Gujarati

Scalar or Dot product of two vectors and its applications Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Scalar or Dot product of two vectors and its applications

923+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 37 of 923 questions in Gujarati

851
DifficultMCQ
જો એક સમગુણોત્તર શ્રેણીના $p$-મું,$q$-મું અને $r$-મું પદ અનુક્રમે ધન સંખ્યાઓ $a, b$ અને $c$ હોય,તો સદિશો $(\log a^2) i + (\log b^2) j + (\log c^2) k$ અને $(q-r) i + (r-p) j + (p-q) k$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\sin^{-1} \frac{1}{\sqrt{a^2+b^2+c^2}}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(B) ધારો કે સમગુણોત્તર શ્રેણીનું પ્રથમ પદ $u$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $z$ છે.
તેથી,$T_p = u z^{p-1} = a$,$T_q = u z^{q-1} = b$,અને $T_r = u z^{r-1} = c$.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા:
$\log a = \log u + (p-1) \log z$
$\log b = \log u + (q-1) \log z$
$\log c = \log u + (r-1) \log z$
ધારો કે $\vec{A} = (\log a^2) i + (\log b^2) j + (\log c^2) k = 2(\log a) i + 2(\log b) j + 2(\log c) k$.
ધારો કે $\vec{B} = (q-r) i + (r-p) j + (p-q) k$.
અદિશ ગુણાકાર $\vec{A} \cdot \vec{B} = 2 [(\log a)(q-r) + (\log b)(r-p) + (\log c)(p-q)]$.
$\log a, \log b, \log c$ ની કિંમતો મૂકતા:
$(\log a)(q-r) + (\log b)(r-p) + (\log c)(p-q) = [\log u + (p-1)\log z](q-r) + [\log u + (q-1)\log z](r-p) + [\log u + (r-1)\log z](p-q)$.
$= \log u (q-r+r-p+p-q) + \log z [(p-1)(q-r) + (q-1)(r-p) + (r-1)(p-q)]$.
$= \log u (0) + \log z [0] = 0$.
અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,સદિશો પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,ખૂણો $\theta = \frac{\pi}{2}$ છે.
852
MediumMCQ
સદિશો $\vec{AB} = 3\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{BC} = \hat{i} - 2\hat{k}$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ છે. તેના વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો છે
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{3}$ અથવા $\frac{2\pi}{3}$
C
$\frac{3\pi}{4}$ અથવા $\frac{\pi}{4}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ છે,$\vec{AB} = 3\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{BC} = \hat{i} - 2\hat{k}$.
ધારો કે વિકર્ણો $\vec{d_1}$ અને $\vec{d_2}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણો $\vec{AC} = \vec{AB} + \vec{BC}$ અને $\vec{BD} = \vec{BC} - \vec{AB}$ છે.
$\vec{AC} = (3\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}) + (\hat{i} - 2\hat{k}) = 4\hat{i} - 2\hat{j}$.
$\vec{BD} = (\hat{i} - 2\hat{k}) - (3\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}) = -2\hat{i} + 2\hat{j} - 4\hat{k}$.
વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{AC} \cdot \vec{BD}|}{|\vec{AC}| |\vec{BD}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{AC} \cdot \vec{BD} = (4)(-2) + (-2)(2) + (0)(-4) = -8 - 4 = -12$.
$|\vec{AC}| = \sqrt{4^2 + (-2)^2 + 0^2} = \sqrt{16 + 4} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$.
$|\vec{BD}| = \sqrt{(-2)^2 + 2^2 + (-4)^2} = \sqrt{4 + 4 + 16} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$.
$\cos \theta = \frac{|-12|}{(2\sqrt{5})(2\sqrt{6})} = \frac{12}{4\sqrt{30}} = \frac{3}{\sqrt{30}} = \sqrt{\frac{9}{30}} = \sqrt{\frac{3}{10}}$.
આમ,$\theta = \cos^{-1}\left(\sqrt{\frac{3}{10}}\right)$.
આ કિંમત વિકલ્પોમાં ન હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
Solution diagram
853
EasyMCQ
જો સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - 2x\hat{j} - 3y\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 3x\hat{j} + 2y\hat{k}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો બિંદુ $(x, y)$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
વર્તુળ
B
ઉપવલય
C
પરવલય
D
સીધી રેખા

Solution

(A) બે સદિશો લંબ હોય જો તેમનો અદિશ ગુણાકાર (dot product) $0$ હોય.
આપેલ સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - 2x\hat{j} - 3y\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 3x\hat{j} + 2y\hat{k}$ છે.
અદિશ ગુણાકાર લેતા: $\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(1) + (-2x)(3x) + (-3y)(2y) = 0$.
આનું સાદુરૂપ આપતા $1 - 6x^2 - 6y^2 = 0$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $6x^2 + 6y^2 = 1$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $x^2 + y^2 = \frac{1}{6}$.
આ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર કેન્દ્ર અને $\frac{1}{\sqrt{6}}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ છે.
આમ,બિંદુ $(x, y)$ નો બિંદુપથ એક વર્તુળ છે.
854
EasyMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=\lambda \hat{i}-7 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{b}=\lambda \hat{i}+\hat{j}+2 \lambda \hat{k}$. જો $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ કરતા વધારે હોય,તો $\lambda$ કઈ અસમતાનું પાલન કરે છે?
A
$-7 < \lambda < 1$
B
$\lambda > 1$
C
$1 < \lambda < 7$
D
$-5 < \lambda < 1$

Solution

(A) બે સદિશો $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b}}{|\overrightarrow{a}| |\overrightarrow{b}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે ખૂણો $\theta > 90^{\circ}$ છે,તેથી $\cos \theta < 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} < 0$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = (\lambda)(\lambda) + (-7)(1) + (3)(2\lambda) = \lambda^2 - 7 + 6\lambda$.
અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય કરતા નાનો લેતા: $\lambda^2 + 6\lambda - 7 < 0$.
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા: $(\lambda + 7)(\lambda - 1) < 0$.
આ અસમતા ઉકેલતા,આપણને મળે છે કે $\lambda$ એ $-7$ અને $1$ ની વચ્ચે હોવું જોઈએ.
તેથી,$-7 < \lambda < 1$.
855
EasyMCQ
જો $\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}=\overrightarrow{0}$ અને $|\overrightarrow{a}|=3, |\overrightarrow{b}|=4$ તથા $|\overrightarrow{c}|=\sqrt{37}$ હોય,તો $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો:
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}+\overrightarrow{c}=\overrightarrow{0}$.
આપણે તેને $\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}=-\overrightarrow{c}$ તરીકે લખી શકીએ.
બંને બાજુ વર્ગ કરતાં,$(\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b})^2=(-\overrightarrow{c})^2$ મળે.
ડોટ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતાં,$|\overrightarrow{a}|^2+|\overrightarrow{b}|^2+2(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b})=|\overrightarrow{c}|^2$ મળે.
કારણ કે $\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b} = |\overrightarrow{a}||\overrightarrow{b}| \cos \theta$,જ્યાં $\theta$ એ $\overrightarrow{a}$ અને $\overrightarrow{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે,તેથી $|\overrightarrow{a}|^2+|\overrightarrow{b}|^2+2|\overrightarrow{a}||\overrightarrow{b}| \cos \theta=|\overrightarrow{c}|^2$ થાય.
આપેલ કિંમતો મૂકતા $3^2+4^2+2(3)(4) \cos \theta = (\sqrt{37})^2$.
$9+16+24 \cos \theta = 37$.
$25+24 \cos \theta = 37$.
$24 \cos \theta = 37-25 = 12$.
$\cos \theta = \frac{12}{24} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
856
EasyMCQ
સદિશ $a$ નો સદિશ $b$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ શું છે?
A
$\frac{(a \cdot b) a}{|a|^2}$
B
$\frac{(a \cdot b) b}{|b|^2}$
C
$\frac{a}{|a|^2}$
D
$\frac{b}{|b|}$

