે,જેનો ઢાળ $1$ છે. તેથી,$\cos \beta = 1$.
નિત્યસમ $\sin(\alpha + \beta)\sin(\alpha - \beta) = \sin^2 \alpha - \sin^2 \beta$ નો ઉપયોગ કરતા.
$\cos \beta = 1$ હોવાથી,$\sin \beta = 0$ થાય.
વળી,$\tan \alpha = 2 \implies \sin^2 \alpha = \frac{\tan^2 \alpha}{1 + \tan^2 \alpha} = \frac{2^2}{1 + 2^2} = \frac{4}{5}$.
તેથી,$\sin^2 \alpha - \sin^2 \beta = \frac{4}{5} - 0 = \frac{4}{5}$.
115
EasyMCQ
$\tan \frac{2\pi}{5} - \tan \frac{\pi}{15} - \sqrt{3} \tan \frac{2\pi}{5} \tan \frac{\pi}{15}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\sqrt{3}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$1$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan(A - B) = \frac{\tan A - \tan B}{1 + \tan A \tan B}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરી શકાય.
ધારો કે $A = \frac{2\pi}{5} = \frac{6\pi}{15}$ અને $B = \frac{\pi}{15}$ છે.
તેથી $A - B = \frac{6\pi}{15} - \frac{\pi}{15} = \frac{5\pi}{15} = \frac{\pi}{3}$ થાય.
આમ,$\tan(A - B) = \tan \frac{\pi}{3} = \sqrt{3}$ મળે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{\tan \frac{6\pi}{15} - \tan \frac{\pi}{15}}{1 + \tan \frac{6\pi}{15} \tan \frac{\pi}{15}} = \sqrt{3}$.
$\tan \frac{6\pi}{15} - \tan \frac{\pi}{15} = \sqrt{3} (1 + \tan \frac{6\pi}{15} \tan \frac{\pi}{15})$.
$\tan \frac{6\pi}{15} - \tan \frac{\pi}{15} = \sqrt{3} + \sqrt{3} \tan \frac{6\pi}{15} \tan \frac{\pi}{15}$.
પદોને ગોઠવતા:
$\tan \frac{6\pi}{15} - \tan \frac{\pi}{15} - \sqrt{3} \tan \frac{6\pi}{15} \tan \frac{\pi}{15} = \sqrt{3}$.
અહીં $\frac{6\pi}{15} = \frac{2\pi}{5}$ હોવાથી,આપેલ પદાવલિની કિંમત $\sqrt{3}$ થાય છે.
116
EasyMCQ
$\cos 12^\circ + \cos 84^\circ + \cos 156^\circ + \cos 132^\circ$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$1$
C
$-\frac{1}{2}$
D
$\frac{1}{8}$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\cos 12^\circ + \cos 84^\circ + \cos 156^\circ + \cos 132^\circ$
પદોને જૂથમાં ગોઠવતા: $(\cos 132^\circ + \cos 12^\circ) + (\cos 156^\circ + \cos 84^\circ)$
સૂત્ર $\cos C + \cos D = 2 \cos \frac{C+D}{2} \cos \frac{C-D}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= 2 \cos \frac{132^\circ + 12^\circ}{2} \cos \frac{132^\circ - 12^\circ}{2} + 2 \cos \frac{156^\circ + 84^\circ}{2} \cos \frac{156^\circ - 84^\circ}{2}$
$= 2 \cos 72^\circ \cos 60^\circ + 2 \cos 120^\circ \cos 36^\circ$
$\cos 60^\circ = \frac{1}{2}$ અને $\cos 120^\circ = -\frac{1}{2}$ કિંમતો મૂકતા:
$= 2 \cos 72^\circ (\frac{1}{2}) + 2 (-\frac{1}{2}) \cos 36^\circ$
$= \cos 72^\circ - \cos 36^\circ$
પ્રમાણિત કિંમતો $\cos 72^\circ = \frac{\sqrt{5}-1}{4}$ અને $\cos 36^\circ = \frac{\sqrt{5}+1}{4}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\sqrt{5}-1}{4} - \frac{\sqrt{5}+1}{4} = \frac{\sqrt{5}-1-\sqrt{5}-1}{4} = \frac{-2}{4} = -\frac{1}{2}$.
117
EasyMCQ
$\cos 52^\circ + \cos 68^\circ + \cos 172^\circ$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) અમે સરવાળામાંથી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos A + \cos B = 2 \cos \left( \frac{A+B}{2} \right) \cos \left( \frac{A-B}{2} \right)$.
આપેલ પદાવલિ: $\cos 52^\circ + \cos 68^\circ + \cos 172^\circ$.
પ્રથમ બે પદો પર સૂત્ર લાગુ પાડતા:
$\cos 52^\circ + \cos 68^\circ = 2 \cos \left( \frac{52^\circ + 68^\circ}{2} \right) \cos \left( \frac{52^\circ - 68^\circ}{2} \right)$
$= 2 \cos(60^\circ) \cos(-8^\circ)$
$= 2 \times \frac{1}{2} \times \cos(8^\circ) = \cos 8^\circ$.
હવે,પદાવલિ આ મુજબ બને છે: $\cos 8^\circ + \cos 172^\circ$.
ફરીથી સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 8^\circ + \cos 172^\circ = 2 \cos \left( \frac{8^\circ + 172^\circ}{2} \right) \cos \left( \frac{172^\circ - 8^\circ}{2} \right)$
$= 2 \cos(90^\circ) \cos(82^\circ)$.
કારણ કે $\cos 90^\circ = 0$ છે,તેથી આખી પદાવલિનું મૂલ્ય $2 \times 0 \times \cos 82^\circ = 0$ થાય છે.
118
EasyMCQ
$\frac{\cos 17^\circ + \sin 17^\circ}{\cos 17^\circ - \sin 17^\circ} = $
A
$\tan 62^\circ$
B
$\tan 56^\circ$
C
$\tan 54^\circ$
D
$\tan 73^\circ$

