Gujarati

Scalar or Dot product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Scalar or Dot product of two vectors and its applications

923+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 43 of 923 questions in Gujarati

801
MediumMCQ
જો $a$ અને $b$ અનુક્રમે સદિશો $u = -\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $v = 3\hat{i} + 4\hat{j}$ વચ્ચેના ખૂણાઓના આંતરિક અને બાહ્ય દ્વિભાજક હોય અને $|a| = \frac{2}{3}\sqrt{6}$,$|b| = \frac{2}{3}\sqrt{3}$ હોય,તો $a - b$ ની એક કિંમત શું છે?
A
$\frac{1}{10}(-8\hat{i} + 11\hat{j} - 2\hat{k})$
B
$\frac{2}{3}(-\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k})$
C
$\frac{1}{15}(9\hat{i} - 11\hat{j} + 3\hat{k})$
D
$\frac{1}{12}(2\hat{i} - 3\hat{j} - \hat{k})$

Solution

(B) ધારો કે $u = -\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $v = 3\hat{i} + 4\hat{j}$.
$|u| = 3$ અને $|v| = 5$.
એકમ સદિશો $\hat{u} = \frac{-\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}}{3}$ અને $\hat{v} = \frac{3\hat{i} + 4\hat{j}}{5}$ છે.
આંતરિક દ્વિભાજક $a = \lambda(\hat{u} + \hat{v})$ અને બાહ્ય દ્વિભાજક $b = \mu(\hat{u} - \hat{v})$ છે.
ગણતરી કરતા,$a = \frac{4\hat{i} + 22\hat{j} - 10\hat{k}}{15}$ અને $b = \frac{-14\hat{i} - 2\hat{j} - 10\hat{k}}{15}$ મળે છે.
તેથી,$a - b$ ની એક શક્ય કિંમત વિકલ્પ $B$ મુજબ $\frac{2}{3}(-\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k})$ છે.
802
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ એકમ સદિશો હોય અને $\alpha$ તેમની વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $a+b$ એકમ સદિશ હોય ત્યારે $\cos \alpha=$
A
$-\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$-\frac{\sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|a|=1$ અને $|b|=1$,અને $\alpha$ એ $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $a \cdot b = |a||b| \cos \alpha = (1)(1) \cos \alpha = \cos \alpha$.
કારણ કે $a+b$ એક એકમ સદિશ છે,તેથી $|a+b|=1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|a+b|^2 = 1^2 = 1$.
ડોટ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા,$(a+b) \cdot (a+b) = 1$.
$a \cdot a + a \cdot b + b \cdot a + b \cdot b = 1$.
કારણ કે $a \cdot a = |a|^2 = 1$ અને $b \cdot b = |b|^2 = 1$,અને $a \cdot b = b \cdot a = \cos \alpha$,તેથી આપણે આ કિંમતો મૂકીએ:
$1 + \cos \alpha + \cos \alpha + 1 = 1$.
$2 + 2 \cos \alpha = 1$.
$2 \cos \alpha = 1 - 2$.
$2 \cos \alpha = -1$.
$\cos \alpha = -\frac{1}{2}$.
803
MediumMCQ
જો $\overrightarrow{a}, \overrightarrow{b}, \overrightarrow{c}$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $\overrightarrow{a}=\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}$ અને $\overrightarrow{b}$ તથા $\overrightarrow{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ હોય,તો:
A
$a^2=b^2+c^2$
B
$b^2=c^2+a^2$
C
$c^2=a^2+b^2$
D
$2 a^2-b^2=c^2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a}=\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}$.
બંને બાજુઓનો પોતાની સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{a} = (\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}) \cdot (\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c})$
$|\overrightarrow{a}|^2 = |\overrightarrow{b}|^2 + |\overrightarrow{c}|^2 + 2(\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c})$
કારણ કે $\overrightarrow{b}$ અને $\overrightarrow{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર $\overrightarrow{b} \cdot \overrightarrow{c} = |\overrightarrow{b}| |\overrightarrow{c}| \cos(\frac{\pi}{2}) = 0$ થાય.
તેથી,$a^2 = b^2 + c^2 + 0$
$a^2 = b^2 + c^2$.
Solution diagram
804
MediumMCQ
જો $a=\hat{i}+\hat{j}+t \hat{k}$ અને $b=\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$ હોય,તો $t$ ની કઈ કિંમતો માટે $(a+b)$ અને $(a-b)$ પરસ્પર લંબ થાય?
A
$\pm 2$
B
$\pm 2 \sqrt{3}$
C
$\pm 3 \sqrt{2}$
D
$\pm 3$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $a = \hat{i} + \hat{j} + t \hat{k}$ અને $b = \hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,$(a+b)$ ની ગણતરી કરો:
$a+b = (\hat{i} + \hat{j} + t \hat{k}) + (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} + (t+3) \hat{k}$.
ત્યારબાદ,$(a-b)$ ની ગણતરી કરો:
$a-b = (\hat{i} + \hat{j} + t \hat{k}) - (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) = 0 \hat{i} - \hat{j} + (t-3) \hat{k}$.
કારણ કે $(a+b)$ અને $(a-b)$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ:
$(a+b) \cdot (a-b) = 0$.
$(2 \hat{i} + 3 \hat{j} + (t+3) \hat{k}) \cdot (0 \hat{i} - \hat{j} + (t-3) \hat{k}) = 0$.
$(2)(0) + (3)(-1) + (t+3)(t-3) = 0$.
$0 - 3 + (t^2 - 9) = 0$.
$t^2 - 12 = 0$.
$t^2 = 12$.
$t = \pm \sqrt{12} = \pm 2 \sqrt{3}$.
805
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a} = \bar{i} + 2\bar{j} + 2\bar{k}$ અને $\bar{b} = 2\bar{i} - \bar{j} + p\bar{k}$ બે સદિશો છે. જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $p =$
A
$\frac{\sqrt{7}}{3\sqrt{2}}$
B
$\frac{3\sqrt{5}}{\sqrt{7}}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{\sqrt{7}}$
D
$\frac{\sqrt{5}}{\sqrt{7}}$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\bar{a} = \bar{i} + 2\bar{j} + 2\bar{k}$ અને $\bar{b} = 2\bar{i} - \bar{j} + p\bar{k}$ છે.
$\bar{a}$ નું માન $|\bar{a}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
$\bar{b}$ નું માન $|\bar{b}| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + p^2} = \sqrt{4 + 1 + p^2} = \sqrt{5 + p^2}$ છે.
અદિશ ગુણાકાર $\bar{a} \cdot \bar{b} = (1)(2) + (2)(-1) + (2)(p) = 2 - 2 + 2p = 2p$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}| |\bar{b}| \cos(\theta)$,જ્યાં $\theta = 60^{\circ}$ છે.
તેથી,$2p = 3 \times \sqrt{5 + p^2} \times \cos(60^{\circ})$.
$\cos(60^{\circ}) = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$2p = 3 \times \sqrt{5 + p^2} \times \frac{1}{2}$.
$4p = 3\sqrt{5 + p^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$16p^2 = 9(5 + p^2) = 45 + 9p^2$.
$7p^2 = 45 \implies p^2 = \frac{45}{7} \implies p = \sqrt{\frac{45}{7}} = \frac{3\sqrt{5}}{\sqrt{7}}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
806
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે સદિશો છે જેથી $|\bar{a}|=|\bar{b}|$ અને $|\bar{a}+2 \bar{b}|=|2 \bar{a}-\bar{b}|$. જો $\bar{c}$ એ $\bar{a}$ ને સમાંતર સદિશ હોય,તો $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય ($^{\circ}$ માં)?
A
$0$
B
$30$
C
$60$
D
$90$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|\bar{a}| = |\bar{b}|$. ધારો કે $|\bar{a}| = |\bar{b}| = k$.
આપેલ સમીકરણ $|\bar{a} + 2\bar{b}| = |2\bar{a} - \bar{b}|$ નો વર્ગ કરતા:
$|\bar{a} + 2\bar{b}|^2 = |2\bar{a} - \bar{b}|^2$
$(\bar{a} + 2\bar{b}) \cdot (\bar{a} + 2\bar{b}) = (2\bar{a} - \bar{b}) \cdot (2\bar{a} - \bar{b})$
$|\bar{a}|^2 + 4|\bar{b}|^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 4|\bar{a}|^2 + |\bar{b}|^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b})$
કારણ કે $|\bar{a}| = |\bar{b}| = k$,કિંમત મૂકતા:
$k^2 + 4k^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 4k^2 + k^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b})$
$5k^2 + 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 5k^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b})$
$8(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 0$
$\bar{a} \cdot \bar{b} = 0$
આનો અર્થ એ છે કે $\bar{a}$ એ $\bar{b}$ ને લંબ છે.
કારણ કે $\bar{c}$ એ $\bar{a}$ ને સમાંતર છે,તેથી $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો એ $\bar{b}$ અને $\bar{a}$ વચ્ચેના ખૂણા જેટલો જ થાય,જે $90^{\circ}$ છે.
807
MediumMCQ
ત્રિકોણની બે પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{b} = 2\sqrt{3}\hat{i} - 2\sqrt{3}\hat{j} + \sqrt{3}\hat{k}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. તો ત્રિકોણનો લઘુત્તમ ખૂણો અને ત્રિકોણની પરિમિતિ અનુક્રમે છે:
A
$\frac{\pi}{3} ; 3(3+\sqrt{3})$
B
$\frac{\pi}{12} ; 6+3\sqrt{2}$
C
$\frac{\pi}{2} ; 12$
D
$\frac{\pi}{6} ; 9+3\sqrt{3}$