Solution

(B) સદિશ $a$ નો સદિશ $b$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ એ $b$ ની દિશામાં $a$ નો ઘટક છે.
$a$ નો $b$ પરના પ્રક્ષેપનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\text{Proj}_{b} a = \left( \frac{a \cdot b}{|b|^2} \right) b$
આ એક એવો સદિશ દર્શાવે છે જે $b$ ને સમાંતર છે અને તેનું મૂલ્ય $a$ ના $b$ પરના અદિશ પ્રક્ષેપ જેટલું છે.
857
EasyMCQ
જો $\theta$ એ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a} \cdot \vec{b}|$ હોય,તો $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$\pi$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a} \cdot \vec{b}|$.
સદિશ ગુણાકાર અને અદિશ ગુણાકારની વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરતા:
$|\vec{a}| |\vec{b}| \sin \theta = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$.
બંને બાજુને $|\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta$ વડે ભાગતા (ધારો કે $\vec{a}, \vec{b} \neq 0$ અને $\cos \theta \neq 0$):
$\frac{\sin \theta}{\cos \theta} = 1$.
$\tan \theta = 1$.
બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોવાથી,$0 \leq \theta \leq \pi$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{4}$.
858
EasyMCQ
જો $\theta$ એ સદિશો $2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $a \hat{i}+4 \hat{j}+b \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય અને $\cos \theta=\frac{2}{3}$ હોય,તો $2(a+b+3)=$
A
$a^2+b^2$
B
$a^2$
C
$b^2$
D
$ab$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{u} = 2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{v} = a \hat{i}+4 \hat{j}+b \hat{k}$.
આપેલ છે કે $\cos \theta = \frac{\vec{u} \cdot \vec{v}}{|\vec{u}| |\vec{v}|} = \frac{2}{3}$.
અદિશ ગુણાકાર $\vec{u} \cdot \vec{v} = (2)(a) + (-1)(4) + (2)(b) = 2a - 4 + 2b = 2(a+b-2)$.
માન (magnitudes) છે $|\vec{u}| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + 2^2} = \sqrt{4+1+4} = \sqrt{9} = 3$ અને $|\vec{v}| = \sqrt{a^2 + 4^2 + b^2} = \sqrt{a^2+b^2+16}$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા: $\frac{2}{3} = \frac{2(a+b-2)}{3 \sqrt{a^2+b^2+16}}$.
સાદુરૂપ આપતા,આપણને મળે $\sqrt{a^2+b^2+16} = a+b-2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $a^2+b^2+16 = (a+b-2)^2 = (a+b)^2 - 4(a+b) + 4$.
$a^2+b^2+16 = a^2+b^2+2ab - 4a - 4b + 4$.
$16 = 2ab - 4a - 4b + 4$.
$12 = 2ab - 4(a+b)$.
$6 = ab - 2(a+b)$.
$ab = 2(a+b) + 6 = 2(a+b+3)$.
આમ,$2(a+b+3) = ab$.
859
MediumMCQ
ત્રણ અસમતલીય સદિશો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એક સમાંતરફલક (parallelepiped) ની ધાર છે. જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ સમાંતરફલકનો પાયો નક્કી કરતા હોય,તો તેની ઊંચાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{|[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]|}{|\bar{b} \times \bar{c}|}$
B
$\frac{|[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]|}{|\bar{a} \times \bar{b}|}$
C
$\frac{|[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]|}{|\bar{a} \times \bar{c}|}$
D
$\frac{|[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]|}{|\bar{b}+\bar{c}|}$

Solution

(B) સદિશો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ દ્વારા બનતા સમાંતરફલકનું ઘનફળ અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $|[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પાયો નક્કી કરે છે,તેથી પાયાનું ક્ષેત્રફળ $|\bar{a} \times \bar{b}|$ થાય.
સમાંતરફલકનું ઘનફળ = પાયાનું ક્ષેત્રફળ $\times$ ઊંચાઈ.
તેથી,ઊંચાઈ = $\frac{\text{ઘનફળ}}{\text{પાયાનું ક્ષેત્રફળ}} = \frac{|[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]|}{|\bar{a} \times \bar{b}|}$.
860
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=2 \hat{j}-3 \hat{k}$. જો $\vec{b}=\vec{c}-\vec{d}$,$\vec{a}$ એ $\vec{c}$ ને સમાંતર છે,અને $\vec{a}$ એ $\vec{d}$ ને લંબ છે,તો $\vec{c}+\vec{d}=$
A
$-\frac{1}{6}(2 \vec{a}+5 \vec{b})$
B
$\frac{1}{3}(3 \vec{a}+5 \vec{b})$
C
$\frac{1}{6}(5 \vec{a}+2 \vec{b})$
D
$-\frac{1}{3}(5 \vec{a}+3 \vec{b})$

Solution

(D) આપેલ છે: $\vec{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}=2 \hat{j}-3 \hat{k}$.
$\vec{a} \parallel \vec{c}$ હોવાથી,આપણે $\vec{c} = k \vec{a}$ લખી શકીએ.
$\vec{b} = \vec{c} - \vec{d}$ હોવાથી,$\vec{d} = \vec{c} - \vec{b} = k \vec{a} - \vec{b}$.
$\vec{a} \perp \vec{d}$ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $\vec{a} \cdot \vec{d} = 0$.
$\vec{a} \cdot (k \vec{a} - \vec{b}) = 0 \Rightarrow k |\vec{a}|^2 - \vec{a} \cdot \vec{b} = 0$.
$|\vec{a}|^2 = 2^2 + (-1)^2 + 1^2 = 6$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(0) + (-1)(2) + (1)(-3) = -5$.
કિંમતો મૂકતા: $k(6) - (-5) = 0 \Rightarrow 6k = -5 \Rightarrow k = -\frac{5}{6}$.
તેથી,$\vec{c} = -\frac{5}{6} \vec{a}$ અને $\vec{d} = -\frac{5}{6} \vec{a} - \vec{b}$.
અંતે,$\vec{c} + \vec{d} = -\frac{5}{6} \vec{a} - \frac{5}{6} \vec{a} - \vec{b} = -\frac{10}{6} \vec{a} - \vec{b} = -\frac{5}{3} \vec{a} - \vec{b} = -\frac{1}{3}(5 \vec{a} + 3 \vec{b})$.
861
EasyMCQ
ધારો કે $a=\hat{i}+2 \hat{j}-2 \hat{k}$ અને $b=2 \hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k}$ છે. જો $a$ નો $b$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ સદિશ $x$ હોય અને $b$ નો $a$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ સદિશ $y$ હોય,તો $|x-y|=$
A
$\frac{4}{9} \sqrt{26}$
B
$\frac{8}{9} \sqrt{10}$
C
$\frac{4}{9} \sqrt{10}$
D
$\frac{8}{9} \sqrt{26}$

