Gujarati

Second Law of Motion Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Newton's Laws of Motion and Friction · Second Law of Motion

102+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 102 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
એક પદાર્થ પર લાગતું બળ સદિશ $\vec F = 6\hat i - 8\hat j + 10\hat k$ છે અને તે $1\;m/s^2$ ના પ્રવેગથી ગતિ કરે છે. તો પદાર્થનું દળ $kg$ માં કેટલું હશે?
A
$10\sqrt{2}$
B
$20$
C
$2\sqrt{10}$
D
$10$

Solution

(A) બળ સદિશ $\vec F = 6\hat i - 8\hat j + 10\hat k$ નું મૂલ્ય $|\vec F| = \sqrt{6^2 + (-8)^2 + 10^2}$ દ્વારા મળે છે.
$|\vec F| = \sqrt{36 + 64 + 100} = \sqrt{200} = 10\sqrt{2}\;N$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,તેથી દળ $m = \frac{|\vec F|}{a}$.
અહીં પ્રવેગ $a = 1\;m/s^2$ આપેલ છે,તેથી દળ $m = \frac{10\sqrt{2}}{1} = 10\sqrt{2}\;kg$ થાય.
2
EasyMCQ
એક કારનું એન્જિન કારમાં $4\,m/s^2$ નો પ્રવેગ ઉત્પન્ન કરે છે. જો આ કાર સમાન દળ ધરાવતી બીજી કારને ખેંચે,તો ઉત્પન્ન થતો પ્રવેગ $m/s^2$ માં કેટલો હશે?
A
$8$
B
$2$
C
$4$
D
$0.5$

Solution

(B) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,એન્જિન દ્વારા ઉત્પન્ન થતું બળ $F = m \times a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $a$ એ પ્રવેગ છે.
કારણ કે બળ $F$ અચળ રહે છે,તેથી $a \propto \frac{1}{m}$ થાય.
શરૂઆતમાં,દળ $m$ છે અને પ્રવેગ $a_1 = 4\,m/s^2$ છે.
જ્યારે કાર સમાન દળની બીજી કારને ખેંચે છે,ત્યારે કુલ દળ $M = m + m = 2m$ થાય છે.
ધારો કે નવો પ્રવેગ $a_2$ છે. $F = m \times a_1 = 2m \times a_2$ હોવાથી,આપણને $a_2 = \frac{a_1}{2}$ મળે છે.
કિંમત મૂકતા,$a_2 = \frac{4}{2} = 2\,m/s^2$.
3
MediumMCQ
$0.9 \,kg$ દળ ધરાવતા સ્થિર પદાર્થ પર $10 \,s$ માટે એક અચળ બળ લાગે છે. જો પદાર્થ $250 \,m$ જેટલું અંતર કાપે,તો બળનું મૂલ્ય ......... $N$ છે.
A
$3$
B
$3.5$
C
$4.0$
D
$4.5$

Solution

(D) આપેલ છે: પ્રારંભિક વેગ $u = 0$,દળ $m = 0.9 \,kg$,સમય $t = 10 \,s$,અંતર $S = 250 \,m$.
ગતિના બીજા સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $S = ut + \frac{1}{2}at^2$.
કિંમતો મૂકતા: $250 = (0)(10) + \frac{1}{2} \times a \times (10)^2$.
$250 = 50a \Rightarrow a = \frac{250}{50} = 5 \,m/s^2$.
હવે,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $F = ma$.
$F = 0.9 \,kg \times 5 \,m/s^2 = 4.5 \,N$.
4
EasyMCQ
$5 \, kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $20 \, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરી રહ્યો છે. જો તેના પર $100 \, N$ નું બળ તેના વેગની દિશામાં $10 \, s$ માટે લગાડવામાં આવે,તો પદાર્થનો અંતિમ વેગ $m/s$ માં કેટલો થશે?
A
$200$
B
$220$
C
$240$
D
$260$

Solution

(B) આપેલ છે:
પદાર્થનું દળ,$m = 5 \, kg$
પ્રારંભિક વેગ,$u = 20 \, m/s$
લગાડેલ બળ,$F = 100 \, N$
સમયગાળો,$t = 10 \, s$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $a = \frac{F}{m} = \frac{100}{5} = 20 \, m/s^2$ થાય.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરતા:
$v = 20 + (20 \times 10)$
$v = 20 + 200 = 220 \, m/s$.
આમ,પદાર્થનો અંતિમ વેગ $220 \, m/s$ થશે.
5
MediumMCQ
જો $5 \,g$ દળની એક ગોળી $100 \,m/s$ ના વેગથી ગતિ કરતી હોય અને લાકડાના બ્લોકમાં $6 \,cm$ સુધી ઘૂસી જાય,તો ગોળી દ્વારા બ્લોક પર લાગતું સરેરાશ બળ ........... $N$ છે.
A
$8300$
B
$417$
C
$830$
D
$0$

Solution

(B) આપેલ છે: ગોળીનું દળ $m = 5 \,g = 5 \times 10^{-3} \,kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 100 \,m/s$,અંતિમ વેગ $v = 0 \,m/s$,અને અંતર $s = 6 \,cm = 0.06 \,m$.
ગતિના ત્રીજા સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા,$v^2 = u^2 + 2as$:
$0^2 = (100)^2 + 2 \times a \times 0.06$
$0 = 10000 + 0.12a$
$a = -\frac{10000}{0.12} = -\frac{1000000}{12} \,m/s^2$.
ઋણ નિશાની પ્રતિપ્રવેગ સૂચવે છે.
હવે,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$:
$F = (5 \times 10^{-3} \,kg) \times \left(\frac{1000000}{12} \,m/s^2\right)$
$F = \frac{5000}{12} \approx 416.67 \,N \approx 417 \,N$.
6
EasyMCQ
ન્યુટનનો ગતિનો બીજો નિયમ કોનું માપ આપે છે?
A
પ્રવેગ
B
બળ
C
વેગમાન
D
કોણીય વેગમાન

Solution

(B) ન્યુટનનો ગતિનો બીજો નિયમ જણાવે છે કે પદાર્થના વેગમાનમાં થતા ફેરફારનો દર તેના પર લાગતા અસંતુલિત બળના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને તે બળની દિશામાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને $\overrightarrow{F} = m\overrightarrow{a}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $\overrightarrow{F}$ એ બળ છે,$m$ એ દળ છે,અને $\overrightarrow{a}$ એ પ્રવેગ છે.
તેથી,બીજો નિયમ બળનું માત્રાત્મક માપ આપે છે.
7
EasyMCQ
જો કોઈ પદાર્થનું દળ અને પ્રવેગ બંને બમણા કરવામાં આવે,તો તે પદાર્થ પર લાગતું બળ તેના અગાઉના મૂલ્યની સાપેક્ષમાં કેવી રીતે બદલાશે?
A
અડધું થઈ જાય છે
B
અપરિવર્તિત રહે છે
C
બે ગણું વધે છે
D
ચાર ગણું વધે છે

