Gujarati

Second Law of Motion Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Newton's Laws of Motion and Friction · Second Law of Motion

102+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 102 questions in Gujarati

51
Easy
ડાયનેમિક્સ (ગતિશાસ્ત્ર) એટલે શું?

Solution

(N/A) ભૌતિકવિજ્ઞાનની જે શાખામાં પદાર્થની ગતિની સાથે સાથે ગતિના કારણો અને ગતિ કરતા પદાર્થના ગુણધર્મોની ચર્ચા કરવામાં આવે છે,તેને ડાયનેમિક્સ (ગતિશાસ્ત્ર) કહેવામાં આવે છે.
આ વિજ્ઞાન પદાર્થોની ગતિ અને તેના પર લાગતા બળોના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
52
Difficult
ન્યૂટનનો ગતિનો બીજો નિયમ લખો અને સમજાવો. તેના મહત્વના મુદ્દાઓ લખો.

Solution

(N/A) વિધાન: પદાર્થના વેગમાનમાં થતા ફેરફારનો સમય દર તેના પર લાગતા પરિણામી બળના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને આ ફેરફાર પરિણામી બળની દિશામાં હોય છે.
ધારો કે $m$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $\Delta t$ સમયગાળા માટે પરિણામી બળ $\vec{F}$ લાગે છે. આ દરમિયાન તેનો વેગ $\vec{v}$ થી બદલાઈને $\vec{v} + \Delta \vec{v}$ થાય છે.
પ્રારંભિક વેગમાન: $\vec{p}_i = m\vec{v}$
અંતિમ વેગમાન: $\vec{p}_f = m(\vec{v} + \Delta \vec{v})$
વેગમાનમાં ફેરફાર:
$\Delta \vec{p} = \vec{p}_f - \vec{p}_i = m\Delta \vec{v}$
ગતિના બીજા નિયમ મુજબ:
$\vec{F} \propto \frac{\Delta \vec{p}}{\Delta t} \implies \vec{F} = k \frac{\Delta \vec{p}}{\Delta t}$
$\Delta t \to 0$ લેતા:
$\vec{F} = \frac{d\vec{p}}{dt} = m\vec{a}$ (જો દળ અચળ હોય તો).
મહત્વના મુદ્દાઓ:
$(i)$ ન્યૂટનનો બીજો નિયમ $\vec{F} = \frac{d\vec{p}}{dt}$ છે. જો દળ અચળ હોય,તો $\vec{F} = m\vec{a}$.
$(ii)$ જો પરિણામી બાહ્ય બળ શૂન્ય હોય,તો $\vec{a} = 0$,એટલે કે વેગ અચળ રહે છે,જે ન્યૂટનના ગતિના પ્રથમ નિયમ સાથે સુસંગત છે.
$(iii)$ આ નિયમ બળનું મૂલ્ય આપે છે. તે સદિશ રાશિ છે જેના ઘટકો: $F_x = ma_x, F_y = ma_y, F_z = ma_z$ છે.
$(iv)$ આ સમીકરણ બિંદુવત પદાર્થો,દ્રઢ પદાર્થો અથવા કણોના તંત્ર માટે લાગુ પડે છે.
$(v)$ આ નિયમ કોઈ ચોક્કસ ક્ષણે બળ અને પ્રવેગ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે; તે પદાર્થની ગતિના ઇતિહાસ પર આધારિત નથી.
53
Medium
ન્યૂટનનો ગતિનો બીજો નિયમ જણાવો.

Solution

(N/A) ન્યૂટનનો ગતિનો બીજો નિયમ જણાવે છે કે પદાર્થના રેખીય વેગમાનમાં થતા ફેરફારનો દર તેના પર લાગતા બાહ્ય બળના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને આ ફેરફાર બળની દિશામાં થાય છે.
ગાણિતિક રીતે,તેને $F = \frac{dp}{dt}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $F$ એ બળ છે અને $p$ એ રેખીય વેગમાન છે.
અચળ દળ $m$ ધરાવતા પદાર્થ માટે,આ સમીકરણ $F = ma$ માં પરિણમે છે,જ્યાં $a$ એ પદાર્થનો પ્રવેગ છે.
54
MediumMCQ
રેખીય વેગમાનમાં થતો ફેરફાર અને તે ફેરફાર માટે લાગતા સમયનો ગુણોત્તર કઈ ભૌતિક રાશિ દર્શાવે છે?
A
કાર્ય
B
બળ
C
આઘાત
D
પાવર

Solution

(B) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ અનુસાર,પદાર્થના રેખીય વેગમાનમાં થતા ફેરફારનો સમય દર તેના પર લાગતા બાહ્ય બળના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,$F = \frac{dp}{dt}$,જ્યાં $dp$ એ રેખીય વેગમાનમાં થતો ફેરફાર છે અને $dt$ એ સમયગાળો છે.
તેથી,રેખીય વેગમાનમાં થતા ફેરફાર અને તે માટે લાગતા સમયનો ગુણોત્તર એ લાગુ પાડેલા બળ જેટલો હોય છે.
55
EasyMCQ
રેખીય વેગમાનનું સમયની સાપેક્ષે પ્રથમ વિકલનફળ કઈ ભૌતિક રાશિ દર્શાવે છે?
A
કાર્ય
B
બળ
C
આઘાત
D
ઉર્જા

Solution

(B) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ અનુસાર,રેખીય વેગમાન $(p)$ ના સમય $(t)$ ની સાપેક્ષે ફેરફારનો દર એ પદાર્થ પર લાગતા પરિણામી બળ $(F)$ જેટલો હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને આ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે: $F = \frac{dp}{dt}$.
તેથી,રેખીય વેગમાનનું સમયની સાપેક્ષે પ્રથમ વિકલનફળ બળ દર્શાવે છે.
56
Difficult
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનું સાંકેતિક સ્વરૂપ લખો.

Solution

(N/A) ન્યૂટનનો ગતિનો બીજો નિયમ જણાવે છે કે પદાર્થના વેગમાનમાં થતા ફેરફારનો દર તેના પર લાગતા બાહ્ય બળના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને આ ફેરફાર બળની દિશામાં થાય છે.
ગાણિતિક રીતે,આને નીચે મુજબ દર્શાવવામાં આવે છે:
$F = \frac{dp}{dt}$
જ્યાં:
$F$ એ પદાર્થ પર લાગતું ચોખ્ખું બળ છે.
$p$ એ પદાર્થનું રેખીય વેગમાન છે.
$t$ એ સમય છે.
જો પદાર્થનું દળ $m$ અચળ હોય અને તે $a$ પ્રવેગથી ગતિ કરતું હોય,તો આ સમીકરણ નીચે મુજબ સરળ બને છે:
$F = ma$
57
EasyMCQ
જે પદાર્થનું વજન $1\,N$ હોય તે પદાર્થનું દળ કેટલું હશે ($,kg$ માં)?
A
$0.102$
B
$1$
C
$9.8$
D
$10$

Solution

(A) વજન $(W)$ અને દળ $(m)$ વચ્ચેનો સંબંધ $W = m \times g$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $g$ એ ગુરુત્વપ્રવેગ છે.
$g = 9.8\,m/s^2$ નું પ્રમાણિત મૂલ્ય લેતા:
$W = 1\,N$
$m = \frac{W}{g} = \frac{1}{9.8}\,kg$
$m \approx 0.102\,kg$
તેથી,પદાર્થનું દળ $0.102\,kg$ છે.
58
MediumMCQ
$2 \, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થનો વેગ $t$ ના વિધેય તરીકે $\vec{v}(t) = 2t \hat{i} + t^2 \hat{j}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $t = 2 \, s$ સમયે તેના પર લાગતું વેગમાન અને બળ શોધો.
A
વેગમાન = $(8 \hat{i} + 8 \hat{j}) \, kg \cdot m/s$,બળ = $(4 \hat{i} + 8 \hat{j}) \, N$
B
વેગમાન = $(4 \hat{i} + 8 \hat{j}) \, kg \cdot m/s$,બળ = $(8 \hat{i} + 8 \hat{j}) \, N$
C
વેગમાન = $(8 \hat{i} + 4 \hat{j}) \, kg \cdot m/s$,બળ = $(4 \hat{i} + 4 \hat{j}) \, N$
D
વેગમાન = $(2 \hat{i} + 4 \hat{j}) \, kg \cdot m/s$,બળ = $(2 \hat{i} + 8 \hat{j}) \, N$