Solution

(C) નો $b$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ $x = \frac{a \cdot b}{|b|^2} b$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$b$ નો $a$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ $y = \frac{a \cdot b}{|a|^2} a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $a = \hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $b = 2\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરો: $a \cdot b = (1)(2) + (2)(-1) + (-2)(-2) = 2 - 2 + 4 = 4$.
માનના વર્ગની ગણતરી કરો: $|a|^2 = 1^2 + 2^2 + (-2)^2 = 1 + 4 + 4 = 9$ અને $|b|^2 = 2^2 + (-1)^2 + (-2)^2 = 4 + 1 + 4 = 9$.
આમ,$x - y = \frac{a \cdot b}{|b|^2} b - \frac{a \cdot b}{|a|^2} a = \frac{4}{9} b - \frac{4}{9} a = \frac{4}{9} (b - a)$.
$b - a = (2\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}) - (\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}) = \hat{i} - 3\hat{j}$ ની ગણતરી કરો.
તેથી $x - y = \frac{4}{9} (\hat{i} - 3\hat{j})$.
અંતે,$|x - y| = \frac{4}{9} \sqrt{1^2 + (-3)^2} = \frac{4}{9} \sqrt{1 + 9} = \frac{4}{9} \sqrt{10}$.
862
DifficultMCQ
$\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ $K$ જેટલા સમાન માન ધરાવતા ત્રણ અસમતલીય અને પરસ્પર લંબ સદિશો છે. જો $\bar{r}$ એવું કોઈ સદિશ હોય જે $\bar{a} \times ((\bar{r}-\bar{b}) \times \bar{a}) + \bar{b} \times ((\bar{r}-\bar{c}) \times \bar{b}) + \bar{c} \times ((\bar{r}-\bar{a}) \times \bar{c}) = \bar{0}$ નું સમાધાન કરતું હોય,તો $\bar{r} =$
A
$\frac{K^2(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c})}{3K^2}$
B
$\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2}$
C
$\frac{K(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c})}{K+1}$
D
$\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{3}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ $K$ માન ધરાવતા પરસ્પર લંબ સદિશો છે,તેથી $\bar{a} \cdot \bar{b} = \bar{b} \cdot \bar{c} = \bar{c} \cdot \bar{a} = 0$ અને $|\bar{a}| = |\bar{b}| = |\bar{c}| = K$,એટલે કે $\bar{a} \cdot \bar{a} = \bar{b} \cdot \bar{b} = \bar{c} \cdot \bar{c} = K^2$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\bar{u} \times (\bar{v} \times \bar{w}) = (\bar{u} \cdot \bar{w})\bar{v} - (\bar{u} \cdot \bar{v})\bar{w}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપેલ સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$(\bar{a} \cdot \bar{a})(\bar{r}-\bar{b}) - (\bar{a} \cdot (\bar{r}-\bar{b}))\bar{a} + (\bar{b} \cdot \bar{b})(\bar{r}-\bar{c}) - (\bar{b} \cdot (\bar{r}-\bar{c}))\bar{b} + (\bar{c} \cdot \bar{c})(\bar{r}-\bar{a}) - (\bar{c} \cdot (\bar{r}-\bar{a}))\bar{c} = \bar{0}$.
ડોટ પ્રોડક્ટની કિંમતો મૂકતા:
$K^2(\bar{r}-\bar{b}) - (\bar{a} \cdot \bar{r})\bar{a} + K^2(\bar{r}-\bar{c}) - (\bar{b} \cdot \bar{r})\bar{b} + K^2(\bar{r}-\bar{a}) - (\bar{c} \cdot \bar{r})\bar{c} = \bar{0}$.
$3K^2\bar{r} - K^2(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}) - ((\bar{a} \cdot \bar{r})\bar{a} + (\bar{b} \cdot \bar{r})\bar{b} + (\bar{c} \cdot \bar{r})\bar{c}) = \bar{0}$.
કારણ કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ લંબ છે,કોઈપણ સદિશ $\bar{r}$ ને $\bar{r} = \frac{\bar{a} \cdot \bar{r}}{K^2}\bar{a} + \frac{\bar{b} \cdot \bar{r}}{K^2}\bar{b} + \frac{\bar{c} \cdot \bar{r}}{K^2}\bar{c}$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$(\bar{a} \cdot \bar{r})\bar{a} + (\bar{b} \cdot \bar{r})\bar{b} + (\bar{c} \cdot \bar{r})\bar{c} = K^2\bar{r}$.
આ કિંમત મૂકતા:
$3K^2\bar{r} - K^2(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}) - K^2\bar{r} = \bar{0}$.
$2K^2\bar{r} = K^2(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c})$.
$\bar{r} = \frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{2}$.
863
MediumMCQ
જો $\vec{b}=2 \hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$,$\vec{a}=3 \hat{i}+4 \hat{j}-5 \hat{k}$ અને $\vec{b} \times(\vec{a} \times \vec{b})=\frac{\vec{a}-k \vec{b}}{l}$ હોય,તો $\frac{k}{l|\vec{b}|}$ શું થાય?
A
$\vec{b}$ નો $\vec{a}$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ અને તે $\frac{7}{\sqrt{50}}$ જેટલો છે
B
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ અને તે $\frac{7}{\sqrt{6}}$ જેટલો છે
C
$\vec{b}$ નો $\vec{a}$ ને લંબ દિશામાં પ્રક્ષેપ અને તે $\frac{5}{3}$ જેટલો છે
D
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ ને લંબ દિશામાં પ્રક્ષેપ અને તે $\frac{752}{3}$ જેટલો છે

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\vec{b}=2 \hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{a}=3 \hat{i}+4 \hat{j}-5 \hat{k}$.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર શોધો:
$\vec{b} \cdot \vec{b} = (2)^2 + (-1)^2 + (-1)^2 = 4 + 1 + 1 = 6$.
$\vec{b} \cdot \vec{a} = (2)(3) + (-1)(4) + (-1)(-5) = 6 - 4 + 5 = 7$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\vec{b} \times(\vec{a} \times \vec{b})=(\vec{b} \cdot \vec{b}) \vec{a}-(\vec{b} \cdot \vec{a}) \vec{b}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\vec{b} \times(\vec{a} \times \vec{b}) = 6 \vec{a} - 7 \vec{b}$.
આને $\frac{\vec{a} - (7/6) \vec{b}}{1/6}$ તરીકે લખી શકાય.
આપેલ સમીકરણ $\frac{\vec{a}-k \vec{b}}{l}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = 7/6$ અને $l = 1/6$ મળે છે.
હવે,$|\vec{b}| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + (-1)^2} = \sqrt{6}$ શોધો.
અંતે,$\frac{k}{l|\vec{b}|} = \frac{7/6}{(1/6) \times \sqrt{6}} = \frac{7}{\sqrt{6}}$.
આ કિંમત $\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો અદિશ પ્રક્ષેપ દર્શાવે છે,જે $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|} = \frac{7}{\sqrt{6}}$ છે.
864
MediumMCQ
જો $\bar{a} = \bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} - 2 \bar{k}$ અને $\bar{b} = \bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} - 10 \bar{k}$ બે સદિશો હોય,તો $\bar{a}$ ને લંબ $\bar{b}$ નો ઘટક શોધો.
A
$3 \bar{i} - \sqrt{11} \bar{j} - 4 \bar{k}$
B
$\bar{i} - \sqrt{11} \bar{j} - 5 \bar{k}$
C
$-(\bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} + 6 \bar{k})$
D
$-5 \bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} + 3 \bar{k}$