Solution

(D) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થ પર લાગતું બળ $F$ એ તેના દળ $m$ અને પ્રવેગ $a$ ના ગુણાકાર જેટલું હોય છે,જે $F = m \times a$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
ધારો કે પ્રારંભિક બળ $F_1 = m_1 \times a_1$ છે.
જો દળ બમણું કરવામાં આવે $(m_2 = 2m_1)$ અને પ્રવેગ પણ બમણો કરવામાં આવે $(a_2 = 2a_1)$,તો નવું બળ $F_2$ નીચે મુજબ થશે:
$F_2 = m_2 \times a_2 = (2m_1) \times (2a_1) = 4 \times (m_1 \times a_1) = 4F_1$.
તેથી,બળ તેના અગાઉના મૂલ્ય કરતા ચાર ગણું વધે છે.
8
EasyMCQ
$9.8 \, N$ વજન ધરાવતા પદાર્થ પર $5 \, N$ નું બળ લાગે છે. તો ઉત્પન્ન થતો પ્રવેગ $m/s^2$ માં કેટલો હશે?
A
$49$
B
$5$
C
$1.46$
D
$0.51$

Solution

(B) આપેલ છે: બળ $(F)$ = $5 \, N$,વજન $(W)$ = $9.8 \, N$.
આપણે જાણીએ છીએ કે વજન $(W)$ = $m \times g$,જ્યાં $g = 9.8 \, m/s^2$.
તેથી,દળ $(m)$ = $W / g = 9.8 / 9.8 = 1 \, kg$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = m \times a$.
પ્રવેગ $(a)$ = $F / m = 5 \, N / 1 \, kg = 5 \, m/s^2$.
9
EasyMCQ
જ્યારે $1\,N$ બળ $1\,kg$ ના પદાર્થ પર લાગે છે જે મુક્તપણે ગતિ કરી શકે છે,ત્યારે પદાર્થ શું પ્રાપ્ત કરે છે?
A
$1\,m/s$ ની ઝડપ
B
$1\,m/s^2$ નો પ્રવેગ
C
$980\,cm/s^2$ નો પ્રવેગ
D
$1\,cm/s^2$ નો પ્રવેગ

Solution

(B) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થમાં ઉત્પન્ન થતો પ્રવેગ $a$ એ સૂત્ર $a = \frac{F}{m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં આપેલ છે,બળ $F = 1\,N$ અને દળ $m = 1\,kg$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$a = \frac{1\,N}{1\,kg} = 1\,m/s^2$.
તેથી,પદાર્થ $1\,m/s^2$ નો પ્રવેગ પ્રાપ્ત કરે છે.
10
EasyMCQ
$10\, kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $10\, m/s$ ના અચળ વેગથી ગતિ કરે છે. ત્યારબાદ તેના પર $4\, s$ માટે એક અચળ બળ લગાડવામાં આવે છે,જેનાથી તે વિરુદ્ધ દિશામાં $2\, m/s$ ની ઝડપ પ્રાપ્ત કરે છે. પદાર્થ પર લાગતું બળ ......... $N$ છે.
A
$30$
B
$-30$
C
$3$
D
$-3$

Solution

(B) આપેલ છે: દળ $m = 10\, kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 10\, m/s$,અંતિમ વેગ $v = -2\, m/s$ (વિરુદ્ધ દિશા),સમય $t = 4\, s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F$ એ વેગમાનમાં થતા ફેરફારના દર જેટલું હોય છે:
$F = \frac{m(v - u)}{t}$
કિંમતો મૂકતા:
$F = \frac{10 \times (-2 - 10)}{4}$
$F = \frac{10 \times (-12)}{4}$
$F = \frac{-120}{4} = -30\, N$.
આમ,પદાર્થ પર લાગતું બળ $-30\, N$ છે.
11
MediumMCQ
એક જગ્યાએ જ્યાં ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $10\,m/s^2$ છે,ત્યાં $10\,kg$ દળ ધરાવતા સ્થિર પદાર્થ પર $5\,kg-wt$ નું બળ લાગે છે. $4\,s$ પછી પદાર્થનો વેગ .......... $m/s$ હશે.
A
$5$
B
$10$
C
$20$
D
$50$

Solution

(C) આપેલ છે:
ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $g = 10\,m/s^2$
બળ $F = 5\,kg-wt = 5 \times 10\,N = 50\,N$
દળ $m = 10\,kg$
પ્રારંભિક વેગ $u = 0\,m/s$
સમય $t = 4\,s$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,પ્રવેગ $a$:
$a = \frac{F}{m} = \frac{50\,N}{10\,kg} = 5\,m/s^2$
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરતા:
$v = 0 + (5\,m/s^2 \times 4\,s) = 20\,m/s$
તેથી,$4\,s$ પછી પદાર્થનો વેગ $20\,m/s$ થશે.
12
EasyMCQ
$0.2 \, kg$ દળનો એક દડો $20 \, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને તે $0.1 \, s$ માં અટકી જાય છે; તો દડા પર લાગતું બળ ........... $N$ છે.
A
$40$
B
$20$
C
$4$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ છે:
દડાનું દળ,$m = 0.2 \, kg$
પ્રારંભિક વેગ,$u = 20 \, m/s$
અંતિમ વેગ,$v = 0 \, m/s$ (કારણ કે તે અટકી જાય છે)
લાગતો સમય,$\Delta t = 0.1 \, s$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F$ એ વેગમાનના ફેરફારના દર જેટલું હોય છે:
$F = \frac{m(v - u)}{\Delta t}$
કિંમતો મૂકતા:
$F = \frac{0.2 \times (0 - 20)}{0.1}$
$F = \frac{0.2 \times (-20)}{0.1}$
$F = \frac{-4}{0.1} = -40 \, N$
બળનું મૂલ્ય $40 \, N$ છે.
13
EasyMCQ
$100\, kg$ નું એક વાહન $5\, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરી રહ્યું છે. તેને $\frac{1}{10}\, s$ માં અટકાવવા માટે વિરુદ્ધ દિશામાં જરૂરી બળ ........... $N$ છે.
A
$5000$
B
$500$
C
$50$
D
$1000$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 100\, kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 5\, m/s$,અંતિમ વેગ $v = 0\, m/s$,સમય $t = \frac{1}{10}\, s = 0.1\, s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,જરૂરી બળ $F = m \times a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $a$ એ પ્રવેગ (અથવા પ્રતિપ્રવેગ) છે.
પ્રવેગ $a = \frac{v - u}{t} = \frac{0 - 5}{0.1} = -50\, m/s^2$ છે.
વાહનને અટકાવવા માટે જરૂરી બળનું મૂલ્ય $F = |m \times a| = 100\, kg \times 50\, m/s^2 = 5000\, N$ છે.
14
DifficultMCQ
એક પદાર્થ પર લાગતું બળ સદિશ $\vec{F} = 6\hat{i} - 8\hat{j} + 10\hat{k} \, N$ છે અને તે $1 \, m/s^2$ ના પ્રવેગથી ગતિ કરે છે. તો પદાર્થનું દળ કેટલું હશે?
A
$10\sqrt{2} \, kg$
B
$2\sqrt{10} \, kg$
C
$10 \, kg$
D
$20 \, kg$

