Gujarati

Mathematical logic Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Mathematical Reasoning · Mathematical logic

584+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 584 questions in Gujarati

301
MediumMCQ
બુલિયન પદાવલિ $x \leftrightarrow \sim y$ નું નિષેધ (negation) કોના સમકક્ષ છે?
A
$(\sim x \wedge y) \vee (\sim x \wedge \sim y)$
B
$(x \wedge \sim y) \vee (\sim x \wedge y)$
C
$(x \wedge y) \vee (\sim x \wedge \sim y)$
D
$(x \wedge y) \wedge (\sim x \vee \sim y)$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ $x \leftrightarrow \sim y$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $p \leftrightarrow q \equiv (p$ $\rightarrow q) \wedge (q$ $\rightarrow p)$.
તેથી,$x \leftrightarrow \sim y \equiv (x$ $\rightarrow \sim y) \wedge (\sim y$ $\rightarrow x)$.
નિત્યસમ $p \rightarrow q \equiv \sim p \vee q$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x \leftrightarrow \sim y \equiv (\sim x \vee \sim y) \wedge (y \vee x)$.
હવે,આપણે નિષેધ શોધીએ:
$\sim(x \leftrightarrow \sim y) \equiv \sim((\sim x \vee \sim y) \wedge (x \vee y))$.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\sim(A \wedge B) \equiv \sim A \vee \sim B$:
$\sim(x \leftrightarrow \sim y) \equiv \sim(\sim x \vee \sim y) \vee \sim(x \vee y)$.
ફરીથી ડી મોર્ગનનો નિયમ લાગુ કરતા:
$\sim(x \leftrightarrow \sim y) \equiv (x \wedge y) \vee (\sim x \wedge \sim y)$.
302
MediumMCQ
વિધાન ધ્યાનમાં લો: "પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n^{3}-1$ બેકી હોય,તો $n$ એકી છે." આ વિધાનનું પ્રતિ-ધન (contrapositive) વિધાન શું છે?
A
પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n^{3}-1$ બેકી ન હોય,તો $n$ એકી નથી.
B
પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n$ બેકી હોય,તો $n^{3}-1$ એકી છે.
C
પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n$ એકી હોય,તો $n^{3}-1$ બેકી છે.
D
પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n$ બેકી હોય,તો $n^{3}-1$ બેકી છે.

Solution

(B) શરતી વિધાન $(p \rightarrow q)$ નું પ્રતિ-ધન $(\sim q \rightarrow \sim p)$ છે.
અહીં,$p$ એ "$n^{3}-1$ બેકી છે" અને $q$ એ "$n$ એકી છે" તેવું વિધાન છે.
નકાર $\sim q$ એ "$n$ એકી નથી" એટલે કે "$n$ બેકી છે" થાય.
નકાર $\sim p$ એ "$n^{3}-1$ બેકી નથી" એટલે કે "$n^{3}-1$ એકી છે" થાય.
તેથી,પ્રતિ-ધન વિધાન છે: "પૂર્ણાંક $n$ માટે,જો $n$ બેકી હોય,તો $n^{3}-1$ એકી છે."
303
MediumMCQ
બુલિયન પદાવલિ $p \vee (\sim p \wedge q)$ નું નિષેધ (negation) કોના સમકક્ષ છે?
A
$\sim p \vee \sim q$
B
$\sim p \vee q$
C
$\sim p \wedge \sim q$
D
$p \wedge \sim q$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $p \vee (\sim p \wedge q)$
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $p \vee (\sim p \wedge q) = (p \vee \sim p) \wedge (p \vee q)$
કારણ કે $(p \vee \sim p) = T$ (નિત્યસત્ય):
$= T \wedge (p \vee q) = p \vee q$
હવે,$(p \vee q)$ નું નિષેધ શોધતા:
$\sim (p \vee q) = \sim p \wedge \sim q$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
304
MediumMCQ
આકૃતિમાં ખૂટતી કિંમત શોધો.
Question diagram
A
$2$
B
$9$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) ધારો કે દરેક ચરણમાં બહારની સંખ્યાઓ $(a, b)$ છે અને અંદરની સંખ્યા $k$ છે. પેટર્ન $k = (a - b)^{n!}$ છે,જ્યાં $n$ એ ચરણ સાથે સંબંધિત સૂચકાંક છે.
પ્રથમ ચરણ માટે: $(2 - 1)^{1!} = 1^{1} = 1$.
બીજા ચરણ માટે: $(12 - 8)^{4!} = 4^{24}$.
ત્રીજા ચરણ માટે: $(7 - 4)^{3!} = 3^{6}$.
ચોથા ચરણ માટે: $(5 - 3)^{2!} = 2^{2} = 4$.
આમ,ખૂટતી કિંમત $4$ છે.
305
MediumMCQ
જો બુલિયન પદાવલિ $(p \wedge q) \circledast (p \otimes q)$ એ નિત્યસત્ય (tautology) હોય,તો $\circledast$ અને $\otimes$ અનુક્રમે શું હશે?
A
$\rightarrow,$ $\rightarrow$
B
$\wedge, \vee$
C
$\vee, \rightarrow$
D
$\wedge, \rightarrow$