Solution

(D) ધારો કે બાજુઓ $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{b} = 2\sqrt{3}\hat{i} - 2\sqrt{3}\hat{j} + \sqrt{3}\hat{k}$ છે.
માન $|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{4+1+4} = 3$.
માન $|\vec{b}| = \sqrt{(2\sqrt{3})^2 + (-2\sqrt{3})^2 + (\sqrt{3})^2} = \sqrt{12+12+3} = \sqrt{27} = 3\sqrt{3}$.
ત્રીજી બાજુ $\vec{c} = \vec{b} - \vec{a} = (2\sqrt{3}-2)\hat{i} + (-2\sqrt{3}-1)\hat{j} + (\sqrt{3}+2)\hat{k}$ છે.
માન $|\vec{c}|^2 = (2\sqrt{3}-2)^2 + (-2\sqrt{3}-1)^2 + (\sqrt{3}+2)^2 = 16+13+7 = 36$,તેથી $|\vec{c}| = 6$.
બાજુઓ $3, 3\sqrt{3}, 6$ છે.
પરિમિતિ $= 3 + 3\sqrt{3} + 6 = 9 + 3\sqrt{3}$.
કોસાઇનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,ખૂણો $\cos A = \frac{b^2+c^2-a^2}{2bc} = \frac{27+36-9}{2(3\sqrt{3})(6)} = \frac{\sqrt{3}}{2} \implies A = \frac{\pi}{6}$.
સૌથી નાની બાજુ $3$ ની સામેનો ખૂણો લઘુત્તમ હોય છે,જે $\frac{\pi}{6}$ છે.
808
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એ $3$ સદિશો છે જેથી $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=2\sqrt{2}, |\vec{c}|=5$ અને $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલને લંબ છે. જો સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ હોય,તો $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|=$
A
$5\sqrt{3}$
B
$2\sqrt{5}$
C
$10$
D
$3\sqrt{6}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) + 2(\vec{c} \cdot \vec{a}) + 2(\vec{b} \cdot \vec{c})$.
કારણ કે $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ના સમતલને લંબ છે,તેથી $\vec{c} \cdot \vec{a} = 0$ અને $\vec{c} \cdot \vec{b} = 0$ થાય.
વળી,$\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}||\vec{b}| \cos(\frac{\pi}{4}) = 3 \times 2\sqrt{2} \times \frac{1}{\sqrt{2}} = 6$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|^2 = 3^2 + (2\sqrt{2})^2 + 5^2 + 2(6) + 0 + 0$
$|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|^2 = 9 + 8 + 25 + 12 = 54$.
તેથી,$|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}| = \sqrt{54} = 3\sqrt{6}$.
809
MediumMCQ
જો $\theta$ એ સદિશો $4 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\hat{i}+3 \hat{j}-2 \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin 2 \theta=$
A
$\sqrt{\frac{3}{95}}$
B
$-\sqrt{\frac{3}{95}}$
C
$-\frac{\sqrt{285}}{49}$
D
$\frac{\sqrt{285}}{49}$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{a} = 4 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i}+3 \hat{j}-2 \hat{k}$ છે.
અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b} = (4)(1) + (-1)(3) + (2)(-2) = 4 - 3 - 4 = -3$ છે.
માન $|\vec{a}| = \sqrt{4^2 + (-1)^2 + 2^2} = \sqrt{21}$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + 3^2 + (-2)^2} = \sqrt{14}$ છે.
$\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|} = \frac{-3}{\sqrt{21} \sqrt{14}} = \frac{-3}{7 \sqrt{6}}$ છે.
$\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta = 1 - \frac{9}{294} = \frac{285}{294}$ હોવાથી,$\sin \theta = \frac{\sqrt{285}}{7 \sqrt{6}}$ મળે.
$\sin 2 \theta = 2 \sin \theta \cos \theta = 2 \left( \frac{\sqrt{285}}{7 \sqrt{6}} \right) \left( \frac{-3}{7 \sqrt{6}} \right) = -\frac{\sqrt{285}}{49}$ થાય.
810
MediumMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=4, |\vec{a}+\vec{b}|=\sqrt{37}, |\vec{a}-\vec{b}|=k$ અને $\vec{a}$ તથા $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો $\frac{4}{13}(k \sin \theta)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=4$ અને $|\vec{a}+\vec{b}|=\sqrt{37}$.
નિત્યસમ $|\vec{a}+\vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 2\vec{a} \cdot \vec{b}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$37 = 3^2 + 4^2 + 2\vec{a} \cdot \vec{b}$
$37 = 9 + 16 + 2\vec{a} \cdot \vec{b}$
$37 = 25 + 2\vec{a} \cdot \vec{b} \Rightarrow 2\vec{a} \cdot \vec{b} = 12 \Rightarrow \vec{a} \cdot \vec{b} = 6$.
કારણ કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}||\vec{b}| \cos \theta$,તેથી $6 = 3 \cdot 4 \cos \theta \Rightarrow \cos \theta = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}$.
આમ,$\theta = 60^{\circ}$ અને $\sin \theta = \sin 60^{\circ} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
હવે,$|\vec{a}-\vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2\vec{a} \cdot \vec{b}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$k^2 = 9 + 16 - 12 = 13$.
અંતે,$\frac{4}{13}(k \sin \theta)^2 = \frac{4}{13} \cdot k^2 \sin^2 \theta = \frac{4}{13} \cdot 13 \cdot (\frac{\sqrt{3}}{2})^2 = 4 \cdot \frac{3}{4} = 3$.
811
EasyMCQ
જો $\vec{a} = 4 \hat{i} + 5 \hat{j} - 3 \hat{k}$ અને $\vec{b} = 6 \hat{i} - 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$ બે સદિશો હોય,તો $\vec{a}$ ને સમાંતર $\vec{b}$ ના ઘટકનું માન શોધો. ($\sqrt{2}$ માં)
A
$2$
B
$10$
C
$4$
D
$6$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\vec{a} = 4 \hat{i} + 5 \hat{j} - 3 \hat{k}$ અને $\vec{b} = 6 \hat{i} - 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$ છે.
$\vec{a}$ ને સમાંતર $\vec{b}$ ના ઘટકનું માન શોધવાનું સૂત્ર $\frac{|\vec{b} \cdot \vec{a}|}{|\vec{a}|}$ છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\vec{b} \cdot \vec{a} = (6)(4) + (-2)(5) + (-2)(-3) = 24 - 10 + 6 = 20$ શોધો.
ત્યારબાદ,$\vec{a}$ નું માન $|\vec{a}| = \sqrt{4^2 + 5^2 + (-3)^2} = \sqrt{16 + 25 + 9} = \sqrt{50} = 5 \sqrt{2}$ શોધો.
હવે,આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
માન $= \frac{|20|}{5 \sqrt{2}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = \frac{4 \sqrt{2}}{2} = 2 \sqrt{2}$.
812
EasyMCQ
જો $|\vec{a}|=1, |\vec{b}|=2, |\vec{a}-\vec{b}|^2+|\vec{a}+2\vec{b}|^2=20$ હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{2\pi}{3}$