Solution

(A) બળ સદિશ $\vec{F} = 6\hat{i} - 8\hat{j} + 10\hat{k}$ નું મૂલ્ય નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$|\vec{F}| = \sqrt{(6)^2 + (-8)^2 + (10)^2} = \sqrt{36 + 64 + 100} = \sqrt{200} \, N$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$F = ma$,જ્યાં $a = 1 \, m/s^2$ છે:
$m = \frac{F}{a} = \frac{\sqrt{200}}{1} = \sqrt{100 \times 2} = 10\sqrt{2} \, kg$.
તેથી,પદાર્થનું દળ $10\sqrt{2} \, kg$ છે.
15
MediumMCQ
$5 \,kg$ ના દળ પર લાગતું સરેરાશ અવરોધક બળ કેટલું હોવું જોઈએ કે જેથી તેની ઝડપ $0.2 \,s$ માં $65 \,cm/s$ થી ઘટીને $15 \,cm/s$ થાય? .......... $N$.
A
$12.5$
B
$25$
C
$50$
D
$100$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 5 \,kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 65 \,cm/s = 0.65 \,m/s$,અંતિમ વેગ $v = 15 \,cm/s = 0.15 \,m/s$,સમય $t = 0.2 \,s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F = m \cdot a = m \cdot \left( \frac{v - u}{t} \right)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $F = 5 \cdot \left( \frac{0.15 - 0.65}{0.2} \right)$.
$F = 5 \cdot \left( \frac{-0.50}{0.2} \right) = 5 \cdot (-2.5) = -12.5 \,N$.
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે આ બળ અવરોધક બળ છે (ગતિની વિરુદ્ધ દિશામાં).
તેથી,સરેરાશ અવરોધક બળનું મૂલ્ય $12.5 \,N$ છે.
16
MediumMCQ
$1000\, kg$ દળ ધરાવતું એક આર્મી વાહન $10\, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરી રહ્યું છે. એન્જિનને કારણે તેના પર $1000\, N$ નું આગળની દિશામાં બળ અને ઘર્ષણને કારણે $500\, N$ નું અવરોધક બળ લાગે છે. $10\, s$ પછી તેનો વેગ કેટલો હશે ($, m/s$ માં)?
A
$5$
B
$10$
C
$15$
D
$20$

Solution

(C) આપેલ છે:
વાહનનું દળ,$m = 1000\, kg$
પ્રારંભિક વેગ,$u = 10\, m/s$
આગળની દિશામાં બળ,$F_{forward} = 1000\, N$
અવરોધક બળ,$F_{friction} = 500\, N$
સમય,$t = 10\, s$
વાહન પર લાગતું પરિણામી બળ,$F_{net} = F_{forward} - F_{friction} = 1000 - 500 = 500\, N$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $a = \frac{F_{net}}{m} = \frac{500}{1000} = 0.5\, m/s^2$
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા,$v = u + at$
$v = 10 + (0.5 \times 10)$
$v = 10 + 5 = 15\, m/s$
તેથી,$10\, s$ પછીનો વેગ $15\, m/s$ થશે.
17
EasyMCQ
$2 \, kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ લીસી સપાટી પર $8 \, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. જો તેને $4 \, seconds$ માં સ્થિર સ્થિતિમાં લાવવો હોય,તો તેના પર લાગતું બળ ......... $N$ હશે.
A
$8$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે: દળ $m = 2 \, kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 8 \, m/s$,અંતિમ વેગ $v = 0 \, m/s$,સમય $t = 4 \, s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F$ એ વેગમાનમાં થતા ફેરફારના દર જેટલું હોય છે:
$F = m \times a = m \times \frac{(v - u)}{t}$
કિંમતો મૂકતા:
$F = 2 \times \frac{(0 - 8)}{4}$
$F = 2 \times (-2) = -4 \, N$.
પદાર્થને સ્થિર કરવા માટે જરૂરી બળનું મૂલ્ય $4 \, N$ છે.
18
EasyMCQ
એક પરિમાણમાં ગતિ કરતા પદાર્થનું રેખીય વેગમાન $p$ સમય સાથે $p = a + bt^2$ સમીકરણ મુજબ બદલાય છે,જ્યાં $a$ અને $b$ ધન અચળાંકો છે. પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ
A
અચળ છે
B
$t^2$ ના સમપ્રમાણમાં છે
C
$t$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે
D
$t$ ના સમપ્રમાણમાં છે

Solution

(D) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ $F$ એ તેના રેખીય વેગમાન $p$ ના સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં ફેરફારના દર જેટલું હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,$F = \frac{dp}{dt}$.
વેગમાન માટેનું આપેલ સમીકરણ $p = a + bt^2$ છે.
આ સમીકરણનું સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને મળે છે:
$F = \frac{d}{dt}(a + bt^2)$.
અહીં $a$ અચળ હોવાથી,તેનું વિકલન $0$ થાય છે.
$F = 0 + b(2t) = 2bt$.
અહીં $2$ અને $b$ અચળાંકો હોવાથી,આપણે કહી શકીએ કે $F \propto t$.
તેથી,પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ $t$ ના સમપ્રમાણમાં છે.
19
EasyMCQ
$100 \, dynes$ નું બળ $5 \, g$ દળ પર $10 \, s$ માટે લાગે છે. ઉત્પન્ન થતો વેગ ......... $cm/s$ છે.
A
$2000$
B
$200$
C
$20$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ છે:
બળ $(F)$ = $100 \, dynes$
દળ $(m)$ = $5 \, g$
સમય $(t)$ = $10 \, s$
પ્રારંભિક વેગ $(u)$ = $0 \, cm/s$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,તેથી પ્રવેગ $a = F/m$.
$a = 100 \, dynes / 5 \, g = 20 \, cm/s^2$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા,$v = u + at$:
$v = 0 + (20 \, cm/s^2) \times (10 \, s) = 200 \, cm/s$.
તેથી,ઉત્પન્ન થતો વેગ $200 \, cm/s$ છે.
20
EasyMCQ
$5\, kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ ઉગમબિંદુથી $30\hat{i} + 40\hat{j}\,m/s$ ના પ્રારંભિક વેગ સાથે ગતિ શરૂ કરે છે. જો પદાર્થ પર અચળ બળ $\vec{F} = -(\hat{i} + 5\hat{j})\,N$ લાગતું હોય,તો વેગનો $y$-ઘટક શૂન્ય થાય તે માટે લાગતો સમય ......... $s$ છે.
A
$5$
B
$20$
C
$40$
D
$80$

Solution

(C) આપેલ છે: દળ $m = 5\,kg$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 30\hat{i} + 40\hat{j}\,m/s$,અને બળ $\vec{F} = -1\hat{i} - 5\hat{j}\,N$.
આપણે ગતિના $y$-ઘટક માટે ગણતરી કરવાની છે.
વેગનો પ્રારંભિક $y$-ઘટક $u_y = 40\,m/s$ છે.
બળનો $y$-ઘટક $F_y = -5\,N$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$y$-દિશામાં પ્રવેગ:
$a_y = \frac{F_y}{m} = \frac{-5\,N}{5\,kg} = -1\,m/s^2$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $v_y = u_y + a_y t$ નો ઉપયોગ કરતા,અંતિમ $y$-વેગ $v_y = 0$ લેતા:
$0 = 40 + (-1)t$
$t = 40\,s$.
આમ,વેગનો $y$-ઘટક શૂન્ય થવા માટે લાગતો સમય $40\,s$ છે.
21
DifficultMCQ
એક ક્રિકેટર $20\; m/s$ ની ઝડપે ગતિ કરતા $150\; g$ દળના દડાને $0.1\; s$ માં પકડે છે. તો ક્રિકેટર દ્વારા અનુભવાતું બળ ..... $N$ છે.
A
$0.3$
B
$30$
C
$300$
D
$3000$