Solution

(A) અંશ અને છેદને $\cos 17^\circ$ વડે ભાગતા:
$\frac{\cos 17^\circ + \sin 17^\circ}{\cos 17^\circ - \sin 17^\circ} = \frac{1 + \tan 17^\circ}{1 - \tan 17^\circ}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan 45^\circ = 1$,તેથી:
$= \frac{\tan 45^\circ + \tan 17^\circ}{1 - \tan 45^\circ \tan 17^\circ}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\tan(A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = 45^\circ$ અને $B = 17^\circ$:
$= \tan(45^\circ + 17^\circ) = \tan 62^\circ$.
119
EasyMCQ
$\frac{\cos 9^\circ + \sin 9^\circ}{\cos 9^\circ - \sin 9^\circ} = $
A
$\tan 54^\circ$
B
$\tan 36^\circ$
C
$\tan 18^\circ$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) અંશ અને છેદને $\cos 9^\circ$ વડે ભાગતા:
$\frac{\frac{\cos 9^\circ}{\cos 9^\circ} + \frac{\sin 9^\circ}{\cos 9^\circ}}{\frac{\cos 9^\circ}{\cos 9^\circ} - \frac{\sin 9^\circ}{\cos 9^\circ}} = \frac{1 + \tan 9^\circ}{1 - \tan 9^\circ}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan 45^\circ = 1$,તેથી આ પદને નીચે મુજબ લખી શકાય:
$\frac{\tan 45^\circ + \tan 9^\circ}{1 - \tan 45^\circ \tan 9^\circ}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\tan(A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = 45^\circ$ અને $B = 9^\circ$ છે:
$\tan(45^\circ + 9^\circ) = \tan 54^\circ$.
120
EasyMCQ
$\frac{\sin 70^\circ + \cos 40^\circ}{\cos 70^\circ + \sin 40^\circ} = $
A
$1$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$\sqrt{3}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\frac{\sin 70^\circ + \cos 40^\circ}{\cos 70^\circ + \sin 40^\circ}$
નિત્યસમ $\cos \theta = \sin(90^\circ - \theta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 40^\circ = \sin(90^\circ - 40^\circ) = \sin 50^\circ$
$\cos 70^\circ = \sin(90^\circ - 70^\circ) = \sin 20^\circ$
આ કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{\sin 70^\circ + \sin 50^\circ}{\sin 20^\circ + \sin 40^\circ}$
સરવાળામાંથી ગુણાકારના સૂત્ર $\sin A + \sin B = 2 \sin(\frac{A+B}{2}) \cos(\frac{A-B}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
અંશ: $\sin 70^\circ + \sin 50^\circ = 2 \sin(\frac{70^\circ + 50^\circ}{2}) \cos(\frac{70^\circ - 50^\circ}{2}) = 2 \sin 60^\circ \cos 10^\circ$
છેદ: $\sin 20^\circ + \sin 40^\circ = 2 \sin(\frac{20^\circ + 40^\circ}{2}) \cos(\frac{20^\circ - 40^\circ}{2}) = 2 \sin 30^\circ \cos(-10^\circ)$
કારણ કે $\cos(-10^\circ) = \cos 10^\circ$ હોવાથી:
$= \frac{2 \sin 60^\circ \cos 10^\circ}{2 \sin 30^\circ \cos 10^\circ} = \frac{\sin 60^\circ}{\sin 30^\circ}$
$= \frac{\sqrt{3}/2}{1/2} = \sqrt{3}$.
121
EasyMCQ
જો $\cos (A - B) = \frac{3}{5}$ અને $\tan A \tan B = 2$ હોય,તો
A
$\cos A \cos B = \frac{1}{5}$
B
$\sin A \sin B = - \frac{2}{5}$
C
$\cos A \cos B = - \frac{1}{5}$
D
$\sin A \sin B = - \frac{1}{5}$