Solution

(D) આપેલ છે: $|\vec{a}|=1, |\vec{b}|=2$ અને $|\vec{a}-\vec{b}|^2+|\vec{a}+2\vec{b}|^2=20$.
ડોટ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા:
$(\vec{a}-\vec{b}) \cdot (\vec{a}-\vec{b}) + (\vec{a}+2\vec{b}) \cdot (\vec{a}+2\vec{b}) = 20$
$|\vec{a}|^2 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) + |\vec{b}|^2 + |\vec{a}|^2 + 4(\vec{a} \cdot \vec{b}) + 4|\vec{b}|^2 = 20$
$2|\vec{a}|^2 + 5|\vec{b}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 20$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$2(1)^2 + 5(2)^2 + 2(1)(2)\cos\theta = 20$
$2 + 20 + 4\cos\theta = 20$
$22 + 4\cos\theta = 20$
$4\cos\theta = -2$
$\cos\theta = -\frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = \frac{2\pi}{3}$.
813
EasyMCQ
$\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ એકમ સદિશો છે જેથી $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|=1$ અને $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ ને લંબ છે. જો $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સાથે અનુક્રમે $\alpha$ અને $\beta$ ખૂણા બનાવે,તો $\cos \alpha+\cos \beta=$
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = 1$.
કારણ કે $\vec{a} \perp \vec{b}$,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$.
આપેલ છે કે $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|=1$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|^2 = 1$ મળે.
ડોટ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા: $(\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}) \cdot (\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}) = 1$.
$|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 1$.
જ્ઞાત કિંમતો મૂકતા: $1 + 1 + 1 + 2(0 + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 1$.
$3 + 2(\vec{c} \cdot \vec{a} + \vec{c} \cdot \vec{b}) = 1$.
કારણ કે $\vec{c} \cdot \vec{a} = |\vec{c}||\vec{a}| \cos \alpha = \cos \alpha$ અને $\vec{c} \cdot \vec{b} = |\vec{c}||\vec{b}| \cos \beta = \cos \beta$,તેથી:
$3 + 2(\cos \alpha + \cos \beta) = 1$.
$2(\cos \alpha + \cos \beta) = 1 - 3 = -2$.
તેથી,$\cos \alpha + \cos \beta = -1$.
814
DifficultMCQ
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ એ અસમરેખ સદિશો છે અને $(\vec{c} \cdot \vec{c}) \vec{a} = \vec{c}$ છે. જો $(\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c} + (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{b} = (4 - 2 \beta - \sin \alpha) \vec{b} + (\beta^2 - 1) \vec{c}$ હોય,તો $\sin (\alpha + \beta) =$
A
$0$
B
$1$
C
$\sin 1$
D
$\cos 1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $(\vec{c} \cdot \vec{c}) \vec{a} = \vec{c}$. બંને બાજુ $\vec{c}$ સાથે અદિશ ગુણાકાર લેતા:
$(\vec{c} \cdot \vec{c}) (\vec{a} \cdot \vec{c}) = \vec{c} \cdot \vec{c} = |\vec{c}|^2$.
$\vec{c}$ શૂન્ય સદિશ ન હોવાથી,$|\vec{c}|^2 (\vec{a} \cdot \vec{c}) = |\vec{c}|^2$,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{c} = 1$ $(i)$.
આપેલ સમીકરણ: $(\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c} + (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{b} = (4 - 2 \beta - \sin \alpha) \vec{b} + (\beta^2 - 1) \vec{c}$.
પદોને ગોઠવતા: $(\vec{a} \cdot \vec{c} + \vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c} = (4 - 2 \beta - \sin \alpha) \vec{b} + (\beta^2 - 1) \vec{c}$.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ અસમરેખ હોવાથી,સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\vec{a} \cdot \vec{c} + \vec{a} \cdot \vec{b} = 4 - 2 \beta - \sin \alpha$ $(ii)$
$-\vec{a} \cdot \vec{b} = \beta^2 - 1 \Rightarrow \vec{a} \cdot \vec{b} = 1 - \beta^2$ $(iii)$.
$(i)$ અને $(iii)$ ને $(ii)$ માં મૂકતા: $1 + (1 - \beta^2) = 4 - 2 \beta - \sin \alpha$.
$2 - \beta^2 = 4 - 2 \beta - \sin \alpha \Rightarrow \beta^2 - 2 \beta + 2 - \sin \alpha = 0$.
આ સમીકરણ માટે $\sin \alpha = 1$ (એટલે કે $\alpha = \frac{\pi}{2}$) લેતા,$\beta^2 - 2 \beta + 1 = 0 \Rightarrow (\beta - 1)^2 = 0 \Rightarrow \beta = 1$.
તેથી,$\sin (\alpha + \beta) = \sin (\frac{\pi}{2} + 1) = \cos 1$.
815
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+2 \hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\vec{b}=2 \hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k}$ બે સદિશો છે. જો $\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ સદિશ $\vec{x}$ હોય અને $\vec{b}$ નો $\vec{a}$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ સદિશ $\vec{y}$ હોય,તો $|\vec{x}-\vec{y}|$ શોધો.
A
$\frac{4}{9} \sqrt{10}$
B
$\frac{4}{9} \sqrt{26}$
C
$\frac{8}{9} \sqrt{10}$
D
$\frac{8}{9} \sqrt{26}$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{b} = 2\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર શોધો: $\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(2) + (2)(-1) + (-2)(-2) = 2 - 2 + 4 = 4$.
માનનો વર્ગ શોધો: $|\vec{a}|^2 = 1^2 + 2^2 + (-2)^2 = 9$ અને $|\vec{b}|^2 = 2^2 + (-1)^2 + (-2)^2 = 9$.
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ સદિશ $\vec{x} = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|^2} \vec{b} = \frac{4}{9} \vec{b}$ છે.
$\vec{b}$ નો $\vec{a}$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ સદિશ $\vec{y} = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}|^2} \vec{a} = \frac{4}{9} \vec{a}$ છે.
હવે,$|\vec{x} - \vec{y}| = |\frac{4}{9} \vec{b} - \frac{4}{9} \vec{a}| = \frac{4}{9} |\vec{b} - \vec{a}|$.
$\vec{b} - \vec{a} = (2-1)\hat{i} + (-1-2)\hat{j} + (-2 - (-2))\hat{k} = \hat{i} - 3\hat{j}$ મળે.
તેથી,$|\vec{b} - \vec{a}| = \sqrt{1^2 + (-3)^2} = \sqrt{10}$.
આમ,$|\vec{x} - \vec{y}| = \frac{4}{9} \sqrt{10}$.
816
EasyMCQ
જો $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\overrightarrow{0}$,$|\vec{a}|=3$,$|\vec{b}|=5$,અને $|\vec{c}|=7$ હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\overrightarrow{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\vec{a}+\vec{b}=-\vec{c}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે છે $|\vec{a}+\vec{b}|^2 = |-\vec{c}|^2$.
$|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = |\vec{c}|^2$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $3^2 + 5^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 7^2$.
$9 + 25 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 49$.
$34 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 49$.
$2(\vec{a} \cdot \vec{b}) = 49 - 34 = 15$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = \frac{15}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$\frac{15}{2} = (3)(5) \cos \theta$.
$\frac{15}{2} = 15 \cos \theta$.
$\cos \theta = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
817
EasyMCQ
જો $|\vec{a}|=4, |\vec{b}|=5, |\vec{a}-\vec{b}|=3$ અને $\theta$ એ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\cot^2 \theta=$
A
$\frac{9}{16}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{16}{9}$

Solution

(D) આપેલ છે: $|\vec{a}|=4, |\vec{b}|=5, |\vec{a}-\vec{b}|=3$.
માનક સમીકરણનો વર્ગ કરતા: $|\vec{a}-\vec{b}|^2 = 3^2 = 9$.
ગુણધર્મ $|\vec{a}-\vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2|\vec{a}||\vec{b}| \cos \theta = 9$ નો ઉપયોગ કરતા.
કિંમતો મૂકતા: $16 + 25 - 2(4)(5) \cos \theta = 9$.
$41 - 40 \cos \theta = 9$.
$40 \cos \theta = 32$.
$\cos \theta = \frac{32}{40} = \frac{4}{5}$.
$\cos \theta = \frac{4}{5}$ હોવાથી,$\sin \theta = \sqrt{1 - \cos^2 \theta} = \sqrt{1 - \frac{16}{25}} = \sqrt{\frac{9}{25}} = \frac{3}{5}$ મળે.
તેથી,$\cot \theta = \frac{\cos \theta}{\sin \theta} = \frac{4/5}{3/5} = \frac{4}{3}$.
આમ,$\cot^2 \theta = (\frac{4}{3})^2 = \frac{16}{9}$.
818
EasyMCQ
જો $S$ એ પરિકેન્દ્ર,$O$ એ લંબકેન્દ્ર અને $G$ એ ત્રિકોણ $ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર હોય,તો નીચે આપેલ List-$I$ ની વસ્તુઓને List-$II$ ની વસ્તુઓ સાથે જોડો.
| List-$I$ | List-$II$ |
| :--- | :--- |
| $(i)$ $\vec{SA} + \vec{SB} + \vec{SC}$ | $(A)$ $2\vec{OS}$ |
| (ii) $\vec{GA} + \vec{GB} + \vec{GC}$ | $(B)$ $\frac{2}{3}\vec{OS}$ |
| (iii) $\vec{OA} + \vec{OB} + \vec{OC}$ | $(C)$ $\vec{0}$ |
| (iv) $\vec{OG}$ | $(D)$ $\vec{SO}$ |
| | $(E)$ $\vec{OS}$ |
A
$i \rightarrow C, ii \rightarrow B, iii \rightarrow E, iv \rightarrow A$
B
$i \rightarrow B, ii \rightarrow C, iii \rightarrow A, iv \rightarrow D$
C
$i \rightarrow D, ii \rightarrow A, iii \rightarrow C, iv \rightarrow E$
D
$i \rightarrow D, ii \rightarrow C, iii \rightarrow A, iv \rightarrow B$

Solution

(D) ધારો કે ઉગમબિંદુ પરિકેન્દ્ર $S$ પર છે. તેથી $\vec{SA} = \vec{a}, \vec{SB} = \vec{b}, \vec{SC} = \vec{c}$,જ્યાં $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = R$.
$(i)$ લંબકેન્દ્ર $O$ એ $\vec{SO} = \vec{a} + \vec{b} + \vec{c}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. તેથી,$\vec{SA} + \vec{SB} + \vec{SC} = \vec{SO}$. એટલે કે,$(i) \rightarrow D$.
(ii) ધારો કે $G$ એ મધ્યકેન્દ્ર છે. તો $\vec{G} = \frac{\vec{A} + \vec{B} + \vec{C}}{3}$. $S$ ને ઉગમબિંદુ લેતા,$\vec{GA} + \vec{GB} + \vec{GC} = (\vec{a} - \vec{g}) + (\vec{b} - \vec{g}) + (\vec{c} - \vec{g}) = (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) - 3\vec{g} = 3\vec{g} - 3\vec{g} = \vec{0}$. એટલે કે,$(ii) \rightarrow C$.
(iii) કારણ કે $\vec{OA} = \vec{a} - \vec{o}$,$\vec{OB} = \vec{b} - \vec{o}$,અને $\vec{OC} = \vec{c} - \vec{o}$,તેથી $\vec{OA} + \vec{OB} + \vec{OC} = (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) - 3\vec{o} = \vec{o} - 3\vec{o} = -2\vec{o} = 2\vec{SO} = 2\vec{OS}$ (કારણ કે $\vec{SO} = \vec{o}$). એટલે કે,$(iii) \rightarrow A$.
(iv) મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ લંબકેન્દ્ર $O$ અને પરિકેન્દ્ર $S$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. તેથી,$\vec{OG} = \frac{2}{3}\vec{OS}$. એટલે કે,$(iv) \rightarrow B$.
આમ,સાચી જોડ $(i) \rightarrow D, (ii) \rightarrow C, (iii) \rightarrow A, (iv) \rightarrow B$ છે.
819
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ એ બિંદુ $A$ નો સ્થાન સદિશ છે. ધારો કે $\vec{b}=\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{c}=\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ બે સદિશો છે અને $\vec{r}$ એ બિંદુ $A$ (સ્થાન સદિશ $\vec{a}$) માંથી પસાર થતો અને સદિશ $\vec{b}$ ને સમાંતર સદિશ છે. જો $\vec{r}$ નો $\vec{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{9}{\sqrt{6}}$ હોય,તો $|\vec{r}|$ શોધો.
A
$\sqrt{26}$
B
$5$
C
$\sqrt{5}$
D
$\sqrt{34}$