Solution

(A) આપેલ દળ $m = 2 \, kg$ અને વેગ $\vec{v}(t) = 2t \hat{i} + t^2 \hat{j}$ છે.
$t = 2 \, s$ સમયે,વેગ:
$\vec{v}(2) = 2(2) \hat{i} + (2)^2 \hat{j} = 4 \hat{i} + 4 \hat{j} \, m/s$.
વેગમાન $\vec{p} = m\vec{v} = 2(4 \hat{i} + 4 \hat{j}) = (8 \hat{i} + 8 \hat{j}) \, kg \cdot m/s$.
પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{d\vec{v}}{dt} = \frac{d}{dt}(2t \hat{i} + t^2 \hat{j}) = 2 \hat{i} + 2t \hat{j}$.
$t = 2 \, s$ સમયે,પ્રવેગ:
$\vec{a}(2) = 2 \hat{i} + 2(2) \hat{j} = 2 \hat{i} + 4 \hat{j} \, m/s^2$.
બળ $\vec{F} = m\vec{a} = 2(2 \hat{i} + 4 \hat{j}) = (4 \hat{i} + 8 \hat{j}) \, N$.
59
MediumMCQ
એક છોકરો $2 \, kg$ દળના બોક્સને ઘર્ષણરહિત સપાટી પર $\overrightarrow{F} = (20 \hat{i} + 10 \hat{j}) \, N$ બળ લગાડીને ધકેલે છે. જો બોક્સ શરૂઆતમાં સ્થિર હોય,તો $10 \, s$ પછી $x$-અક્ષ પરનું સ્થાનાંતર ........... $m$ હશે.
A
$400$
B
$500$
C
$800$
D
$1200$

Solution

(B) આપેલ બળ $\overrightarrow{F} = (20 \hat{i} + 10 \hat{j}) \, N$ અને દળ $m = 2 \, kg$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,પ્રવેગ $\overrightarrow{a} = \frac{\overrightarrow{F}}{m} = \frac{20 \hat{i} + 10 \hat{j}}{2} = (10 \hat{i} + 5 \hat{j}) \, m/s^2$ મળે.
શરૂઆતનો વેગ $\overrightarrow{u} = 0$ છે અને સમય $t = 10 \, s$ છે.
સ્થાનાંતર સદિશ $\overrightarrow{s} = \overrightarrow{u}t + \frac{1}{2} \overrightarrow{a} t^2$ દ્વારા મળે છે.
$\overrightarrow{s} = 0 + \frac{1}{2} (10 \hat{i} + 5 \hat{j}) (10)^2$.
$\overrightarrow{s} = \frac{1}{2} (10 \hat{i} + 5 \hat{j}) (100) = 50 (10 \hat{i} + 5 \hat{j}) = (500 \hat{i} + 250 \hat{j}) \, m$.
$x$-અક્ષ પરનું સ્થાનાંતર એ સ્થાનાંતર સદિશનો $i$-ઘટક છે,જે $500 \, m$ છે.
60
MediumMCQ
$5 \, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $\vec{F}=(40 \hat{i}+10 \hat{j}) \, N$ બળ લાગે છે. જો પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી ગતિની શરૂઆત કરે,તો $t=10 \, s$ સમયે તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ કેટલો હશે?
A
$(100 \hat{i}+400 \hat{j}) \, m$
B
$(400 \hat{i}+100 \hat{j}) \, m$
C
$(100 \hat{i}+100 \hat{j}) \, m$
D
$(400 \hat{i}+400 \hat{j}) \, m$

Solution

(B) આપેલ છે: બળ $\vec{F} = (40 \hat{i} + 10 \hat{j}) \, N$,દળ $m = 5 \, kg$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 0$,સમય $t = 10 \, s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{\vec{F}}{m} = \frac{40 \hat{i} + 10 \hat{j}}{5} = (8 \hat{i} + 2 \hat{j}) \, m/s^2$.
પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂઆત કરતો હોવાથી,$t$ સમયે સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ માટેનું ગતિનું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{u}t + \frac{1}{2} \vec{a} t^2$ છે.
$\vec{u} = 0$,$\vec{a} = (8 \hat{i} + 2 \hat{j}) \, m/s^2$,અને $t = 10 \, s$ કિંમતો મૂકતા:
$\vec{r} = 0 + \frac{1}{2} (8 \hat{i} + 2 \hat{j}) (10)^2$
$\vec{r} = \frac{1}{2} (8 \hat{i} + 2 \hat{j}) (100)$
$\vec{r} = (4 \hat{i} + 1 \hat{j}) (100) = (400 \hat{i} + 100 \hat{j}) \, m$.
61
DifficultMCQ
$M$ દળ ધરાવતો એક કણ શરૂઆતમાં સ્થિર છે,જેના પર એક બળ લાગે છે જેની દિશા અચળ છે પરંતુ તેનું મૂલ્ય સમય સાથે $F = F_{0} \left(1 - \left(\frac{t - T}{T}\right)^{2}\right)$ સંબંધ મુજબ બદલાય છે. જ્યાં $F_{0}$ અને $T$ અચળાંકો છે. આ બળ માત્ર $2T$ સમયના ગાળા માટે લાગે છે. $2T$ સમય પછી કણનો વેગ $v$ કેટલો હશે?
A
$\frac{F_{0} T}{3 M}$
B
$\frac{F_{0} T}{2 M}$
C
$\frac{2 F_{0} T}{M}$
D
$\frac{4 F_{0} T}{3 M}$

Solution

(D) આપેલ છે કે કણ શરૂઆતમાં સ્થિર છે,તેથી $t = 0$ સમયે,$u = 0$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = M a$,તેથી $a = \frac{F}{M}$.
આપેલ બળના સંબંધને મૂકતા: $a = \frac{F_{0}}{M} \left(1 - \frac{(t - T)^{2}}{T^{2}}\right) = \frac{dv}{dt}$.
$t = 2T$ સમયે વેગ $v$ શોધવા માટે,આપણે $t = 0$ થી $t = 2T$ સુધી પ્રવેગનું સમયની સાપેક્ષમાં સંકલન કરીશું:
$v = \int_{0}^{2T} \frac{F_{0}}{M} \left(1 - \frac{(t - T)^{2}}{T^{2}}\right) dt$.
ધારો કે $x = t - T$,તો $dx = dt$. જ્યારે $t = 0, x = -T$ અને જ્યારે $t = 2T, x = T$.
$v = \frac{F_{0}}{M} \int_{-T}^{T} \left(1 - \frac{x^{2}}{T^{2}}\right) dx$.
$v = \frac{F_{0}}{M} \left[ x - \frac{x^{3}}{3T^{2}} \right]_{-T}^{T}$.
$v = \frac{F_{0}}{M} \left( (T - \frac{T^{3}}{3T^{2}}) - (-T - \frac{(-T)^{3}}{3T^{2}}) \right)$.
$v = \frac{F_{0}}{M} \left( (T - \frac{T}{3}) - (-T + \frac{T}{3}) \right) = \frac{F_{0}}{M} \left( \frac{2T}{3} + \frac{2T}{3} \right) = \frac{4 F_{0} T}{3 M}$.
62
MediumMCQ
$100\, g$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર લાગતું બળ $(10 \hat{i}+5 \hat{j})\ N$ છે. સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ કરીને $t= 2\ s$ સમયે તે પદાર્થનું સ્થાન $(a \hat{i}+b \hat{j})\, m$ છે. તો $\frac{a}{b}$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$2$
B
$99$
C
$20$
D
$60$

Solution

(A) આપેલ છે: બળ $\vec{F} = (10 \hat{i} + 5 \hat{j})\ N$,દળ $m = 100\, g = 0.1\, kg$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 0$,સમય $t = 2\ s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{\vec{F}}{m} = \frac{10 \hat{i} + 5 \hat{j}}{0.1} = (100 \hat{i} + 50 \hat{j})\ m/s^2$.
ગતિના સમીકરણ $\vec{s} = \vec{u}t + \frac{1}{2} \vec{a} t^2$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $\vec{u} = 0$:
$\vec{s} = \frac{1}{2} (100 \hat{i} + 50 \hat{j}) (2)^2$
$\vec{s} = \frac{1}{2} (100 \hat{i} + 50 \hat{j}) (4) = 2 (100 \hat{i} + 50 \hat{j}) = (200 \hat{i} + 100 \hat{j})\ m$.
આને $(a \hat{i} + b \hat{j})\ m$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 200$ અને $b = 100$ મળે છે.
તેથી,$\frac{a}{b} = \frac{200}{100} = 2$.
63
AdvancedMCQ
$2/3 \, kg$ દળ ધરાવતા એક કણ પર $t = -2 \, s$ સમયે $v = -15 \, m/s$ વેગ છે અને તેના પર $F = k - \beta t^2$ બળ લાગે છે. અહીં $k = 8 \, N$ અને $\beta = 2 \, N/s^2$ છે. ગતિ એક-પરિમાણીય છે. તો,જે ઝડપે કણનો પ્રવેગ ફરીથી શૂન્ય થાય,તે ઝડપ ........... $m/s$ છે.
A
$1$
B
$16$
C
$17$
D
$32$