Solution

(A) આપેલ છે: $\cos (A - B) = \cos A \cos B + \sin A \sin B = \frac{3}{5}$ ... $(i)$
વળી,$\tan A \tan B = \frac{\sin A \sin B}{\cos A \cos B} = 2$,જેનો અર્થ છે કે $\sin A \sin B = 2 \cos A \cos B$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$\cos A \cos B + 2 \cos A \cos B = \frac{3}{5}$
$3 \cos A \cos B = \frac{3}{5}$
$\cos A \cos B = \frac{1}{5}$
હવે,$\cos A \cos B = \frac{1}{5}$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$\sin A \sin B = 2 \times \frac{1}{5} = \frac{2}{5}$
આમ,સાચો વિકલ્પ $\cos A \cos B = \frac{1}{5}$ છે.
122
EasyMCQ
$\tan 100^\circ + \tan 125^\circ + \tan 100^\circ \tan 125^\circ = $
A
$0$
B
$1/2$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(D) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ: $\tan(A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$.
ધારો કે $A = 100^\circ$ અને $B = 125^\circ$.
તેથી,$\tan(100^\circ + 125^\circ) = \frac{\tan 100^\circ + \tan 125^\circ}{1 - \tan 100^\circ \tan 125^\circ}$.
કારણ કે $100^\circ + 125^\circ = 225^\circ$,તેથી $\tan 225^\circ = \tan(180^\circ + 45^\circ) = \tan 45^\circ = 1$.
આ કિંમત નિત્યસમમાં મૂકતા:
$1 = \frac{\tan 100^\circ + \tan 125^\circ}{1 - \tan 100^\circ \tan 125^\circ}$.
બંને બાજુ $(1 - \tan 100^\circ \tan 125^\circ)$ વડે ગુણતા:
$1 - \tan 100^\circ \tan 125^\circ = \tan 100^\circ + \tan 125^\circ$.
પદોને ગોઠવતા:
$\tan 100^\circ + \tan 125^\circ + \tan 100^\circ \tan 125^\circ = 1$.
123
MediumMCQ
જો $\frac{\pi}{2} < \alpha < \pi$ અને $\pi < \beta < \frac{3\pi}{2}$,જ્યાં $\sin \alpha = \frac{15}{17}$ અને $\tan \beta = \frac{12}{5}$ હોય,તો $\sin(\beta - \alpha)$ ની કિંમત શોધો. ($/221$ માં)
A
$-171$
B
$-21$
C
$21$
D
$171$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\sin \alpha = \frac{15}{17}$ જ્યાં $\frac{\pi}{2} < \alpha < \pi$ (બીજું ચરણ). બીજા ચરણમાં $\cos \alpha$ ઋણ હોય છે. તેથી,$\cos \alpha = -\sqrt{1 - \sin^2 \alpha} = -\sqrt{1 - (\frac{15}{17})^2} = -\sqrt{\frac{289-225}{289}} = -\frac{8}{17}$.
આપેલ છે કે $\tan \beta = \frac{12}{5}$ જ્યાં $\pi < \beta < \frac{3\pi}{2}$ (ત્રીજું ચરણ). ત્રીજા ચરણમાં $\sin \beta$ અને $\cos \beta$ બંને ઋણ હોય છે. $\tan \beta = \frac{12}{5}$ હોવાથી,કાટકોણ ત્રિકોણની સામેની બાજુ $12$ અને પાસેની બાજુ $5$ છે,તેથી કર્ણ $\sqrt{12^2 + 5^2} = 13$ થાય. આમ,$\sin \beta = -\frac{12}{13}$ અને $\cos \beta = -\frac{5}{13}$.
સૂત્ર $\sin(\beta - \alpha) = \sin \beta \cos \alpha - \cos \beta \sin \alpha$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin(\beta - \alpha) = (-\frac{12}{13})(-\frac{8}{17}) - (-\frac{5}{13})(\frac{15}{17})$
$= \frac{96}{221} - (-\frac{75}{221})$
$= \frac{96 + 75}{221} = \frac{171}{221}$.
124
MediumMCQ
જો $\cos x + \cos y + \cos \alpha = 0$ અને $\sin x + \sin y + \sin \alpha = 0$ હોય,તો $\cot \left( \frac{x + y}{2} \right) = $
A
$\sin \alpha $
B
$\cos \alpha $
C
$\cot \alpha $
D
$\sin \left( \frac{x + y}{2} \right)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $\cos x + \cos y = -\cos \alpha$ $(i)$ અને $\sin x + \sin y = -\sin \alpha$ $(ii)$ છે.
સરવાળાને ગુણાકારમાં ફેરવવાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos x + \cos y = 2 \cos \left( \frac{x+y}{2} \right) \cos \left( \frac{x-y}{2} \right) = -\cos \alpha$ $(iii)$
$\sin x + \sin y = 2 \sin \left( \frac{x+y}{2} \right) \cos \left( \frac{x-y}{2} \right) = -\sin \alpha$ $(iv)$
સમીકરણ $(iii)$ ને સમીકરણ $(iv)$ વડે ભાગતા:
$\frac{2 \cos \left( \frac{x+y}{2} \right) \cos \left( \frac{x-y}{2} \right)}{2 \sin \left( \frac{x+y}{2} \right) \cos \left( \frac{x-y}{2} \right)} = \frac{-\cos \alpha}{-\sin \alpha}$
$\cot \left( \frac{x+y}{2} \right) = \cot \alpha$.
125
MediumMCQ
જો $\sin \theta + \sin 2\theta + \sin 3\theta = \sin \alpha$ અને $\cos \theta + \cos 2\theta + \cos 3\theta = \cos \alpha$ હોય,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\alpha / 2$
B
$\alpha$
C
$2\alpha$
D
$\alpha / 6$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$(1) \sin \theta + \sin 2\theta + \sin 3\theta = \sin \alpha$
$(2) \cos \theta + \cos 2\theta + \cos 3\theta = \cos \alpha$
પ્રથમ સમીકરણ માટે સરવાળામાંથી ગુણાકારના સૂત્ર $\sin A + \sin B = 2 \sin(\frac{A+B}{2}) \cos(\frac{A-B}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\sin 3\theta + \sin \theta) + \sin 2\theta = \sin \alpha$
$2 \sin 2\theta \cos \theta + \sin 2\theta = \sin \alpha$
$\sin 2\theta (2 \cos \theta + 1) = \sin \alpha$ ... $(i)$
બીજા સમીકરણ માટે સરવાળામાંથી ગુણાકારના સૂત્ર $\cos A + \cos B = 2 \cos(\frac{A+B}{2}) \cos(\frac{A-B}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\cos 3\theta + \cos \theta) + \cos 2\theta = \cos \alpha$
$2 \cos 2\theta \cos \theta + \cos 2\theta = \cos \alpha$
$\cos 2\theta (2 \cos \theta + 1) = \cos \alpha$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ ને સમીકરણ $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{\sin 2\theta (2 \cos \theta + 1)}{\cos 2\theta (2 \cos \theta + 1)} = \frac{\sin \alpha}{\cos \alpha}$
$\tan 2\theta = \tan \alpha$
આથી,$2\theta = \alpha$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \alpha / 2$.
126
EasyMCQ
$\frac{{\cos {{10}^o} + \sin {{10}^o}}}{{\cos {{10}^o} - \sin {{10}^o}}} = $
A
$\tan {55^o}$
B
$\cot {55^o}$
C
$-\tan {35^o}$
D
$-\cot {35^o}$

Solution

(A) $\frac{{\cos {{10}^o} + \sin {{10}^o}}}{{\cos {{10}^o} - \sin {{10}^o}}}$ પદાવલિને ઉકેલવા માટે,અંશ અને છેદ બંનેને $\cos {{10}^o}$ વડે ભાગતા:
$= \frac{{\frac{{\cos {{10}^o}}}{{\cos {{10}^o}}} + \frac{{\sin {{10}^o}}}{{\cos {{10}^o}}}}}{{\frac{{\cos {{10}^o}}}{{\cos {{10}^o}}} - \frac{{\sin {{10}^o}}}{{\cos {{10}^o}}}}}$
$= \frac{{1 + \tan {{10}^o}}}{{1 - \tan {{10}^o}}}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan {45^o} = 1$,તેથી આને નીચે મુજબ લખી શકાય:
$= \frac{{\tan {{45}^o} + \tan {{10}^o}}}{{1 - \tan {{45}^o} \cdot \tan {{10}^o}}}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\tan(A + B) = \frac{{\tan A + \tan B}}{{1 - \tan A \cdot \tan B}}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = {45^o}$ અને $B = {10^o}$:
$= \tan({45^o} + {10^o}) = \tan {55^o}$.
127
EasyMCQ
જો $\cos P = \frac{1}{7}$ અને $\cos Q = \frac{13}{14}$ હોય,જ્યાં $P$ અને $Q$ બંને લઘુકોણ છે,તો $P - Q$ નું મૂલ્ય ....$^o$ છે.
A
$30$
B
$60$
C
$45$
D
$75$