Solution

(B) આપેલ છે:
દડાનું દળ,$m = 150\; g = 0.15\; kg$
પ્રારંભિક વેગ,$u = 20\; m/s$
અંતિમ વેગ,$v = 0\; m/s$ (કારણ કે દડો પકડાઈ જાય છે)
લાગતો સમય,$\Delta t = 0.1\; s$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F$ એ વેગમાનમાં થતા ફેરફારના દર જેટલું હોય છે:
$F = \frac{\Delta p}{\Delta t} = \frac{m(v - u)}{\Delta t}$
કિંમતો મૂકતા:
$F = \frac{0.15 \times (0 - 20)}{0.1} = \frac{0.15 \times (-20)}{0.1} = \frac{-3}{0.1} = -30\; N$
આમ,ક્રિકેટર દ્વારા અનુભવાતા બળનું મૂલ્ય $30\; N$ છે.
22
EasyMCQ
બે-પદાર્થોની અથડામણમાં એક પદાર્થ માટે વેગમાન $(p)$ નો સમય $(t)$ સાથેનો ફેરફાર આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. કયા બિંદુએ તાત્કાલિક બળ મહત્તમ હશે?
Question diagram
A
$P$
B
$Q$
C
$R$
D
$S$

Solution

(C) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ અનુસાર,તાત્કાલિક બળ $F$ એ સમયની સાપેક્ષમાં વેગમાનના ફેરફારના દર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$F = \frac{dp}{dt}$
આ સમીકરણ વેગમાન-સમય $(p-t)$ આલેખનો ઢાળ દર્શાવે છે.
તેથી,તાત્કાલિક બળ ત્યાં મહત્તમ હોય છે જ્યાં $p-t$ આલેખનો ઢાળ મહત્તમ હોય.
આપેલ વક્રને જોતા,બિંદુ $R$ પર ઢાળ સૌથી વધુ છે,જે તે બિંદુ છે જ્યાં વક્ર અંતર્મુખમાંથી બહિર્મુખમાં પરિવર્તિત થાય છે.
આમ,બિંદુ $R$ પર બળ મહત્તમ છે.
23
MediumMCQ
$1 \; kg$ દળ ધરાવતા અને સ્થિર સ્થિતિમાં રહેલા પદાર્થ પર $6 \; N$ નું બળ લાગે છે. આ સમય દરમિયાન,પદાર્થ $30 \; m/s$ નો વેગ પ્રાપ્ત કરે છે. પદાર્થ પર બળ કેટલા સમય માટે લાગે છે? ..... $seconds$.
A
$5$
B
$7$
C
$8$
D
$10$

Solution

(A) આપેલ છે: બળ $F = 6 \; N$,દળ $m = 1 \; kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 0 \; m/s$,અને અંતિમ વેગ $v = 30 \; m/s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $a = \frac{F}{m} = \frac{6 \; N}{1 \; kg} = 6 \; m/s^2$ થાય.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે સમય $t$ શોધી શકીએ છીએ:
$30 = 0 + 6 \times t$
$t = \frac{30}{6} = 5 \; s$.
તેથી,પદાર્થ પર બળ $5 \; seconds$ માટે લાગે છે.
24
EasyMCQ
$100 \, kg$ દળ ધરાવતી કાર $5 \, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. તેને $\frac{1}{10} \, s$ માં સ્થિર કરવા માટે જરૂરી બળ . . . . . . $N$ છે.
A
$5000$
B
$500$
C
$50$
D
$1000$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 100 \, kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 5 \, m/s$,અંતિમ વેગ $v = 0 \, m/s$,સમય $t = 0.1 \, s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F$ એ વેગમાનમાં થતા ફેરફારના દર જેટલું હોય છે:
$F = m \cdot a = m \cdot \frac{(v - u)}{t}$
કિંમતો મૂકતા:
$F = 100 \cdot \frac{(0 - 5)}{0.1}$
$F = 100 \cdot \frac{-5}{0.1}$
$F = -5000 \, N$
કારને સ્થિર કરવા માટે જરૂરી બળનું મૂલ્ય $5000 \, N$ છે.
25
EasyMCQ
એક પદાર્થ,$\vec F = 6\hat i - 8\hat j + 10\hat k$ બળની અસર હેઠળ,$1\, m/s^2$ નો પ્રવેગ પ્રાપ્ત કરે છે. આ પદાર્થનું દળ કેટલું હશે?
A
$15\,kg$
B
$20\,kg$
C
$10\sqrt 2 \,kg$
D
$2\sqrt {10} \,kg$

Solution

(C) આપેલ બળ સદિશ $\vec F = 6\hat i - 8\hat j + 10\hat k$ છે.
બળનું મૂલ્ય $|\vec F| = \sqrt{6^2 + (-8)^2 + 10^2} = \sqrt{36 + 64 + 100} = \sqrt{200} = 10\sqrt 2 \,N$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $a$ એ પ્રવેગ છે.
આપેલ પ્રવેગ $a = 1\, m/s^2$ છે.
તેથી,$m = \frac{F}{a} = \frac{10\sqrt 2}{1} = 10\sqrt 2 \,kg$ થાય.
26
EasyMCQ
જ્યારે કોઈ પદાર્થ પર અચળ બળ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે નીચેનામાંથી કઈ રાશિ અચળ રહે છે?
A
વેગ
B
પ્રવેગ
C
વેગમાન
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = ma$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ પદાર્થનું દળ છે અને $a$ એ પ્રવેગ છે.
પદાર્થનું દળ $m$ અચળ હોવાથી અને લાગુ પાડવામાં આવેલ બળ $F$ અચળ હોવાથી,પ્રવેગ $a = F/m$ પણ અચળ રહેવો જોઈએ.
પ્રવેગ શૂન્ય ન હોવાથી વેગ બદલાય છે,અને વેગ બદલાતો હોવાથી વેગમાન $p = mv$ પણ બદલાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
27
DifficultMCQ
$1 \, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર બળ $\vec F = 2\sin(3\pi t)\hat i + 3\cos(3\pi t)\hat j$ લાગે છે. જો $t = 0$ સમયે પદાર્થ ઉગમબિંદુ પર સ્થિર હોય,તો $t = 1 \, s$ સમયે તેનું સ્થાન શોધો.
A
$\left( \frac{3}{3\pi^2}, \frac{2}{9\pi^2} \right)$
B
$\left( \frac{2}{3\pi^2}, \frac{2}{3\pi^2} \right)$
C
$\left( \frac{2}{3\pi}, \frac{2}{9\pi^2} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ દળ $m = 1 \, kg$ અને બળ $\vec{F} = 2 \sin(3 \pi t) \hat{i} + 3 \cos(3 \pi t) \hat{j}$ છે.
પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{\vec{F}}{m} = 2 \sin(3 \pi t) \hat{i} + 3 \cos(3 \pi t) \hat{j}$.
વેગ $\vec{v} = \int \vec{a} dt = \int (2 \sin(3 \pi t) \hat{i} + 3 \cos(3 \pi t) \hat{j}) dt = -\frac{2}{3\pi} \cos(3\pi t) \hat{i} + \frac{3}{3\pi} \sin(3\pi t) \hat{j} + \vec{C}_1$.
$t=0$ સમયે,$\vec{v}=0$,તેથી $0 = -\frac{2}{3\pi} \hat{i} + \vec{C}_1 \implies \vec{C}_1 = \frac{2}{3\pi} \hat{i}$.
આમ,$\vec{v} = \left( \frac{2}{3\pi} - \frac{2}{3\pi} \cos(3\pi t) \right) \hat{i} + \frac{1}{\pi} \sin(3\pi t) \hat{j}$.
સ્થાન $\vec{r} = \int \vec{v} dt = \left( \frac{2t}{3\pi} - \frac{2}{9\pi^2} \sin(3\pi t) \right) \hat{i} - \frac{1}{3\pi^2} \cos(3\pi t) \hat{j} + \vec{C}_2$.
$t=0$ સમયે,$\vec{r}=0$,તેથી $0 = 0 \hat{i} - \frac{1}{3\pi^2} \hat{j} + \vec{C}_2 \implies \vec{C}_2 = \frac{1}{3\pi^2} \hat{j}$.
સ્થાન સદિશ $\vec{r} = \left( \frac{2t}{3\pi} - \frac{2}{9\pi^2} \sin(3\pi t) \right) \hat{i} + \left( \frac{1}{3\pi^2} - \frac{1}{3\pi^2} \cos(3\pi t) \right) \hat{j}$ છે.
$t=1 \, s$ સમયે,$\vec{r}(1) = \left( \frac{2}{3\pi} - 0 \right) \hat{i} + \left( \frac{1}{3\pi^2} - \frac{1}{3\pi^2} (-1) \right) \hat{j} = \frac{2}{3\pi} \hat{i} + \frac{2}{3\pi^2} \hat{j}$.
આ પરિણામ વિકલ્પોમાં ન હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
28
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતા કણ પર $F = Be^{-Ct}$ બળ લાગે છે,જે $t = 0$ સમયે સ્થિર છે. તેનો ટર્મિનલ વેગ (અંતિમ વેગ) કેટલો હશે?
A
$\frac{C}{mB}$
B
$\frac{B}{mC}$
C
$\frac{BC}{m}$
D
$-\frac{B}{mC}$

