Gujarati

Basic of Set theory Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Set Theory · Basic of Set theory

221+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 221 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
નીચે આપેલા ગણના તમામ ઉપગણો લખો: $\emptyset $
A
$\emptyset $
B
$\{0\}$
C
$\{ \emptyset \}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ગણ $\emptyset $ એ ખાલી ગણ છે,જેમાં કોઈ ઘટક નથી.
વ્યાખ્યા મુજબ,ખાલી ગણ એ દરેક ગણનો ઉપગણ છે.
તેથી,$\emptyset $ નો એકમાત્ર ઉપગણ $\emptyset $ પોતે છે.
152
EasyMCQ
જો $A = \varnothing$ હોય,તો $P(A)$ માં કેટલા ઘટકો હોય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે જો $A$ એ $m$ ઘટકો ધરાવતો ગણ હોય,એટલે કે $n(A) = m$,તો ઘાતગણ (power set) માં ઘટકોની સંખ્યા $n[P(A)] = 2^{m}$ દ્વારા મળે છે.
જો $A = \varnothing$ હોય,તો $A$ માં ઘટકોની સંખ્યા $n(A) = 0$ છે.
તેથી,$n[P(A)] = 2^{0} = 1$.
આમ,$P(A)$ માં $1$ ઘટક છે.
153
EasyMCQ
નીચેનાને અંતરાલ તરીકે લખો: $\{ x : x \in R, -4 < x \le 6 \}$
A
$(-4, 6)$
B
$[-4, 6]$
C
$(-4, 6]$
D
$[-4, 6)$

Solution

(C) આપેલ ગણ $\{ x : x \in R, -4 < x \le 6 \}$ છે.
અસમતા $-4 < x$ એ ચુસ્ત હોવાથી,$-4$ આગળ અંતરાલ વિવૃત છે.
અસમતા $x \le 6$ માં સમાનતાનો સમાવેશ થતો હોવાથી,$6$ આગળ અંતરાલ સંવૃત છે.
તેથી,અંતરાલ $(-4, 6]$ છે.
154
EasyMCQ
નીચેનાને અંતરાલ તરીકે લખો: $\{x : x \in \mathbb{R}, 0 \le x < 7\}$
A
$[0, 7]$
B
$(0, 7)$
C
$[0, 7)$
D
$(0, 7]$

Solution

(C) આપેલ ગણ $\{x : x \in \mathbb{R}, 0 \le x < 7\}$ છે.
અહીં $0$ નો સમાવેશ થાય છે ($\le$ ને કારણે) અને $7$ નો સમાવેશ થતો નથી ($ < $ ને કારણે),તેથી અંતરાલ $0$ આગળ સંવૃત અને $7$ આગળ વિવૃત છે.
તેથી,અંતરાલ $[0, 7)$ છે.
155
EasyMCQ
નીચેનાને અંતરાલ (intervals) તરીકે લખો: $\{ x:x \in R, 3 \le x \le 4 \}$
A
$[3, 4]$
B
$(3, 4)$
C
$[3, 4)$
D
$(3, 4]$

Solution

(A) ગણ $\{ x:x \in R, 3 \le x \le 4 \}$ એ તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x$ દર્શાવે છે જ્યાં $x$ એ $3$ કરતા મોટી અથવા તેના જેટલી અને $4$ કરતા નાની અથવા તેના જેટલી છે.
અહીં બંને અંત્યબિંદુઓ $3$ અને $4$ ગણમાં સમાવિષ્ટ હોવાથી,આપણે સંવૃત કૌંસ (closed brackets) નો ઉપયોગ કરીશું.
તેથી,અંતરાલ સ્વરૂપ $[3, 4]$ છે.
156
EasyMCQ
નીચેના અંતરાલને સેટ-બિલ્ડર સ્વરૂપમાં લખો: $(-3, 0)$
A
$\{x : x \in R, -3 \le x \le 0\}$
B
$\{x : x \in R, -3 < x < 0\}$
C
$\{x : x \in R, -3 \le x < 0\}$
D
$\{x : x \in R, -3 < x \le 0\}$

Solution

(B) અંતરાલ $(-3, 0)$ એ $-3$ અને $0$ ની વચ્ચેની તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓનો ગણ દર્શાવે છે.
સેટ-બિલ્ડર સ્વરૂપમાં,આને નીચે મુજબ લખવામાં આવે છે:
$(-3, 0) = \{x : x \in R, -3 < x < 0\}$
157
EasyMCQ
નીચેના અંતરાલને ગુણધર્મની રીતે (set-builder form) લખો: $[6, 12]$
A
$ \{x: x \in R, 6 < x < 12\}$
B
$ \{x: x \in R, 6 \leq x < 12\}$
C
$ \{x: x \in R, 6 \leq x \leq 12\}$
D
$ \{x: x \in R, 6 < x \leq 12\}$

Solution

(C) અંતરાલ $[6, 12]$ એ સંવૃત અંતરાલ છે,જેમાં $6$ અને $12$ બંનેનો સમાવેશ થાય છે અને તેમની વચ્ચેની તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x$ આવે છે,જ્યાં $6 \le x \le 12$.
ગુણધર્મની રીતે,આને નીચે મુજબ લખી શકાય:
${x : x \in R, 6 \le x \le 12}$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
158
EasyMCQ
નીચેના અંતરાલને ગુણધર્મની રીતે (set-builder form) લખો: $(6, 12]$
A
$\{x : x \in R, 6 < x < 12\}$
B
$\{x : x \in R, 6 \le x \le 12\}$
C
$\{x : x \in R, 6 < x \le 12\}$
D
$\{x : x \in R, 6 \le x < 12\}$

Solution

(C) અંતરાલ $(6, 12]$ એ તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x$ દર્શાવે છે કે જેથી $6 < x \le 12$ થાય.
ગુણધર્મની રીતે,આને આ રીતે લખી શકાય:
$\{x : x \in R, 6 < x \le 12\}$
159
Easy
નીચે આપેલ અંતરાલને ગુણધર્મની રીતે (set-builder form) લખો: $\left[ -23, 5 \right)$

Solution

(N/A) અંતરાલ $\left[ -23, 5 \right)$ એ તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x$ દર્શાવે છે કે જેના માટે $-23 \le x < 5$ થાય.
ગુણધર્મની રીતે તેને આ રીતે લખી શકાય: $\{ x : x \in \mathbb{R}, -23 \le x < 5 \}$
160
Easy
કાટકોણ ત્રિકોણના ગણ માટે તમે કયો સાર્વત્રિક ગણ $(U)$ સૂચવશો?