Solution

(B) આપેલ છે: $\cos P = \frac{1}{7}$ અને $\cos Q = \frac{13}{14}$.
કારણ કે $P$ અને $Q$ લઘુકોણ છે,તેથી $\sin P = \sqrt{1 - \cos^2 P} = \sqrt{1 - (\frac{1}{7})^2} = \sqrt{1 - \frac{1}{49}} = \sqrt{\frac{48}{49}} = \frac{\sqrt{48}}{7} = \frac{4\sqrt{3}}{7}$.
તે જ રીતે,$\sin Q = \sqrt{1 - \cos^2 Q} = \sqrt{1 - (\frac{13}{14})^2} = \sqrt{1 - \frac{169}{196}} = \sqrt{\frac{27}{196}} = \frac{\sqrt{27}}{14} = \frac{3\sqrt{3}}{14}$.
સૂત્ર $\cos(P - Q) = \cos P \cos Q + \sin P \sin Q$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos(P - Q) = (\frac{1}{7} \times \frac{13}{14}) + (\frac{4\sqrt{3}}{7} \times \frac{3\sqrt{3}}{14})$
$= \frac{13}{98} + \frac{12 \times 3}{98} = \frac{13 + 36}{98} = \frac{49}{98} = \frac{1}{2}$.
તેથી $\cos(P - Q) = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$P - Q = 60^o$ મળે છે.
128
MediumMCQ
$\sec {50^o} + \tan {50^o}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\tan {20^o} + \tan {50^o}$
B
$2\tan {20^o} + \tan {50^o}$
C
$\tan {20^o} + 2\tan {50^o}$
D
$2\tan {20^o} + 2\tan {50^o}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sec \theta + \tan \theta = \tan(\frac{\theta}{2} + 45^o)$. આ પદાવલિને ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીને સરળ બનાવી શકાય છે.
ધારો કે $x = \sec {50^o} + \tan {50^o} = \frac{1 + \sin {50^o}}{\cos {50^o}}$.
$1 + \sin \theta = (\sin \frac{\theta}{2} + \cos \frac{\theta}{2})^2$ અને $\cos \theta = \cos^2 \frac{\theta}{2} - \sin^2 \frac{\theta}{2}$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{(\cos {25^o} + \sin {25^o})^2}{(\cos {25^o} - \sin {25^o})(\cos {25^o} + \sin {25^o})} = \frac{\cos {25^o} + \sin {25^o}}{\cos {25^o} - \sin {25^o}} = \tan(45^o + 25^o) = \tan {70^o}$.
હવે,$\tan(70^o - 20^o) = \tan {50^o} = \frac{\tan {70^o} - \tan {20^o}}{1 + \tan {70^o} \tan {20^o}}$ નિત્યસમ ધ્યાનમાં લો.
કારણ કે $\tan {70^o} = \cot {20^o}$,તેથી $\tan {70^o} \tan {20^o} = 1$.
આમ,$\tan {50^o} = \frac{\tan {70^o} - \tan {20^o}}{1 + 1} = \frac{\tan {70^o} - \tan {20^o}}{2}$.
$2 \tan {50^o} = \tan {70^o} - \tan {20^o}$.
$\tan {70^o} = 2 \tan {50^o} + \tan {20^o}$.
કારણ કે $\sec {50^o} + \tan {50^o} = \tan {70^o}$,તેથી $\sec {50^o} + \tan {50^o} = \tan {20^o} + 2 \tan {50^o}$ થાય.
129
MediumMCQ
જો $\tan \alpha = (1 + 2^{-x})^{-1}$ અને $\tan \beta = (1 + 2^{x+1})^{-1}$ હોય, તો $\alpha + \beta$ ની કિંમત શોધો:
A
$\pi / 6$
B
$\pi / 4$
C
$\pi / 3$
D
$\pi / 2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\tan \alpha = \frac{1}{1 + 2^{-x}} = \frac{2^x}{2^x + 1}$ અને $\tan \beta = \frac{1}{1 + 2^{x+1}}$.
સૂત્ર $\tan(\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan(\alpha + \beta) = \frac{\frac{2^x}{2^x + 1} + \frac{1}{1 + 2^{x+1}}}{1 - \left(\frac{2^x}{2^x + 1}\right) \left(\frac{1}{1 + 2^{x+1}}\right)}$
અંશનું સાદુરૂપ આપતા: $\frac{2^x(1 + 2^{x+1}) + (2^x + 1)}{(2^x + 1)(1 + 2^{x+1})} = \frac{2^x + 2^{2x+1} + 2^x + 1}{(2^x + 1)(1 + 2^{x+1})} = \frac{2 \cdot 2^x + 2 \cdot 2^{2x} + 1}{(2^x + 1)(1 + 2^{x+1})}$.
છેદનું સાદુરૂપ આપતા: $\frac{(2^x + 1)(1 + 2^{x+1}) - 2^x}{(2^x + 1)(1 + 2^{x+1})} = \frac{2^x + 2^{2x+1} + 1 + 2^{x+1} - 2^x}{(2^x + 1)(1 + 2^{x+1})} = \frac{2^{2x+1} + 2^{x+1} + 1}{(2^x + 1)(1 + 2^{x+1})}$.
અંશ અને છેદ સમાન હોવાથી, $\tan(\alpha + \beta) = 1$.
તેથી, $\alpha + \beta = \pi / 4$.
130
MediumMCQ
$\cot 70^\circ + 4\cos 70^\circ$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$\sqrt{3}$
C
$2\sqrt{3}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $\cot 70^\circ + 4\cos 70^\circ$
$= \frac{\cos 70^\circ}{\sin 70^\circ} + 4\cos 70^\circ$
$= \frac{\cos 70^\circ + 4\sin 70^\circ \cos 70^\circ}{\sin 70^\circ}$
$= \frac{\cos 70^\circ + 2\sin 140^\circ}{\sin 70^\circ}$
$= \frac{\cos 70^\circ + 2\sin(180^\circ - 40^\circ)}{\sin 70^\circ}$
$= \frac{\cos 70^\circ + 2\sin 40^\circ}{\sin 70^\circ}$
$= \frac{\sin 20^\circ + 2\sin 40^\circ}{\cos 20^\circ}$
$= \frac{\sin 20^\circ + \sin 40^\circ + \sin 40^\circ}{\cos 20^\circ}$
$= \frac{2\sin 30^\circ \cos 10^\circ + \sin 40^\circ}{\cos 20^\circ}$
$= \frac{\cos 10^\circ + \sin 40^\circ}{\cos 20^\circ} = \frac{\sin 80^\circ + \sin 40^\circ}{\cos 20^\circ}$
$= \frac{2\sin 60^\circ \cos 20^\circ}{\cos 20^\circ} = 2 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = \sqrt{3}$.
131
MediumMCQ
પદાવલિ $2\cos \frac{\pi }{13} \cos \frac{9\pi }{13} + \cos \frac{3\pi }{13} + \cos \frac{5\pi }{13}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $2\cos \frac{\pi }{13} \cos \frac{9\pi }{13} + \cos \frac{3\pi }{13} + \cos \frac{5\pi }{13}$
છેલ્લા બે પદો માટે સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્ર $\cos A + \cos B = 2\cos \frac{A+B}{2} \cos \frac{A-B}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos \frac{3\pi }{13} + \cos \frac{5\pi }{13} = 2\cos \frac{8\pi / 13}{2} \cos \frac{-2\pi / 13}{2} = 2\cos \frac{4\pi }{13} \cos \frac{\pi }{13}$
આ કિંમતને પદાવલિમાં મૂકતા:
$= 2\cos \frac{\pi }{13} \cos \frac{9\pi }{13} + 2\cos \frac{4\pi }{13} \cos \frac{\pi }{13}$
$= 2\cos \frac{\pi }{13} \left( \cos \frac{9\pi }{13} + \cos \frac{4\pi }{13} \right)$
ફરીથી $\cos A + \cos B = 2\cos \frac{A+B}{2} \cos \frac{A-B}{2}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$= 2\cos \frac{\pi }{13} \left( 2\cos \frac{13\pi / 13}{2} \cos \frac{5\pi / 13}{2} \right)$
$= 2\cos \frac{\pi }{13} \left( 2\cos \frac{\pi }{2} \cos \frac{5\pi }{26} \right)$
કારણ કે $\cos \frac{\pi }{2} = 0$ છે,તેથી આખી પદાવલિની કિંમત $0$ થાય છે.
132
EasyMCQ
જો $\sin \theta = \frac{12}{13}$ જ્યાં $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ અને $\cos \phi = -\frac{3}{5}$ જ્યાં $\pi < \phi < \frac{3\pi}{2}$ હોય,તો $\sin(\theta + \phi)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-56}{61}$
B
$\frac{-56}{65}$
C
$\frac{1}{65}$
D
$-56$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\sin \theta = \frac{12}{13}$ અને $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ (પ્રથમ ચરણ),તેથી $\cos \theta$ ધન છે.
$\cos \theta = \sqrt{1 - \sin^2 \theta} = \sqrt{1 - (\frac{12}{13})^2} = \sqrt{1 - \frac{144}{169}} = \sqrt{\frac{25}{169}} = \frac{5}{13}$.
આપેલ છે કે $\cos \phi = -\frac{3}{5}$ અને $\pi < \phi < \frac{3\pi}{2}$ (ત્રીજું ચરણ),તેથી $\sin \phi$ ઋણ છે.
$\sin \phi = -\sqrt{1 - \cos^2 \phi} = -\sqrt{1 - (-\frac{3}{5})^2} = -\sqrt{1 - \frac{9}{25}} = -\sqrt{\frac{16}{25}} = -\frac{4}{5}$.
નિત્યસમ $\sin(\theta + \phi) = \sin \theta \cos \phi + \cos \theta \sin \phi$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin(\theta + \phi) = (\frac{12}{13})(-\frac{3}{5}) + (\frac{5}{13})(-\frac{4}{5})$
$= -\frac{36}{65} - \frac{20}{65} = -\frac{56}{65}$.
133
EasyMCQ
જો $\tan A - \tan B = x$ અને $\cot B - \cot A = y$ હોય,તો $\cot (A - B) = $
A
$\frac{1}{x} + y$
B
$\frac{1}{xy}$
C
$\frac{1}{x} - \frac{1}{y}$
D
$\frac{1}{x} + \frac{1}{y}$