Solution

(C) પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = k - \beta t^2$ છે.
કણનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{m} = \frac{k - \beta t^2}{m}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રવેગ શૂન્ય થાય ત્યારે $k - \beta t^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $t^2 = \frac{k}{\beta} = \frac{8}{2} = 4$,તેથી $t = 2 \, s$.
$a = \frac{dv}{dt}$ હોવાથી,$dv = \frac{k - \beta t^2}{m} \, dt$ મળે.
$t = -2 \, s$ થી $t = 2 \, s$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{v_i}^{v_f} dv = \int_{-2}^{2} \frac{k - \beta t^2}{m} \, dt$
$v_f - (-15) = \frac{1}{2/3} \int_{-2}^{2} (8 - 2t^2) \, dt = \frac{3}{2} \left[ 8t - \frac{2t^3}{3} \right]_{-2}^{2}$
$v_f + 15 = \frac{3}{2} \left[ (16 - 16/3) - (-16 + 16/3) \right] = \frac{3}{2} \left[ 32 - 32/3 \right] = \frac{3}{2} \left( \frac{64}{3} \right) = 32$
$v_f = 32 - 15 = 17 \, m/s$.
Solution diagram
64
EasyMCQ
એક કણનું વેગમાન $p$ (in $kg \cdot m/s$) સમય $t$ (in $s$) સાથે $p = 2 + 3t^2$ મુજબ બદલાય છે. $t = 3 \, s$ સમયે કણ પર લાગતું બળ ......... $N$ હશે.
A
$18$
B
$54$
C
$9$
D
$15$

Solution

(A) આપેલ છે કે કણનું વેગમાન સમયના વિધેય તરીકે: $p = 2 + 3t^2$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,કણ પર લાગતું બળ $F$ એ તેના વેગમાનના સમયની સાપેક્ષે ફેરફારના દર જેટલું હોય છે:
$F = \frac{dp}{dt}$
$p$ માટે આપેલ સમીકરણ મૂકતા:
$F = \frac{d}{dt}(2 + 3t^2)$
$F = 0 + 3(2t) = 6t$
હવે,આપણે $t = 3 \, s$ સમયે બળ શોધવાનું છે:
$F = 6 \times 3 = 18 \, N$.
તેથી,$t = 3 \, s$ સમયે કણ પર લાગતું બળ $18 \, N$ છે.
65
MediumMCQ
$2 \, kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ ઉગમબિંદુ પર સ્થિર છે અને તે $\vec{F} = (3t^2 \hat{i} + 4 \hat{j}) \, N$ બળની અસર હેઠળ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. $t = 2 \, s$ સમયે પદાર્થનો વેગ ............. $m/s$ હશે.
A
$(3 \hat{i} + 2 \hat{j})$
B
$(2 \hat{i} + 4 \hat{j})$
C
$(4 \hat{i} + 4 \hat{j})$
D
$(3 \hat{i} - 4 \hat{j})$

Solution

(C) આપેલ છે: દળ $m = 2 \, kg$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 0$,બળ $\vec{F} = (3t^2 \hat{i} + 4 \hat{j}) \, N$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$\vec{F} = m \vec{a} = m \frac{d\vec{v}}{dt}$.
તેથી,$d\vec{v} = \frac{\vec{F}}{m} dt$.
બંને બાજુ $t = 0$ થી $t = 2 \, s$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{0}^{\vec{v}} d\vec{v} = \int_{0}^{2} \frac{3t^2 \hat{i} + 4 \hat{j}}{2} dt$.
$\vec{v} = \frac{1}{2} \left[ \int_{0}^{2} 3t^2 dt \hat{i} + \int_{0}^{2} 4 dt \hat{j} \right]$.
$\vec{v} = \frac{1}{2} \left[ (t^3)_{0}^{2} \hat{i} + (4t)_{0}^{2} \hat{j} \right]$.
$\vec{v} = \frac{1}{2} [ (8 - 0) \hat{i} + (8 - 0) \hat{j} ]$.
$\vec{v} = \frac{1}{2} [ 8 \hat{i} + 8 \hat{j} ] = 4 \hat{i} + 4 \hat{j} \, m/s$.
66
MediumMCQ
$2\,kg$ દળ ધરાવતો એક ગોળાકાર પદાર્થ સ્થિર સ્થિતિમાંથી ગતિ શરૂ કરીને $5^{\text{th}}$ સેકન્ડના અંતે $10000\,J$ જેટલી ગતિઊર્જા પ્રાપ્ત કરે છે. પદાર્થ પર લાગતું બળ $.....N$ છે.
A
$40$
B
$41$
C
$42$
D
$43$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 2\,kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 0$,સમય $t = 5\,s$,અને અંતિમ ગતિઊર્જા $K = 10000\,J$.
ગતિઊર્જાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $K = \frac{1}{2}mv^2$.
કિંમતો મૂકતા: $10000 = \frac{1}{2} \times 2 \times v^2$.
$v^2 = 10000$,તેથી $v = 100\,m/s$.
ગતિના સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરતા:
$100 = 0 + a \times 5$.
$a = \frac{100}{5} = 20\,m/s^2$.
હવે,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ $F = ma$ નો ઉપયોગ કરતા:
$F = 2\,kg \times 20\,m/s^2 = 40\,N$.
67
MediumMCQ
આકૃતિ એક બળની અસર હેઠળ અક્ષ પર ગતિ કરતા કણ માટે વેગમાન-સમય $(p-t)$ વક્ર દર્શાવે છે. આલેખ પરના તે વિભાગો ઓળખો જ્યાં બળનું મૂલ્ય અનુક્રમે મહત્તમ અને ન્યૂનતમ હોય.
Question diagram
A
$c$ અને $a$
B
$b$ અને $c$
C
$c$ અને $b$
D
$a$ અને $b$

Solution

(C) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,કણ પર લાગતું બળ $\vec{F}$ એ વેગમાનના સમયની સાપેક્ષે ફેરફારના દર જેટલું હોય છે: $\vec{F} = \frac{d\vec{p}}{dt}$.
આનો અર્થ એ છે કે બળનું મૂલ્ય $|\vec{F}|$ એ $p-t$ આલેખના ઢાળના મૂલ્ય જેટલું હોય છે: $|\vec{F}| = |p-t \text{ વક્રનો ઢાળ}|$.
$1$. વિભાગ $a$ માં,ઢાળ ધન અને મધ્યમ છે.
$2$. વિભાગ $b$ માં,ઢાળ ધન અને નાનો છે (રેખા લગભગ આડી છે).
$3$. વિભાગ $c$ માં,ઢાળ ઋણ છે અને તેનું મૂલ્ય ખૂબ મોટું છે (રેખા ખૂબ જ તીવ્ર છે).
ઢાળના મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,વિભાગ $c$ માં ઢાળ મહત્તમ છે અને વિભાગ $b$ માં ન્યૂનતમ છે.
તેથી,બળનું મૂલ્ય વિભાગ $c$ માં મહત્તમ અને વિભાગ $b$ માં ન્યૂનતમ છે.
68
MediumMCQ
$500 \, g$ દળ ધરાવતા કણનો વેગ કોઈ પણ સમયે $(2t \hat{i} + 3t^2 \hat{j}) \, ms^{-1}$ છે. જો $t = 1 \, s$ સમયે કણ પર લાગતું બળ $(\hat{i} + x \hat{j}) \, N$ હોય,તો $x$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$3$
B
$4$
C
$6$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ દળ $m = 500 \, g = 0.5 \, kg$ છે.
વેગ સદિશ $\vec{v} = 2t \hat{i} + 3t^2 \hat{j}$ છે.
પ્રવેગ $\vec{a}$ એ વેગનું સમયની સાપેક્ષે વિકલન છે: $\vec{a} = \frac{d\vec{v}}{dt} = \frac{d}{dt}(2t \hat{i} + 3t^2 \hat{j}) = 2 \hat{i} + 6t \hat{j}$.
$t = 1 \, s$ સમયે,પ્રવેગ $\vec{a} = 2 \hat{i} + 6(1) \hat{j} = 2 \hat{i} + 6 \hat{j} \, ms^{-2}$ થાય.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$\vec{F} = m\vec{a} = 0.5(2 \hat{i} + 6 \hat{j}) = 1 \hat{i} + 3 \hat{j} \, N$.
આને આપેલ બળ $(\hat{i} + x \hat{j}) \, N$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = 3$ મળે છે.
69
MediumMCQ
$500\,g$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $x$-અક્ષ પર એવી રીતે ગતિ કરે છે કે તેનો વેગ સ્થાનાંતર $x$ સાથે $v = 10\sqrt{x}\,m/s$ સંબંધ મુજબ બદલાય છે. પદાર્થ પર લાગતું બળ $...........\,N$ છે.
A
$166$
B
$25$
C
$125$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ દળ $m = 500\,g = 0.5\,kg$ છે.
વેગ $v = 10\sqrt{x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$v^2 = 100x$ મળે છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2v \frac{dv}{dx} = 100$ મળે છે.
પ્રવેગ $a = v \frac{dv}{dx}$ હોવાથી,આપણે $2a = 100$ લખી શકીએ,જે $a = 50\,m/s^2$ આપે છે.
પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = ma$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$F = 0.5\,kg \times 50\,m/s^2 = 25\,N$ મળે છે.
70
MediumMCQ
સમય $t$ સાથે સંબંધિત કણનો સ્થાન સદિશ $\overrightarrow{r} = (10t \hat{i} + 15t^2 \hat{j} + 7 \hat{k}) \text{ m}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. કણ દ્વારા અનુભવાતા પરિણામી બળની દિશા કઈ છે?
A
ધન $y$-અક્ષ
B
ધન $x$-અક્ષ
C
ધન $z$-અક્ષ
D
$x-y$ સમતલમાં