Solution

(N/A) સાર્વત્રિક ગણ એવો ગણ છે જેમાં વિચારણા હેઠળના તમામ ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે. કાટકોણ ત્રિકોણના ગણ માટે,સાર્વત્રિક ગણ એ તમામ ત્રિકોણોનો ગણ અથવા તમામ બહુકોણનો ગણ હોઈ શકે છે.
161
Easy
નીચેના દરેક માટે તમે કયો સાર્વત્રિક ગણ $(U)$ સૂચવશો:
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણોનો ગણ

Solution

(N/A) સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણોના ગણ માટે,સાર્વત્રિક ગણ એ સમતલના તમામ ત્રિકોણોનો ગણ અથવા સમતલના તમામ બહુકોણનો ગણ અથવા સમતલની તમામ દ્વિ-પરિમાણીય આકૃતિઓનો ગણ હોઈ શકે છે.
162
Easy
આપેલ ગણ $A = \{1, 3, 5\}$,$B = \{2, 4, 6\}$ અને $C = \{0, 2, 4, 6, 8\}$ માટે,નીચેનામાંથી કયો ગણ $A$,$B$ અને $C$ ત્રણેય માટે સાર્વત્રિક ગણ (universal set) ગણી શકાય?
$X = \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6\}$

Solution

(D) કોઈપણ ગણોના સમૂહ માટે સાર્વત્રિક ગણ એવો હોવો જોઈએ કે જેમાં તે સમૂહના દરેક ગણના તમામ ઘટકોનો સમાવેશ થતો હોય.
આપેલ ગણ $A = \{1, 3, 5\}$,$B = \{2, 4, 6\}$ અને $C = \{0, 2, 4, 6, 8\}$ માટે,સાર્વત્રિક ગણ $U$ એ $A \subseteq U$,$B \subseteq U$ અને $C \subseteq U$ ની શરતોનું પાલન કરવો જોઈએ.
ગણ $X = \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ તપાસતા:
$A \subset X$ સત્ય છે.
$B \subset X$ સત્ય છે.
પરંતુ,$C \not\subset X$ છે કારણ કે ઘટક $8 \in C$ છે પણ $8 \notin X$ છે.
તેથી,ગણ $\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ એ $A$,$B$ અને $C$ માટે સાર્વત્રિક ગણ નથી.
163
EasyMCQ
આપેલ ગણ $A = \{1, 3, 5\}$,$B = \{2, 4, 6\}$ અને $C = \{0, 2, 4, 6, 8\}$ માટે,નીચેનામાંથી કયો ગણ $A$,$B$ અને $C$ ત્રણેય માટે સાર્વત્રિક ગણ (universal set) તરીકે ગણી શકાય?
A
$\varnothing$
B
$\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6\}$
C
$\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10\}$
D
$\{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8\}$

Solution

(C) ગણના સમૂહ માટે સાર્વત્રિક ગણ $U$ માં તે તમામ ગણના બધા જ ઘટકો હોવા જોઈએ.
આપેલ ગણ $A = \{1, 3, 5\}$,$B = \{2, 4, 6\}$ અને $C = \{0, 2, 4, 6, 8\}$ માટે,સાર્વત્રિક ગણમાં $A \cup B \cup C = \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8\}$ ના તમામ ઘટકો હોવા જોઈએ.
વિકલ્પ $A$ એ $\varnothing$ છે,જેમાં કોઈ ઘટક નથી.
વિકલ્પ $B$ માં $8$ ખૂટે છે.
વિકલ્પ $D$ માં $0$ ખૂટે છે.
વિકલ્પ $C$ માં $A$,$B$ અને $C$ ના તમામ ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે (એટલે કે $0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8 \in \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10\}$).
તેથી,સાચો સાર્વત્રિક ગણ $C$ છે.
164
EasyMCQ
આપેલ ગણ $A = \{1, 3, 5\}$,$B = \{2, 4, 6\}$ અને $C = \{0, 2, 4, 6, 8\}$ માટે,નીચેનામાંથી કયો ગણ $A$,$B$ અને $C$ ત્રણેય માટે સાર્વત્રિક ગણ (universal set) ગણી શકાય?
$X = \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10\}$
A
$\emptyset$
B
$\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10\}$
C
$\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6\}$
D
$\{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8\}$

Solution

(B) સાર્વત્રિક ગણ $U$ માં આપેલ ગણ $A$,$B$ અને $C$ ના તમામ ઘટકો હોવા જોઈએ.
આપેલ છે કે $A = \{1, 3, 5\}$,$B = \{2, 4, 6\}$ અને $C = \{0, 2, 4, 6, 8\}$.
આ ગણોનો યોગગણ $A \cup B \cup C = \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8\}$ થાય છે.
કારણ કે $\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8\} \subset \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10\}$,તેથી ગણ $\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10\}$ એ $A$,$B$ અને $C$ માટે સાર્વત્રિક ગણ છે.
165
EasyMCQ
આપેલ ગણ $A = \{1, 3, 5\}$,$B = \{2, 4, 6\}$ અને $C = \{0, 2, 4, 6, 8\}$ માટે,નીચેનામાંથી કયો ગણ $A$,$B$ અને $C$ ત્રણેય માટે સાર્વત્રિક ગણ (universal set) તરીકે ગણી શકાય?
A
$\{1,2,3,4,5,6,7,8\}$
B
$\{0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,10\}$
C
$\{0,1,2,3,4,5,6\}$
D
$\{1,2,3,4,5,6\}$

Solution

(B) સાર્વત્રિક ગણ $U$ માં આપેલ ગણ $A$,$B$ અને $C$ ના તમામ ઘટકો હોવા જોઈએ.
આપેલ ગણ $A = \{1, 3, 5\}$,$B = \{2, 4, 6\}$ અને $C = \{0, 2, 4, 6, 8\}$ છે.
આ ગણોનો યોગગણ $A \cup B \cup C = \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8\}$ થાય છે.
કોઈપણ ગણ સાર્વત્રિક ગણ ત્યારે જ કહેવાય જો તેમાં $A \cup B \cup C$ ના તમામ ઘટકો હોય.
વિકલ્પો તપાસતા,ગણ $\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10\}$ માં $A$,$B$ અને $C$ ના તમામ ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ એ સાચો સાર્વત્રિક ગણ છે.
166
Easy
નીચે આપેલી ગણની જોડીઓનો યોગગણ શોધો:
$A = \{ x : x \text{ એ } 3 \text{ નો ગુણક હોય તેવી પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે } \}$
$B = \{ x : x \text{ એ } 6 \text{ થી નાની પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે } \}$

Solution

(N/A) $A = \{ x : x \text{ એ } 3 \text{ નો ગુણક હોય તેવી પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે } \} = \{ 3, 6, 9, 12, \ldots \}$
$B = \{ x : x \text{ એ } 6 \text{ થી નાની પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે } \} = \{ 1, 2, 3, 4, 5 \}$
$A \cup B = \{ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 12, \ldots \}$
$\therefore A \cup B = \{ x : x = 1, 2, 4, 5 \text{ અથવા } x \text{ એ } 3 \text{ નો ગુણક છે } \}$
167
EasyMCQ
નીચે આપેલી ગણની જોડીઓનો યોગગણ શોધો:
$A = \{1, 2, 3\}, B = \varnothing$
A
$A \cup B = \{1, 2, 3\}$
B
$A \cup B = \{1, 2\}$
C
$A \cup B = \varnothing$
D
$A \cup B = \{3\}$