Solution

(C) સદિશ $\bar{a}$ ને લંબ $\bar{b}$ નો ઘટક $\bar{b} - \text{proj}_{\bar{a}} \bar{b} = \bar{b} - \left( \frac{\bar{b} \cdot \bar{a}}{|\bar{a}|^2} \right) \bar{a}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\bar{b} \cdot \bar{a} = (1)(1) + (\sqrt{11})(\sqrt{11}) + (-10)(-2) = 1 + 11 + 20 = 32$ ગણો.
ત્યારબાદ,માનનો વર્ગ $|\bar{a}|^2 = (1)^2 + (\sqrt{11})^2 + (-2)^2 = 1 + 11 + 4 = 16$ ગણો.
હવે,પ્રક્ષેપ શોધો: $\frac{\bar{b} \cdot \bar{a}}{|\bar{a}|^2} \bar{a} = \frac{32}{16} \bar{a} = 2 \bar{a} = 2(\bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} - 2 \bar{k}) = 2 \bar{i} + 2\sqrt{11} \bar{j} - 4 \bar{k}$.
અંતે,લંબ ઘટક $\bar{b} - 2 \bar{a} = (\bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} - 10 \bar{k}) - (2 \bar{i} + 2\sqrt{11} \bar{j} - 4 \bar{k}) = -\bar{i} - \sqrt{11} \bar{j} - 6 \bar{k} = -(\bar{i} + \sqrt{11} \bar{j} + 6 \bar{k})$ થાય.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
865
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a} = \bar{i} + 2\bar{j} + 3\bar{k}$,$\bar{b} = 2\bar{i} - 3\bar{j} + \bar{k}$,અને $\bar{c} = 3\bar{i} + \bar{j} - 2\bar{k}$ ત્રણ સદિશો છે. જો $\bar{r}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\bar{r} \cdot \bar{a} = 0$,$\bar{r} \cdot \bar{b} = -2$,અને $\bar{r} \cdot \bar{c} = 6$ થાય,તો $\bar{r} \cdot (3\bar{i} + \bar{j} + \bar{k})$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) ધારો કે $\bar{r} = x\bar{i} + y\bar{j} + z\bar{k}$.
આપેલ ડોટ પ્રોડક્ટ્સ:
$x + 2y + 3z = 0$ $(1)$
$2x - 3y + z = -2$ $(2)$
$3x + y - 2z = 6$ $(3)$
આ સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમને ઉકેલતા:
$(1)$ પરથી,$x = -2y - 3z$.
$(2)$ માં મૂકતા: $2(-2y - 3z) - 3y + z = -2 \implies -7y - 5z = -2 \implies 7y + 5z = 2$ $(4)$
$(3)$ માં મૂકતા: $3(-2y - 3z) + y - 2z = 6 \implies -5y - 11z = 6$ $(5)$
$(4)$ ને $5$ વડે અને $(5)$ ને $7$ વડે ગુણતા: $35y + 25z = 10$ અને $-35y - 77z = 42$.
સરવાળો કરતા: $-52z = 52 \implies z = -1$.
$z = -1$ ને $(4)$ માં મૂકતા: $7y - 5 = 2 \implies 7y = 7 \implies y = 1$.
$y = 1, z = -1$ ને $(1)$ માં મૂકતા: $x + 2(1) + 3(-1) = 0 \implies x - 1 = 0 \implies x = 1$.
આમ,$\bar{r} = \bar{i} + \bar{j} - \bar{k}$.
છેલ્લે,$\bar{r} \cdot (3\bar{i} + \bar{j} + \bar{k}) = (1)(3) + (1)(1) + (-1)(1) = 3 + 1 - 1 = 3$.
866
MediumMCQ
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ બે સદિશો એવા હોય કે જેથી $|\bar{a}|=|\bar{b}|=\sqrt{6}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=-1$ થાય,તો $|\bar{a} \times \bar{b}| \sin(\theta)$ ની કિંમત શોધો,જ્યાં $\theta$ એ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
A
$5$
B
$35$
C
$6$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\bar{a}| = |\bar{b}| = \sqrt{6}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b} = -1$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}| |\bar{b}| \cos(\theta)$.
કિંમતો મૂકતા: $-1 = (\sqrt{6})(\sqrt{6}) \cos(\theta) = 6 \cos(\theta)$.
તેથી,$\cos(\theta) = -\frac{1}{6}$.
કારણ કે $\sin^2(\theta) = 1 - \cos^2(\theta)$,તેથી $\sin^2(\theta) = 1 - (-\frac{1}{6})^2 = 1 - \frac{1}{36} = \frac{35}{36}$.
આમ,$\sin(\theta) = \frac{\sqrt{35}}{6}$.
હવે,$|\bar{a} \times \bar{b}| = |\bar{a}| |\bar{b}| \sin(\theta) = (\sqrt{6})(\sqrt{6}) \sin(\theta) = 6 \sin(\theta)$.
તેથી,$|\bar{a} \times \bar{b}| \sin(\theta) = 6 \sin(\theta) \cdot \sin(\theta) = 6 \sin^2(\theta) = 6 \times \frac{35}{36} = \frac{35}{6}$.
867
EasyMCQ
$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે અને $P$ એ રેખાખંડ $AD$ પરનું એક બિંદુ છે જે તેને $3:1$ ના ગુણોત્તરમાં આંતરિક રીતે વિભાજિત કરે છે. જો રેખા $BP$ વિકર્ણ $AC$ ને $Q$ માં મળે,તો $AQ:QC$ બરાબર શું થાય?
A
$3:4$
B
$4:3$
C
$3:2$
D
$2:3$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{0}, \vec{b}, \vec{d}$ છે. તો $C$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{b} + \vec{d}$ થાય.
$P$ એ $AD$ ને $3:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતું હોવાથી,$P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{p} = \frac{3\vec{d} + 1\vec{0}}{3+1} = \frac{3}{4}\vec{d}$ થાય.
ધારો કે $Q$ એ $BP$ ને $k:1$ ના ગુણોત્તરમાં અને $AC$ ને $m:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
$BP$ પર $Q$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{q} = \frac{k\vec{p} + 1\vec{b}}{k+1} = \frac{k(\frac{3}{4}\vec{d}) + \vec{b}}{k+1} = \frac{1}{k+1}\vec{b} + \frac{3k}{4(k+1)}\vec{d}$ છે.
$AC$ પર $Q$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{q} = \frac{m\vec{c} + 1\vec{a}}{m+1} = \frac{m(\vec{b} + \vec{d})}{m+1} = \frac{m}{m+1}\vec{b} + \frac{m}{m+1}\vec{d}$ છે.
$\vec{b}$ અને $\vec{d}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{1}{k+1} = \frac{m}{m+1}$ અને $\frac{3k}{4(k+1)} = \frac{m}{m+1}$.
આમ,$\frac{1}{k+1} = \frac{3k}{4(k+1)} \Rightarrow 4 = 3k \Rightarrow k = \frac{4}{3}$.
$k = \frac{4}{3}$ ને $\frac{m}{m+1} = \frac{1}{k+1} = \frac{1}{4/3 + 1} = \frac{1}{7/3} = \frac{3}{7}$ માં મૂકતા.
$7m = 3m + 3 \Rightarrow 4m = 3 \Rightarrow m = \frac{3}{4}$.
તેથી,$AQ:QC = m:1 = \frac{3}{4}:1 = 3:4$.
Solution diagram
868
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ એ $\vec{b}=\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{c}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ સદિશો ધરાવતા સમતલમાં એક સદિશ છે. જો $\vec{a}$ એ $\hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}$ ને લંબ હોય અને $\vec{b}$ પર તેનો પ્રક્ષેપ $3 \sqrt{6}$ હોય,તો $|\vec{a}|^2=$
A
$186$
B
$36$
C
$128$
D
$264$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{a}=a_1 \hat{i}+a_2 \hat{j}+a_3 \hat{k}$.
$\vec{a}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ ધરાવતા સમતલમાં હોવાથી,$\vec{a}, \vec{b},$ અને $\vec{c}$ સમતલીય છે. તેથી,$\vec{a} \cdot (\vec{b} \times \vec{c}) = 0$.
$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 1 \\ 2 & -1 & 1 \end{vmatrix} = 3\hat{i} + \hat{j} - 5\hat{k}$.
તેથી,$(a_1 \hat{i} + a_2 \hat{j} + a_3 \hat{k}) \cdot (3\hat{i} + \hat{j} - 5\hat{k}) = 0 \Rightarrow 3a_1 + a_2 - 5a_3 = 0 \dots (i)$.
$\vec{a}$ એ $\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$ ને લંબ હોવાથી,$(a_1 \hat{i} + a_2 \hat{j} + a_3 \hat{k}) \cdot (\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}) = 0 \Rightarrow a_1 + a_2 + 3a_3 = 0 \dots (ii)$.
$\vec{a}$ નો $\vec{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ $3\sqrt{6}$ છે,તેથી $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|} = 3\sqrt{6}$.
$\frac{a_1 + 2a_2 + a_3}{\sqrt{6}} = 3\sqrt{6} \Rightarrow a_1 + 2a_2 + a_3 = 18 \dots (iii)$.
સમીકરણો $(i), (ii),$ અને $(iii)$ ઉકેલતા:
$a_1 = -8, a_2 = 14, a_3 = -2$ મળે છે.
તેથી,$\vec{a} = -8\hat{i} + 14\hat{j} - 2\hat{k}$.
$|\vec{a}|^2 = (-8)^2 + 14^2 + (-2)^2 = 64 + 196 + 4 = 264$.
869
EasyMCQ
ધારો કે $A=(3,4,0), B=(4,4,4), C=(-6,2,3)$ અને $D=(1,1,2)$ છે. જો $\theta$ એ રેખાઓ $AB$ અને $CD$ વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય,તો $\cos \theta=$
A
$\frac{4}{17 \sqrt{3}}$
B
$\frac{3}{17 \sqrt{3}}$
C
$\frac{12}{17 \sqrt{3}}$
D
$\frac{11}{17 \sqrt{3}}$