Solution

(A) સ્થાન સદિશ $\overrightarrow{r} = 10t \hat{i} + 15t^2 \hat{j} + 7 \hat{k}$ છે.
વેગ સદિશ $\overrightarrow{v}$ એ સમયની સાપેક્ષમાં સ્થાનનું વિકલન છે: $\overrightarrow{v} = \frac{d\overrightarrow{r}}{dt} = 10 \hat{i} + 30t \hat{j}$.
પ્રવેગ સદિશ $\overrightarrow{a}$ એ સમયની સાપેક્ષમાં વેગનું વિકલન છે: $\overrightarrow{a} = \frac{d\overrightarrow{v}}{dt} = 30 \hat{j}$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$\overrightarrow{F} = m\overrightarrow{a}$. દળ $m$ એ ધન અદિશ હોવાથી,પરિણામી બળ $\overrightarrow{F}$ ની દિશા એ પ્રવેગ $\overrightarrow{a}$ ની દિશામાં જ હોય છે.
અહીં $\overrightarrow{a} = 30 \hat{j}$ હોવાથી,પરિણામી બળ ધન $y$-અક્ષની દિશામાં છે.
71
MediumMCQ
એક ક્રિકેટ ખેલાડી $120 \,g$ દળ ધરાવતો દડો જે $25 \,m/s$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે તેને પકડે છે. જો આ કેચ કરવાની પ્રક્રિયા $0.1 \,s$ માં પૂર્ણ થાય,તો દડા દ્વારા ખેલાડીના હાથ પર લાગતા બળનું મૂલ્ય ($SI$ એકમમાં) કેટલું હશે?
A
$24$
B
$12$
C
$25$
D
$30$

Solution

(D) આપેલ છે:
દડાનું દળ,$m = 120 \,g = 0.12 \,kg$
પ્રારંભિક વેગ,$u = 25 \,m/s$
અંતિમ વેગ,$v = 0 \,m/s$ (કારણ કે દડો પકડાઈ જાય છે)
સમયગાળો,$\Delta t = 0.1 \,s$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,લાગતું બળ એ વેગમાનના ફેરફારના દર જેટલું હોય છે:
$F = \frac{\Delta p}{\Delta t} = \frac{m(v - u)}{\Delta t}$
કિંમતો મૂકતા:
$F = \frac{0.12 \times (0 - 25)}{0.1}$
$F = \frac{0.12 \times (-25)}{0.1}$
$F = \frac{-3}{0.1} = -30 \,N$
આમ,દડા દ્વારા હાથ પર લાગતા બળનું મૂલ્ય $|F| = 30 \,N$ છે.
72
MediumMCQ
$4 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર બે બળો $\overrightarrow{F}_1 = 5 \hat{i} + 8 \hat{j} + 7 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{F}_2 = 3 \hat{i} - 4 \hat{j} - 3 \hat{k}$ લાગે છે. પદાર્થ પર લાગતો પ્રવેગ કેટલો હશે?
A
$2 \hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$
B
$4 \hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$
C
$2 \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$
D
$2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 3 \hat{k}$

Solution

(C) પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ $\vec{F}_{net}$ એ બંને બળોનો સદિશ સરવાળો છે:
$\vec{F}_{net} = \vec{F}_1 + \vec{F}_2 = (5 \hat{i} + 8 \hat{j} + 7 \hat{k}) + (3 \hat{i} - 4 \hat{j} - 3 \hat{k})$
$\vec{F}_{net} = (5+3) \hat{i} + (8-4) \hat{j} + (7-3) \hat{k} = 8 \hat{i} + 4 \hat{j} + 4 \hat{k} \ N$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$\vec{F} = m \vec{a}$,તેથી પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{\vec{F}_{net}}{m}$.
અહીં દળ $m = 4 \ kg$ આપેલ છે,તેથી:
$\vec{a} = \frac{8 \hat{i} + 4 \hat{j} + 4 \hat{k}}{4} = 2 \hat{i} + \hat{j} + \hat{k} \ m/s^2$.
73
DifficultMCQ
જમીન પર સ્થિર રહેલા લાકડાના બ્લોકને સમય $t$ સાથે રેખીય રીતે વધતા બળ દ્વારા ધકેલવામાં આવે છે. નીચેનામાંથી કયો આલેખ સમય સાથે બ્લોકના પ્રવેગનું શ્રેષ્ઠ વર્ણન કરે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$m$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = ma$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે બળ સમય $t$ સાથે રેખીય રીતે વધે છે,તેથી આપણે $F = kt$ લખી શકીએ,જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે.
આને ગતિના સમીકરણમાં મૂકતા:
$kt = ma$
$a = \frac{k}{m} t$
જેহেতু $k$ અને $m$ અચળાંક છે,તેથી પ્રવેગ $a$ એ સમય $t$ ના સીધા પ્રમાણમાં છે $(a \propto t)$.
આ સંબંધ $a$ વિરુદ્ધ $t$ ના આલેખમાં ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થતી સીધી રેખા દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો આલેખ વિકલ્પ $B$ માં દર્શાવેલ છે.
Solution diagram
74
MediumMCQ
$500 \ g$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $x$-અક્ષ પર $v = 4 \sqrt{x} \ m/s$ ની ઝડપથી ગતિ કરે છે. પદાર્થ પર લાગતું બળ ....... $N$ છે.
A
$8$
B
$5$
C
$6$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ દળ $m = 500 \ g = 0.5 \ kg$ છે.
વેગ $v = 4 \sqrt{x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $v^2 = 16x$ મળે છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2v \frac{dv}{dx} = 16$ મળે,જેનું સાદું રૂપ આપતા $v \frac{dv}{dx} = 8$ થાય છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રવેગ $a = v \frac{dv}{dx}$ છે. તેથી,$a = 8 \ m/s^2$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$F = ma = 0.5 \ kg \times 8 \ m/s^2 = 4 \ N$.
75
MediumMCQ
$2 \ kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $\overrightarrow{v}_{in} = 3 \hat{i} + 4 \hat{j} \ ms^{-1}$ ના વેગથી ગતિ કરે છે અને તે ધન $z$-અક્ષની દિશામાં $6 \ N$ ના અચળ બળ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશે છે। જો પદાર્થ $\frac{5}{3} \ s$ ના સમયગાળા માટે આ ક્ષેત્રમાં રહે, તો બળ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળતી વખતે પદાર્થનો વેગ કેટલો હશે?
A
$4 \hat{i} + 3 \hat{j} + 5 \hat{k}$
B
$3 \hat{i} + 4 \hat{j} + 5 \hat{k}$
C
$3 \hat{i} + 4 \hat{j} - 5 \hat{k}$
D
$3 \hat{i} + 4 \hat{j} + \sqrt{5} \hat{k}$