Solution

(A) બે ગણ $A$ અને $B$ નો યોગગણ,જેને $A \cup B$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,તે એવા તમામ ઘટકોનો ગણ છે જે $A$ માં,$B$ માં અથવા બંનેમાં હોય.
આપેલ ગણ $A = \{1, 2, 3\}$ અને $B = \varnothing$ (રિક્ત ગણ) છે.
તેથી,$A \cup B = \{1, 2, 3\} \cup \varnothing = \{1, 2, 3\}$.
આમ,$A \cup B = A$.
168
EasyMCQ
જો $A = \{ x : x \text{ એ પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે} \}$,$B = \{ x : x \text{ એ બેકી પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે} \}$,$C = \{ x : x \text{ એ એકી પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે} \}$ અને $D = \{ x : x \text{ એ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે} \}$ હોય,તો $A \cap D$ શોધો.
A
$A$
B
$B$
C
$C$
D
$D$

Solution

(D) આપેલ ગણ:
$A = \{1, 2, 3, 4, 5, \ldots \}$
$D = \{2, 3, 5, 7, 11, \ldots \}$
દરેક અવિભાજ્ય સંખ્યા એ પ્રાકૃતિક સંખ્યા હોવાથી,$D \subset A$ થાય.
તેથી,$A$ અને $D$ નો છેદગણ એ બધી અવિભાજ્ય સંખ્યાઓનો ગણ છે.
$A \cap D = \{x : x \text{ એ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે}\} = D$.
169
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડીના ગણ પરસ્પર અલગ (disjoint) છે?
$A = \{ x : x \text{ એ બેકી પૂર્ણાંક છે} \}$
$B = \{ x : x \text{ એ એકી પૂર્ણાંક છે} \}$
A
$A$ અને $B$ પરસ્પર અલગ છે
B
$A$ અને $B$ પરસ્પર અલગ નથી
C
$A$ એ $B$ નો ઉપગણ છે
D
$B$ એ $A$ નો ઉપગણ છે

Solution

(A) જો બે ગણનો છેદગણ ખાલી ગણ હોય,તો તેને પરસ્પર અલગ ગણ કહેવાય છે,જેને $\varnothing$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે.
ધારો કે $A = \{ x : x \text{ એ બેકી પૂર્ણાંક છે} \}$ અને $B = \{ x : x \text{ એ એકી પૂર્ણાંક છે} \}$.
$A$ અને $B$ નો છેદગણ:
$A \cap B = \{ x : x \text{ એ બેકી પૂર્ણાંક છે અને } x \text{ એ એકી પૂર્ણાંક છે} \}$.
કોઈપણ પૂર્ણાંક સંખ્યા એકસાથે બેકી અને એકી હોઈ શકે નહીં,તેથી $A \cap B = \varnothing$.
તેથી,ગણ $A$ અને $B$ ની જોડી પરસ્પર અલગ છે.
170
EasyMCQ
જો $X = \{a, b, c, d\}$ અને $Y = \{f, b, d, g\}$ હોય,તો $X - Y$ શોધો.
A
$\{a, c\}$
B
$\{a, b\}$
C
$\{c, d\}$
D
$\{b, d\}$

Solution

(A) બે ગણ $X$ અને $Y$ નો તફાવત,જેને $X - Y$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,તે એવા ઘટકોનો ગણ છે જે $X$ માં છે પણ $Y$ માં નથી.
આપેલ છે કે $X = \{a, b, c, d\}$ અને $Y = \{f, b, d, g\}$.
$X$ ના ઘટકો $a, b, c, d$ છે.
$Y$ ના ઘટકો $f, b, d, g$ છે.
$X$ માં હોય પરંતુ $Y$ માં ન હોય તેવા ઘટકો $a$ અને $c$ છે.
તેથી,$X - Y = \{a, c\}$.
171
EasyMCQ
જો $R$ એ વાસ્તવિક સંખ્યાઓનો ગણ હોય અને $Q$ એ સંમેય સંખ્યાઓનો ગણ હોય,તો $R - Q$ શું છે?
A
$Q$
B
અસંમેય સંખ્યાઓનો ગણ
C
પૂર્ણાંક સંખ્યાઓનો ગણ
D
ખાલી ગણ

Solution

(B) $R$ એ વાસ્તવિક સંખ્યાઓનો ગણ છે.
$Q$ એ સંમેય સંખ્યાઓનો ગણ છે.
વાસ્તવિક સંખ્યાઓનો ગણ $R$ એ સંમેય સંખ્યાઓનો ગણ $Q$ અને અસંમેય સંખ્યાઓનો ગણ $I$ નો યોગગણ છે.
આમ,$R = Q \cup I$.
તેથી,$R - Q = I$,જે અસંમેય સંખ્યાઓનો ગણ છે.
172
Easy
નીચેનું વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
${2, 6, 10}$ અને ${3, 7, 11}$ એ પરસ્પર અલગ (disjoint) ગણ છે.

Solution

(A) સત્ય.
જો બે ગણનો છેદગણ ખાલી ગણ હોય,તો તેને પરસ્પર અલગ ગણ કહેવાય છે,જેને $\varnothing$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે.
ધારો કે $A = \{2, 6, 10\}$ અને $B = \{3, 7, 11\}$.
તેમનો છેદગણ $A \cap B = \{2, 6, 10\} \cap \{3, 7, 11\} = \varnothing$.
છેદગણ ખાલી હોવાથી,આ ગણ પરસ્પર અલગ છે.
173
Easy
"$CATARACT$" શબ્દ બનાવવા માટે જરૂરી અક્ષરોનો ગણ અને "$TRACT$" શબ્દ બનાવવા માટે જરૂરી અક્ષરોનો ગણ સમાન છે તેમ દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે $X$ એ "$CATARACT$" માં રહેલા અક્ષરોનો ગણ છે.
તેથી $X = \{C, A, T, R\}$.
ધારો કે $Y$ એ "$TRACT$" માં રહેલા અક્ષરોનો ગણ છે.
તેથી $Y = \{T, R, A, C, T\} = \{T, R, A, C\}$.
$X$ નો દરેક ઘટક $Y$ માં છે અને $Y$ નો દરેક ઘટક $X$ માં હોવાથી,સાબિત થાય છે કે $X = Y$.
174
Easy
ગણ $\{-1, 0, 1\}$ ના તમામ ઉપગણોની યાદી બનાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે $A = \{-1, 0, 1\}$ છે.
$A$ માં ઘટકોની સંખ્યા $n = 3$ છે. ઉપગણોની કુલ સંખ્યા $2^n = 2^3 = 8$ છે.
$0$ ઘટક ધરાવતો $A$ નો ઉપગણ ખાલી ગણ $\phi$ છે.
$1$ ઘટક ધરાવતા $A$ ના ઉપગણો $\{-1\}, \{0\}, \{1\}$ છે.
$2$ ઘટકો ધરાવતા $A$ ના ઉપગણો $\{-1, 0\}, \{-1, 1\}, \{0, 1\}$ છે.
$3$ ઘટકો ધરાવતો $A$ નો ઉપગણ $\{-1, 0, 1\}$ છે.
આમ,$A$ ના તમામ ઉપગણો $\phi, \{-1\}, \{0\}, \{1\}, \{-1, 0\}, \{-1, 1\}, \{0, 1\}, \{-1, 0, 1\}$ છે.
175
Easy
સાબિત કરો કે $A \cup B = A \cap B$ સૂચવે છે કે $A = B$.