Solution

(B) સદિશ $\overrightarrow{AB} = B - A = (4-3, 4-4, 4-0) = (1, 0, 4)$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{CD} = D - C = (1 - (-6), 1 - 2, 2 - 3) = (7, -1, -1)$ છે.
તેમનો અદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{CD} = (1)(7) + (0)(-1) + (4)(-1) = 7 + 0 - 4 = 3$ થાય.
$\overrightarrow{AB}$ નું માન $|\overrightarrow{AB}| = \sqrt{1^2 + 0^2 + 4^2} = \sqrt{1 + 0 + 16} = \sqrt{17}$ છે.
$\overrightarrow{CD}$ નું માન $|\overrightarrow{CD}| = \sqrt{7^2 + (-1)^2 + (-1)^2} = \sqrt{49 + 1 + 1} = \sqrt{51}$ છે.
અહીં $\sqrt{51} = \sqrt{17 \times 3} = \sqrt{17} \sqrt{3}$ હોવાથી,$|\overrightarrow{CD}| = \sqrt{17} \sqrt{3}$ થાય.
ખૂણા $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{CD}|}{|\overrightarrow{AB}| |\overrightarrow{CD}|} = \frac{3}{\sqrt{17} \cdot \sqrt{17} \sqrt{3}} = \frac{3}{17 \sqrt{3}}$ મળે.
870
MediumMCQ
જો $A(3,2,3)$,$B(1,4,6)$ અને $C(7,4,5)$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના ત્રણ શિરોબિંદુઓ હોય,તો તેના $D$ માંથી પસાર થતા વિકર્ણ અને બાજુ $DC$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{16}{\sqrt{357}}\right)$
B
$\cos ^{-1}\left(\frac{5}{\sqrt{126}}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(\frac{5}{\sqrt{21}}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{357}}\right)$

Solution

(A) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ એકબીજાને બિંદુ $M$ પર દુભાગે છે.
$M$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $M = \left(\frac{3+7}{2}, \frac{2+4}{2}, \frac{3+5}{2}\right) = (5, 3, 4)$.
$M$ એ $BD$ નું પણ મધ્યબિંદુ હોવાથી,ધારો કે $D = (x, y, z)$. તેથી $\left(\frac{x+1}{2}, \frac{y+4}{2}, \frac{z+6}{2}\right) = (5, 3, 4)$.
$x, y, z$ માટે ઉકેલતા: $x+1=10 \Rightarrow x=9$; $y+4=6 \Rightarrow y=2$; $z+6=8 \Rightarrow z=2$. આમ,$D = (9, 2, 2)$.
સદિશ $\vec{DC} = (7-9, 4-2, 5-2) = (-2, 2, 3)$. દિશા ગુણોત્તર $a_1 = -2, b_1 = 2, c_1 = 3$ છે.
સદિશ $\vec{DB} = (1-9, 4-2, 6-2) = (-8, 2, 4)$. દિશા ગુણોત્તર $a_2 = -8, b_2 = 2, c_2 = 4$ છે.
$\vec{DC}$ અને $\vec{DB}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$ દ્વારા મળે છે.
$\cos \theta = \frac{|(-2)(-8) + (2)(2) + (3)(4)|}{\sqrt{(-2)^2 + 2^2 + 3^2} \sqrt{(-8)^2 + 2^2 + 4^2}} = \frac{|16 + 4 + 12|}{\sqrt{4+4+9} \sqrt{64+4+16}} = \frac{32}{\sqrt{17} \sqrt{84}} = \frac{32}{\sqrt{17} \cdot 2\sqrt{21}} = \frac{16}{\sqrt{357}}$.
તેથી,$\theta = \cos ^{-1}\left(\frac{16}{\sqrt{357}}\right)$.
Solution diagram
871
MediumMCQ
જો ત્રણ બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$,$2\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$ અને $\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$ હોય,તો રેખા $AB$ થી બિંદુ $C$ નું લંબ અંતર શોધો.
A
$\sqrt{\frac{3}{11}}$
B
$\sqrt{\frac{4}{11}}$
C
$\sqrt{\frac{6}{11}}$
D
$\sqrt{\frac{8}{11}}$

Solution

(C) આપેલ સ્થાન સદિશો:
$A = \hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}$
$B = 2\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$
$C = \hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$
સૌ પ્રથમ,સદિશો $\overrightarrow{AC}$ અને $\overrightarrow{AB}$ શોધો:
$\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{C} - \overrightarrow{A} = (\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}) - (\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}) = 0\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$
$\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{B} - \overrightarrow{A} = (2\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}) - (\hat{i}+2\hat{j}+\hat{k}) = \hat{i} - 3\hat{j} + \hat{k}$
હવે,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{AB}$ ની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{AB} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & -1 & 1 \\ 1 & -3 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1+3) - \hat{j}(0-1) + \hat{k}(0+1) = 2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું માન $|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{AB}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{6}$ છે.
$\overrightarrow{AB}$ નું માન $|\overrightarrow{AB}| = \sqrt{1^2 + (-3)^2 + 1^2} = \sqrt{1+9+1} = \sqrt{11}$ છે.
રેખા $AB$ થી બિંદુ $C$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|\overrightarrow{AC} \times \overrightarrow{AB}|}{|\overrightarrow{AB}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$d = \frac{\sqrt{6}}{\sqrt{11}} = \sqrt{\frac{6}{11}}$.
872
EasyMCQ
જો $a$ એક એકમ સદિશ હોય,તો $|a \times \hat{i}|^2+|a \times \hat{j}|^2+|a \times \hat{k}|^2=$
A
$2$
B
$4$
C
$1$
D
$0$

Solution

(A) ધારો કે $a = a_1 \hat{i} + a_2 \hat{j} + a_3 \hat{k}$. $a$ એક એકમ સદિશ હોવાથી,$|a|^2 = a_1^2 + a_2^2 + a_3^2 = 1$.
હવે,$a \times \hat{i} = (a_1 \hat{i} + a_2 \hat{j} + a_3 \hat{k}) \times \hat{i} = -a_2 \hat{k} + a_3 \hat{j}$.
તેથી,$|a \times \hat{i}|^2 = a_2^2 + a_3^2$.
તે જ રીતે,$|a \times \hat{j}|^2 = a_1^2 + a_3^2$ અને $|a \times \hat{k}|^2 = a_1^2 + a_2^2$.
આ ત્રણેયનો સરવાળો કરતા,$|a \times \hat{i}|^2 + |a \times \hat{j}|^2 + |a \times \hat{k}|^2 = (a_2^2 + a_3^2) + (a_1^2 + a_3^2) + (a_1^2 + a_2^2) = 2(a_1^2 + a_2^2 + a_3^2)$.
$a_1^2 + a_2^2 + a_3^2 = 1$ હોવાથી,સરવાળો $2(1) = 2$ થાય છે.
873
EasyMCQ
ધારો કે $a = i + 2j + k$,$b = i - j + k$,અને $c = i + j - k$. $a$ અને $b$ ના સમતલમાં રહેલા એક સદિશનો $c$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{1}{\sqrt{3}}$ છે. તો,આવો એક સદિશ કયો છે?
A
$4i + j - 4k$
B
$3i + j - 3k$
C
$4i - j + 4k$
D
$2i + j + 2k$