Solution

(A) આપણે વિકલ્પો ચકાસીએ છીએ કે કઈ પદાવલિ નિત્યસત્ય $(t)$ આપે છે:
વિકલ્પ $A$: $(p \wedge q)$ $\rightarrow (p$ $\rightarrow q)$
$= \sim(p \wedge q) \vee (\sim p \vee q)$
$= (\sim p \vee \sim q) \vee (\sim p \vee q)$
$= \sim p \vee (\sim q \vee q)$
$= \sim p \vee t$
$= t$ (આ નિત્યસત્ય છે).
વિકલ્પ $B$: $(p \wedge q) \wedge (p \vee q) = (p \wedge q)$ (નિત્યસત્ય નથી).
વિકલ્પ $C$: $(p \wedge q) \vee (p \rightarrow q) = (p \wedge q) \vee (\sim p \vee q) = \sim p \vee q$ (નિત્યસત્ય નથી).
વિકલ્પ $D$: $(p \wedge q) \wedge (p \rightarrow q) = (p \wedge q) \wedge (\sim p \vee q) = p \wedge q$ (નિત્યસત્ય નથી).
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
306
MediumMCQ
જો $P$ અને $Q$ બે વિધાનો હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સંયુક્ત વિધાન નિત્યસત્ય (tautology) છે?
A
$(( P$ $\Rightarrow Q ) \wedge \sim Q )$ $\Rightarrow Q$
B
$(( P$ $\Rightarrow Q ) \wedge \sim Q )$ $\Rightarrow \sim P$
C
$(( P$ $\Rightarrow Q ) \wedge \sim Q )$ $\Rightarrow P$
D
$(( P$ $\Rightarrow Q ) \wedge \sim Q )$ $\Rightarrow ( P \wedge Q )$

Solution

(B) ચાલો બધા વિકલ્પો માટે પૂર્વગ $((P \Rightarrow Q) \wedge \sim Q)$ ને સરળ બનાવીએ:
$((P \Rightarrow Q) \wedge \sim Q) \equiv ((\sim P \vee Q) \wedge \sim Q)$
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $(\sim P \wedge \sim Q) \vee (Q \wedge \sim Q)$
કારણ કે $(Q \wedge \sim Q) \equiv F$,તેથી આપણને $(\sim P \wedge \sim Q) \vee F \equiv \sim P \wedge \sim Q$ મળે છે.
હવે,દરેક વિકલ્પ તપાસો:
$(A) (\sim P \wedge \sim Q)$ $\Rightarrow Q \equiv \sim(\sim P \wedge \sim Q) \vee Q \equiv (P \vee Q) \vee Q \equiv P \vee Q$ (નિત્યસત્ય નથી)
$(B) (\sim P \wedge \sim Q)$ $\Rightarrow \sim P \equiv \sim(\sim P \wedge \sim Q) \vee \sim P \equiv (P \vee Q) \vee \sim P \equiv (P \vee \sim P) \vee Q \equiv T \vee Q \equiv T$ (નિત્યસત્ય છે)
$(C) (\sim P \wedge \sim Q)$ $\Rightarrow P \equiv \sim(\sim P \wedge \sim Q) \vee P \equiv (P \vee Q) \vee P \equiv P \vee Q$ (નિત્યસત્ય નથી)
$(D) (\sim P \wedge \sim Q) \Rightarrow (P \wedge Q) \equiv (P \vee Q) \vee (P \wedge Q) \equiv P \vee Q$ (નિત્યસત્ય નથી)
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
307
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન નિત્યસત્ય (tautology) છે?
A
$A \vee (A \wedge B)$
B
$A \wedge (A \vee B)$
C
$B$ $\rightarrow [A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$
D
$[A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$ $\rightarrow B$