Solution

ધારો કે $x \in A$. કારણ કે $A \subseteq A \cup B$,તેથી $x \in A \cup B$ થાય.
આપેલ છે કે $A \cup B = A \cap B$,તેથી $x \in A \cap B$ થાય.
છેદગણની વ્યાખ્યા મુજબ,$x \in A$ અને $x \in B$ થાય.
આમ,$x \in B$,જે સૂચવે છે કે $A \subseteq B$.
તે જ રીતે,ધારો કે $y \in B$. કારણ કે $B \subseteq A \cup B$,તેથી $y \in A \cup B$ થાય.
આપેલ છે કે $A \cup B = A \cap B$,તેથી $y \in A \cap B$ થાય.
છેદગણની વ્યાખ્યા મુજબ,$y \in A$ અને $y \in B$ થાય.
આમ,$y \in A$,જે સૂચવે છે કે $B \subseteq A$.
$A \subseteq B$ અને $B \subseteq A$ હોવાથી,આપણે કહી શકીએ કે $A = B$.
176
Medium
કોઈપણ ગણ $A$ અને $B$ માટે,સાબિત કરો કે $P(A \cap B) = P(A) \cap P(B).$

Solution

(N/A) ધારો કે $X \in P(A \cap B).$ તો $X \subset A \cap B.$
તેથી,$X \subset A$ અને $X \subset B.$
માટે,$X \in P(A)$ અને $X \in P(B),$ જે સૂચવે છે કે $X \in P(A) \cap P(B).$
આથી $P(A \cap B) \subset P(A) \cap P(B).$
ધારો કે $Y \in P(A) \cap P(B).$ તો $Y \in P(A)$ અને $Y \in P(B).$
તેથી,$Y \subset A$ અને $Y \subset B.$
માટે,$Y \subset A \cap B,$ જે સૂચવે છે કે $Y \in P(A \cap B).$
આથી $P(A) \cap P(B) \subset P(A \cap B).$
આમ,$P(A \cap B) = P(A) \cap P(B).$
177
Easy
નીચે આપેલા ગણોમાંથી કયા ગણો એકબીજાના ઉપગણ છે તે નક્કી કરો:
$A = \{ x: x \in \mathbb{R} \text{ અને } x, x^2 - 8x + 12 = 0 \text{ નું સમાધાન કરે છે } \},$
$B = \{2, 4, 6\}, C = \{2, 4, 6, 8, \dots\}, D = \{6\}$

Solution

(D) આપેલ છે $A = \{ x: x \in \mathbb{R} \text{ અને } x^2 - 8x + 12 = 0 \}$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 8x + 12 = 0$ ઉકેલતા:
$(x - 2)(x - 6) = 0$,જે $x = 2$ અથવા $x = 6$ આપે છે.
તેથી,$A = \{2, 6\}$.
આપેલ ગણો $B = \{2, 4, 6\}$,$C = \{2, 4, 6, 8, \dots\}$,અને $D = \{6\}$ છે.
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$D = \{6\} \subset A = \{2, 6\}$.
$A = \{2, 6\} \subset B = \{2, 4, 6\}$.
$B = \{2, 4, 6\} \subset C = \{2, 4, 6, 8, \dots\}$.
તેથી,ઉપગણ સંબંધો $D \subset A \subset B \subset C$ છે.
178
Easy
નીચેના દરેક વિધાન માટે,તે સત્ય છે કે અસત્ય તે નક્કી કરો. જો તે સત્ય હોય,તો સાબિત કરો. જો તે અસત્ય હોય,તો ઉદાહરણ આપો.
જો $A \subset B$ અને $B \in C$ હોય,તો $A \in C$ થાય.

Solution

(N/A) આ વિધાન અસત્ય છે.
વિધાનને ખોટું સાબિત કરવા માટે,આપણે એક ઉદાહરણ લઈએ.
ધારો કે $A = \{2\}$,$B = \{0, 2\}$,અને $C = \{1, \{0, 2\}, 3\}$.
અહીં,$A \subset B$ છે કારણ કે $A$ નો દરેક ઘટક $(2)$ એ $B$ નો પણ ઘટક છે.
વળી,$B \in C$ છે કારણ કે ગણ $B = \{0, 2\}$ એ $C$ નો એક ઘટક છે.
પરંતુ,$A \notin C$ છે કારણ કે ગણ $A = \{2\}$ એ $C$ ના ઘટકોમાંનો એક નથી ($C$ ના ઘટકો $1$,$\{0, 2\}$,અને $3$ છે).
આમ,આ વિધાન અસત્ય છે.
179
Easy
નીચેના દરેક વિધાન માટે,તે સાચું છે કે ખોટું તે નક્કી કરો. જો તે સાચું હોય,તો સાબિત કરો. જો તે ખોટું હોય,તો ઉદાહરણ આપો.
જો $A \subset B$ અને $B \subset C$ હોય,તો $A \subset C$.

Solution

(A) વિધાન સાચું છે.
સાબિતી:
ધારો કે $A \subset B$ અને $B \subset C$.
ધારો કે $x$ એ કોઈ એક ઘટક છે જેથી $x \in A$.
$A \subset B$ હોવાથી,ઉપગણની વ્યાખ્યા મુજબ,$x \in B$.
$B \subset C$ હોવાથી,ઉપગણની વ્યાખ્યા મુજબ,$x \in C$.
$x \in A$ હોવાથી $x \in C$ મળે છે,તેથી $A \subset C$ સાબિત થાય છે.
180
Easy
નીચેના દરેક વિધાન માટે,તે સત્ય છે કે અસત્ય તે નક્કી કરો. જો તે સત્ય હોય,તો સાબિત કરો. જો તે અસત્ય હોય,તો ઉદાહરણ આપો.
જો $A \not\subset B$ અને $B \not\subset C$ હોય,તો $A \not\subset C$.