Solution

(D) સદિશ $r$ એ $a$ અને $b$ ના સમતલમાં હોવાથી,તેને $r = a + tb$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
$r = (i + 2j + k) + t(i - j + k) = (1 + t)i + (2 - t)j + (1 + t)k$.
આપેલ છે કે $r$ નો $c$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{1}{\sqrt{3}}$ છે,તેથી સૂત્ર $\frac{r \cdot c}{|c|} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ નો ઉપયોગ કરતા.
પ્રથમ,$|c| = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-1)^2} = \sqrt{3}$ મેળવીએ.
હવે,ડોટ ગુણાકાર $r \cdot c = ((1 + t)i + (2 - t)j + (1 + t)k) \cdot (i + j - k) = (1 + t) + (2 - t) - (1 + t) = 2 - t$.
આ કિંમતોને પ્રક્ષેપના સૂત્રમાં મૂકતા: $\frac{2 - t}{\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આથી $2 - t = 1$,જેનો અર્થ છે કે $t = 1$.
$t = 1$ ને $r$ ના સમીકરણમાં મૂકતા: $r = (1 + 1)i + (2 - 1)j + (1 + 1)k = 2i + j + 2k$.
874
MediumMCQ
સદિશ $\vec{a} = 4\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$ નો યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા બનાવતી રેખા પરના પ્રક્ષેપનું માન શોધો.
A
$\sqrt{2}$
B
$\sqrt{3}$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(B) ધારો કે રેખાની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \cos \alpha \hat{i} + \cos \alpha \hat{j} + \cos \alpha \hat{k}$ છે.
કારણ કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \alpha + \cos^2 \alpha = 1$,તેથી $3 \cos^2 \alpha = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\cos \alpha = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,રેખાની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
સદિશ $\vec{a} = 4\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$ નો રેખા પરનો પ્રક્ષેપ એ ડોટ પ્રોડક્ટ $\vec{a} \cdot \hat{u}$ નું માન છે.
$|\vec{a} \cdot \hat{u}| = |(4\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}) \cdot \pm \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})|$
$= |\pm \frac{1}{\sqrt{3}}(4 - 3 + 2)|$
$= |\pm \frac{3}{\sqrt{3}}| = \sqrt{3}$.
875
MediumMCQ
જો $\overrightarrow{a}=-\hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$,$\overrightarrow{b}=2 \hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overrightarrow{c}=-2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}$ હોય,તો $2 \overrightarrow{a}-\overrightarrow{c}$ અને $\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{3 \pi}{2}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $2 \overrightarrow{a}-\overrightarrow{c}$ અને $\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b}$ ની ગણતરી કરીએ.
$2 \overrightarrow{a}-\overrightarrow{c} = 2(-\hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}) - (-2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}) = (-2\hat{i}+2\hat{j}+4\hat{k}) + (2\hat{i}-\hat{j}-3\hat{k}) = \hat{j}+\hat{k}$.
$\overrightarrow{a}+\overrightarrow{b} = (-\hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}) + (2 \hat{i}-\hat{j}-\hat{k}) = \hat{i}+\hat{k}$.
ધારો કે $\theta$ એ આ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે. ખૂણાનો કોસાઇન $\cos \theta = \frac{(\hat{j}+\hat{k}) \cdot (\hat{i}+\hat{k})}{|\hat{j}+\hat{k}| |\hat{i}+\hat{k}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા: $(\hat{j}+\hat{k}) \cdot (\hat{i}+\hat{k}) = (0)(1) + (1)(0) + (1)(1) = 1$.
માન (magnitudes) ની ગણતરી કરતા: $|\hat{j}+\hat{k}| = \sqrt{0^2+1^2+1^2} = \sqrt{2}$ અને $|\hat{i}+\hat{k}| = \sqrt{1^2+0^2+1^2} = \sqrt{2}$.
આમ,$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \cdot \sqrt{2}} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(\frac{1}{2}) = \frac{\pi}{3}$.
876
DifficultMCQ
નીચે આપેલ વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ ધ્યાનમાં લો:
વિધાન $(A)$: બે રેખાઓ $\bar{r}=\bar{a}+t(\bar{b})$ અને $\bar{r}=\bar{b}+s(\bar{a})$ એકબીજાને છેદે છે.
કારણ $(R)$: રેખાઓ $\bar{r}=\bar{p}+t(\bar{q})$ અને $\bar{r}=\bar{c}+s(\bar{d})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર એ સદિશ $(\bar{p}-\bar{c})$ નો $(\bar{q} \times \bar{d})$ પરના પ્રક્ષેપની લંબાઈ જેટલું છે.
સાચો જવાબ છે:
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે,પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(B) વિધાન $(A)$ માટે: રેખાઓ $\bar{r}=\bar{a}+t\bar{b}$ અને $\bar{r}=\bar{b}+s\bar{a}$ છે. આ રેખાઓ અનુક્રમે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે અને $\bar{b}$ અને $\bar{a}$ સદિશોને સમાંતર છે. બંને રેખાઓ $\bar{a}+\bar{b}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે (પ્રથમમાં $t=1$ અને બીજામાં $s=1$ મૂકતા),તેથી તેઓ છેદે છે. આમ,$(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ માટે: બે વિષમતલીય રેખાઓ $\bar{r}=\bar{p}+t\bar{q}$ અને $\bar{r}=\bar{c}+s\bar{d}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\bar{p}-\bar{c}) \cdot (\bar{q} \times \bar{d})|}{|\bar{q} \times \bar{d}|}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે. આ ખરેખર સદિશ $(\bar{p}-\bar{c})$ નો સદિશ $(\bar{q} \times \bar{d})$ પરના પ્રક્ષેપની લંબાઈ છે. આમ,$(R)$ સાચું છે.
જોકે,$(A)$ માં રેખાઓનું છેદવું એ આ રેખાઓનો વિશિષ્ટ ગુણધર્મ છે,જ્યારે $(R)$ એ વિષમતલીય રેખાઓ વચ્ચેના લઘુત્તમ અંતર માટેનું સામાન્ય સૂત્ર આપે છે. તેથી,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
877
EasyMCQ
જો $A=(1,-1,2)$,$B=(3,4,-2)$,$C=(0,3,2)$ અને $D=(3,5,6)$ હોય,તો રેખાઓ $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{CD}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો. ($^{\circ}$ માં)
A
$30$
B
$45$
C
$60$
D
$90$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{CD}$ શોધીએ:
$\overrightarrow{AB} = B - A = (3-1, 4-(-1), -2-2) = (2, 5, -4)$
$\overrightarrow{CD} = D - C = (3-0, 5-3, 6-2) = (3, 2, 4)$
ધારો કે $\theta$ એ સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{CD}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે. ખૂણાનો કોસાઇન નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\cos \theta = \frac{\overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{CD}}{|\overrightarrow{AB}| |\overrightarrow{CD}|}$
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરો:
$\overrightarrow{AB} \cdot \overrightarrow{CD} = (2)(3) + (5)(2) + (-4)(4) = 6 + 10 - 16 = 0$
કારણ કે ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ છે,તેથી સદિશો પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$\cos \theta = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = 90^{\circ}$.
878
EasyMCQ
જો $r=b+ta$ અને $r=d+sc$ એ બે વિષમતલીય રેખાઓ હોય,તો તેમની વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શું છે?
A
સદિશ $b \times d$ નું માન.
B
$b$ નો $d$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ અને $d$ નો $b$ પરના પ્રક્ષેપનો સરવાળો.
C
$(a - c)$ નો $(b \times d)$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ.
D
$(b - d)$ નો $(a \times c)$ પરનો લંબ પ્રક્ષેપ.