Solution

(B) આપેલ બળ $F = Be^{-Ct}$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,તેથી $ma = Be^{-Ct}$.
પ્રવેગ $a = \frac{dv}{dt} = \frac{B}{m} e^{-Ct}$.
સમય $t = 0$ થી $t$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{0}^{v} dv = \int_{0}^{t} \frac{B}{m} e^{-Ct} dt$.
$v = \frac{B}{m} \left[ \frac{e^{-Ct}}{-C} \right]_{0}^{t} = \frac{B}{mC} (1 - e^{-Ct})$.
ટર્મિનલ વેગ એ $t \to \infty$ સમયનો વેગ છે.
જેમ $t \to \infty$,તેમ $e^{-Ct} \to 0$ થાય છે.
તેથી,$v_{terminal} = \frac{B}{mC} (1 - 0) = \frac{B}{mC}$.
29
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક કણ સમય $t = 0$ પર ઉગમબિંદુએ સ્થિર છે. તેના પર $x$ દિશામાં $F(t) = F_0e^{-bt}$ બળ લગાડવામાં આવે છે. તેની ઝડપ $v(t)$ નીચેનામાંથી કયા વક્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) આપેલ છે કે બળ $F(t) = F_0e^{-bt}$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = m \frac{dv}{dt}$.
તેથી,$m \frac{dv}{dt} = F_0e^{-bt}$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે $\frac{dv}{dt} = \frac{F_0}{m} e^{-bt}$.
બંને બાજુ સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં $0$ થી $t$ સુધી અને વેગ $v$ માટે $0$ થી $v(t)$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_0^{v(t)} dv = \int_0^t \frac{F_0}{m} e^{-bt} dt$.
$v(t) = \frac{F_0}{m} \left[ \frac{e^{-bt}}{-b} \right]_0^t$.
$v(t) = \frac{F_0}{m} \left( \frac{e^{-bt}}{-b} - \frac{e^0}{-b} \right)$.
$v(t) = \frac{F_0}{mb} (1 - e^{-bt})$.
જેમ $t \to \infty$,તેમ $v(t) \to \frac{F_0}{mb}$.
આ એક ઘાતાંકીય વૃદ્ધિ વક્ર દર્શાવે છે જે $v = \frac{F_0}{mb}$ પર આડી અનંતસ્પર્શક (asymptote) તરફ જાય છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વક્ર $D$ આ વર્તણૂક દર્શાવે છે.
30
DifficultMCQ
$150 \ g$ દળ ધરાવતો ક્રિકેટનો દડો $20 \ m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે,જેને એક ખેલાડી પકડે છે. જો આ પકડવાની પ્રક્રિયા $0.1 \ s$ માં પૂર્ણ થાય,તો દડા દ્વારા ખેલાડીના હાથ પર લાગતું બળ .......... $N$ છે.
A
$300$
B
$150$
C
$3$
D
$30$

Solution

(D) આપેલ છે:
દડાનું દળ,$m = 150 \ g = 0.15 \ kg$.
પ્રારંભિક વેગ,$u = 20 \ m/s$.
અંતિમ વેગ,$v = 0 \ m/s$ (કારણ કે દડો પકડાઈ જાય છે).
લાગતો સમય,$t = 0.1 \ s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F$ એ વેગમાનમાં થતા ફેરફારના દર જેટલું હોય છે:
$F = \frac{m(v - u)}{t}$
કિંમતો મૂકતા:
$F = \frac{0.15 \times (0 - 20)}{0.1}$
$F = \frac{0.15 \times (-20)}{0.1}$
$F = \frac{-3}{0.1} = -30 \ N$.
આમ,દડા દ્વારા હાથ પર લાગતા બળનું મૂલ્ય $30 \ N$ છે.
31
MediumMCQ
$m$ દળનો એક કણ સમય $t = 0$ પર ઉગમબિંદુ પર સ્થિર છે. તેના પર $x$-દિશામાં $F(t) = F_0e^{-bt}$ બળ લગાડવામાં આવે છે. તેની ઝડપ $v(t)$ નીચેનામાંથી કયા વક્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) આપેલ છે,બળ $F(t) = F_0e^{-bt}$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma = m \frac{dv}{dt}$.
તેથી,$m \frac{dv}{dt} = F_0e^{-bt}$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં $0$ થી $t$ સુધી બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int_0^v dv = \int_0^t \frac{F_0}{m} e^{-bt} dt$.
$v(t) = \frac{F_0}{m} \left[ \frac{e^{-bt}}{-b} \right]_0^t$.
$v(t) = \frac{F_0}{m} \left( \frac{e^{-bt} - 1}{-b} \right) = \frac{F_0}{mb} (1 - e^{-bt})$.
જ્યારે $t \to 0$,ત્યારે $v(t) \to 0$.
જ્યારે $t \to \infty$,ત્યારે $v(t) \to \frac{F_0}{mb}$.
વિધેય $v(t) = \frac{F_0}{mb} (1 - e^{-bt})$ એ વધતો વક્ર દર્શાવે છે જે અનંતે $\frac{F_0}{mb}$ મૂલ્યની નજીક પહોંચે છે.
આ વિકલ્પ $D$ માં દર્શાવેલ વક્રને અનુરૂપ છે.
32
MediumMCQ
આપેલ આલેખ પરથી,ઋણ બળનું મૂલ્ય $N$ માં શોધો.
Question diagram
A
$5$
B
$10$
C
$4$
D
$2$