Solution

(N/A) આ વિધાન અસત્ય છે.
વિધાનને ખોટું સાબિત કરવા માટે,આપણે એવું ઉદાહરણ શોધવાની જરૂર છે જ્યાં $A \not\subset B$ અને $B \not\subset C$ સત્ય હોય,પરંતુ $A \subset C$ પણ સત્ય હોય.
ધારો કે $A = \{1, 2\}$,$B = \{3, 4\}$,અને $C = \{1, 2, 5\}$.
અહીં,$A \not\subset B$ (કારણ કે $1 \in A$ પરંતુ $1 \notin B$) અને $B \not\subset C$ (કારણ કે $3 \in B$ પરંતુ $3 \notin C$).
જોકે,$A \subset C$ છે કારણ કે $A$ નો દરેક ઘટક $C$ માં પણ છે.
આમ,આ વિધાન અસત્ય છે.
181
Easy
નીચેના દરેક વિધાન માટે,તે સત્ય છે કે અસત્ય તે નક્કી કરો. જો તે સત્ય હોય,તો સાબિત કરો. જો તે અસત્ય હોય,તો ઉદાહરણ આપો.
જો $x \in A$ અને $A \not\subset B$ હોય,તો $x \in B$

Solution

(N/A) આ વિધાન $False$ (અસત્ય) છે.
વિધાનને ખોટું સાબિત કરવા માટે,આપણે એક ઉદાહરણ આપીએ છીએ.
ધારો કે $A = \{1, 2\}$ અને $B = \{1, 3\}$ છે.
અહીં,$A \not\subset B$ છે કારણ કે $2 \in A$ પરંતુ $2 \notin B$ છે.
ધારો કે $x = 2$. તો $x \in A$ અને $A \not\subset B$ શરતો સંતોષાય છે.
જોકે,$x \notin B$ છે કારણ કે $2 \notin \{1, 3\}$ છે.
આમ,વિધાન $False$ છે.
182
Easy
નીચેના દરેક વિધાન માટે,તે સત્ય છે કે અસત્ય તે નક્કી કરો. જો તે સત્ય હોય,તો સાબિત કરો. જો તે અસત્ય હોય,તો ઉદાહરણ આપો.
જો $A \subset B$ અને $x \notin B,$ હોય,તો $x \notin A$.

Solution

(A) આ વિધાન સત્ય છે.
આપેલ છે: $A \subset B$ અને $x \notin B$.
સાબિત કરવાનું છે: $x \notin A$.
અનિષ્ટત્તપત્તિની રીત (Proof by contradiction):
ધારો કે $x \in A$.
$A \subset B$ હોવાથી,$A$ નો દરેક ઘટક $B$ નો પણ ઘટક હોવો જોઈએ.
તેથી,$x \in A$ નો અર્થ છે કે $x \in B$.
પરંતુ,આપણને આપેલ છે કે $x \notin B$.
આ વિરોધાભાસ છે.
તેથી,આપણી ધારણા કે $x \in A$ ખોટી છે.
આમ,$x \notin A$.
183
Medium
ધારો કે $A, B,$ અને $C$ એવા ગણ છે કે જેથી $A \cup B = A \cup C$ અને $A \cap B = A \cap C$ થાય. સાબિત કરો કે $B = C$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $A \cup B = A \cup C$ અને $A \cap B = A \cap C$.
સાબિત કરવાનું છે: $B = C$.
ધારો કે $x \in B$.
$B \subseteq A \cup B$ હોવાથી,$x \in A \cup B$ થાય.
$A \cup B = A \cup C$ આપેલ હોવાથી,$x \in A \cup C$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $x \in A$ અથવા $x \in C$.
કિસ્સો $I$: જો $x \in A$ હોય,તો $x \in B$ હોવાથી,$x \in A \cap B$ થાય.
$A \cap B = A \cap C$ હોવાથી,$x \in A \cap C$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $x \in C$.
કિસ્સો $II$: જો $x \in C$ હોય,તો $x \in C$ પહેલેથી જ સાબિત થાય છે.
બંને કિસ્સામાં,$x \in C$. તેથી,$B \subseteq C$.
તે જ રીતે,$x \in C$ લઈને,આપણે સાબિત કરી શકીએ કે $C \subseteq B$.
$B \subseteq C$ અને $C \subseteq B$ હોવાથી,આપણે કહી શકીએ કે $B = C$.
184
Medium
સાબિત કરો કે નીચેની ચાર શરતો સમાન છે:
$(i) A \subset B, \quad (ii) A - B = \phi, \quad (iii) A \cup B = B, \quad (iv) A \cap B = A$

Solution

(A) આપણે સાબિત કરવું છે કે $(i) \Leftrightarrow (ii) \Leftrightarrow (iii) \Leftrightarrow (iv)$.
$(i) \Leftrightarrow (ii)$:
ધારો કે $A \subset B$. જો $x \in A - B$ હોય,તો $x \in A$ અને $x \notin B$. પરંતુ $A \subset B$ હોવાથી $x \in A \Rightarrow x \in B$,જે $x \notin B$ સાથે વિરોધાભાસ ધરાવે છે. તેથી,$A - B = \phi$.
તેથી,જો $A - B = \phi$ હોય,તો $A \subset B$ સાબિત થાય છે.
$(i) \Leftrightarrow (iii)$:
ધારો કે $A \subset B$. $B \subset A \cup B$ હંમેશા સાચું છે,તેથી આપણે ફક્ત $A \cup B \subset B$ સાબિત કરવું પડશે. જો $x \in A \cup B$ હોય,તો $x \in A$ અથવા $x \in B$. જો $x \in A$ હોય,તો $x \in B$ (કારણ કે $A \subset B$). તેથી,$A \cup B = B$.
તેથી,જો $A \cup B = B$ હોય,તો $A \subset B$ સાબિત થાય છે.
$(i) \Leftrightarrow (iv)$:
ધારો કે $A \subset B$. $A \cap B \subset A$ હંમેશા સાચું છે,તેથી આપણે $A \subset A \cap B$ સાબિત કરીશું. જો $x \in A$ હોય,તો $x \in B$ (કારણ કે $A \subset B$). તેથી,$x \in A \cap B$,એટલે કે $A \cap B = A$.
તેથી,જો $A \cap B = A$ હોય,તો $A \subset B$ સાબિત થાય છે.
185
Easy
સાબિત કરો કે જો $A \subset B$ હોય,તો $(C - B) \subset (C - A)$ થાય.

Solution

(N/A) ધારો કે $A \subset B$.
સાબિત કરવાનું છે: $(C - B) \subset (C - A)$.
ધારો કે $x \in (C - B)$.
$\Rightarrow x \in C$ અને $x \notin B$.
કારણ કે $A \subset B$,જો $x \notin B$ હોય,તો $x \notin A$ થાય.
$\Rightarrow x \in C$ અને $x \notin A$.
$\Rightarrow x \in (C - A)$.
તેથી,$(C - B) \subset (C - A)$.
186
Easy
ધારો કે $P(A) = P(B)$ છે. સાબિત કરો કે $A = B$.