Solution

(A) બિંદુ $A$ (સ્થાન સદિશ $\vec{a}$) માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{b}$ છે.
આપેલ સદિશો મૂકતા: $\vec{r} = (2 \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \lambda(\hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}) = (2+\lambda) \hat{i} + (2\lambda-1) \hat{j} + (1-\lambda) \hat{k}$.
$\vec{r}$ નો $\vec{c}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\vec{r} \cdot \vec{c}}{|\vec{c}|} = \frac{9}{\sqrt{6}}$ છે.
પ્રથમ,$|\vec{c}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{6}$ શોધો.
હવે,અદિશ ગુણાકાર $\vec{r} \cdot \vec{c} = (2+\lambda)(1) + (2\lambda-1)(1) + (1-\lambda)(-2) = 2 + \lambda + 2\lambda - 1 - 2 + 2\lambda = 5\lambda - 1$.
પ્રક્ષેપને સરખાવતા: $\frac{5\lambda - 1}{\sqrt{6}} = \frac{9}{\sqrt{6}} \Rightarrow 5\lambda - 1 = 9 \Rightarrow 5\lambda = 10 \Rightarrow \lambda = 2$.
$\lambda = 2$ ને $\vec{r}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા: $\vec{r} = (2+2) \hat{i} + (2(2)-1) \hat{j} + (1-2) \hat{k} = 4 \hat{i} + 3 \hat{j} - \hat{k}$.
છેલ્લે,માન $|\vec{r}| = \sqrt{4^2 + 3^2 + (-1)^2} = \sqrt{16 + 9 + 1} = \sqrt{26}$.
820
MediumMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ હોય,અને $\vec{b}$ તથા $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{2 \pi}{3}$ હોય,તો $|\vec{a}+3 \vec{b}-4 \vec{c}|^2=$
A
$6$
B
$14$
C
$38$
D
$26$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = 1$.
કારણ કે $\vec{a} \perp \vec{b}$ અને $\vec{a} \perp \vec{c}$,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$ અને $\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{2 \pi}{3}$ છે,તેથી $\vec{b} \cdot \vec{c} = |\vec{b}| |\vec{c}| \cos \frac{2 \pi}{3} = (1)(1) \left(-\frac{1}{2}\right) = -\frac{1}{2}$.
હવે,પદ $|\vec{a}+3 \vec{b}-4 \vec{c}|^2 = (\vec{a}+3 \vec{b}-4 \vec{c}) \cdot (\vec{a}+3 \vec{b}-4 \vec{c})$ ધ્યાનમાં લો.
આ ડોટ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$|\vec{a}+3 \vec{b}-4 \vec{c}|^2 = |\vec{a}|^2 + 9|\vec{b}|^2 + 16|\vec{c}|^2 + 6(\vec{a} \cdot \vec{b}) - 8(\vec{a} \cdot \vec{c}) - 24(\vec{b} \cdot \vec{c})$.
જ્ઞાત કિંમતો મૂકતા:
$|\vec{a}+3 \vec{b}-4 \vec{c}|^2 = 1 + 9(1) + 16(1) + 6(0) - 8(0) - 24\left(-\frac{1}{2}\right)$.
$|\vec{a}+3 \vec{b}-4 \vec{c}|^2 = 1 + 9 + 16 + 12 = 38$.
821
EasyMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $\vec{a}=2 \hat{i}+2 \hat{j}+p \hat{k}$,$|\vec{b}|=7$,$\vec{a} \cdot \vec{b}=4$ અને $|\vec{a} \times \vec{b}|=5 \sqrt{17}$ હોય,તો $p=$
A
$\pm 5$
B
$\pm 6$
C
$\pm 1$
D
$\pm 3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a} = 2 \hat{i} + 2 \hat{j} + p \hat{k}$ અને $|\vec{b}| = 7$.
સૌ પ્રથમ,$\vec{a}$ નું માન શોધો: $|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + 2^2 + p^2} = \sqrt{8 + p^2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + (\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = |\vec{a}|^2 |\vec{b}|^2$ (લેગ્રાન્જની ઓળખ).
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $(5 \sqrt{17})^2 + (4)^2 = (\sqrt{8 + p^2})^2 \times (7)^2$.
$(25 \times 17) + 16 = (8 + p^2) \times 49$.
$425 + 16 = 392 + 49p^2$.
$441 = 392 + 49p^2$.
$49 = 49p^2$.
$p^2 = 1$.
તેથી,$p = \pm 1$.
822
DifficultMCQ
જો $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$,$\vec{x}=\left(\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|^2}\right) \vec{b}$,$\vec{y}=\left(\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}|^2}\right) \vec{a}$ અને $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $x^2+y^2=$
A
$17 \cos ^2 \theta$
B
$(\sqrt{6}+\sqrt{11}) \cos ^2 \theta$
C
$17 \cos 2 \theta$
D
$17 \sin ^2 \theta$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$.
પ્રથમ,ડોટ પ્રોડક્ટ $\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(1) + (1)(-1) + (-1)(3) = 2 - 1 - 3 = -2$ શોધો.
માનનું વર્ગ શોધો: $|\vec{a}|^2 = 2^2 + 1^2 + (-1)^2 = 6$ અને $|\vec{b}|^2 = 1^2 + (-1)^2 + 3^2 = 11$.
તેથી,$\vec{x} = \left(\frac{-2}{11}\right) \vec{b} \implies |\vec{x}|^2 = \frac{4}{121} \times 11 = \frac{4}{11}$.
તે જ રીતે,$\vec{y} = \left(\frac{-2}{6}\right) \vec{a} \implies |\vec{y}|^2 = \frac{4}{36} \times 6 = \frac{2}{3}$.
હવે,$|\vec{x}|^2 + |\vec{y}|^2 = \frac{4}{11} + \frac{2}{3} = \frac{34}{33}$.
$\cos \theta = \frac{-2}{\sqrt{66}}$ હોવાથી,$\cos^2 \theta = \frac{4}{66} = \frac{2}{33}$.
આમ,$x^2+y^2 = \frac{34}{33} = 17 \times \frac{2}{33} = 17 \cos^2 \theta$.
823
EasyMCQ
ત્રણ સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ એ $\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$ નું પાલન કરે છે. જો $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=4, |\vec{c}|=2$ હોય,તો $\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a}+2(|\vec{a}|+|\vec{b}|+|\vec{c}|)=$
A
$\frac{-7}{2}$
B
$\frac{7}{2}$
C
$\frac{-11}{2}$
D
$\frac{11}{2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}=\vec{0}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|^2 = 0$.
નિત્યસમ $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|^2 = |\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2+2(\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા.
આપેલ મૂલ્યો $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=4, |\vec{c}|=2$ મૂકતા:
$3^2+4^2+2^2+2(\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
$9+16+4+2(\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
$29+2(\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a}) = 0$.
$\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a} = -\frac{29}{2}$.
હવે,આપણે $\vec{a} \cdot \vec{b}+\vec{b} \cdot \vec{c}+\vec{c} \cdot \vec{a}+2(|\vec{a}|+|\vec{b}|+|\vec{c}|)$ શોધવાનું છે.
$= -\frac{29}{2} + 2(3+4+2) = -\frac{29}{2} + 2(9) = -\frac{29}{2} + 18 = \frac{-29+36}{2} = \frac{7}{2}$.
824
EasyMCQ
સદિશો $2 \hat{k} - 3 \hat{j}$ અને $\hat{i} - 2 \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{8}{\sqrt{65}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{-4}{\sqrt{65}}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{65}}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{13}}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a} = -3 \hat{j} + 2 \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - 2 \hat{k}$ છે.
અદિશ ગુણાકારનું સૂત્ર $\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$ છે,જ્યાં $\theta$ એ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરો: $\vec{a} \cdot \vec{b} = (0)(1) + (-3)(0) + (2)(-2) = -4$.
ત્યારબાદ,માન (magnitudes) ની ગણતરી કરો:
$|\vec{a}| = \sqrt{0^2 + (-3)^2 + 2^2} = \sqrt{9 + 4} = \sqrt{13}$.
$|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + 0^2 + (-2)^2} = \sqrt{1 + 4} = \sqrt{5}$.
આમ,$|\vec{a}| |\vec{b}| = \sqrt{13} \times \sqrt{5} = \sqrt{65}$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા: $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|} = \frac{-4}{\sqrt{65}}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{-4}{\sqrt{65}}\right)$.
825
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ ચાર સદિશો છે જેથી $\vec{a}$ ફક્ત $\vec{c}$ ને લંબ છે. જો સદિશ $\vec{b}$ એ $(\vec{c}-\vec{d})$ ને સમાંતર હોય,તો $\vec{c}$ બરાબર શું થાય?
A
$\vec{b}-\left(\frac{\vec{a} \cdot \vec{d}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right) \vec{d}$
B
$\vec{d}-\left(\frac{\vec{a} \cdot \vec{d}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right) \vec{b}$
C
$\vec{d}+\left(\frac{\vec{a} \cdot \vec{d}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right) \vec{b}$
D
$\vec{b}+\left(\frac{\vec{a} \cdot \vec{d}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right) \vec{d}$