Solution

(B) આપેલ છે: દળ $m = 2 \ kg$, પ્રારંભિક વેગ $\overrightarrow{u} = 3 \hat{i} + 4 \hat{j} \ ms^{-1}$, બળ $\overrightarrow{F} = 6 \hat{k} \ N$, સમય $t = \frac{5}{3} \ s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા, પ્રવેગ $\overrightarrow{a} = \frac{\overrightarrow{F}}{m} = \frac{6 \hat{k}}{2} = 3 \hat{k} \ ms^{-2}$ મળે છે।
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા, $\overrightarrow{v} = \overrightarrow{u} + \overrightarrow{a}t$.
કિંમતો મૂકતા: $\overrightarrow{v} = (3 \hat{i} + 4 \hat{j}) + (3 \hat{k}) \times \left(\frac{5}{3}\right)$.
$\overrightarrow{v} = 3 \hat{i} + 4 \hat{j} + 5 \hat{k} \ ms^{-1}$.
76
MediumMCQ
$5 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર લાગતું બળ $(4 \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) \ N$ છે. જો પદાર્થ શરૂઆતમાં સ્થિર હોય,તો $10 \ s$ ના અંતે તેના વેગનું મૂલ્ય $m/s$ માં કેટલું હશે?
A
$2 \sqrt{29}$
B
$3 \sqrt{29}$
C
$2 \sqrt{35}$
D
$3 \sqrt{35}$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 5 \ kg$,બળ $\vec{F} = (4 \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) \ N$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 0$,સમય $t = 10 \ s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{\vec{F}}{m} = \frac{4 \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}}{5} = (0.8 \hat{i} - 0.4 \hat{j} + 0.6 \hat{k}) \ m/s^2$.
ગતિના સમીકરણ $\vec{v} = \vec{u} + \vec{a}t$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\vec{v} = 0 + (0.8 \hat{i} - 0.4 \hat{j} + 0.6 \hat{k}) \times 10 = (8 \hat{i} - 4 \hat{j} + 6 \hat{k}) \ m/s$.
વેગનું મૂલ્ય $|\vec{v}| = \sqrt{8^2 + (-4)^2 + 6^2} = \sqrt{64 + 16 + 36} = \sqrt{116} \ m/s$.
$|\vec{v}| = \sqrt{4 \times 29} = 2 \sqrt{29} \ m/s$.
77
EasyMCQ
એક અચળ બળ $F$ બે અલગ-અલગ દળ $m_1$ અને $m_2$ પર સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરે છે અને અનુક્રમે $A_1$ અને $A_2$ પ્રવેગ ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે તે જ બળ $F$ તેમના સંયુક્ત દળ $(m_1 + m_2)$ પર કાર્ય કરે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થતો પ્રવેગ $A$ કેટલો હશે?
A
$A_1 - A_2$
B
$A_1 + A_2$
C
$\frac{A_1 A_2}{A_1 + A_2}$
D
$\frac{A_1 A_2}{A_1 - A_2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે અચળ બળ $F$ દળ $m_1$ પર કાર્ય કરે છે,તેથી પ્રવેગ $A_1 = \frac{F}{m_1}$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $m_1 = \frac{F}{A_1}$.
તે જ રીતે,દળ $m_2$ માટે,પ્રવેગ $A_2 = \frac{F}{m_2}$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $m_2 = \frac{F}{A_2}$.
જ્યારે તે જ બળ $F$ સંયુક્ત દળ $(m_1 + m_2)$ પર કાર્ય કરે છે,ત્યારે પ્રવેગ $A = \frac{F}{m_1 + m_2}$ દ્વારા મળે છે.
$m_1$ અને $m_2$ ની કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$A = \frac{F}{\frac{F}{A_1} + \frac{F}{A_2}}$
$A = \frac{F}{F(\frac{1}{A_1} + \frac{1}{A_2})}$
$A = \frac{1}{\frac{A_1 + A_2}{A_1 A_2}}$
$A = \frac{A_1 A_2}{A_1 + A_2}$.
78
EasyMCQ
$5 \ kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ સીધી રેખામાં ગતિ કરે છે. તેના સ્થાનાંતર અને સમય વચ્ચેનો સંબંધ $x = (t^3 - 2t - 10) \ m$ છે. $5 \ s$ ના અંતે તેના પર લાગતું બળ કેટલું હશે ($N$ માં)?
A
$150$
B
$120$
C
$80$
D
$100$

Solution

(A) આપેલ દળ $m = 5 \ kg$ અને સ્થાનાંતર $x = t^3 - 2t - 10$ છે.
વેગ $v$ એ સ્થાનાંતરનું સમયની સાપેક્ષમાં વિકલન છે:
$v = \frac{dx}{dt} = \frac{d}{dt}(t^3 - 2t - 10) = 3t^2 - 2$.
પ્રવેગ $a$ એ વેગનું સમયની સાપેક્ષમાં વિકલન છે:
$a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(3t^2 - 2) = 6t$.
બળ $F$ ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ $F = ma$ છે:
$F = 5 \times (6t) = 30t$.
$t = 5 \ s$ સમયે:
$F = 30 \times 5 = 150 \ N$.
79
MediumMCQ
$5 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $\vec{F}=(-3 \hat{i}+4 \hat{j}) \ N$ બળ લાગે છે. જો $t=0$ સમયે તેનો પ્રારંભિક વેગ $\vec{v}=(6 \hat{i}-12 \hat{j}) \ ms^{-1}$ હોય,તો કયા સમયે તેનો વેગ માત્ર $y$-અક્ષની દિશામાં હશે ($s$ માં)?
A
$2$
B
$5$
C
$15$
D
$10$

Solution

(D) આપેલ છે: દળ $m = 5 \ kg$,બળ $\vec{F} = (-3 \hat{i} + 4 \hat{j}) \ N$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = (6 \hat{i} - 12 \hat{j}) \ ms^{-1}$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$\vec{a} = \frac{\vec{F}}{m} = \left(\frac{-3}{5} \hat{i} + \frac{4}{5} \hat{j}\right) \ ms^{-2}$.
કોઈપણ સમયે $t$ વેગ $\vec{v} = \vec{u} + \vec{a}t$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{v} = (6 \hat{i} - 12 \hat{j}) + \left(-\frac{3}{5} \hat{i} + \frac{4}{5} \hat{j}\right)t$.
$\vec{v} = \left(6 - \frac{3}{5}t\right) \hat{i} + \left(-12 + \frac{4}{5}t\right) \hat{j}$.
વેગ માત્ર $y$-અક્ષની દિશામાં હોય તે માટે,વેગનો $x$-ઘટક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$6 - \frac{3}{5}t = 0$.
$\frac{3}{5}t = 6$.
$t = \frac{6 \times 5}{3} = 10 \ s$.
80
MediumMCQ
$0.05 \ kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $9.5 \ ms^{-2}$ ના પ્રવેગ સાથે નીચે પડે છે. પદાર્થ પર લાગતું હવાનું અવરોધક બળ શોધો $(g = 9.8 \ ms^{-2})$.
A
$0.015 \ N$
B
$0.15 \ N$
C
$0.030 \ N$
D
શૂન્ય

Solution

(A) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થ પર લાગતું પરિણામી બળ $F_{net} = ma$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,પદાર્થ પર નીચેની તરફ ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $(mg)$ અને ઉપરની તરફ હવાનું અવરોધક બળ $(F_{air})$ લાગે છે.
પદાર્થ $a$ પ્રવેગ સાથે નીચેની તરફ ગતિ કરતો હોવાથી,પરિણામી બળનું સમીકરણ નીચે મુજબ થશે:
$mg - F_{air} = ma$
હવાના અવરોધક બળ $(F_{air})$ માટે સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા:
$F_{air} = mg - ma = m(g - a)$
આપેલ છે:
દળ $(m)$ = $0.05 \ kg$
ગુરુત્વપ્રવેગ $(g)$ = $9.8 \ ms^{-2}$
પદાર્થનો પ્રવેગ $(a)$ = $9.5 \ ms^{-2}$
કિંમતો મૂકતા:
$F_{air} = 0.05 \times (9.8 - 9.5)$
$F_{air} = 0.05 \times 0.3$
$F_{air} = 0.015 \ N$
Solution diagram
81
MediumMCQ
$5 \ kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ ઉગમબિંદુથી $(30 \hat{i} + 40 \hat{j}) \ m/s$ ના પ્રારંભિક વેગ સાથે ગતિ શરૂ કરે છે. જો પદાર્થ પર અચળ બળ $-(\hat{i} + 5 \hat{j}) \ N$ લાગતું હોય,તો તેના વેગનો $y$-ઘટક શૂન્ય થાય તે માટેનો સમય કેટલો હશે ($s$ માં)?
A
$5$
B
$20$
C
$40$
D
$80$

Solution

(C) આપેલ છે: દળ $m = 5 \ kg$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = (30 \hat{i} + 40 \hat{j}) \ m/s$,અને બળ $\vec{F} = -(\hat{i} + 5 \hat{j}) \ N$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{\vec{F}}{m} = \frac{-(\hat{i} + 5 \hat{j})}{5} = (-0.2 \hat{i} - 1 \hat{j}) \ m/s^2$.
કોઈપણ સમયે $t$ વેગ $\vec{v} = \vec{u} + \vec{a}t$ દ્વારા મળે છે.
ઘટકોને મૂકતા,વેગનો $y$-ઘટક $v_y = u_y + a_y t$ થાય.
અહીં,$u_y = 40 \ m/s$ અને $a_y = -1 \ m/s^2$.
આપણે તે સમય $t$ શોધવો છે જ્યારે $v_y = 0$ થાય.
$0 = 40 + (-1)t$.
$t = 40 \ s$.
82
EasyMCQ
$1500 \,kg$ દળ ધરાવતી એક કાર $20 \,ms^{-1}$ ના વેગથી ગતિ કરી રહી છે. જો બ્રેક લગાવવામાં આવે તો તે $5 \,s$ માં સ્થિર થઈ જાય છે,તો પ્રતિરોધક બળ (retarding force) કેટલું હશે ($\,N$ માં)?
A
$9000$
B
$6000$
C
$12000$
D
$3000$