Solution

આપેલ છે કે $P(A) = P(B)$.
સાબિત કરવાનું છે: $A = B$.
ધારો કે $x \in A$.
કારણ કે $A \in P(A)$ અને $P(A) = P(B)$,તેથી $A \in P(B)$ થાય.
ઘાતગણની વ્યાખ્યા મુજબ,જો $A \in P(B)$ હોય,તો $A \subseteq B$ થાય.
તેથી,$x \in A \implies x \in B$,જેનો અર્થ છે કે $A \subseteq B$.
તે જ રીતે,ધારો કે $y \in B$. કારણ કે $B \in P(B)$ અને $P(B) = P(A)$,તેથી $B \in P(A)$ થાય.
ઘાતગણની વ્યાખ્યા મુજબ,જો $B \in P(A)$ હોય,તો $B \subseteq A$ થાય.
તેથી,$y \in B \implies y \in A$,જેનો અર્થ છે કે $B \subseteq A$.
આમ,$A \subseteq B$ અને $B \subseteq A$ હોવાથી,આપણે કહી શકીએ કે $A = B$.
187
Easy
શું તે સાચું છે કે કોઈપણ ગણ $A$ અને $B$ માટે,$P(A) \cup P(B) = P(A \cup B)$ થાય? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.

Solution

(N/A) આ વિધાન $False$ (ખોટું) છે.
ધારો કે $A = \{0, 1\}$ અને $B = \{1, 2\}$ છે.
તેથી $A \cup B = \{0, 1, 2\}$ થાય.
ઘાતગણ $P(A) = \{\varnothing, \{0\}, \{1\}, \{0, 1\}\}$ છે.
ઘાતગણ $P(B) = \{\varnothing, \{1\}, \{2\}, \{1, 2\}\}$ છે.
તેથી,$P(A) \cup P(B) = \{\varnothing, \{0\}, \{1\}, \{2\}, \{0, 1\}, \{1, 2\}\}$ થાય.
ઘાતગણ $P(A \cup B) = \{\varnothing, \{0\}, \{1\}, \{2\}, \{0, 1\}, \{0, 2\}, \{1, 2\}, \{0, 1, 2\}\}$ થાય.
બંને ગણોની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈએ છીએ કે $\{0, 2\} \in P(A \cup B)$ પરંતુ $\{0, 2\} \notin P(A) \cup P(B)$ છે.
આમ,$P(A) \cup P(B) \neq P(A \cup B)$ થાય.
188
Easy
સાબિત કરો કે કોઈપણ ગણ $A$ અને $B$ માટે,$A \cap (A \cup B) = A$.

Solution

(N/A) સાબિત કરવાનું છે: $A \cap (A \cup B) = A$
યોગ પર છેદના વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$A \cap (A \cup B) = (A \cap A) \cup (A \cap B)$
કારણ કે $A \cap A = A$ (સ્વયંઘાતી નિયમ):
$= A \cup (A \cap B)$
કારણ કે $(A \cap B) \subseteq A$,તેથી $A$ અને $A$ ના ઉપગણનો યોગ $A$ પોતે જ થાય છે (શોષણનો નિયમ):
$= A$
189
Easy
દર્શાવો કે $A \cap B = A \cap C$ હોય તો તેનો અર્થ એ નથી કે $B = C$ થાય.

Solution

(N/A) ધારો કે $A = \{0, 1\}, B = \{0, 2, 3\},$ અને $C = \{0, 4, 5\}$ છે.
તેથી,$A \cap B = \{0\}$ અને $A \cap C = \{0\}$ થાય.
અહીં,$A \cap B = A \cap C = \{0\}$ છે.
પરંતુ,$B \neq C$ કારણ કે $2 \in B$ અને $2 \notin C$ છે.
190
Medium
ધારો કે $A$ અને $B$ ગણ છે. જો કોઈ ગણ $X$ માટે $A \cap X = B \cap X = \phi$ અને $A \cup X = B \cup X$ હોય,તો સાબિત કરો કે $A = B$. (સૂચના: $A = A \cap (A \cup X)$,$B = B \cap (B \cup X)$ અને વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરો.)

Solution

આપેલ છે કે કોઈ ગણ $X$ માટે $A \cap X = \phi$,$B \cap X = \phi$ અને $A \cup X = B \cup X$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $A = B$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $A = A \cap (A \cup X)$.
$A \cup X = B \cup X$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$A = A \cap (B \cup X)$.
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$A = (A \cap B) \cup (A \cap X)$.
કારણ કે $A \cap X = \phi$,તેથી $A = (A \cap B) \cup \phi = A \cap B$ ... $(1)$.
તે જ રીતે,$B = B \cap (B \cup X)$.
$B \cup X = A \cup X$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$B = B \cap (A \cup X)$.
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$B = (B \cap A) \cup (B \cap X)$.
કારણ કે $B \cap X = \phi$,તેથી $B = (B \cap A) \cup \phi = B \cap A = A \cap B$ ... $(2)$.
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણે કહી શકીએ કે $A = B$.
191
Easy
ગણ $A, B$ અને $C$ શોધો કે જેથી $A \cap B, B \cap C$ અને $A \cap C$ અરિક્ત ગણ હોય અને $A \cap B \cap C = \varnothing$ થાય.

Solution

(N/A) ધારો કે $A = \{0, 1\}, B = \{1, 2\},$ અને $C = \{2, 0\}$ છે.
તદનુસાર,$A \cap B = \{1\}, B \cap C = \{2\},$ અને $A \cap C = \{0\}$ છે.
તેથી,$A \cap B, B \cap C,$ અને $A \cap C$ અરિક્ત ગણ છે.
જોકે,$A \cap B \cap C = \varnothing$ છે.
192
Medium
બે પાસા ફેંકવામાં આવે છે. ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ નીચે મુજબ છે:
$A:$ પ્રથમ પાસા પર બેકી સંખ્યા મળે.
$B:$ પ્રથમ પાસા પર એકી સંખ્યા મળે.
$C:$ પાસા પરની સંખ્યાઓનો સરવાળો $\leq 5$ મળે.
ઘટના $B$ અથવા $C$ નું વર્ણન કરો.

Solution

જ્યારે બે પાસા ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ માં $36$ પરિણામો હોય છે.
$B$ એ પ્રથમ પાસા પર એકી સંખ્યા મેળવવાની ઘટના છે:
$B = \{(1,1), (1,2), (1,3), (1,4), (1,5), (1,6), (3,1), (3,2), (3,3), (3,4), (3,5), (3,6), (5,1), (5,2), (5,3), (5,4), (5,5), (5,6)\}$
$C$ એ સરવાળો $\leq 5$ મેળવવાની ઘટના છે:
$C = \{(1,1), (1,2), (1,3), (1,4), (2,1), (2,2), (2,3), (3,1), (3,2), (4,1)\}$
ઘટના $B$ અથવા $C$ એ યોગગણ $B \cup C$ છે,જેમાં $B$ અથવા $C$ માં રહેલા તમામ ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે:
$B \cup C = \{(1,1), (1,2), (1,3), (1,4), (1,5), (1,6), (2,1), (2,2), (2,3), (3,1), (3,2), (3,3), (3,4), (3,5), (3,6), (4,1), (5,1), (5,2), (5,3), (5,4), (5,5), (5,6)\}$
193
Easy
બે પાસા ફેંકવામાં આવે છે. ઘટનાઓ $A$,$B$ અને $C$ નીચે મુજબ છે:
$A$: પ્રથમ પાસા પર બેકી સંખ્યા મળે.
$B$: પ્રથમ પાસા પર એકી સંખ્યા મળે.
$C$: પાસા પરની સંખ્યાઓનો સરવાળો $\leq 5$ મળે.
સાચું કે ખોટું જણાવો: (તમારા જવાબ માટે કારણ આપો)
વિધાન: $A$ અને $B^{\prime}$ પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓ છે.

Solution

(B) નિદર્શાવકાશ $S$ માં $36$ પરિણામો છે.
$A = \{(2,1), (2,2), (2,3), (2,4), (2,5), (2,6), (4,1), (4,2), (4,3), (4,4), (4,5), (4,6), (6,1), (6,2), (6,3), (6,4), (6,5), (6,6)\}$
$B = \{(1,1), (1,2), (1,3), (1,4), (1,5), (1,6), (3,1), (3,2), (3,3), (3,4), (3,5), (3,6), (5,1), (5,2), (5,3), (5,4), (5,5), (5,6)\}$
$B$ એ પ્રથમ પાસા પર એકી સંખ્યા મેળવવાની ઘટના હોવાથી,તેની પૂરક ઘટના $B^{\prime}$ એ પ્રથમ પાસા પર બેકી સંખ્યા મેળવવાની ઘટના છે.
તેથી,$B^{\prime} = A$.
હવે,$A \cap B^{\prime} = A \cap A = A$.
$A$ એ ખાલી ગણ નથી $(A \neq \phi)$,તેથી $A \cap B^{\prime} \neq \phi$.
તેથી,$A$ અને $B^{\prime}$ પરસ્પર નિવારક નથી.
આમ,આપેલ વિધાન ખોટું છે.
194
MediumMCQ
ગણ $A$ માં $m$ ઘટકો છે અને ગણ $B$ માં $n$ ઘટકો છે. જો $A$ ના ઉપગણોની કુલ સંખ્યા $B$ ના ઉપગણોની કુલ સંખ્યા કરતા $112$ વધારે હોય,તો $m \times n$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$4$
C
$28$
D
$24$

Solution

(C) $k$ ઘટકો ધરાવતા ગણના ઉપગણોની સંખ્યા $2^k$ છે.
આપેલ છે કે $A$ ના ઉપગણોની સંખ્યા $B$ ના ઉપગણોની સંખ્યા કરતા $112$ વધારે છે,તેથી સમીકરણ: $2^m - 2^n = 112$.
આને $2^n(2^{m-n} - 1) = 112$ તરીકે લખી શકાય.
$112 = 16 \times 7 = 2^4 \times (2^3 - 1)$ હોવાથી,આપણે પદોની સરખામણી કરીએ:
$2^n = 2^4 \implies n = 4$.
$2^{m-n} - 1 = 2^3 - 1 \implies m - n = 3$.
$n = 4$ મૂકતા,$m - 4 = 3$,તેથી $m = 7$.
આમ,$m \times n = 7 \times 4 = 28$.
195
AdvancedMCQ
ધારો કે $a > 0, a \neq 1$. તો $(1+a^2)(1+b^2) = 4ab$ નું સમાધાન કરતી તમામ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $b$ નો ગણ $S$ એ
A
ખાલી ગણ છે
B
એક ઘટક ધરાવતો ગણ છે
C
એક કરતાં વધુ ઘટકો ધરાવતો શાંત ગણ છે
D
$(0, \infty)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $(1+a^2)(1+b^2) = 4ab$
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $1 + b^2 + a^2 + a^2b^2 = 4ab$
પદોને ગોઠવતા: $a^2 - 2ab + b^2 + a^2b^2 - 2ab + 1 = 0$
આને આ રીતે લખી શકાય: $(a-b)^2 + (ab-1)^2 = 0$
$a$ અને $b$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોવાથી,વર્ગોનો સરવાળો શૂન્ય ત્યારે જ થાય જો દરેક પદ શૂન્ય હોય:
$(a-b)^2 = 0 \implies a = b$
$(ab-1)^2 = 0 \implies ab = 1$
$b=a$ ને $ab=1$ માં મૂકતા,આપણને $a^2 = 1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $a = 1$ અથવા $a = -1$.
જોકે,પ્રશ્નમાં આપેલ છે કે $a > 0$ અને $a \neq 1$. તેથી,આપેલ શરતો હેઠળ સમીકરણનું સમાધાન કરતી $b$ ની કોઈ કિંમત નથી.
તેથી,ગણ $S$ એ ખાલી ગણ છે.
196
DifficultMCQ
પૂર્ણાંક $n$ માટે,ધારો કે $S_n = \{n+1, n+2, \ldots, n+18\}$. બધા $n \geq 10$ માટે નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$S_n$ માં $19$ નો ગુણક છે
B
$S_n$ માં એક અવિભાજ્ય સંખ્યા છે
C
$S_n$ માં $5$ ના ઓછામાં ઓછા ચાર ગુણક છે
D
$S_n$ માં વધુમાં વધુ છ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે

Solution

(D) ગણ $S_n$ માં $18$ ક્રમિક પૂર્ણાંકો છે.
$(a)$ જો $n=10$ હોય,તો $S_{10} = \{11, 12, \ldots, 28\}$. $19$ નો ગુણક $19$ છે. પરંતુ જો $n=19$ હોય,તો $S_{19} = \{20, 21, \ldots, 37\}$. $19$ નો ગુણક $38$ છે જે $S_{19}$ માં નથી. તેથી,$(a)$ ખોટું છે.
$(b)$ $S_n$ માં હંમેશા એક અવિભાજ્ય સંખ્યા હોય છે. આ સાચું છે,પરંતુ $(d)$ વધુ સચોટ ગુણધર્મ છે.
$(c)$ $n=10$ માટે,$S_{10} = \{11, 12, \ldots, 28\}$. $5$ ના ગુણકો $15, 20, 25$ છે. માત્ર $3$ ગુણકો છે. તેથી,$(c)$ ખોટું છે.
$(d)$ $18$ ક્રમિક પૂર્ણાંકોના કોઈપણ ગણમાં,વધુમાં વધુ $6$ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ હોય છે. તેથી,$(d)$ સાચો વિકલ્પ છે.
197
AdvancedMCQ
ધારો કે $S = \{1, 2, 3, \ldots, n\}$ અને $A = \{(a, b) \mid 1 \leq a, b \leq n\} = S \times S$. જો $A$ ના ઉપગણ $B$ માટે દરેક $x \in S$ માટે $(x, x) \in B$ હોય,તો $B$ ને 'ગુડ સબસેટ' (good subset) કહેવાય છે. તો $A$ ના ગુડ સબસેટની સંખ્યા શોધો.
A
$1$
B
$2^n$
C
$2^{n(n-1)}$
D
$2^{n^2}$