Solution

(D) આપેલ છે: $\tan A - \tan B = x$ અને $\cot B - \cot A = y.$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cot B - \cot A = \frac{1}{\tan B} - \frac{1}{\tan A} = \frac{\tan A - \tan B}{\tan A \tan B} = y.$
$x = \tan A - \tan B$ મૂકતા,આપણને મળે છે $\frac{x}{\tan A \tan B} = y$,જેનો અર્થ છે કે $\tan A \tan B = \frac{x}{y}.$
હવે,$\cot (A - B) = \frac{1}{\tan (A - B)} = \frac{1 + \tan A \tan B}{\tan A - \tan B}.$
કિંમતો મૂકતા,$\cot (A - B) = \frac{1 + \frac{x}{y}}{x} = \frac{1}{x} + \frac{x}{xy} = \frac{1}{x} + \frac{1}{y}.$
134
EasyMCQ
$\sin 12^\circ \sin 48^\circ \sin 54^\circ = $
A
$1/16$
B
$1/32$
C
$1/8$
D
$1/4$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 54^\circ = \cos 36^\circ = \frac{\sqrt{5} + 1}{4}$.
પદાવલિ $E = \sin 12^\circ \sin 48^\circ \sin 54^\circ$ ધ્યાનમાં લો.
સૂત્ર $2 \sin A \sin B = \cos(A - B) - \cos(A + B)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = \frac{1}{2} [\cos(48^\circ - 12^\circ) - \cos(48^\circ + 12^\circ)] \sin 54^\circ$
$E = \frac{1}{2} [\cos 36^\circ - \cos 60^\circ] \sin 54^\circ$
કારણ કે $\cos 60^\circ = 1/2$ અને $\sin 54^\circ = \cos 36^\circ$ છે:
$E = \frac{1}{2} [\cos 36^\circ - 1/2] \cos 36^\circ$
$E = \frac{1}{2} [\cos^2 36^\circ - \frac{1}{2} \cos 36^\circ]$
$\cos 36^\circ = \frac{\sqrt{5} + 1}{4}$ મુકતા:
$E = \frac{1}{2} [(\frac{\sqrt{5} + 1}{4})^2 - \frac{1}{2} (\frac{\sqrt{5} + 1}{4})]$
$E = \frac{1}{2} [\frac{5 + 1 + 2\sqrt{5}}{16} - \frac{\sqrt{5} + 1}{8}]$
$E = \frac{1}{2} [\frac{6 + 2\sqrt{5}}{16} - \frac{2\sqrt{5} + 2}{16}]$
$E = \frac{1}{2} [\frac{4}{16}] = \frac{1}{2} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{8}$.
135
EasyMCQ
$\cos \frac{\pi }{5} \cos \frac{2\pi }{5} \cos \frac{4\pi }{5} \cos \frac{8\pi }{5} = $
A
$1/16$
B
$0$
C
$-1/8$
D
$-1/16$

Solution

(D) આપણે કોસાઇનના ગુણાકાર માટેનું સૂત્ર વાપરીએ છીએ: $\cos \theta \cos 2\theta \cos 4\theta \dots \cos 2^{n-1}\theta = \frac{\sin(2^n \theta)}{2^n \sin \theta}$.
અહીં,$\theta = \frac{\pi}{5}$ અને $n = 4$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\cos \frac{\pi}{5} \cos \frac{2\pi}{5} \cos \frac{4\pi}{5} \cos \frac{8\pi}{5} = \frac{\sin(2^4 \cdot \frac{\pi}{5})}{2^4 \sin \frac{\pi}{5}} = \frac{\sin(\frac{16\pi}{5})}{16 \sin \frac{\pi}{5}}$.
હવે,$\frac{16\pi}{5}$ ને $3\pi + \frac{\pi}{5}$ તરીકે દર્શાવો.
કારણ કે $\sin(3\pi + \theta) = -\sin \theta$,તેથી $\sin(\frac{16\pi}{5}) = \sin(3\pi + \frac{\pi}{5}) = -\sin \frac{\pi}{5}$ થાય.
આ કિંમતને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{-\sin \frac{\pi}{5}}{16 \sin \frac{\pi}{5}} = -\frac{1}{16}$.
136
EasyMCQ
$\frac{{\cos 12^\circ - \sin 12^\circ }}{{\cos 12^\circ + \sin 12^\circ }} + \frac{{\sin 147^\circ }}{{\cos 147^\circ }} = $
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\frac{{\cos 12^\circ - \sin 12^\circ }}{{\cos 12^\circ + \sin 12^\circ }} + \frac{{\sin 147^\circ }}{{\cos 147^\circ }}$
પ્રથમ પદના અંશ અને છેદને $\cos 12^\circ$ વડે ભાગતા:
$= \frac{{1 - \tan 12^\circ }}{{1 + \tan 12^\circ }} + \tan 147^\circ $
સૂત્ર $\tan(45^\circ - A) = \frac{{1 - \tan A}}{{1 + \tan A}}$ નો ઉપયોગ કરતા,પ્રથમ પદ $\tan(45^\circ - 12^\circ) = \tan 33^\circ$ બને છે.
બીજા પદ માટે,$\tan 147^\circ = \tan(180^\circ - 33^\circ) = -\tan 33^\circ$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$= \tan 33^\circ + (-\tan 33^\circ) = 0$.
137
MediumMCQ
$\tan 20^\circ \tan 40^\circ \tan 60^\circ \tan 80^\circ = $
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$\sqrt{3}/2$