Solution

(A) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ અનુસાર,બળને વેગમાનમાં થતા ફેરફારના દર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે: $F = \frac{dp}{dt}$.
વેગમાન-સમય $(p-t)$ ના આલેખમાં,બળ $F$ એ આલેખના ઢાળ (slope) ને અનુરૂપ છે.
ઋણ બળ ત્યાં જોવા મળે છે જ્યાં આલેખનો ઢાળ ઋણ હોય છે,જે $t = 4 \ s$ થી $t = 8 \ s$ ના સમયગાળામાં છે.
આ સમયગાળામાં ઢાળની ગણતરી નીચે મુજબ છે:
$F = \frac{p_2 - p_1}{t_2 - t_1} = \frac{0 - 20}{8 - 4} = \frac{-20}{4} = -5 \ N$.
આમ,ઋણ બળનું મૂલ્ય $|-5 \ N| = 5 \ N$ થાય છે.
33
MediumMCQ
$5\,kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર લાગતું અચળ બળ તેની ગતિની દિશા બદલ્યા વગર તેની ઝડપને $10\,s$ માં $5\,ms^{-1}$ થી બદલીને $10\,ms^{-1}$ કરે છે. પદાર્થ પર લાગતું બળ ......... $N$ છે.
A
$1.5$
B
$2$
C
$2.5$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ છે:
દળ $m = 5\,kg$
પ્રારંભિક વેગ $u = 5\,ms^{-1}$
અંતિમ વેગ $v = 10\,ms^{-1}$
સમય $t = 10\,s$
સૌ પ્રથમ,$a = \frac{v - u}{t}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને પ્રવેગ $a$ શોધો:
$a = \frac{10\,ms^{-1} - 5\,ms^{-1}}{10\,s} = \frac{5\,ms^{-1}}{10\,s} = 0.5\,ms^{-2}$
હવે,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ $F = ma$ નો ઉપયોગ કરીને બળ $F$ શોધો:
$F = (5\,kg) \times (0.5\,ms^{-2}) = 2.5\,N$
તેથી,પદાર્થ પર લાગતું બળ $2.5\,N$ છે.
34
EasyMCQ
એક પદાર્થ પર $10 \; N$ નું બળ લગાડતા તેમાં $1 \; m/s^2$ નો પ્રવેગ ઉત્પન્ન થાય છે. તો પદાર્થનું દળ ...... $kg$ છે.
A
$10$
B
$15$
C
$20$
D
$5$

Solution

(A) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થ પર લાગતું બળ $F$ એ તેના દળ $m$ અને પ્રવેગ $a$ ના ગુણાકાર જેટલું હોય છે,જેનું સૂત્ર: $F = m \times a$ છે.
દળ $m$ શોધવા માટે,આપણે સૂત્રને આ રીતે લખી શકીએ: $m = \frac{F}{a}$.
આપેલ કિંમતો છે: બળ $F = 10 \; N$ અને પ્રવેગ $a = 1 \; m/s^2$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા: $m = \frac{10 \; N}{1 \; m/s^2} = 10 \; kg$.
તેથી,પદાર્થનું દળ $10 \; kg$ છે.
35
EasyMCQ
એક પદાર્થ પર $\vec{F} = 6\hat{i} - 8\hat{j} \text{ N}$ બળ લાગતા તે $5 \text{ m s}^{-2}$ નો પ્રવેગ પ્રાપ્ત કરે છે. પદાર્થનું દળ ........ $\text{kg}$ છે.
A
$2$
B
$5$
C
$4$
D
$6$

Solution

(A) આપેલ છે: બળ $\vec{F} = 6\hat{i} - 8\hat{j} \text{ N}$ અને પ્રવેગ $a = 5 \text{ m s}^{-2}$.
સૌ પ્રથમ,બળ સદિશ $\vec{F}$ નું મૂલ્ય $F = \sqrt{F_x^2 + F_y^2}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને શોધો.
$F = \sqrt{(6)^2 + (-8)^2} = \sqrt{36 + 64} = \sqrt{100} = 10 \text{ N}$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,તેથી દળ $m = \frac{F}{a}$.
કિંમતો મૂકતા,$m = \frac{10 \text{ N}}{5 \text{ m s}^{-2}} = 2 \text{ kg}$.
આમ,પદાર્થનું દળ $2 \text{ kg}$ છે.
36
MediumMCQ
$5\, kg$ દળ ધરાવતા એક પદાર્થ પર અચળ બળ $\overrightarrow F = {F_x}\hat i + {F_y}\hat j$ લાગે છે. $t = 0\, s$ સમયે તેનો વેગ $\overrightarrow v = (6\hat i - 2\hat j)\, m/s$ છે અને $t = 10\, s$ સમયે તેનો વેગ $\overrightarrow v = 6\hat j\, m/s$ છે. તો બળ $\overrightarrow F$ શોધો.
A
$(-3\hat i + 4\hat j)\, N$
B
$(-\frac{3}{5}\hat i + \frac{4}{5}\hat j)\, N$
C
$(3\hat i - 4\hat j)\, N$
D
$(\frac{3}{5}\hat i - \frac{4}{5}\hat j)\, N$

Solution

(A) આપેલ માહિતી:
દળ $m = 5\, kg$
$t = 0\, s$ સમયે વેગ $\vec{u} = (6\hat i - 2\hat j)\, m/s$
$t = 10\, s$ સમયે વેગ $\vec{v} = 6\hat j\, m/s$
પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{\vec{v} - \vec{u}}{t}$
$\vec{a} = \frac{6\hat j - (6\hat i - 2\hat j)}{10} = \frac{-6\hat i + 8\hat j}{10} = (-0.6\hat i + 0.8\hat j)\, m/s^2$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $\vec{F} = m\vec{a}$
$\vec{F} = 5 \times (-0.6\hat i + 0.8\hat j) = (-3\hat i + 4\hat j)\, N$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
37
MediumMCQ
$m$ દળનો એક કણ $p$ વેગમાન સાથે સીધી રેખામાં ગતિ કરી રહ્યો છે. $t = 0$ સમયે,$T$ સમયગાળા દરમિયાન ગતિ કરતા કણ પર સમાન દિશામાં $F = kt$ બળ લાગે છે,જેથી તેનું વેગમાન $p$ થી બદલાઈને $3p$ થાય છે. અહીં $k$ અચળાંક છે. $T$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$2\sqrt{\frac{k}{p}}$
B
$2\sqrt{\frac{p}{k}}$
C
$\sqrt{\frac{2k}{p}}$
D
$\sqrt{\frac{2p}{k}}$

Solution

(B) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,વેગમાનમાં થતા ફેરફારનો દર લાગુ પડેલા બળ જેટલો હોય છે:
$\frac{dp}{dt} = F = kt$
બંને બાજુએ સમય $t = 0$ થી $t = T$ અને વેગમાન $p$ થી $3p$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{p}^{3p} dp = \int_{0}^{T} kt \, dt$
$[p]_{p}^{3p} = k \left[ \frac{t^2}{2} \right]_{0}^{T}$
$3p - p = k \left( \frac{T^2}{2} - 0 \right)$
$2p = \frac{kT^2}{2}$
$4p = kT^2$
$T^2 = \frac{4p}{k}$
$T = 2\sqrt{\frac{p}{k}}$
38
DifficultMCQ
$m$ દળ ધરાવતો એક સ્થિર કણ પર $t$ સમય માટે $P$ બળ લાગે છે. $t$ સમયના અંતે તેની ગતિઊર્જા કેટલી હશે?
A
$\frac{P^2 t^2}{m}$
B
$\frac{P^2 t^2}{2m}$
C
$\frac{P^2 t^2}{3m}$
D
$\frac{Pt}{2m}$