Solution

(B) આપેલ ચાર સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
કારણ કે $\vec{a} \perp \vec{c}$,તેથી $\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$ થાય.
આપેલ છે કે $\vec{b}$ એ $(\vec{c} - \vec{d})$ ને સમાંતર છે,તેથી એક અદિશ $\lambda$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $\lambda \vec{b} = \vec{c} - \vec{d}$ થાય.
બંને બાજુ $\vec{a}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા,આપણને $\lambda (\vec{a} \cdot \vec{b}) = \vec{a} \cdot (\vec{c} - \vec{d})$ મળે છે.
કારણ કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = 0$,આ સમીકરણ $\lambda (\vec{a} \cdot \vec{b}) = -(\vec{a} \cdot \vec{d})$ માં ફેરવાય છે.
તેથી,$\lambda = -\frac{\vec{a} \cdot \vec{d}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}$ મળે.
હવે $\lambda$ ની કિંમત $\vec{c} = \vec{d} + \lambda \vec{b}$ માં મૂકતા,આપણને $\vec{c} = \vec{d} - \left(\frac{\vec{a} \cdot \vec{d}}{\vec{a} \cdot \vec{b}}\right) \vec{b}$ મળે છે.
826
EasyMCQ
ધારો કે $(x, y) \in (R \times R)$ અને $\vec{a} = x \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$,$\vec{b} = 6 \hat{i} - y \hat{j} + 2 \hat{k}$ બે સદિશો છે. જો $|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + |\vec{a} \cdot \vec{b}|^2 = f(x) g(y)$ હોય,તો $f(x) + g(y) - 46 = 0$ શું દર્શાવે છે?
A
રેખાઓની જોડી
B
ઉપવલય
C
અતિવલય
D
વર્તુળ

Solution

(D) લેગ્રાન્જની નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,આપણી પાસે $|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + |\vec{a} \cdot \vec{b}|^2 = |\vec{a}|^2 |\vec{b}|^2$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{a} = x \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b} = 6 \hat{i} - y \hat{j} + 2 \hat{k}$.
$|\vec{a}|^2 = x^2 + 2^2 + (-1)^2 = x^2 + 5$.
$|\vec{b}|^2 = 6^2 + (-y)^2 + 2^2 = 36 + y^2 + 4 = y^2 + 40$.
આમ,$|\vec{a}|^2 |\vec{b}|^2 = (x^2 + 5)(y^2 + 40) = f(x) g(y)$.
તેથી,$f(x) = x^2 + 5$ અને $g(y) = y^2 + 40$.
આપેલ સમીકરણ $f(x) + g(y) - 46 = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(x^2 + 5) + (y^2 + 40) - 46 = 0$.
$x^2 + y^2 + 45 - 46 = 0$.
$x^2 + y^2 = 1$.
આ $(0, 0)$ કેન્દ્ર અને $1$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ છે.
827
EasyMCQ
સદિશો $\vec{a}=3 \hat{i}+5 \hat{j}+2 \hat{k}$,$\vec{b}=2 \hat{i}-3 \hat{j}-5 \hat{k}$ અને $\vec{c}=-5 \hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$ ધ્યાનમાં લો. જો $l, m$ અને $n$ એ અનુક્રમે $\vec{b}$ પર $\vec{a}$ નો,$\vec{c}$ પર $\vec{b}$ નો અને $\vec{a}$ પર $\vec{c}$ ના પ્રક્ષેપની લંબાઈ હોય,તો:
A
$l+m-n=0$
B
$l=m=n$
C
$l-m+n=0$
D
$m+n-l=0$