Solution

(B) આપેલ છે: દળ $m = 1500 \,kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 20 \,ms^{-1}$,અંતિમ વેગ $v = 0 \,ms^{-1}$,સમય $t = 5 \,s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F = ma$.
પ્રથમ,પ્રવેગની ગણતરી કરો: $a = \frac{v - u}{t} = \frac{0 - 20}{5} = -4 \,ms^{-2}$.
ઋણ નિશાની પ્રતિપ્રવેગ (retardation) સૂચવે છે.
હવે,પ્રતિરોધક બળની ગણતરી કરો: $F = m \times a = 1500 \,kg \times (-4 \,ms^{-2}) = -6000 \,N$.
આમ,પ્રતિરોધક બળનું મૂલ્ય $6000 \,N$ છે.
83
EasyMCQ
ગતિમાન પદાર્થો પર લાગતા બાહ્ય બળનું મૂલ્ય સીધી રીતે શેના દ્વારા જાણી શકાય છે?
A
કોણીય વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ.
B
ન્યૂટનનો ગતિનો પ્રથમ નિયમ.
C
ન્યૂટનનો ગતિનો બીજો નિયમ.
D
ઉર્જા સંરક્ષણનો નિયમ.

Solution

(C) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ અનુસાર,પદાર્થ પર લાગતું બાહ્ય બળ $F$ એ તેના રેખીય વેગમાનના ફેરફારના દર જેટલું હોય છે,જે $F = ma$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $a$ એ પદાર્થમાં ઉત્પન્ન થયેલ પ્રવેગ છે. આમ,આ નિયમનો ઉપયોગ કરીને બાહ્ય બળનું મૂલ્ય સીધી રીતે ગણી શકાય છે.
84
MediumMCQ
$20 \,g$ દળની એક ગોળી $500 \,ms^{-1}$ ના વેગથી ગતિ કરતી લાકડાના બ્લોકમાં $1 \,cm$ અંદર ઘૂસે છે। ગોળી દ્વારા અનુભવાતું અવરોધક બળ કેટલું હશે?
A
$125 \times 10^3 \,N$
B
$750 \times 10^3 \,N$
C
$500 \times 10^3 \,N$
D
$250 \times 10^3 \,N$

Solution

(D) આપેલ છે: દળ $m = 20 \,g = 0.02 \,kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 500 \,m/s$,અંતિમ વેગ $v = 0$,સ્થાનાંતર $s = 1 \,cm = 0.01 \,m$.
ગતિના ત્રીજા સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $v^2 - u^2 = 2as$.
કિંમતો મૂકતા: $0^2 - (500)^2 = 2 \times a \times 0.01$.
$-250000 = 0.02 \times a$.
$a = -\frac{250000}{0.02} = -1.25 \times 10^7 \,m/s^2$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ અવરોધક બળ $F = ma$.
$F = 0.02 \,kg \times 1.25 \times 10^7 \,m/s^2 = 250 \times 10^3 \,N$.
85
MediumMCQ
$10 \,kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થને $10 \,ms^{-1}$ ના વેગથી સીધી રેખામાં ગતિ કરતા અટકાવવા માટે $10 \,s$ ના સમયમાં જરૂરી બળ કેટલું હશે ($\,N$ માં)?
A
$10$
B
$1000$
C
$100$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 10 \,kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 10 \,ms^{-1}$,અંતિમ વેગ $v = 0 \,ms^{-1}$,સમય $t = 10 \,s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F = m \times a$,જ્યાં પ્રવેગ $a = \frac{v - u}{t}$.
કિંમતો મૂકતા: $a = \frac{0 - 10}{10} = -1 \,ms^{-2}$.
ઋણ નિશાની અવરોધક બળ સૂચવે છે.
બળનું મૂલ્ય $F = m \times |a| = 10 \,kg \times 1 \,ms^{-2} = 10 \,N$.
86
DifficultMCQ
$50 \ g$ દળ ધરાવતો ક્રિકેટનો દડો જે $50 \ cm \ s^{-1}$ વેગ ધરાવે છે,તેને $0.5 \ s$ માં અટકાવવામાં આવે છે. દડાને અટકાવવા માટે લાગતું બળ કેટલું હશે ($N$ માં)?
A
$0.07$
B
$0.05$
C
$5$
D
$7$

Solution

(B) આપેલ છે:
દળ $m = 50 \ g = 50 \times 10^{-3} \ kg = 0.05 \ kg$
પ્રારંભિક વેગ $u = 50 \ cm \ s^{-1} = 50 \times 10^{-2} \ m \ s^{-1} = 0.5 \ m \ s^{-1}$
અંતિમ વેગ $v = 0 \ m \ s^{-1}$
સમય $t = 0.5 \ s$
પ્રારંભિક વેગમાન $p_i = m \times u = 0.05 \ kg \times 0.5 \ m \ s^{-1} = 0.025 \ kg \ m \ s^{-1}$
અંતિમ વેગમાન $p_f = m \times v = 0.05 \ kg \times 0 \ m \ s^{-1} = 0 \ kg \ m \ s^{-1}$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F$ એ વેગમાનમાં થતા ફેરફારનો દર છે:
$F = \frac{\Delta p}{t} = \frac{p_f - p_i}{t}$
$F = \frac{0 - 0.025 \ kg \ m \ s^{-1}}{0.5 \ s}$
$F = -0.05 \ N$
દડાને અટકાવવા માટે લાગતા બળનું મૂલ્ય $0.05 \ N$ છે.
87
EasyMCQ
જ્યારે $F=(6 \hat{i}-18 \hat{j}+10 \hat{k}) \text{ N}$ જેટલું બળ એક પદાર્થ પર લાગે છે,ત્યારે તે $8 \text{ m/s}^2$ નો પ્રવેગ ઉત્પન્ન કરે છે. તો પદાર્થનું દળ શોધો.
A
$\frac{\sqrt{115}}{4} \text{ kg}$
B
$10 \sqrt{2} \text{ kg}$
C
$\frac{\sqrt{115}}{2} \text{ kg}$
D
$\frac{115}{2} \text{ kg}$

Solution

(A) આપેલ છે કે,બળ સદિશ $F = (6 \hat{i} - 18 \hat{j} + 10 \hat{k}) \text{ N}$ છે.
બળનું મૂલ્ય નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$|F| = \sqrt{(6)^2 + (-18)^2 + (10)^2} = \sqrt{36 + 324 + 100} = \sqrt{460} \text{ N}$.
આપેલ પ્રવેગ $a = 8 \text{ m/s}^2$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,જેનો અર્થ થાય છે $m = \frac{F}{a}$.
કિંમતો મૂકતા:
$m = \frac{\sqrt{460}}{8} = \frac{\sqrt{4 \times 115}}{8} = \frac{2\sqrt{115}}{8} = \frac{\sqrt{115}}{4} \text{ kg}$.
88
EasyMCQ
$2 \ N$ ના બળ દ્વારા પદાર્થમાં $0.4 \ kg \ m \ s^{-1}$ જેટલો વેગમાનનો ફેરફાર ઉત્પન્ન કરવા માટે લાગતો સમય કેટલો છે ($s$ માં)?
A
$0.2$
B
$0.02$
C
$0.5$
D
$0.05$

Solution

(A) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થ પર લાગતું બળ તેના વેગમાનના ફેરફારના દર જેટલું હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,બળ $F$ એ વેગમાનમાં થતો ફેરફાર $\Delta P$ અને સમયના ગાળા $\Delta t$ ના ગુણોત્તર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$F = \frac{\Delta P}{\Delta t}$
આપેલ છે:
બળ $F = 2 \ N$
વેગમાનમાં ફેરફાર $\Delta P = 0.4 \ kg \ m \ s^{-1}$
સમય $\Delta t$ શોધવા માટે સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા:
$\Delta t = \frac{\Delta P}{F}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\Delta t = \frac{0.4}{2} = 0.2 \ s$
તેથી,લાગતો સમય $0.2 \ s$ છે.
89
EasyMCQ
એક પદાર્થ પર $(2 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) \text{ N}$ નું બળ લાગે છે, જે શરૂઆતમાં સ્થિર છે। $20 \text{ s}$ ના અંતે પદાર્થનો વેગ $(4 \hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}) \text{ ms}^{-1}$ હોય, તો પદાર્થનું દળ કેટલું હશે ($\text{ kg}$ માં)?
A
$8$
B
$10$
C
$5$
D
$4.5$