Solution

(C) આપણે નિત્યસમ $\tan \theta \tan(60^\circ - \theta) \tan(60^\circ + \theta) = \tan 3\theta$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$\theta = 20^\circ$ માટે,આપણને મળે છે $\tan 20^\circ \tan(60^\circ - 20^\circ) \tan(60^\circ + 20^\circ) = \tan(3 \times 20^\circ) = \tan 60^\circ$.
તેથી,$\tan 20^\circ \tan 40^\circ \tan 80^\circ = \tan 60^\circ = \sqrt{3}$.
હવે,આપેલ પદાવલિ $\tan 20^\circ \tan 40^\circ \tan 60^\circ \tan 80^\circ$ છે.
ગુણાકાર $\tan 20^\circ \tan 40^\circ \tan 80^\circ$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે:
$(\tan 20^\circ \tan 40^\circ \tan 80^\circ) \times \tan 60^\circ = \sqrt{3} \times \sqrt{3} = 3$.
138
EasyMCQ
$\cos 20^\circ \cos 40^\circ \cos 80^\circ = $
A
$1/2$
B
$1/4$
C
$1/6$
D
$1/8$

Solution

(D) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos \theta \cos(2\theta) \cos(4\theta) \dots \cos(2^{n-1}\theta) = \frac{\sin(2^n \theta)}{2^n \sin \theta}$.
અહીં,$\theta = 20^\circ$ અને $n = 3$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\cos 20^\circ \cos 40^\circ \cos 80^\circ = \frac{\sin(2^3 \times 20^\circ)}{2^3 \sin 20^\circ}$.
$= \frac{\sin(160^\circ)}{8 \sin 20^\circ}$.
કારણ કે $\sin(160^\circ) = \sin(180^\circ - 20^\circ) = \sin 20^\circ$ થાય છે,તેથી:
$= \frac{\sin 20^\circ}{8 \sin 20^\circ} = \frac{1}{8}$.
139
MediumMCQ
$\sin 36^\circ \sin 72^\circ \sin 108^\circ \sin 144^\circ = $
A
$1/4$
B
$1/16$
C
$3/4$
D
$5/16$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 108^\circ = \sin(180^\circ - 72^\circ) = \sin 72^\circ$ અને $\sin 144^\circ = \sin(180^\circ - 36^\circ) = \sin 36^\circ$.
તેથી,પદાવલિ $\sin^2 36^\circ \sin^2 72^\circ = (\sin 36^\circ \sin 72^\circ)^2$ બને છે.
$\sin 36^\circ = \frac{\sqrt{10 - 2\sqrt{5}}}{4}$ અને $\sin 72^\circ = \frac{\sqrt{10 + 2\sqrt{5}}}{4}$ કિંમતોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin 36^\circ \sin 72^\circ = \frac{\sqrt{(10 - 2\sqrt{5})(10 + 2\sqrt{5})}}{16} = \frac{\sqrt{100 - 20}}{16} = \frac{\sqrt{80}}{16} = \frac{4\sqrt{5}}{16} = \frac{\sqrt{5}}{4}$.
આ પરિણામનો વર્ગ કરતા,આપણને $(\frac{\sqrt{5}}{4})^2 = \frac{5}{16}$ મળે છે.
140
MediumMCQ
જો $\cos A = m \cos B$ હોય,તો
A
$\cot \frac{A + B}{2} = \frac{m + 1}{m - 1} \tan \frac{B - A}{2}$
B
$\tan \frac{A + B}{2} = \frac{m + 1}{m - 1} \cot \frac{B - A}{2}$
C
$\cot \frac{A + B}{2} = \frac{m + 1}{m - 1} \tan \frac{A - B}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $\cos A = m \cos B,$ જેનો અર્થ છે કે $\frac{m}{1} = \frac{\cos A}{\cos B}.$
યોગ-વિયોગ (Componendo and Dividendo) ના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{m + 1}{m - 1} = \frac{\cos A + \cos B}{\cos A - \cos B}.$
સરવાળાને ગુણાકારમાં ફેરવવાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos A + \cos B = 2 \cos \left( \frac{A + B}{2} \right) \cos \left( \frac{A - B}{2} \right)$
$\cos A - \cos B = 2 \sin \left( \frac{A + B}{2} \right) \sin \left( \frac{B - A}{2} \right).$
આ કિંમતોને પદમાં મૂકતા:
$\frac{m + 1}{m - 1} = \frac{2 \cos \left( \frac{A + B}{2} \right) \cos \left( \frac{A - B}{2} \right)}{2 \sin \left( \frac{A + B}{2} \right) \sin \left( \frac{B - A}{2} \right)} = \cot \left( \frac{A + B}{2} \right) \cdot \frac{\cos \left( \frac{A - B}{2} \right)}{\sin \left( \frac{B - A}{2} \right)}.$
કારણ કે $\cos \left( \frac{A - B}{2} \right) = \cos \left( \frac{B - A}{2} \right),$ તેથી:
$\frac{m + 1}{m - 1} = \cot \left( \frac{A + B}{2} \right) \cot \left( \frac{B - A}{2} \right).$
આમ,$\cot \left( \frac{A + B}{2} \right) = \frac{m + 1}{m - 1} \tan \left( \frac{B - A}{2} \right).$
141
MediumMCQ
જો $x = \cos 10^\circ \cos 20^\circ \cos 40^\circ$ હોય,તો $x$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$\frac{1}{4}\tan 10^\circ $
B
$\frac{1}{8}\cot 10^\circ $
C
$\frac{1}{8}\csc 10^\circ $
D
$\frac{1}{8}\sec 10^\circ $