Solution

(B) સદિશ $\vec{u}$ નો સદિશ $\vec{v}$ પરના પ્રક્ષેપની લંબાઈ $\frac{|\vec{u} \cdot \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$l = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{b}|} = \frac{|(3)(2) + (5)(-3) + (2)(-5)|}{\sqrt{2^2 + (-3)^2 + (-5)^2}} = \frac{|6 - 15 - 10|}{\sqrt{4 + 9 + 25}} = \frac{|-19|}{\sqrt{38}} = \frac{19}{\sqrt{38}}$.
$m = \frac{|\vec{b} \cdot \vec{c}|}{|\vec{c}|} = \frac{|(2)(-5) + (-3)(-2) + (-5)(3)|}{\sqrt{(-5)^2 + (-2)^2 + 3^2}} = \frac{|-10 + 6 - 15|}{\sqrt{25 + 4 + 9}} = \frac{|-19|}{\sqrt{38}} = \frac{19}{\sqrt{38}}$.
$n = \frac{|\vec{c} \cdot \vec{a}|}{|\vec{a}|} = \frac{|(-5)(3) + (-2)(5) + (3)(2)|}{\sqrt{3^2 + 5^2 + 2^2}} = \frac{|-15 - 10 + 6|}{\sqrt{9 + 25 + 4}} = \frac{|-19|}{\sqrt{38}} = \frac{19}{\sqrt{38}}$.
આમ,$l = \frac{19}{\sqrt{38}}$,$m = \frac{19}{\sqrt{38}}$,અને $n = \frac{19}{\sqrt{38}}$ હોવાથી,$l = m = n$ મળે છે.
828
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો છે જેથી $2 \vec{a}+3 \vec{b}+4 \vec{c}=\vec{0}$ થાય. તો $|\vec{b} \times \vec{c}|=$
A
$\frac{\sqrt{15}}{8}$
B
$\frac{\sqrt{15}}{16}$
C
$\frac{\sqrt{15}}{4}$
D
$\frac{\sqrt{15}}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $2 \vec{a}+3 \vec{b}+4 \vec{c}=\vec{0}$.
અહીં $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\vec{a}|=1, |\vec{b}|=1, |\vec{c}|=1$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $3 \vec{b}+4 \vec{c}=-2 \vec{a}$.
બંને બાજુ માન લેતા: $|3 \vec{b}+4 \vec{c}|^2=|-2 \vec{a}|^2$.
$(3 \vec{b}+4 \vec{c}) \cdot (3 \vec{b}+4 \vec{c}) = 4|\vec{a}|^2$.
$9|\vec{b}|^2 + 16|\vec{c}|^2 + 24(\vec{b} \cdot \vec{c}) = 4$.
$9(1) + 16(1) + 24(\vec{b} \cdot \vec{c}) = 4$.
$25 + 24(\vec{b} \cdot \vec{c}) = 4$.
$24(\vec{b} \cdot \vec{c}) = -21 \Rightarrow \vec{b} \cdot \vec{c} = -\frac{21}{24} = -\frac{7}{8}$.
નિત્યસમ $|\vec{b} \times \vec{c}|^2 + (\vec{b} \cdot \vec{c})^2 = |\vec{b}|^2 |\vec{c}|^2$ નો ઉપયોગ કરતા.
$|\vec{b} \times \vec{c}|^2 + (-\frac{7}{8})^2 = (1)^2(1)^2$.
$|\vec{b} \times \vec{c}|^2 + \frac{49}{64} = 1$.
$|\vec{b} \times \vec{c}|^2 = 1 - \frac{49}{64} = \frac{15}{64}$.
$|\vec{b} \times \vec{c}| = \frac{\sqrt{15}}{8}$.
829
EasyMCQ
ધારો કે $a = 2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $b = 3\hat{i} - 2\hat{j} - 5\hat{k}$ બે સદિશો છે. તો $a$ ને લંબ સદિશ પર $b$ નો પ્રક્ષેપ સદિશ શોધો.
A
$-\frac{2}{3}(2\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k})$
B
$\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$
C
$\frac{13}{3}\hat{i} + \frac{4}{3}\hat{j} - \frac{11}{3}\hat{k}$
D
$\frac{31}{9}\hat{i} - \frac{20}{9}\hat{j} - \frac{41}{9}\hat{k}$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $a = 2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $b = 3\hat{i} - 2\hat{j} - 5\hat{k}$ છે.
$a$ ને લંબ સદિશ પર $b$ નો પ્રક્ષેપ સદિશ એ $b$ નો $a$ ને લંબ ઘટક છે,જે $b_{\perp a} = b - \text{proj}_a b$ દ્વારા મળે છે.
$a$ પર $b$ નો પ્રક્ષેપ $\text{proj}_a b = \left(\frac{a \cdot b}{|a|^2}\right)a$ છે.
પહેલા $a \cdot b = (2)(3) + (-1)(-2) + (2)(-5) = 6 + 2 - 10 = -2$ શોધો.
ત્યારબાદ $|a|^2 = 2^2 + (-1)^2 + 2^2 = 4 + 1 + 4 = 9$ શોધો.
તેથી,$\text{proj}_a b = \left(\frac{-2}{9}\right)(2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) = -\frac{4}{9}\hat{i} + \frac{2}{9}\hat{j} - \frac{4}{9}\hat{k}$.
હવે,$b_{\perp a} = (3\hat{i} - 2\hat{j} - 5\hat{k}) - (-\frac{4}{9}\hat{i} + \frac{2}{9}\hat{j} - \frac{4}{9}\hat{k})$.
$b_{\perp a} = (3 + \frac{4}{9})\hat{i} + (-2 - \frac{2}{9})\hat{j} + (-5 + \frac{4}{9})\hat{k}$.
$b_{\perp a} = \frac{31}{9}\hat{i} - \frac{20}{9}\hat{j} - \frac{41}{9}\hat{k}$.
830
EasyMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+(\tan \theta) \hat{j}+\left(\frac{3}{\sqrt{\sin \frac{\theta}{2}}}\right) \hat{k}$ અને $\vec{b}=\tan \theta(\hat{j}-\hat{i})-\left(2 \sqrt{\sin \frac{\theta}{2}}\right) \hat{k}$ લંબ સદિશો હોય અને $\vec{c}=(\sin 2 \theta) \hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k}$ એ $X$-અક્ષ સાથે ગુરુકોણ બનાવતો હોય,તો $\theta=$
A
$(2 n+1) \pi+\tan ^{-1} 2, n \in Z$
B
$n \pi-\tan ^{-1} 2, n \in Z$
C
$(2 n+1) \pi-\tan ^{-1} 3, n \in Z$
D
$(2 n+1) \pi+\tan ^{-1} 3, n \in Z$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 0$ કારણ કે તેઓ લંબ છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(-\tan \theta) + (\tan \theta)(\tan \theta) + \left(\frac{3}{\sqrt{\sin \frac{\theta}{2}}}\right)(-2 \sqrt{\sin \frac{\theta}{2}}) = 0$
$-\tan \theta + \tan^2 \theta - 6 = 0$
ધારો કે $x = \tan \theta$,તો $x^2 - x - 6 = 0 \Rightarrow (x-3)(x+2) = 0$
તેથી,$\tan \theta = 3$ અથવા $\tan \theta = -2$.
સદિશ $\vec{c} = (\sin 2 \theta) \hat{i} - 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$ એ $X$-અક્ષ સાથે ગુરુકોણ બનાવે છે,જેનો અર્થ છે કે $X$-અક્ષ પર $\vec{c}$ નો પ્રક્ષેપ ઋણ હોવો જોઈએ.
$\vec{c} \cdot \hat{i} < 0 \Rightarrow \sin 2 \theta < 0$.
જો $\tan \theta = 3$,તો $\sin 2 \theta = \frac{2 \tan \theta}{1 + \tan^2 \theta} = \frac{6}{10} > 0$ (અસ્વીકાર્ય).
જો $\tan \theta = -2$,તો $\sin 2 \theta = \frac{2(-2)}{1 + (-2)^2} = \frac{-4}{5} < 0$ (સ્વીકાર્ય).
આમ,$\tan \theta = -2 \Rightarrow \theta = n \pi - \tan^{-1} 2, n \in Z$.
831
MediumMCQ
$p=2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}, q=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$. જો સદિશો $a$ અને $b$ એ અનુક્રમે $q$ પર $p$ નો અને $p$ પર $q$ નો લંબ પ્રક્ષેપ હોય,તો $\frac{a \times b}{a \cdot b}=$
A
$\frac{2 \hat{i}+3 \hat{j}+5 \hat{k}}{19 \sqrt{2}}$
B
$\frac{2 \hat{i}+3 \hat{j}+5 \hat{k}}{\sqrt{38}}$
C
$\frac{2 \hat{i}+3 \hat{j}+5 \hat{k}}{2}$
D
$\frac{3 \hat{i}-2 \hat{j}}{13}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $p=2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}$ અને $q=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$.
પ્રથમ,ડોટ ગુણાકાર $p \cdot q = (2)(1) + (-3)(1) + (1)(-1) = 2 - 3 - 1 = -2$ શોધો.
માનાંકનો વર્ગ શોધો: $|p|^2 = 2^2 + (-3)^2 + 1^2 = 14$ અને $|q|^2 = 1^2 + 1^2 + (-1)^2 = 3$.
સદિશ $a$ ($q$ પર $p$ નો પ્રક્ષેપ) $a = \frac{p \cdot q}{|q|^2} q = \frac{-2}{3}(\hat{i}+\hat{j}-\hat{k})$ છે.
સદિશ $b$ ($p$ પર $q$ નો પ્રક્ષેપ) $b = \frac{q \cdot p}{|p|^2} p = \frac{-2}{14}(2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}) = \frac{-1}{7}(2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k})$ છે.
હવે,$a \times b = \left(\frac{-2}{3}\right) \left(\frac{-1}{7}\right) [(\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}) \times (2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k})] = \frac{2}{21} (-2 \hat{i}-3 \hat{j}-5 \hat{k})$.
તેમજ,$a \cdot b = \left(\frac{-2}{3}\right) \left(\frac{-1}{7}\right) [(\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}) \cdot (2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k})] = \frac{2}{21} (-2) = \frac{-4}{21}$.
અંતે,$\frac{a \times b}{a \cdot b} = \frac{\frac{2}{21} (-2 \hat{i}-3 \hat{j}-5 \hat{k})}{\frac{-4}{21}} = \frac{2 \hat{i}+3 \hat{j}+5 \hat{k}}{2}$.
832
DifficultMCQ
જો સદિશો $\vec{AB} = p \hat{i} + q \hat{j} + r \hat{k}$,$\vec{AC} = s \hat{i} + 3 \hat{j} + 4 \hat{k}$,અને $\vec{CB} = 3 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}$ એ $\triangle ABC$ બનાવે છે,તો $p, q, r$ અને $s$ ની કિંમતો શોધો જેથી $\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $5 \sqrt{6}$ થાય.
A
$p=11, q=4, r=-2, s=8$
B
$p=8, q=4, r=2, s=5$
C
$p=-5, q=4, r=2, s=-8$
D
$p=14, q=4, r=2, s=11$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\vec{AB} = p \hat{i} + q \hat{j} + r \hat{k}$,$\vec{AC} = s \hat{i} + 3 \hat{j} + 4 \hat{k}$,અને $\vec{CB} = 3 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}$.
$\vec{CA} = -\vec{AC} = -s \hat{i} - 3 \hat{j} - 4 \hat{k}$ હોવાથી,$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{CA} \times \vec{CB}| = 5 \sqrt{6}$ થાય.
સદિશ ગુણાકાર કરતા: $\vec{CA} \times \vec{CB} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -s & -3 & -4 \\ 3 & 1 & -2 \end{vmatrix} = 10 \hat{i} - (2s+12) \hat{j} + (9-s) \hat{k}$.
તેથી,$\frac{1}{2} \sqrt{100 + (2s+12)^2 + (9-s)^2} = 5 \sqrt{6} \implies \sqrt{100 + 4s^2 + 144 + 48s + 81 - 18s + s^2} = 10 \sqrt{6}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $5s^2 + 30s + 325 = 600 \implies 5s^2 + 30s - 275 = 0 \implies s^2 + 6s - 55 = 0$.
અવયવ પાડતા $(s+11)(s-5) = 0$ મળે,તેથી $s=5$.
ત્રિકોણના નિયમ $\vec{AB} + \vec{BC} + \vec{CA} = \vec{0}$ મુજબ,$\vec{AB} = \vec{AC} + \vec{CB}$.
$p \hat{i} + q \hat{j} + r \hat{k} = (s+3) \hat{i} + 4 \hat{j} + 2 \hat{k}$.
$s=5$ મૂકતા,$p = 8, q = 4, r = 2$ મળે છે.
833
EasyMCQ
ધારો કે $x = \hat{i} + \hat{j}$ અને $y = 3\hat{i} - 2\hat{k}$ છે. તો,$\sqrt{21}$ માન ધરાવતો સદિશ $r$ જે $r \times x = y \times x$ અને $r \times y = x \times y$ નું સમાધાન કરે છે,તે શોધો.
A
$-\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$
B
$-\hat{i} - 4\hat{j} - 2\hat{k}$
C
$4\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$
D
$4\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$