Solution

(D) આપેલ બે વિષમતલીય રેખાઓ $r = b + ta$ અને $r = d + sc$ છે.
બે વિષમતલીય રેખાઓ $r = a_1 + \lambda b_1$ અને $r = a_2 + \mu b_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધવાનું સૂત્ર $d = \left| \frac{(a_2 - a_1) \cdot (b_1 \times b_2)}{|b_1 \times b_2|} \right|$ છે.
અહીં,$a_1 = b$,$b_1 = a$,$a_2 = d$,અને $b_2 = c$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,લઘુત્તમ અંતર $\left| \frac{(d - b) \cdot (a \times c)}{|a \times c|} \right|$ મળે છે.
કારણ કે $|x| = |-x|$,આ કિંમત $\left| \frac{(b - d) \cdot (a \times c)}{|a \times c|} \right|$ ને સમાન છે.
આ પદ સદિશ $(b - d)$ નો સદિશ $(a \times c)$ પરના લંબ પ્રક્ષેપનું માન દર્શાવે છે.
879
EasyMCQ
જો $P=(0,1,2)$,$Q=(4,-2,1)$,અને $O=(0,0,0)$ હોય,તો $\angle POQ$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) ઉગમબિંદુ $O(0,0,0)$ ની સાપેક્ષમાં બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{OP} = 0\hat{i} + 1\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{OQ} = 4\hat{i} - 2\hat{j} + 1\hat{k}$ છે.
ખૂણો $\theta = \angle POQ$ શોધવા માટે,આપણે ડોટ પ્રોડક્ટના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos \theta = \frac{\vec{OP} \cdot \vec{OQ}}{|\vec{OP}| |\vec{OQ}|}$.
પ્રથમ,ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરીએ:
$\vec{OP} \cdot \vec{OQ} = (0)(4) + (1)(-2) + (2)(1) = 0 - 2 + 2 = 0$.
અહીં ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ હોવાથી,સદિશો $\vec{OP}$ અને $\vec{OQ}$ એકબીજાને લંબ છે.
તેથી,$\cos \theta = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{2}$.
Solution diagram
880
MediumMCQ
જો $e$ એ $2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $-\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ બિંદુઓ દ્વારા નક્કી થતા સમતલને લંબ એકમ સદિશ હોય. જો $a=2 \hat{i}-3 \hat{j}+6 \hat{k}$ હોય,તો $e$ પર $a$ નો પ્રક્ષેપ સદિશ શું છે?
A
$\frac{11}{14}(-2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k})$
B
$\frac{1}{3}(\hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k})$
C
$\frac{1}{7}(2 \hat{i}-3 \hat{j}+6 \hat{k})$
D
$\frac{1}{\sqrt{14}}(2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k})$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(2, 1, 1)$,$B(1, -1, 1)$,અને $C(-1, 1, -1)$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ $\vec{AB} \times \vec{AC}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{AB} = (1-2)\hat{i} + (-1-1)\hat{j} + (1-1)\hat{k} = -\hat{i} - 2\hat{j}$.
$\vec{AC} = (-1-2)\hat{i} + (1-1)\hat{j} + (-1-1)\hat{k} = -3\hat{i} - 2\hat{k}$.
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & -2 & 0 \\ -3 & 0 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(4-0) - \hat{j}(2-0) + \hat{k}(0-6) = 4\hat{i} - 2\hat{j} - 6\hat{k}$.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને અભિલંબ સદિશ $\vec{n}' = 2\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$ મળે છે.
સમતલને લંબ એકમ સદિશ $e = \pm \frac{2\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}}{\sqrt{2^2 + (-1)^2 + (-3)^2}} = \pm \frac{1}{\sqrt{14}}(2\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k})$.
આપેલ છે કે $a = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}$,$e$ પર $a$ નો પ્રક્ષેપ સદિશ $(a \cdot e)e$ છે.
$a \cdot e = \pm \frac{1}{\sqrt{14}}(2(2) + (-3)(-1) + 6(-3)) = \pm \frac{1}{\sqrt{14}}(4 + 3 - 18) = \mp \frac{11}{\sqrt{14}}$.
પ્રક્ષેપ સદિશ $= (a \cdot e)e = \left(\mp \frac{11}{\sqrt{14}}\right) \left(\pm \frac{1}{\sqrt{14}}(2\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k})\right) = -\frac{11}{14}(2\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}) = \frac{11}{14}(-2\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k})$.
881
MediumMCQ
વિધાન $(A)$: $a, b, c, d$ એ $4$ બિંદુઓના સ્થાન સદિશો છે જેથી $2a - 3b + 7c - 6d = 0 \Rightarrow a, b, c, d$ સમતલીય છે.
કારણ $(R)$: $a, b, c$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા ત્રણ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા સમતલનું સદિશ સમીકરણ $r = (1 - x - y)a + xb + yc$ છે.
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે,પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે,પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(A) $a, b, c$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા ત્રણ અસમરેખ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા સમતલનું સદિશ સમીકરણ $r = (1 - x - y)a + xb + yc$ છે.
જો ચાર બિંદુઓ $a, b, c, d$ સમતલીય હોય,તો $d$ ને $a, b, c$ ના રેખીય સંયોજન તરીકે દર્શાવી શકાય છે જેથી સહગુણકોનો સરવાળો $1$ થાય.
આપેલ સમીકરણ $2a - 3b + 7c - 6d = 0$ ને $6d = 2a - 3b + 7c$ તરીકે લખી શકાય,જેનો અર્થ છે કે $d = \frac{2}{6}a - \frac{3}{6}b + \frac{7}{6}c = \frac{1}{3}a - \frac{1}{2}b + \frac{7}{6}c$.
સહગુણકોનો સરવાળો $\frac{1}{3} - \frac{1}{2} + \frac{7}{6} = \frac{2 - 3 + 7}{6} = \frac{6}{6} = 1$ છે.
સહગુણકોનો સરવાળો $1$ હોવાથી,બિંદુ $d$ એ $a, b, c$ દ્વારા બનતા સમતલમાં આવેલું છે.
આમ,$(A)$ સાચું છે,$(R)$ સાચું છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
882
EasyMCQ
એક સમતલમાં,$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એ અનુક્રમે બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો છે. સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ ધરાવતું બિંદુ $P$ તે સમતલમાં એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $|\vec{r}-\vec{a}| - |\vec{r}-\vec{b}| = c$ (જ્યાં $c$ એ વાસ્તવિક અચળાંક છે). $P$ નો બિંદુપથ એક શંકુ છે જેની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી છે?
A
$\frac{|\vec{a}-\vec{b}|}{c}$
B
$\frac{|\vec{a}+\vec{b}|}{c}$
C
$\frac{|\vec{a}-\vec{b}|}{2c}$
D
$\frac{|\vec{a}+\vec{b}|}{2c}$