Solution

(B) આપેલ બળ સદિશ $\vec{F} = (2 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) \text{ N}$ છે।
પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 0 \text{ ms}^{-1}$ છે।
અંતિમ વેગ $\vec{v} = (4 \hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}) \text{ ms}^{-1}$ છે।
સમય $t = 20 \text{ s}$ છે।
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ, $\vec{F} = m \vec{a} = m \left( \frac{\vec{v} - \vec{u}}{t} \right)$.
દળ માટે સૂત્ર: $m = \frac{\vec{F} \cdot t}{\vec{v} - \vec{u}}$.
અહીં $\vec{v} - \vec{u} = (4 \hat{i} + 2 \hat{j} - 2 \hat{k}) = 2(2 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) = 2 \vec{F}$ થાય છે।
કિંમતો મૂકતા: $m = \frac{\vec{F} \cdot 20}{2 \vec{F}} = \frac{20}{2} = 10 \text{ kg}$.
90
EasyMCQ
$4 \ N$ ના મૂલ્યનું એક બળ $\vec{F_1}$,$1 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર ઉગમબિંદુ આગળ ધન $x$-અક્ષથી $30^{\circ}$ ઉપરની દિશામાં લાગે છે. $4 \ N$ ના મૂલ્યનું બીજું બળ $\vec{F_2}$ તે જ પદાર્થ પર ધન $y$-અક્ષની દિશામાં લાગે છે. પદાર્થના પ્રવેગનું મૂલ્ય આશરે કેટલું હશે ($m \ s^{-2}$ માં)?
A
$6.9$
B
$7.6$
C
$4.3$
D
$8.0$

Solution

(A) બળ $\vec{F_1}$ ના ઘટકો: $F_{1x} = 4 \cos 30^{\circ} = 4 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = 2\sqrt{3} \ N$ અને $F_{1y} = 4 \sin 30^{\circ} = 4 \times \frac{1}{2} = 2 \ N$.
બળ $\vec{F_2}$ ના ઘટકો: $F_{2x} = 0 \ N$ અને $F_{2y} = 4 \ N$.
પરિણામી બળના ઘટકો: $F_x = F_{1x} + F_{2x} = 2\sqrt{3} \ N$ અને $F_y = F_{1y} + F_{2y} = 2 + 4 = 6 \ N$.
પરિણામી બળનું મૂલ્ય $F_R = \sqrt{F_x^2 + F_y^2} = \sqrt{(2\sqrt{3})^2 + 6^2} = \sqrt{12 + 36} = \sqrt{48} \approx 6.928 \ N$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $a = \frac{F_R}{m} = \frac{6.928}{1} \approx 6.9 \ m \ s^{-2}$.
91
EasyMCQ
$1.5 \ kg$ દળ ધરાવતો એક પદાર્થ $8 \ ms^{-1}$ ના સમાન વેગથી દક્ષિણ દિશામાં ગતિ કરે છે. પદાર્થ પર પૂર્વ દિશામાં $6 \ N$ નું બળ લગાડવામાં આવે છે. બળ લગાડ્યાના $3 \ s$ પછી પદાર્થનું સ્થાનાંતર કેટલું હશે ($m$ માં)?
A
$24$
B
$30$
C
$18$
D
$42$

Solution

(B) આપેલ છે: દળ $m = 1.5 \ kg$,પ્રારંભિક વેગ $\overrightarrow{v} = -8 \hat{j} \ ms^{-1}$ (દક્ષિણ તરફ),બળ $\overrightarrow{F} = 6 \hat{i} \ N$ (પૂર્વ તરફ),સમય $t = 3 \ s$.
પ્રવેગ $\overrightarrow{a} = \frac{\overrightarrow{F}}{m} = \frac{6}{1.5} \hat{i} = 4 \hat{i} \ ms^{-2}$.
સ્થાનાંતર માટે ગતિનું સમીકરણ વાપરતા: $\overrightarrow{s} = \overrightarrow{v}t + \frac{1}{2} \overrightarrow{a}t^2$.
કિંમતો મૂકતા: $\overrightarrow{s} = (-8 \hat{j})(3) + \frac{1}{2}(4 \hat{i})(3)^2$.
$\overrightarrow{s} = -24 \hat{j} + 2(9) \hat{i} = 18 \hat{i} - 24 \hat{j} \ m$.
સ્થાનાંતરનું મૂલ્ય $S = |\overrightarrow{s}| = \sqrt{(18)^2 + (-24)^2} = \sqrt{324 + 576} = \sqrt{900} = 30 \ m$.
Solution diagram
92
EasyMCQ
$20 \ kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $15 \ m s^{-1}$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. જ્યારે તેના પર $100 \ N$ નું પ્રતિરોધક બળ લગાડવામાં આવે,ત્યારે તે કેટલા સમયમાં સ્થિર થશે ($s$ માં)?
A
$3$
B
$6$
C
$1.5$
D
$9$

Solution

(A) આપેલ છે:
દળ $m = 20 \ kg$
પ્રારંભિક વેગ $u = 15 \ m s^{-1}$
પ્રતિરોધક બળ $F = 100 \ N$
અંતિમ વેગ $v = 0 \ m s^{-1}$ (કારણ કે પદાર્થ સ્થિર થાય છે)
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $a = F/m$ થાય. અહીં બળ પ્રતિરોધક હોવાથી તે ગતિની વિરુદ્ધ દિશામાં લાગે છે,તેથી $a = -F/m$.
$a = -\frac{100 \ N}{20 \ kg} = -5 \ m s^{-2}$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરતા:
$0 = 15 + (-5)t$
$5t = 15$
$t = 3 \ s$.
આમ,પદાર્થ $3 \ s$ પછી સ્થિર થશે.
93
MediumMCQ
એક વ્યક્તિ $0.25 \ kg$ દળનો દડો તેના હાથમાં પકડીને ફેંકે છે,જેથી તે $12 \ m \ s^{-1}$ ની ઝડપે તેના હાથમાંથી છૂટે છે. આ પ્રક્રિયામાં,જો તેનો હાથ $0.9 \ m$ જેટલા અંતર સુધી ગતિ કરે,તો દડા પર લાગતું ચોખ્ખું બળ કેટલું હશે ($N$ માં)?
A
$40$
B
$20$
C
$25$
D
$10$

Solution

(B) આપેલ છે: દડાનું દળ $m = 0.25 \ kg$,અંતિમ વેગ $v = 12 \ m \ s^{-1}$,પ્રારંભિક વેગ $u = 0 \ m \ s^{-1}$,અને અંતર $s = 0.9 \ m$.
ગતિના ત્રીજા સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $v^2 = u^2 + 2as$.
કિંમતો મૂકતા: $(12)^2 = (0)^2 + 2 \times a \times 0.9$.
$144 = 1.8 \times a$.
$a = 144 / 1.8 = 80 \ m \ s^{-2}$.
હવે,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $F = ma$.
$F = 0.25 \ kg \times 80 \ m \ s^{-2} = 20 \ N$.
તેથી,દડા પર લાગતું ચોખ્ખું બળ $20 \ N$ છે.
94
MediumMCQ
એક બળ અનુક્રમે $P, Q$ અને $R$ દળ ધરાવતા ત્રણ પદાર્થોમાં અલગ-અલગ $18 \ m/s^2$,$9 \ m/s^2$ અને $6 \ m/s^2$ નો પ્રવેગ ઉત્પન્ન કરે છે. જો આ જ બળ $P+Q+R$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર લગાડવામાં આવે,તો તે પદાર્થનો પ્રવેગ કેટલો હશે ($m/s^2$ માં)?
A
$3$
B
$6$
C
$2$
D
$33$

Solution

(A) ધારો કે બળ $F$ છે. ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,તેથી $m = F/a$.
દળ $P$ માટે,$P = F/18$.
દળ $Q$ માટે,$Q = F/9$.
દળ $R$ માટે,$R = F/6$.
જ્યારે સમાન બળ $F$ ને સંયુક્ત દળ $(P+Q+R)$ પર લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રવેગ $a'$ એ $a' = F / (P+Q+R)$ દ્વારા મળે છે.
$P, Q$ અને $R$ ની કિંમતો મૂકતા:
$a' = F / (F/18 + F/9 + F/6) = F / [F(1/18 + 2/18 + 3/18)]$.
$a' = 1 / (6/18) = 1 / (1/3) = 3 \ m/s^2$.
આમ,પ્રવેગ $3 \ m/s^2$ છે.
95
MediumMCQ
$2 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થનો વેગ $v = (8t \hat{i} + 3t^2 \hat{j}) \ m/s$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $t$ એ સેકન્ડમાં સમય છે. જ્યારે પદાર્થ પર લાગતા ચોખ્ખા બળનું મૂલ્ય $20 \ N$ હોય,ત્યારે $X$-અક્ષની ધન દિશાની સાપેક્ષમાં બળની દિશા શું હશે?
A
$\tan^{-1}(1/2)$
B
$\tan^{-1}(2/3)$
C
$\tan^{-1}(4/5)$
D
$\tan^{-1}(3/4)$