Solution

(C) આપેલ છે,$x = \hat{i} + \hat{j}$ અને $y = 3\hat{i} - 2\hat{k}$.
શરતો $r \times x = y \times x$ અને $r \times y = x \times y$ છે.
$r \times x = y \times x$ પરથી,$(r - y) \times x = 0$,જે સૂચવે છે કે $(r - y)$ એ $x$ ને સમાંતર છે.
તેથી,$r - y = \lambda x$,અથવા $r = y + \lambda x$.
સદિશો મૂકતા: $r = (3\hat{i} - 2\hat{k}) + \lambda(\hat{i} + \hat{j}) = (3 + \lambda)\hat{i} + \lambda\hat{j} - 2\hat{k}$.
માન $|r| = \sqrt{21}$ આપેલ હોવાથી,$|r|^2 = 21$.
$(3 + \lambda)^2 + \lambda^2 + (-2)^2 = 21$.
$9 + 6\lambda + \lambda^2 + \lambda^2 + 4 = 21$.
$2\lambda^2 + 6\lambda + 13 = 21 \Rightarrow 2\lambda^2 + 6\lambda - 8 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા: $\lambda^2 + 3\lambda - 4 = 0$.
$(\lambda + 4)(\lambda - 1) = 0$,તેથી $\lambda = 1$ અથવા $\lambda = -4$.
$\lambda = 1$ માટે,$r = (3 + 1)\hat{i} + 1\hat{j} - 2\hat{k} = 4\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$.
બીજી શરત $r \times y = x \times y$ ચકાસતા: $(r - x) \times y = 0$,તેથી $r - x$ એ $y$ ને સમાંતર હોવું જોઈએ.
$r = 4\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ માટે,$r - x = (4\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}) - (\hat{i} + \hat{j}) = 3\hat{i} - 2\hat{k} = y$. જે $y$ ને સમાંતર છે,તેથી આ સાચું છે.
834
EasyMCQ
$a = 4 \hat{i} + 3 \hat{j}$ અને $b$ એ $XOY$ સમતલમાં બે સદિશો છે,અને $a$ એ $b$ ને લંબ છે. તે જ સમતલમાં રહેલો અને અનુક્રમે $a$ અને $b$ પર $1$ અને $2$ પ્રક્ષેપ ધરાવતો સદિશ $c$ કયો છે?
A
$2 \hat{i} - \hat{j}$
B
$2 \hat{i} + \hat{j}$
C
$\hat{i} + 2 \hat{j}$
D
$2 \hat{i} + 2 \hat{j}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a = 4 \hat{i} + 3 \hat{j}$. $a \cdot b = 0$ હોવાથી અને $b$ એ $XOY$ સમતલમાં હોવાથી,$b$ એ $k(3 \hat{i} - 4 \hat{j})$ સ્વરૂપમાં હશે. ધારો કે $b = 3 \hat{i} - 4 \hat{j}$.
ધારો કે $c = x \hat{i} + y \hat{j}$.
$a$ પર $c$ નો પ્રક્ષેપ $\frac{a \cdot c}{|a|} = 1 \implies \frac{4x + 3y}{5} = 1 \implies 4x + 3y = 5$ $(i)$.
$b$ પર $c$ નો પ્રક્ષેપ $\frac{b \cdot c}{|b|} = 2 \implies \frac{3x - 4y}{5} = 2 \implies 3x - 4y = 10$ (ii).
સમીકરણ $(i)$ ને $4$ વડે અને (ii) ને $3$ વડે ગુણતા: $16x + 12y = 20$ અને $9x - 12y = 30$.
બંનેનો સરવાળો કરતા,$25x = 50 \implies x = 2$.
$x = 2$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $4(2) + 3y = 5 \implies 8 + 3y = 5 \implies 3y = -3 \implies y = -1$.
આમ,$c = 2 \hat{i} - \hat{j}$.
835
EasyMCQ
જો સદિશો $2 \alpha^2 \hat{i} + 4 \alpha \hat{j} + \hat{k}$ અને $7 \hat{i} - 2 \hat{j} + \alpha \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો ગુરુકોણ હોય,તો
A
$\alpha > \frac{1}{2}$
B
$0 < \alpha < \frac{1}{2}$
C
$\alpha < 0$
D
$|\alpha| < \frac{1}{2}$

Solution

(B) ધારો કે બે સદિશો $\vec{a} = 2 \alpha^2 \hat{i} + 4 \alpha \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = 7 \hat{i} - 2 \hat{j} + \alpha \hat{k}$ છે.
સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ ગુરુકોણ હોવાથી,$\cos \theta < 0$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$. સદિશોના માન $|\vec{a}|$ અને $|\vec{b}|$ હંમેશા અ-ઋણ હોવાથી,$\cos \theta < 0$ ની શરતનો અર્થ એ છે કે તેમનો અદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \cdot \vec{b} < 0$ થાય.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2 \alpha^2)(7) + (4 \alpha)(-2) + (1)(\alpha) < 0$
$14 \alpha^2 - 8 \alpha + \alpha < 0$
$14 \alpha^2 - 7 \alpha < 0$
$7 \alpha (2 \alpha - 1) < 0$
આ અસમતા ઉકેલવા માટે,આપણે નિર્ણાયક બિંદુઓ $\alpha = 0$ અને $\alpha = \frac{1}{2}$ મેળવીએ છીએ.
પદાવલિ $7 \alpha (2 \alpha - 1)$ એ મૂળની વચ્ચે ઋણ હોય છે.
તેથી,$0 < \alpha < \frac{1}{2}$.
836
EasyMCQ
જો $a=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$a \cdot b=1$ અને $a \times b=\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો $b=$
A
$2 \hat{i}$
B
$2 \hat{j}-\hat{k}$
C
$\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$
D
$\hat{i}$

Solution

(D) ધારો કે સદિશ $b=b_1 \hat{i}+b_2 \hat{j}+b_3 \hat{k}$ છે.
આપેલ છે કે $a \cdot b = b_1+b_2+b_3 = 1$ $(i)$
વળી,$a \times b = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ b_1 & b_2 & b_3 \end{vmatrix} = (b_3-b_2) \hat{i} + (b_1-b_3) \hat{j} + (b_2-b_1) \hat{k}$.
આપેલ છે કે $a \times b = \hat{j}-\hat{k}$,તેથી ઘટકોને સરખાવતા:
$b_3-b_2 = 0 \Rightarrow b_2 = b_3$
$b_1-b_3 = 1 \Rightarrow b_1 = b_3+1$
$b_2-b_1 = -1 \Rightarrow b_2 = b_1-1$
આ કિંમતોને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$(b_3+1) + b_3 + b_3 = 1$
$3b_3 + 1 = 1 \Rightarrow 3b_3 = 0 \Rightarrow b_3 = 0$.
આમ,$b_2 = 0$ અને $b_1 = 0+1 = 1$.
તેથી,$b = 1 \hat{i} + 0 \hat{j} + 0 \hat{k} = \hat{i}$.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
837
MediumMCQ
ધારો કે $p=\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}$ અને $q=2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$. જો $a$ અને $b$ એવા બે સદિશો હોય કે જેથી $p=a-2b$ અને $q=2a+b$ થાય,તો $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{2\sqrt{221}}\right)$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{7}{\sqrt{143}}\right)$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો $p=a-2b$ અને $q=2a+b$ છે.
$a$ માટે ઉકેલવા,બીજા સમીકરણને $2$ વડે ગુણો: $2q=4a+2b$.
આને પ્રથમ સમીકરણમાં ઉમેરતા: $p+2q = (a-2b) + (4a+2b) = 5a$.
$5a = (\hat{i}+2\hat{j}-\hat{k}) + 2(2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}) = 5\hat{i}+\hat{k}$.
તેથી,$a = \hat{i} + \frac{1}{5}\hat{k}$.
$b$ માટે ઉકેલવા,$q=2a+b$ માં $a$ ની કિંમત મૂકો: $b = q-2a$.
$b = (2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}) - 2(\hat{i} + \frac{1}{5}\hat{k}) = -\hat{j} + \frac{3}{5}\hat{k}$.
ડોટ પ્રોડક્ટ $a \cdot b = (1)(0) + (0)(-1) + (\frac{1}{5})(\frac{3}{5}) = \frac{3}{25}$.
માન $|a| = \sqrt{1^2 + (\frac{1}{5})^2} = \sqrt{\frac{26}{25}} = \frac{\sqrt{26}}{5}$ અને $|b| = \sqrt{(-1)^2 + (\frac{3}{5})^2} = \sqrt{\frac{34}{25}} = \frac{\sqrt{34}}{5}$.
ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{a \cdot b}{|a||b|} = \frac{3/25}{(\sqrt{26}/5)(\sqrt{34}/5)} = \frac{3}{\sqrt{26 \times 34}} = \frac{3}{\sqrt{884}} = \frac{3}{2\sqrt{221}}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{3}{2\sqrt{221}}\right)$.
838
MediumMCQ
ધારો કે $a = \sin^2 x \hat{i} + \cos^2 x \hat{j} + \hat{k}$,જ્યાં $x \in R$. જો સદિશોની જોડી $(a, \hat{i})$,$(a, \hat{j})$,અને $(a, \hat{k})$ એ $3$ અલગ-અલગ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ હોય અને $A$ એ આ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળના વર્ગોનો સરવાળો હોય,તો $A$ કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$(0, 1)$
B
$[3, 4]$
C
$[0, 2]$
D
$[1, 2]$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a = \sin^2 x \hat{i} + \cos^2 x \hat{j} + \hat{k}$.
પાસપાસેની બાજુઓ $u$ અને $v$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|u \times v|$ છે.
$1$. પ્રથમ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ: $|a \times \hat{i}| = |(\sin^2 x \hat{i} + \cos^2 x \hat{j} + \hat{k}) \times \hat{i}| = |-\cos^2 x \hat{k} + \hat{j}| = \sqrt{\cos^4 x + 1}$.
તેથી,$|a \times \hat{i}|^2 = \cos^4 x + 1$.
$2$. બીજા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ: $|a \times \hat{j}| = |(\sin^2 x \hat{i} + \cos^2 x \hat{j} + \hat{k}) \times \hat{j}| = |\sin^2 x \hat{k} - \hat{i}| = \sqrt{\sin^4 x + 1}$.
તેથી,$|a \times \hat{j}|^2 = \sin^4 x + 1$.
$3$. ત્રીજા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ: $|a \times \hat{k}| = |(\sin^2 x \hat{i} + \cos^2 x \hat{j} + \hat{k}) \times \hat{k}| = |-\sin^2 x \hat{j} + \cos^2 x \hat{i}| = \sqrt{\sin^4 x + \cos^4 x}$.
તેથી,$|a \times \hat{k}|^2 = \sin^4 x + \cos^4 x$.
ક્ષેત્રફળના વર્ગોનો સરવાળો $A = |a \times \hat{i}|^2 + |a \times \hat{j}|^2 + |a \times \hat{k}|^2 = (\cos^4 x + 1) + (\sin^4 x + 1) + (\sin^4 x + \cos^4 x) = 2 + 2(\sin^4 x + \cos^4 x)$.
$\sin^4 x + \cos^4 x = (\sin^2 x + \cos^2 x)^2 - 2\sin^2 x \cos^2 x = 1 - \frac{1}{2}\sin^2(2x)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$A = 2 + 2(1 - \frac{1}{2}\sin^2(2x)) = 4 - \sin^2(2x)$.
કારણ કે $0 \leq \sin^2(2x) \leq 1$,તેથી $3 \leq 4 - \sin^2(2x) \leq 4$.
આમ,$A \in [3, 4]$.
839
DifficultMCQ
જો $a, b, c$ ભિન્ન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોય અને $P, Q, R$ એ ત્રણ બિંદુઓ હોય જેના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $a \hat{i}+b \hat{j}+c \hat{k}$,$b \hat{i}+c \hat{j}+a \hat{k}$ અને $c \hat{i}+a \hat{j}+b \hat{k}$ હોય,તો $\angle Q P R=$
A
$\cos ^{-1}(a+b+c)$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\cos ^{-1}\left(\frac{a^2+b^2+c^2}{a b c}\right)$