Solution

(B) આપેલ છે કે કણ સ્થિર છે,તેથી પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $a = \frac{P}{m}$ થાય.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરતા,$v = 0 + (\frac{P}{m})t = \frac{Pt}{m}$ મળે.
ગતિઊર્જા $KE$ નું સૂત્ર $KE = \frac{1}{2}mv^2$ છે.
$v$ ની કિંમત મૂકતા,$KE = \frac{1}{2}m(\frac{Pt}{m})^2$ મળે.
$KE = \frac{1}{2}m(\frac{P^2 t^2}{m^2}) = \frac{P^2 t^2}{2m}$.
39
MediumMCQ
$3\,kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ સ્થિર છે. જો પદાર્થ પર $\vec{F} = (6t^2\hat{i} + 4t\hat{j})\,N$ જેટલું બળ લગાડવામાં આવે,તો $t = 3\,s$ સમયે પદાર્થનો વેગ કેટલો હશે?
A
$18\hat{i} + 6\hat{j}$
B
$18\hat{i} + 18\hat{j}$
C
$18\hat{i} + 4\hat{j}$
D
$6\hat{i} + 18\hat{j}$

Solution

(A) આપેલ દળ $m = 3\,kg$ અને બળ $\vec{F} = (6t^2\hat{i} + 4t\hat{j})\,N$ છે.
ન્યુટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$\vec{a} = \frac{\vec{F}}{m} = \frac{6t^2\hat{i} + 4t\hat{j}}{3} = (2t^2\hat{i} + \frac{4}{3}t\hat{j})\,m/s^2$.
પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂઆત કરે છે,તેથી $\vec{v}(0) = 0$. $t$ સમયે વેગ $\vec{v} = \int_{0}^{t} \vec{a} dt$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{v} = \int_{0}^{3} (2t^2\hat{i} + \frac{4}{3}t\hat{j}) dt$.
$\vec{v} = [\frac{2t^3}{3}\hat{i} + \frac{4t^2}{6}\hat{j}]_{0}^{3}$.
$\vec{v} = [\frac{2(3)^3}{3}\hat{i} + \frac{4(3)^2}{6}\hat{j}] = [\frac{54}{3}\hat{i} + \frac{36}{6}\hat{j}] = 18\hat{i} + 6\hat{j}\,m/s$.
40
MediumMCQ
$2 \, kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $S_1$ ફ્રેમમાં સ્થિર રાખવામાં આવ્યો છે,જે $10 \hat{i} + 5 \hat{j} \, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને $5 \hat{i} + 10 \hat{j} \, m/s^2$ નો પ્રવેગ ધરાવે છે. આ પદાર્થને $S_2$ ફ્રેમમાં ઉભેલા અવલોકનકાર દ્વારા પણ જોવામાં આવે છે,જે $5 \hat{i} + 10 \hat{j} \, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. $S_1$ ફ્રેમની સાપેક્ષમાં પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ ગણો.
A
$0 \, N$
B
$1 \, N$
C
$2 \, N$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પદાર્થ $S_1$ ફ્રેમમાં સ્થિર રાખવામાં આવ્યો છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,જો કોઈ પદાર્થ ચોક્કસ સંદર્ભ ફ્રેમમાં સ્થિર હોય,તો તે ફ્રેમની સાપેક્ષમાં તેનો પ્રવેગ શૂન્ય $(a_{rel} = 0)$ હોય છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ $F_{net} = m \times a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદાર્થ $S_1$ ફ્રેમમાં સ્થિર હોવાથી,$S_1$ ની સાપેક્ષમાં પદાર્થનો પ્રવેગ $0 \, m/s^2$ છે.
તેથી,$S_1$ ફ્રેમની સાપેક્ષમાં પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ $F_{net} = 2 \, kg \times 0 \, m/s^2 = 0 \, N$ થાય.
41
MediumMCQ
$2\, kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $x = at + bt^2 + ct^3$ ના નિયમ મુજબ ગતિ કરે છે,જ્યાં $a = 3\, m/s$,$b = 4\, m/s^2$ અને $c = 5\, m/s^3$ છે. તો $t = 2\, s$ સમયે પદાર્થ પર લાગતું બળ ......... $N$ છે.
A
$68$
B
$136$
C
$272$
D
$336$

Solution

(B) આપેલ છે: દળ $m = 2\, kg$,સ્થાન $x = at + bt^2 + ct^3$,$a = 3\, m/s$,$b = 4\, m/s^2$,$c = 5\, m/s^3$.
વેગ $v = \frac{dx}{dt} = a + 2bt + 3ct^2$.
પ્રવેગ $a_c = \frac{dv}{dt} = 2b + 6ct$.
$t = 2\, s$ સમયે,પ્રવેગ $a_c = 2(4) + 6(5)(2) = 8 + 60 = 68\, m/s^2$.
બળ $F = m \times a_c = 2 \times 68 = 136\, N$.
42
DifficultMCQ
એક જેટ એરક્રાફ્ટનું એન્જિન ટેક-ઓફ દરમિયાન $10^5\, N$ નું થ્રસ્ટ બળ લગાડે છે અને વિમાનને $10\, s$ માં $1\, km/s$ નો વેગ પ્રાપ્ત કરાવે છે. વિમાનનું દળ કેટલું હશે?
A
$10^2\, kg$
B
$10^3\, kg$
C
$10^4\, kg$
D
$10^5\, kg$

Solution

(B) આપેલ છે: થ્રસ્ટ બળ $F = 10^5\, N$,અંતિમ વેગ $v = 1\, km/s = 1000\, m/s$,સમય $t = 10\, s$,પ્રારંભિક વેગ $u = 0\, m/s$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $v = u + at$.
$1000 = 0 + a \times 10$.
$a = \frac{1000}{10} = 100\, m/s^2$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $F = ma$.
$m = \frac{F}{a} = \frac{10^5}{100} = 10^3\, kg$.
43
MediumMCQ
$5\,kg$ ના બ્લોકનો મહત્તમ પ્રવેગ $.............\,m/s^{2}$ છે.
A
$1$
B
$3$
C
$0$
D
કોઈ નહીં

Solution

(C) બ્લોકનો પ્રવેગ $0\,m/s^{2}$ છે.
પ્રશ્નમાં કોઈ બાહ્ય બળ કે ઘર્ષણાંકનો ઉલ્લેખ નથી,અને જો આપણે ધારીએ કે બ્લોક સમક્ષિતિજ સપાટી પર સ્થિર છે અને તેના પર કોઈ બળ લાગતું નથી,તો બ્લોક પર લાગતું કુલ બળ $0\,N$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F_{net} = ma$,જ્યાં $m = 5\,kg$ છે.
જો $F_{net} = 0$ હોય,તો $a = 0/5 = 0\,m/s^{2}$ થાય.
44
MediumMCQ
$5 \,kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થનું રેખીય વેગમાન $p$ સમય $t$ સાથે $p = 5t^2 + t + 5$ મુજબ બદલાય છે. આ પરથી કહી શકાય કે પદાર્થ:
A
અચળ પ્રવેગ સાથે ગતિ કરે છે
B
અચળ ઝડપ સાથે ગતિ કરે છે
C
ચલિત પ્રવેગ સાથે ગતિ કરે છે જે સમય સાથે વધે છે
D
ચલિત પ્રતિપ્રવેગ સાથે ગતિ કરે છે જે સમય સાથે ઘટે છે