Solution

(D) આપેલ છે,પદાર્થનું દળ,$m = 2 \ kg$.
વેગ,$v = (8t \hat{i} + 3t^2 \hat{j}) \ m/s$.
પદાર્થનો પ્રવેગ નીચે મુજબ મળે છે:
$a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(8t \hat{i} + 3t^2 \hat{j}) = (8 \hat{i} + 6t \hat{j}) \ m/s^2$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પદાર્થ પર લાગતું ચોખ્ખું બળ:
$F = ma = 2(8 \hat{i} + 6t \hat{j}) = (16 \hat{i} + 12t \hat{j}) \ N$.
બળનું મૂલ્ય $|F| = 20 \ N$ આપેલ છે.
$|F| = \sqrt{16^2 + (12t)^2} = 20$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$256 + 144t^2 = 400$.
$144t^2 = 144 \implies t^2 = 1 \implies t = 1 \ s$.
$t = 1 \ s$ સમયે,બળ સદિશ:
$F = 16 \hat{i} + 12(1) \hat{j} = (16 \hat{i} + 12 \hat{j}) \ N$.
બળ સદિશ દ્વારા ધન $X$-અક્ષ સાથે બનતો ખૂણો $\theta$:
$\tan \theta = \frac{F_y}{F_x} = \frac{12}{16} = \frac{3}{4}$.
$\theta = \tan^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)$.
Solution diagram
96
EasyMCQ
$4 \ kg$ ના પદાર્થનો કોઈ એક ક્ષણે વેગ $3.0 \hat{i} \ m/s$ છે. આઠ સેકન્ડ પછી,તેનો વેગ $(8.0 \hat{i} + 10.0 \hat{j}) \ m/s$ થાય છે. જો પદાર્થ પર અચળ ચોખ્ખું બળ લાગતું હોય,તો બળનું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$\frac{5 \sqrt{5}}{2} \ N$
B
$\frac{5 \sqrt{3}}{8} \ N$
C
$\frac{8 \sqrt{5}}{3} \ N$
D
$\frac{10 \sqrt{3}}{7} \ N$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 4 \ kg$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 3 \hat{i} \ m/s$,અંતિમ વેગ $\vec{v} = (8 \hat{i} + 10 \hat{j}) \ m/s$,અને સમય $t = 8 \ s$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $\vec{v} = \vec{u} + \vec{a}t$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પ્રવેગ $\vec{a}$ શોધી શકીએ:
$\vec{a} = \frac{\vec{v} - \vec{u}}{t} = \frac{(8 \hat{i} + 10 \hat{j}) - 3 \hat{i}}{8} = \frac{5 \hat{i} + 10 \hat{j}}{8} \ m/s^2$.
હવે,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ $\vec{F} = m\vec{a}$ મુજબ:
$\vec{F} = 4 \times \left( \frac{5 \hat{i} + 10 \hat{j}}{8} \right) = \frac{1}{2} (5 \hat{i} + 10 \hat{j}) = (2.5 \hat{i} + 5 \hat{j}) \ N$.
બળનું મૂલ્ય $|\vec{F}| = \sqrt{(2.5)^2 + 5^2} = \sqrt{6.25 + 25} = \sqrt{31.25} = \sqrt{\frac{125}{4}} = \frac{5 \sqrt{5}}{2} \ N$ થાય.
97
MediumMCQ
$10 \,kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $F = (3t^2 - 30) \,N$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવેલ બળ લાગે છે। પદાર્થનો પ્રારંભિક વેગ $10 \,m/s$ છે। $5 \,s$ પછી પદાર્થનો વેગ કેટલો હશે ($\,m/s$ માં)?
A
$4.5$
B
$6$
C
$7.5$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ છે: દળ $m = 10 \,kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 10 \,m/s$,બળ $F = (3t^2 - 30) \,N$.
આઘાત-વેગમાનના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,વેગમાનમાં થતો ફેરફાર એ સમય સાથે બળના સંકલન જેટલો હોય છે:
$\Delta p = \int_{0}^{t} F dt = m(v - u)$
$\int_{0}^{5} (3t^2 - 30) dt = 10(v - 10)$
$[t^3 - 30t]_{0}^{5} = 10(v - 10)$
$(5^3 - 30(5)) - (0) = 10(v - 10)$
$(125 - 150) = 10(v - 10)$
$-25 = 10(v - 10)$
$-2.5 = v - 10$
$v = 10 - 2.5 = 7.5 \,m/s$.
98
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $\vec{F} = a \hat{i} + b \hat{j} + c \hat{k}$ બળ લાગે છે. પદાર્થ શરૂઆતમાં ઉગમબિંદુ પર સ્થિર હતો. $t$ સમય પછી પદાર્થના યામ શું હશે?
A
$\frac{at^2}{2m}, \frac{bt^2}{2m}, \frac{ct^2}{2m}$
B
$\frac{at^2}{2m}, \frac{bt^2}{m}, \frac{ct^2}{2m}$
C
$\frac{at^2}{m}, \frac{bt^2}{2m}, \frac{ct^2}{2m}$
D
$\frac{at^2}{2m}, \frac{bt^2}{2m}, \frac{ct^2}{m}$

Solution

(A) આપેલ બળ $\vec{F} = a \hat{i} + b \hat{j} + c \hat{k}$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રવેગ $\vec{a}_{acc} = \frac{\vec{F}}{m} = \frac{a}{m} \hat{i} + \frac{b}{m} \hat{j} + \frac{c}{m} \hat{k}$ થાય.
પદાર્થ ઉગમબિંદુ પર સ્થિર હોવાથી,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 0$ અને પ્રારંભિક સ્થાન $\vec{r}_0 = 0$ છે.
ગતિના સમીકરણ $\vec{s} = \vec{u}t + \frac{1}{2} \vec{a}_{acc} t^2$ નો ઉપયોગ કરતા,$\vec{r} = \frac{1}{2} \vec{a}_{acc} t^2$ મળે.
ઘટકોને મૂકતા:
$x = \frac{1}{2} (\frac{a}{m}) t^2 = \frac{at^2}{2m}$
$y = \frac{1}{2} (\frac{b}{m}) t^2 = \frac{bt^2}{2m}$
$z = \frac{1}{2} (\frac{c}{m}) t^2 = \frac{ct^2}{2m}$
આમ,યામ $(\frac{at^2}{2m}, \frac{bt^2}{2m}, \frac{ct^2}{2m})$ થશે.
99
MediumMCQ
એક કણનો વેગ $(v)$ (બળ $F$ ની અસર હેઠળ) ઉગમબિંદુથી તેના અંતર $(x)$ પર (જ્યાં $x > 0$) $v \propto \frac{1}{\sqrt{x}}$ મુજબ આધાર રાખે છે. કણ પર લાગતા બળ $(F)$ નું મૂલ્ય $x$ પર કેવી રીતે આધાર રાખે છે તે શોધો.
A
$F \propto \frac{1}{x^{3/2}}$
B
$F \propto \frac{1}{x}$
C
$F \propto \frac{1}{x^2}$
D
$F \propto \frac{1}{x^3}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$v = \frac{k}{\sqrt{x}} = k x^{-1/2}$,જ્યાં $k$ અચળાંક છે.
પ્રવેગ $a = \frac{dv}{dt} = \frac{dv}{dx} \cdot \frac{dx}{dt} = v \frac{dv}{dx}$.
પ્રથમ,$\frac{dv}{dx}$ શોધો:
$\frac{dv}{dx} = k \cdot (-\frac{1}{2}) x^{-3/2} = -\frac{k}{2x^{3/2}}$.
હવે,$v$ અને $\frac{dv}{dx}$ ની કિંમત પ્રવેગના સૂત્રમાં મૂકતા:
$a = (k x^{-1/2}) \cdot (-\frac{k}{2x^{3/2}}) = -\frac{k^2}{2x^2}$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$.
બળનું મૂલ્ય $F = |ma| = m \cdot \frac{k^2}{2x^2}$ થાય.
અહીં $m$ અને $k$ અચળ હોવાથી,$F \propto \frac{1}{x^2}$ મળે છે.

Newton's Laws of Motion and Friction — Second Law of Motion · Frequently Asked Questions

1Are these Newton's Laws of Motion and Friction questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Newton's Laws of Motion and Friction Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.