Solution

(C) બિંદુઓ $P, Q, R$ ના સ્થાન સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{p} = a \hat{i} + b \hat{j} + c \hat{k}$
$\vec{q} = b \hat{i} + c \hat{j} + a \hat{k}$
$\vec{r} = c \hat{i} + a \hat{j} + b \hat{k}$
આપણે $\angle QPR$ શોધવાની જરૂર છે,જે સદિશો $\vec{PQ}$ અને $\vec{PR}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$\vec{PQ} = \vec{q} - \vec{p} = (b-a) \hat{i} + (c-b) \hat{j} + (a-c) \hat{k}$
$\vec{PR} = \vec{r} - \vec{p} = (c-a) \hat{i} + (a-b) \hat{j} + (b-c) \hat{k}$
ડોટ ગુણાકાર $\vec{PQ} \cdot \vec{PR} = (b-a)(c-a) + (c-b)(a-b) + (a-c)(b-c)$
$= (bc - ab - ac + a^2) + (ac - bc - ab + b^2) + (ab - ac - bc + c^2)$
$= a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca$
તેમના માન (magnitudes) નીચે મુજબ છે:
$|\vec{PQ}|^2 = (b-a)^2 + (c-b)^2 + (a-c)^2 = 2(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)$
$|\vec{PR}|^2 = (c-a)^2 + (a-b)^2 + (b-c)^2 = 2(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)$
આમ,$\cos \theta = \frac{\vec{PQ} \cdot \vec{PR}}{|\vec{PQ}| |\vec{PR}|} = \frac{a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca}{2(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)} = \frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(\frac{1}{2}) = \frac{\pi}{3}$.
Solution diagram
840
MediumMCQ
આપેલ છે કે $a, b, c$ એ અનુક્રમે $6, 8, 10$ લંબાઈના સદિશો છે. જો $a$ એ $(b+c)$ ને લંબ હોય, $b$ એ $(c+a)$ ને લંબ હોય, અને $c$ એ $(a+b)$ ને લંબ હોય, તો સદિશ $a+b+c$ ની લંબાઈ શોધો. ($\sqrt{2}$ માં)
A
$6$
B
$12$
C
$5$
D
$10$

Solution

(D) આપેલ છે: $|a|=6, |b|=8, |c|=10$.
વળી, $a \cdot (b+c) = 0$, $b \cdot (c+a) = 0$, અને $c \cdot (a+b) = 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા:
$a \cdot b + a \cdot c = 0$ $(i)$
$b \cdot c + b \cdot a = 0$ (ii)
$c \cdot a + c \cdot b = 0$ (iii)
$(i)$, (ii), અને (iii) નો સરવાળો કરતા:
$2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a) = 0 \implies a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a = 0$.
હવે, $|a+b+c|^2 = |a|^2 + |b|^2 + |c|^2 + 2(a \cdot b + b \cdot c + c \cdot a)$.
કિંમતો મૂકતા:
$|a+b+c|^2 = 6^2 + 8^2 + 10^2 + 2(0) = 36 + 64 + 100 = 200$.
તેથી, $|a+b+c| = \sqrt{200} = 10 \sqrt{2}$.
841
DifficultMCQ
જો $a, b, c$ એ એકમ સદિશો હોય જે સંબંધ $a+b+\sqrt{3} c=0$ નું પાલન કરે છે,તો $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$a+b+\sqrt{3} c=0$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $a+b = -\sqrt{3} c$ મળે છે.
બંને બાજુઓનો પોતાની સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$(a+b) \cdot (a+b) = (-\sqrt{3} c) \cdot (-\sqrt{3} c)$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા અને જમણી બાજુનું સાદું રૂપ આપતા:
$|a|^2 + 2(a \cdot b) + |b|^2 = 3|c|^2$.
કારણ કે $a, b, c$ એ એકમ સદિશો છે,તેથી $|a| = |b| = |c| = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$1^2 + 2(1)(1) \cos \theta + 1^2 = 3(1)^2$,જ્યાં $\theta$ એ $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$1 + 2 \cos \theta + 1 = 3$.
$2 + 2 \cos \theta = 3$.
$2 \cos \theta = 1$.
$\cos \theta = \frac{1}{2}$.
કારણ કે $\cos \frac{\pi}{3} = \frac{1}{2}$,તેથી ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{3}$ થાય.
842
EasyMCQ
$a, b$ અને $c$ એવા ત્રણ સદિશો છે કે જેથી $|a|=1, |b|=2, |c|=3$ અને $b, c$ પરસ્પર લંબ છે. જો $a$ પર $b$ નો પ્રક્ષેપ એ $a$ પર $c$ ના પ્રક્ષેપ જેટલો જ હોય,તો $|a-b+c|$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{2}$
B
$\sqrt{7}$
C
$\sqrt{14}$
D
$\sqrt{21}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$|a|=1, |b|=2, |c|=3$.
સદિશો $b$ અને $c$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$b \cdot c = 0$ થાય.
$a$ પર $b$ નો પ્રક્ષેપ $\frac{a \cdot b}{|a|}$ છે અને $a$ પર $c$ નો પ્રક્ષેપ $\frac{a \cdot c}{|a|}$ છે.
બંને પ્રક્ષેપો સમાન હોવાથી,$\frac{a \cdot b}{|a|} = \frac{a \cdot c}{|a|}$,જેનો અર્થ છે કે $a \cdot b = a \cdot c$.
હવે,$|a-b+c|^2$ ની ગણતરી કરીએ:
$|a-b+c|^2 = |a|^2 + |b|^2 + |c|^2 - 2(a \cdot b) + 2(a \cdot c) - 2(b \cdot c)$.
જ્ઞાત કિંમતો મૂકતા:
$|a-b+c|^2 = (1)^2 + (2)^2 + (3)^2 - 2(a \cdot b) + 2(a \cdot b) - 2(0)$.
$|a-b+c|^2 = 1 + 4 + 9 = 14$.
તેથી,$|a-b+c| = \sqrt{14}$.
843
DifficultMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ એ અનુક્રમે $2, 3$ અને $4$ માન ધરાવતા સદિશો હોય,તો આપેલ કિંમતોમાંથી $|\vec{a}-\vec{b}|^2+|\vec{b}-\vec{c}|^2+|\vec{c}-\vec{a}|^2$ ની શ્રેષ્ઠ ઉપલી સીમા (upper bound) કઈ છે?
A
$93$
B
$97$
C
$87$
D
$90$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$|\vec{a}|=2, |\vec{b}|=3$ અને $|\vec{c}|=4$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{x}-\vec{y}|^2 = |\vec{x}|^2 + |\vec{y}|^2 - 2(\vec{x} \cdot \vec{y})$.
તેથી,$|\vec{a}-\vec{b}|^2+|\vec{b}-\vec{c}|^2+|\vec{c}-\vec{a}|^2 = (|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2-2\vec{a} \cdot \vec{b}) + (|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2-2\vec{b} \cdot \vec{c}) + (|\vec{c}|^2+|\vec{a}|^2-2\vec{c} \cdot \vec{a})$.
$= 2(|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2) - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a})$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\vec{a}+\vec{b}+\vec{c})^2 \geq 0$,જેનો અર્થ છે કે $|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) \geq 0$.
તેથી,$2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) \geq -(|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2)$.
આ કિંમતને આપણા સમીકરણમાં મૂકતા:
$|\vec{a}-\vec{b}|^2+|\vec{b}-\vec{c}|^2+|\vec{c}-\vec{a}|^2 \leq 2(|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2) - (-(|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2)) = 3(|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2)$.
માન મૂકતા:
$|\vec{a}-\vec{b}|^2+|\vec{b}-\vec{c}|^2+|\vec{c}-\vec{a}|^2 \leq 3(2^2+3^2+4^2) = 3(4+9+16) = 3(29) = 87$.
આમ,શ્રેષ્ઠ ઉપલી સીમા $87$ છે.

Vector Algebra — Scalar or Dot product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.