Solution

(C) આપેલ છે કે રેખીય વેગમાન $p = 5t^2 + t + 5$ અને દળ $m = 5 \,kg$ છે.
વેગમાન અને વેગ વચ્ચેનો સંબંધ $p = mv$ હોવાથી,$v = \frac{p}{m} = \frac{5t^2 + t + 5}{5} = t^2 + 0.2t + 1$ મળે.
પ્રવેગ $a$ એ વેગના સમયની સાપેક્ષે ફેરફારનો દર છે: $a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(t^2 + 0.2t + 1) = 2t + 0.2$.
જેમ જેમ સમય $t$ વધે છે,તેમ પ્રવેગ $a = 2t + 0.2$ પણ સમય સાથે રેખીય રીતે વધે છે.
તેથી,પદાર્થ એવા ચલિત પ્રવેગ સાથે ગતિ કરે છે જે સમય સાથે વધતો જાય છે.
45
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતા કણની ગતિ $y = ut + \frac{1}{2}gt^2$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. કણ પર લાગતું બળ શોધો.
A
$mg$
B
$2mg$
C
$mg/2$
D
$0$

Solution

(A) કણનું સ્થાન સમીકરણ $y = ut + \frac{1}{2}gt^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
વેગ $v$ શોધવા માટે,આપણે સ્થાન $y$ નું સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ છીએ:
$v = \frac{dy}{dt} = \frac{d}{dt}(ut + \frac{1}{2}gt^2) = u + gt$.
પ્રવેગ $a$ શોધવા માટે,આપણે વેગ $v$ નું સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ છીએ:
$a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(u + gt) = g$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,કણ પર લાગતું બળ $F = ma$ છે.
પ્રવેગની કિંમત મૂકતા,આપણને $F = m \times g = mg$ મળે છે.
46
MediumMCQ
$20\; kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર,જે શરૂઆતમાં $15\; m/s$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે,તેના પર $50\; N$ નું અચળ પ્રતિરોધક બળ લગાડવામાં આવે છે. પદાર્થને અટકતા કેટલો સમય ($sec$ માં) લાગશે?
A
$6$
B
$5$
C
$3$
D
$8$

Solution

(A) પ્રતિરોધક બળ,$F = -50\; N$
પદાર્થનું દળ,$m = 20\; kg$
પદાર્થનો પ્રારંભિક વેગ,$u = 15\; m/s$
પદાર્થનો અંતિમ વેગ,$v = 0\; m/s$
ન્યુટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,પદાર્થમાં ઉત્પન્ન થતો પ્રવેગ $(a)$ નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$F = ma$
$-50 = 20 \times a$
$\therefore a = \frac{-50}{20} = -2.5\; m/s^2$
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા,પદાર્થને સ્થિર થવા માટે લાગતો સમય $(t)$:
$v = u + at$
$0 = 15 + (-2.5)t$
$2.5t = 15$
$\therefore t = \frac{15}{2.5} = 6\; s$
47
Medium
$3.0 \, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર લાગતું એક અચળ બળ તેની ઝડપને $25 \, s$ માં $2.0 \, m/s$ થી બદલીને $3.5 \, m/s$ કરે છે. પદાર્થની ગતિની દિશા બદલાતી નથી. બળનું મૂલ્ય અને દિશા શું હશે?

Solution

(A) બળનું મૂલ્ય $0.18 \, N$ છે અને તેની દિશા પદાર્થની ગતિની દિશામાં છે.
આપેલ છે:
પદાર્થનું દળ,$m = 3.0 \, kg$
પ્રારંભિક ઝડપ,$u = 2.0 \, m/s$
અંતિમ ઝડપ,$v = 3.5 \, m/s$
સમય,$t = 25 \, s$
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને,પદાર્થમાં ઉત્પન્ન થતો પ્રવેગ $(a)$ નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$v = u + at$
$a = \frac{v - u}{t} = \frac{3.5 - 2.0}{25} = \frac{1.5}{25} = 0.06 \, m/s^2$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $(F)$ નીચે મુજબ મળે છે:
$F = m \times a$
$F = 3.0 \, kg \times 0.06 \, m/s^2 = 0.18 \, N$
કારણ કે પદાર્થની ઝડપ વધે છે અને ગતિની દિશા બદલાતી નથી,તેથી બળ પદાર્થની ગતિની દિશામાં જ લાગતું હોવું જોઈએ.
48
Medium
$5 \; kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર બે લંબ બળો $8 \; N$ અને $6 \; N$ લાગે છે. પદાર્થના પ્રવેગનું મૂલ્ય અને દિશા શોધો.

Solution

(N/A) બે લંબ બળો માટે પરિણામી બળ $R$ નું મૂલ્ય પાયથાગોરસના પ્રમેય દ્વારા નીચે મુજબ મળે છે:
$R = \sqrt{(8 \; N)^2 + (6 \; N)^2} = \sqrt{64 + 36} = \sqrt{100} = 10 \; N$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $a$ નું મૂલ્ય:
$a = \frac{F}{m} = \frac{10 \; N}{5 \; kg} = 2 \; m/s^2$
$8 \; N$ ના બળની સાપેક્ષમાં પ્રવેગની દિશા $\theta$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\tan \theta = \frac{6 \; N}{8 \; N} = 0.75$
$\theta = \tan^{-1}(0.75) \approx 36.87^{\circ}$
આમ,પદાર્થનો પ્રવેગ $8 \; N$ ના બળ સાથે $36.87^{\circ}$ ના ખૂણે $2 \; m/s^2$ છે.
Solution diagram
49
MediumMCQ
$36\; km/h$ ની ઝડપે ગતિ કરતા થ્રી-વ્હીલરના ડ્રાઈવરે રસ્તાની વચ્ચે ઉભેલા બાળકને જોયો અને બાળકને બચાવવા માટે $4.0\; s$ માં વાહનને સ્થિર કર્યું. વાહન પર લાગતું સરેરાશ પ્રતિરોધક બળ ($N$ માં) કેટલું હશે? થ્રી-વ્હીલરનું દળ $400\; kg$ અને ડ્રાઈવરનું દળ $65\; kg$ છે.
A
$465$
B
$2312.5$
C
$823.36$
D
$1162.5$

Solution

(D) થ્રી-વ્હીલરની પ્રારંભિક ઝડપ,$u = 36\; km/h = 36 \times \frac{5}{18} = 10\; m/s$.
થ્રી-વ્હીલરની અંતિમ ઝડપ,$v = 0\; m/s$.
સ્થિર થવા માટે લાગતો સમય,$t = 4.0\; s$.
સિસ્ટમનું કુલ દળ,$M = 400\; kg + 65\; kg = 465\; kg$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરતા,પ્રવેગ $a$:
$a = \frac{v - u}{t} = \frac{0 - 10}{4} = -2.5\; m/s^2$.
ઋણ નિશાની પ્રતિપ્રવેગ સૂચવે છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,પ્રતિરોધક બળ $F$:
$F = M \times |a| = 465 \times 2.5 = 1162.5\; N$.

Newton's Laws of Motion and Friction — Second Law of Motion · Frequently Asked Questions

1Are these Newton's Laws of Motion and Friction questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Newton's Laws of Motion and Friction Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.