Solution

(B) આપેલ છે: $x = \cos 10^\circ \cos 20^\circ \cos 40^\circ$
$2 \sin 10^\circ$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$x = \frac{2 \sin 10^\circ \cos 10^\circ \cos 20^\circ \cos 40^\circ}{2 \sin 10^\circ}$
$2 \sin A \cos A = \sin 2A$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{\sin 20^\circ \cos 20^\circ \cos 40^\circ}{2 \sin 10^\circ}$
$2$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$x = \frac{2 \sin 20^\circ \cos 20^\circ \cos 40^\circ}{4 \sin 10^\circ} = \frac{\sin 40^\circ \cos 40^\circ}{4 \sin 10^\circ}$
ફરીથી $2$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$x = \frac{2 \sin 40^\circ \cos 40^\circ}{8 \sin 10^\circ} = \frac{\sin 80^\circ}{8 \sin 10^\circ}$
કારણ કે $\sin 80^\circ = \cos 10^\circ$:
$x = \frac{\cos 10^\circ}{8 \sin 10^\circ} = \frac{1}{8} \cot 10^\circ$.
142
MediumMCQ
$\sin 12^\circ \sin 24^\circ \sin 48^\circ \sin 84^\circ = $
A
$\cos 20^\circ \cos 40^\circ \cos 60^\circ \cos 80^\circ $
B
$\sin 20^\circ \sin 40^\circ \sin 60^\circ \sin 80^\circ $
C
$\frac{3}{15}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે ગુણાકાર $P = \sin 12^\circ \sin 24^\circ \sin 48^\circ \sin 84^\circ$ ની કિંમત શોધવાની છે.
સૂત્ર $2 \sin A \sin B = \cos(A-B) - \cos(A+B)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P = \frac{1}{4} (2 \sin 12^\circ \sin 48^\circ) (2 \sin 24^\circ \sin 84^\circ)$
$P = \frac{1}{4} (\cos 36^\circ - \cos 60^\circ) (\cos 60^\circ - \cos 108^\circ)$
અહીં $\cos 60^\circ = \frac{1}{2}$,$\cos 36^\circ = \frac{\sqrt{5}+1}{4}$,અને $\cos 108^\circ = -\sin 18^\circ = -\frac{\sqrt{5}-1}{4}$ હોવાથી:
$P = \frac{1}{4} (\frac{\sqrt{5}+1}{4} - \frac{1}{2}) (\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{5}-1}{4}) = \frac{1}{4} (\frac{\sqrt{5}-1}{4}) (\frac{\sqrt{5}+1}{4}) = \frac{1}{4} \cdot \frac{5-1}{16} = \frac{1}{16}$.
હવે,વિકલ્પ $A$ તપાસીએ: $\cos 20^\circ \cos 40^\circ \cos 60^\circ \cos 80^\circ$.
નિત્યસમ $\cos \theta \cos(60^\circ - \theta) \cos(60^\circ + \theta) = \frac{1}{4} \cos 3\theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 20^\circ \cos 40^\circ \cos 80^\circ = \frac{1}{4} \cos(3 \times 20^\circ) = \frac{1}{4} \cos 60^\circ = \frac{1}{4} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{8}$.
આમ,$\cos 20^\circ \cos 40^\circ \cos 60^\circ \cos 80^\circ = \frac{1}{8} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{16}$.
બંને પદની કિંમત $\frac{1}{16}$ હોવાથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
143
EasyMCQ
$\tan 3A - \tan 2A - \tan A = $
A
$\tan 3A \tan 2A \tan A$
B
$-\tan 3A \tan 2A \tan A$
C
$\tan A \tan 2A - \tan 2A \tan 3A - \tan 3A \tan A$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $3A = 2A + A$.
બંને બાજુ ટેન્જન્ટ લેતા: $\tan 3A = \tan(2A + A)$.
સૂત્ર $\tan(x + y) = \frac{\tan x + \tan y}{1 - \tan x \tan y}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$\tan 3A = \frac{\tan 2A + \tan A}{1 - \tan 2A \tan A}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$\tan 3A(1 - \tan 2A \tan A) = \tan 2A + \tan A$.
$\tan 3A - \tan 3A \tan 2A \tan A = \tan 2A + \tan A$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$\tan 3A - \tan 2A - \tan A = \tan 3A \tan 2A \tan A$.
144
EasyMCQ
$\cos^2 \left( \frac{\pi}{4} - \beta \right) - \sin^2 \left( \alpha - \frac{\pi}{4} \right) = $
A
$\sin(\alpha + \beta)\sin(\alpha - \beta)$
B
$\cos(\alpha + \beta)\cos(\alpha - \beta)$
C
$\sin(\alpha - \beta)\cos(\alpha + \beta)$
D
$\sin(\alpha + \beta)\cos(\alpha - \beta)$