Solution

(C) ગણ $A = S \times S$ માં $n^2$ ઘટકો છે.
જો $B$ એ $A$ નો ગુડ સબસેટ હોય,તો તેમાં $(x, x)$ સ્વરૂપના તમામ ઘટકો હોવા જોઈએ,જ્યાં $x \in S$.
આવા કુલ $n$ ઘટકો છે: $(1, 1), (2, 2), \ldots, (n, n)$.
$B$ ગુડ સબસેટ બને તે માટે આ $n$ ઘટકો $B$ માં હોવા અનિવાર્ય છે.
બાકીના ઘટકો એવા છે જેમાં $a \neq b$ હોય. આવા ઘટકોની સંખ્યા $n^2 - n = n(n - 1)$ છે.
આ બાકીના $n(n - 1)$ ઘટકોમાંથી દરેક ઘટક $B$ માં હોઈ શકે અથવા ન પણ હોઈ શકે.
તેથી,બાકીના ઘટકોને પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા $2^{n(n - 1)}$ છે.
આમ,કુલ ગુડ સબસેટની સંખ્યા $2^{n(n - 1)}$ છે.
198
AdvancedMCQ
આ પ્રશ્નમાં,તમામ પૂર્ણાંકો $10$ ના આધારમાં દર્શાવેલ છે. ધન પૂર્ણાંકો $n$ નો ગણ $E$ ધ્યાનમાં લો જેનો ગુણધર્મ એ છે કે જ્યારે કોઈ પણ શૂન્યતર અંક $d \in \{1, 2, \dots, 9\}$ ને $n$ ની જમણી બાજુએ લખવામાં આવે,ત્યારે મળતી સંખ્યા $d$ વડે વિભાજ્ય હોય છે. ધારો કે $N$ એ $E$ નો સૌથી નાનો ઘટક છે. $N$ ના અંકોનો ગુણાકાર છે:
A
$20$
B
$24$
C
$30$
D
$36$

Solution

(A) ધારો કે $n$ એક પૂર્ણાંક છે. જ્યારે $n$ ની જમણી બાજુએ શૂન્યતર અંક $d$ ઉમેરવામાં આવે,ત્યારે નવી સંખ્યા $10n + d$ બને છે.
આપણને આપેલ છે કે $10n + d$ એ દરેક $d \in \{1, 2, \dots, 9\}$ માટે $d$ વડે વિભાજ્ય છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\frac{10n + d}{d} = \frac{10n}{d} + 1$ એ દરેક $d \in \{1, 2, \dots, 9\}$ માટે પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ.
તેથી,$10n$ એ દરેક $d \in \{1, 2, \dots, 9\}$ વડે વિભાજ્ય હોવો જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $10n$ એ $\{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9\}$ ના લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$\text{LCM}(1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) = 2^3 \times 3^2 \times 5 \times 7 = 2520$.
તેથી,$10n$ એ $2520$ નો ગુણક હોવો જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $n$ એ $252$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n$ એ $252$ છે.
$N = 252$ ના અંકોનો ગુણાકાર $2 \times 5 \times 2 = 20$ છે.
199
DifficultMCQ
ધારો કે ગણ $C = \{(x, y) \mid x^2 - 2^y = 2023, x, y \in \mathbb{N}\}$ છે. તો $\sum_{(x, y) \in C} (x + y)$ ની કિંમત શોધો.
A
$46$
B
$15$
C
$75$
D
$45$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2 - 2^y = 2023$ છે,જ્યાં $x, y \in \mathbb{N}$.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા,$x^2 - 2023 = 2^y$.
જો $y = 1$ હોય,તો $x^2 - 2023 = 2^1 = 2$,જેનો અર્થ છે કે $x^2 = 2025$,તેથી $x = 45$.
અન્ય કિંમતો માટે કોઈ પૂર્ણાંક ઉકેલ મળતો નથી.
તેથી,એકમાત્ર ઉકેલ $(45, 1)$ છે.
સરવાળો $\sum_{(x, y) \in C} (x + y) = 45 + 1 = 46$ થાય.
200
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \{1, 2, 3, \ldots, 10\}$ અને $B = \left\{\frac{m}{n} : m, n \in A, m < n \text{ અને } \gcd(m, n) = 1\right\}$ છે. તો $n(B)$ ની કિંમત શોધો:
A
$31$
B
$36$
C
$37$
D
$29$

Solution

(A) આપણને $A = \{1, 2, \ldots, 10\}$ અને $B = \left\{\frac{m}{n} : m, n \in A, m < n, \gcd(m, n) = 1\right\}$ આપેલ છે.
$n(B)$ શોધવા માટે,આપણે દરેક $n \in \{2, 3, \ldots, 10\}$ માટે એવા અપૂર્ણાંકો $\frac{m}{n}$ ગણીએ જ્યાં $m < n$ અને $\gcd(m, n) = 1$ હોય.
$n=2$ માટે: $m \in \{1\}$,$\gcd(1, 2) = 1$. સંખ્યા = $1$.
$n=3$ માટે: $m \in \{1, 2\}$,$\gcd(1, 3) = 1, \gcd(2, 3) = 1$. સંખ્યા = $2$.
$n=4$ માટે: $m \in \{1, 3\}$,$\gcd(1, 4) = 1, \gcd(3, 4) = 1$. સંખ્યા = $2$.
$n=5$ માટે: $m \in \{1, 2, 3, 4\}$,બધા $5$ સાથે અવિભાજ્ય છે. સંખ્યા = $4$.
$n=6$ માટે: $m \in \{1, 5\}$,$\gcd(1, 6) = 1, \gcd(5, 6) = 1$. સંખ્યા = $2$.
$n=7$ માટે: $m \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$,બધા $7$ સાથે અવિભાજ્ય છે. સંખ્યા = $6$.
$n=8$ માટે: $m \in \{1, 3, 5, 7\}$,બધા $8$ સાથે અવિભાજ્ય છે. સંખ્યા = $4$.
$n=9$ માટે: $m \in \{1, 2, 4, 5, 7, 8\}$,બધા $9$ સાથે અવિભાજ્ય છે. સંખ્યા = $6$.
$n=10$ માટે: $m \in \{1, 3, 7, 9\}$,બધા $10$ સાથે અવિભાજ્ય છે. સંખ્યા = $4$.
આ તમામ સંખ્યાઓનો સરવાળો: $1 + 2 + 2 + 4 + 2 + 6 + 4 + 6 + 4 = 31$.
આમ,$n(B) = 31$.

Set Theory — Basic of Set theory · Frequently Asked Questions

1Are these Set Theory questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Set Theory Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.