Solution

(A) સમીકરણ $|\vec{r}-\vec{a}| - |\vec{r}-\vec{b}| = c$ એ અતિવલયની વ્યાખ્યા દર્શાવે છે જ્યાં $A$ અને $B$ એ નાભિઓ છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = |\vec{a}-\vec{b}|$ છે.
શિરોબિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર (મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ) $2a = c$ છે.
તેથી,ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{\text{નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર}}{\text{શિરોબિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર}} = \frac{|\vec{a}-\vec{b}|}{c}$.
883
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{\alpha}, \vec{\beta}, \vec{\gamma}$ ત્રણ શૂન્યતર સદિશો છે જે જોડીમાં અરેખીય (non-collinear) છે. જો $\vec{\alpha}+3 \vec{\beta}$ એ $\vec{\gamma}$ સાથે સમરેખ હોય અને $\vec{\beta}+2 \vec{\gamma}$ એ $\vec{\alpha}$ સાથે સમરેખ હોય,તો $\vec{\alpha}+3 \vec{\beta}+6 \vec{\gamma}$ શું થાય?
A
$\vec{\gamma}$
B
$\overrightarrow{0}$
C
$\vec{\alpha}+\vec{\gamma}$
D
$\vec{\alpha}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{\alpha}+3 \vec{\beta}$ એ $\vec{\gamma}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી કોઈ અદિશ $k_{1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $\vec{\alpha}+3 \vec{\beta}=k_{1} \vec{\gamma}$.
આનો અર્થ એ થાય કે $\vec{\beta}=\frac{k_{1}}{3} \vec{\gamma}-\frac{1}{3} \vec{\alpha}$.
વળી,$\vec{\beta}+2 \vec{\gamma}$ એ $\vec{\alpha}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી કોઈ અદિશ $k_{2}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $\vec{\beta}+2 \vec{\gamma}=k_{2} \vec{\alpha}$.
આનો અર્થ એ થાય કે $\vec{\beta}=k_{2} \vec{\alpha}-2 \vec{\gamma}$.
$\vec{\beta}$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા,આપણને મળે $\frac{k_{1}}{3} \vec{\gamma}-\frac{1}{3} \vec{\alpha}=k_{2} \vec{\alpha}-2 \vec{\gamma}$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે $\vec{\alpha}(k_{2}+\frac{1}{3})=\vec{\gamma}(\frac{k_{1}}{3}+2)$.
કારણ કે $\vec{\alpha}$ અને $\vec{\gamma}$ અરેખીય છે,તેથી સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ: $k_{2}+\frac{1}{3}=0 \Rightarrow k_{2}=-\frac{1}{3}$ અને $\frac{k_{1}}{3}+2=0 \Rightarrow k_{1}=-6$.
પ્રથમ સમીકરણમાં $k_{1}=-6$ મૂકતા,આપણને મળે $\vec{\alpha}+3 \vec{\beta}=-6 \vec{\gamma}$.
તેથી,$\vec{\alpha}+3 \vec{\beta}+6 \vec{\gamma}=\overrightarrow{0}$.
884
EasyMCQ
જો $a(\vec{\alpha} \times \vec{\beta}) + b(\vec{\beta} \times \vec{\gamma}) + c(\vec{\gamma} \times \vec{\alpha}) = \overrightarrow{0}$,જ્યાં $a, b, c$ શૂન્યતર અદિશ છે,તો સદિશો $\vec{\alpha}, \vec{\beta}, \vec{\gamma}$ એ
A
સમાંતર
B
અસમતલીય
C
સમતલીય
D
પરસ્પર લંબ

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $a(\vec{\alpha} \times \vec{\beta}) + b(\vec{\beta} \times \vec{\gamma}) + c(\vec{\gamma} \times \vec{\alpha}) = \overrightarrow{0}$ છે.
ધારો કે $\vec{u} = \vec{\alpha} \times \vec{\beta}$,$\vec{v} = \vec{\beta} \times \vec{\gamma}$,અને $\vec{w} = \vec{\gamma} \times \vec{\alpha}$.
આપેલ સમીકરણ $a\vec{u} + b\vec{v} + c\vec{w} = \overrightarrow{0}$ બને છે.
અહીં $a, b, c$ શૂન્યતર અદિશ હોવાથી,સદિશો $\vec{u}, \vec{v}, \vec{w}$ સુરેખ રીતે આધારિત છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ સમતલીય છે.
કોઈપણ ત્રણ સદિશો $\vec{\alpha}, \vec{\beta}, \vec{\gamma}$ માટે,તેમના સદિશ ગુણાકારો $\vec{\alpha} \times \vec{\beta}$,$\vec{\beta} \times \vec{\gamma}$,અને $\vec{\gamma} \times \vec{\alpha}$ ત્યારે જ સમતલીય હોય જો $\vec{\alpha}, \vec{\beta}, \vec{\gamma}$ પોતે સમતલીય હોય.
તેથી,સદિશો $\vec{\alpha}, \vec{\beta}, \vec{\gamma}$ સમતલીય છે.
885
MediumMCQ
$ZOX$ સમતલમાં એકમ સદિશ,જે $\vec{\alpha}=2 \hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{\beta}=\hat{j}-\hat{k}$ સાથે અનુક્રમે $45^{\circ}$ અને $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તે શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{i}+\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{j}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{i}-\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{k}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{i}-\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{j}$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{i}+\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{k}$

Solution

(B) ધારો કે $ZOX$ સમતલમાં એકમ સદિશ $\vec{r} = x \hat{i} + z \hat{k}$ છે.
તે એકમ સદિશ હોવાથી,$|\vec{r}|^2 = x^2 + z^2 = 1$ થાય.
આપેલ છે કે $\vec{\alpha} = 2 \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$,તેથી $|\vec{\alpha}| = \sqrt{2^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{4+4+1} = 3$.
$\vec{r}$ અને $\vec{\alpha}$ વચ્ચેનો ખૂણો $45^{\circ}$ છે,તેથી $\vec{r} \cdot \vec{\alpha} = |\vec{r}| |\vec{\alpha}| \cos 45^{\circ}$.
$(x \hat{i} + z \hat{k}) \cdot (2 \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}) = 1 \cdot 3 \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} \Rightarrow 2x - z = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
આપેલ છે કે $\vec{\beta} = \hat{j} - \hat{k}$,તેથી $|\vec{\beta}| = \sqrt{0^2 + 1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
$\vec{r}$ અને $\vec{\beta}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે,તેથી $\vec{r} \cdot \vec{\beta} = |\vec{r}| |\vec{\beta}| \cos 60^{\circ}$.
$(x \hat{i} + z \hat{k}) \cdot (0 \hat{i} + 1 \hat{j} - 1 \hat{k}) = 1 \cdot \sqrt{2} \cdot \frac{1}{2} \Rightarrow -z = \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}} \Rightarrow z = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
$z$ ની કિંમત $2x - z = \frac{3}{\sqrt{2}}$ માં મૂકતા,$2x - (-\frac{1}{\sqrt{2}}) = \frac{3}{\sqrt{2}} \Rightarrow 2x = \frac{2}{\sqrt{2}} = \sqrt{2} \Rightarrow x = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
આમ,$\vec{r} = \frac{1}{\sqrt{2}} \hat{i} - \frac{1}{\sqrt{2}} \hat{k}$ મળે છે.
886
MediumMCQ
શૂન્યતર સદિશો $a$ અને $b$ માટે,જો $|a+b| < |a-b|$ હોય,તો $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો
A
સમરેખ છે
B
એકબીજાને લંબ છે
C
લઘુકોણ પર નમેલા છે
D
ગુરુકોણ પર નમેલા છે

Solution

(D) આપેલ છે કે,$|a+b| < |a-b|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$|a+b|^2 < |a-b|^2$ મળે.
ગુણધર્મ $|x|^2 = x \cdot x$ નો ઉપયોગ કરતા,$(a+b) \cdot (a+b) < (a-b) \cdot (a-b)$ મળે.
ડોટ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા,$|a|^2 + |b|^2 + 2(a \cdot b) < |a|^2 + |b|^2 - 2(a \cdot b)$ મળે.
બંને બાજુથી $|a|^2 + |b|^2$ બાદ કરતા,$2(a \cdot b) < -2(a \cdot b)$ મળે.
આથી $4(a \cdot b) < 0$,જેનો અર્થ છે કે $a \cdot b < 0$.
કારણ કે $a \cdot b = |a||b| \cos \theta < 0$ અને $|a|, |b| > 0$,તેથી $\cos \theta < 0$ હોવું જોઈએ.
આમ,$a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ ગુરુકોણ છે.
887
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ સમાન માન ધરાવતા સદિશો છે,જેથી $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$,$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ અને $\vec{c}$ અને $\vec{a}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\gamma$ છે. તો $\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$-\frac{1}{2}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$-\frac{3}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = k$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = k^2 \cos \alpha$,$\vec{b} \cdot \vec{c} = k^2 \cos \beta$,અને $\vec{c} \cdot \vec{a} = k^2 \cos \gamma$.
સદિશોના સરવાળાનું માન ધ્યાનમાં લો: $|\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}|^2 \geq 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $(\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) \cdot (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) \geq 0$.
$|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) \geq 0$.
કિંમતો મૂકતા: $3k^2 + 2k^2(\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma) \geq 0$.
$2k^2$ વડે ભાગતા (કારણ કે $k > 0$): $\frac{3}{2} + (\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma) \geq 0$.
તેથી,$\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma \geq -\frac{3}{2}$.

Vector Algebra — Scalar or Dot product of two vectors and its applications · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.