Solution

(D) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos^2 A - \sin^2 B = \cos(A + B)\cos(A - B)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
ધારો કે $A = \frac{\pi}{4} - \beta$ અને $B = \alpha - \frac{\pi}{4}$.
તેથી,$A + B = \left( \frac{\pi}{4} - \beta \right) + \left( \alpha - \frac{\pi}{4} \right) = \alpha - \beta$.
અને $A - B = \left( \frac{\pi}{4} - \beta \right) - \left( \alpha - \frac{\pi}{4} \right) = \frac{\pi}{2} - (\alpha + \beta)$.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$\cos^2 \left( \frac{\pi}{4} - \beta \right) - \sin^2 \left( \alpha - \frac{\pi}{4} \right) = \cos(\alpha - \beta)\cos\left( \frac{\pi}{2} - (\alpha + \beta) \right)$.
કારણ કે $\cos\left( \frac{\pi}{2} - \theta \right) = \sin \theta$,તેથી આપણને મળે છે:
$= \cos(\alpha - \beta)\sin(\alpha + \beta)$.
145
MediumMCQ
$\tan 9^\circ - \tan 27^\circ - \tan 63^\circ + \tan 81^\circ = $
A
$1/2$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\tan 9^\circ - \tan 27^\circ - \tan 63^\circ + \tan 81^\circ$
$\tan(90^\circ - \theta) = \cot \theta$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $\tan 63^\circ = \cot 27^\circ$ અને $\tan 81^\circ = \cot 9^\circ$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$= (\tan 9^\circ + \cot 9^\circ) - (\tan 27^\circ + \cot 27^\circ)$
$\tan \theta + \cot \theta = \frac{2}{\sin 2\theta}$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{2}{\sin 18^\circ} - \frac{2}{\sin 54^\circ}$
$= 2 \left( \frac{\sin 54^\circ - \sin 18^\circ}{\sin 18^\circ \sin 54^\circ} \right)$
$\sin C - \sin D = 2 \cos \frac{C+D}{2} \sin \frac{C-D}{2}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$= 2 \left( \frac{2 \cos 36^\circ \sin 18^\circ}{\sin 18^\circ \sin 54^\circ} \right)$
$\sin 54^\circ = \cos 36^\circ$ હોવાથી,પદાવલિનું સાદું રૂપ:
$= 2 \times 2 = 4$
146
EasyMCQ
$\frac{\sin 3\theta + \sin 5\theta + \sin 7\theta + \sin 9\theta}{\cos 3\theta + \cos 5\theta + \cos 7\theta + \cos 9\theta} = $
A
$\tan 3\theta$
B
$\cot 3\theta$
C
$\tan 6\theta$
D
$\cot 6\theta$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ $\frac{\sin 3\theta + \sin 5\theta + \sin 7\theta + \sin 9\theta}{\cos 3\theta + \cos 5\theta + \cos 7\theta + \cos 9\theta}$ ને ઉકેલવા માટે,આપણે અંશ અને છેદના પદોને જૂથમાં ગોઠવીશું:
અંશ: $(\sin 9\theta + \sin 3\theta) + (\sin 7\theta + \sin 5\theta)$
છેદ: $(\cos 9\theta + \cos 3\theta) + (\cos 7\theta + \cos 5\theta)$
સરવાળાને ગુણાકારમાં ફેરવવાના સૂત્રો $\sin A + \sin B = 2 \sin(\frac{A+B}{2}) \cos(\frac{A-B}{2})$ અને $\cos A + \cos B = 2 \cos(\frac{A+B}{2}) \cos(\frac{A-B}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
અંશ $= 2 \sin 6\theta \cos 3\theta + 2 \sin 6\theta \cos \theta = 2 \sin 6\theta (\cos 3\theta + \cos \theta)$
છેદ $= 2 \cos 6\theta \cos 3\theta + 2 \cos 6\theta \cos \theta = 2 \cos 6\theta (\cos 3\theta + \cos \theta)$
અંશને છેદ વડે ભાગતા:
$\frac{2 \sin 6\theta (\cos 3\theta + \cos \theta)}{2 \cos 6\theta (\cos 3\theta + \cos \theta)} = \frac{\sin 6\theta}{\cos 6\theta} = \tan 6\theta$.
147
EasyMCQ
$\sin {163^\circ} \cos {347^\circ} + \sin {73^\circ} \sin {167^\circ} = $
A
$0$
B
$1/2$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $\sin {163^\circ} \cos {347^\circ} + \sin {73^\circ} \sin {167^\circ}$
રિડક્શન સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin {163^\circ} = \sin (180^\circ - 17^\circ) = \sin {17^\circ}$
$\cos {347^\circ} = \cos (360^\circ - 13^\circ) = \cos {13^\circ}$
$\sin {73^\circ} = \cos (90^\circ - 73^\circ) = \cos {17^\circ}$
$\sin {167^\circ} = \sin (180^\circ - 13^\circ) = \sin {13^\circ}$
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$= \sin {17^\circ} \cos {13^\circ} + \cos {17^\circ} \sin {13^\circ}$
નિત્યસમ $\sin (A + B) = \sin A \cos B + \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \sin (17^\circ + 13^\circ) = \sin {30^\circ}$
કારણ કે $\sin {30^\circ} = 1/2$,તેથી અંતિમ જવાબ $1/2$ છે.
148
EasyMCQ
$\sin 600^\circ \cos 330^\circ + \cos 120^\circ \sin 150^\circ$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(A) ત્રિકોણમિતીય વિધેયો માટે રિડક્શન સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin 600^\circ = \sin(360^\circ + 240^\circ) = \sin 240^\circ = \sin(180^\circ + 60^\circ) = -\sin 60^\circ = -\frac{\sqrt{3}}{2}$
$\cos 330^\circ = \cos(360^\circ - 30^\circ) = \cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}$
$\cos 120^\circ = \cos(180^\circ - 60^\circ) = -\cos 60^\circ = -\frac{1}{2}$
$\sin 150^\circ = \sin(180^\circ - 30^\circ) = \sin 30^\circ = \frac{1}{2}$
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\sin 600^\circ \cos 330^\circ + \cos 120^\circ \sin 150^\circ = \left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right) \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right) + \left(-\frac{1}{2}\right) \left(\frac{1}{2}\right)$
$= -\frac{3}{4} - \frac{1}{4} = -\frac{4}{4} = -1$.
149
EasyMCQ
$\cos A + \cos (240^\circ + A) + \cos (240^\circ - A) = $
A
$\cos A$
B
$0$
C
$\sqrt{3} \sin A$
D
$\sqrt{3} \cos A$

Solution

(B) સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્ર $\cos(X + Y) + \cos(X - Y) = 2 \cos X \cos Y$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$\cos(240^\circ + A) + \cos(240^\circ - A) = 2 \cos 240^\circ \cos A$
કારણ કે $\cos 240^\circ = \cos(180^\circ + 60^\circ) = -\cos 60^\circ = -\frac{1}{2}$,
આ કિંમત મૂકતા:
$2 \cos 240^\circ \cos A = 2 \left( -\frac{1}{2} \right) \cos A = -\cos A$
હવે,મૂળ પદાવલિમાં કિંમત મૂકતા:
$\cos A + (-\cos A) = 0$.
150
EasyMCQ
$\cos^2 \left( \frac{\pi}{6} + \theta \right) - \sin^2 \left( \frac{\pi}{6} - \theta \right) = $
A
$\frac{1}{2} \cos 2\theta$
B
$0$
C
$-\frac{1}{2} \cos 2\theta$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos^2 A - \sin^2 B = \cos(A + B) \cos(A - B)$.
ધારો કે $A = \frac{\pi}{6} + \theta$ અને $B = \frac{\pi}{6} - \theta$.
તેથી,$A + B = \left( \frac{\pi}{6} + \theta \right) + \left( \frac{\pi}{6} - \theta \right) = \frac{2\pi}{6} = \frac{\pi}{3}$.
અને,$A - B = \left( \frac{\pi}{6} + \theta \right) - \left( \frac{\pi}{6} - \theta \right) = 2\theta$.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$\cos^2 \left( \frac{\pi}{6} + \theta \right) - \sin^2 \left( \frac{\pi}{6} - \theta \right) = \cos \left( \frac{\pi}{3} \right) \cos(2\theta)$.
કારણ કે $\cos \left( \frac{\pi}{3} \right) = \frac{1}{2}$,તેથી પદાવલિ $\frac{1}{2} \cos 2\theta$ બને છે.

Trigonometry — Trigonometry · Frequently Asked Questions

1Are these Trigonometry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Trigonometry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.