Solution

(D) વિધાન $[A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$ $\rightarrow B$ નિત્યસત્ય છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે તેને તાર્કિક નિયમોનો ઉપયોગ કરીને સરળ બનાવીએ:
$[A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$ $\rightarrow B$
$= [A \wedge (\sim A \vee B)] \rightarrow B$
$= [(A \wedge \sim A) \vee (A \wedge B)] \rightarrow B$
$= [F \vee (A \wedge B)] \rightarrow B$
$= (A \wedge B) \rightarrow B$
$= \sim (A \wedge B) \vee B$
$= (\sim A \vee \sim B) \vee B$
$= \sim A \vee (\sim B \vee B)$
$= \sim A \vee T$
$= T$
અંતિમ પરિણામ $T$ (નિત્યસત્ય) હોવાથી,વિધાન $[A \wedge (A$ $\rightarrow B)]$ $\rightarrow B$ એ નિત્યસત્ય છે.
308
MediumMCQ
વિધાન $A$ $\rightarrow (B$ $\rightarrow A)$ એ નીચેનામાંથી કોના સમકક્ષ છે?
A
$A \rightarrow (A \wedge B)$
B
$A$ $\rightarrow (A$ $\rightarrow B)$
C
$A \rightarrow (A \leftrightarrow B)$
D
$A \rightarrow (A \vee B)$

Solution

(D) આપેલ વિધાન $A$ $\rightarrow (B$ $\rightarrow A)$ છે.
ગર્ભિત નિયમ $p \rightarrow q \equiv \sim p \vee q$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A$ $\rightarrow (B$ $\rightarrow A) \equiv \sim A \vee (\sim B \vee A)$
જૂથના નિયમ અને ક્રમના નિયમ મુજબ:
$\equiv (\sim A \vee A) \vee \sim B$
$\equiv T \vee \sim B \equiv T$ (નિત્યસત્ય).
હવે,વિકલ્પો તપાસતા:
વિકલ્પ $D$ એ $A \rightarrow (A \vee B) \equiv \sim A \vee (A \vee B) \equiv (\sim A \vee A) \vee B \equiv T \vee B \equiv T$.
આમ,મૂળ પદ અને વિકલ્પ $D$ બંને નિત્યસત્ય હોવાથી,તે સમકક્ષ છે.
309
MediumMCQ
વિધાન $p$ અને $q$ માટે,નીચેના સંયુક્ત વિધાનોને ધ્યાનમાં લો :
$(a)$ $(\sim q \wedge (p$ $\rightarrow q))$ $\rightarrow \sim p$
$(b)$ $((p \vee q) \wedge \sim p) \rightarrow q$
તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$(a)$ અને $(b)$ બંને સ્વયંસત્ય (tautologies) નથી.
B
$(a)$ અને $(b)$ બંને સ્વયંસત્ય (tautologies) છે.
C
$(a)$ સ્વયંસત્ય છે પણ $(b)$ નથી.
D
$(b)$ સ્વયંસત્ય છે પણ $(a)$ નથી.

Solution

(B) કોઈ વિધાન સ્વયંસત્ય છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક માટે સત્યતા કોષ્ટક બનાવીએ છીએ.
વિધાન $(a)$ માટે: $(\sim q \wedge (p$ $\rightarrow q))$ $\rightarrow \sim p$
(સત્યતા કોષ્ટક મુજબ,તમામ કિંમતો $T$ મળે છે,તેથી $(a)$ સ્વયંસત્ય છે.)
વિધાન $(b)$ માટે: $((p \vee q) \wedge \sim p) \rightarrow q$
(સત્યતા કોષ્ટક મુજબ,તમામ કિંમતો $T$ મળે છે,તેથી $(b)$ પણ સ્વયંસત્ય છે.)
તેથી,$(a)$ અને $(b)$ બંને સ્વયંસત્ય છે.
310
EasyMCQ
વિધાન $\sim p \wedge (p \vee q)$ નું નકારાત્મક વિધાન શું છે?
A
$\sim p \vee q$
B
$p \vee \sim q$
C
$\sim p \wedge q$
D
$p \wedge \sim q$

Solution

(B) આપણે વિધાન $\sim p \wedge (p \vee q)$ નું નકારાત્મક શોધવા માંગીએ છીએ.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\sim (\sim p \wedge (p \vee q)) \equiv \sim (\sim p) \vee \sim (p \vee q)$.
ડબલ નેગેશન અને ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $p \vee (\sim p \wedge \sim q)$.
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $(p \vee \sim p) \wedge (p \vee \sim q)$.
કારણ કે $(p \vee \sim p) \equiv T$ (નિરર્થક વિધાન),તેથી $T \wedge (p \vee \sim q)$.
તેથી,પરિણામ $p \vee \sim q$ છે.
311
EasyMCQ
"જો તમે કામ કરશો,તો તમે પૈસા કમાશો" વિધાનનું પ્રતિ-વિધાન (contrapositive) ..... છે.
A
જો તમે કામ નહીં કરો,તો તમે પૈસા કમાશો
B
જો તમે પૈસા કમાશો,તો તમે કામ કરશો
C
જો તમે પૈસા નહીં કમાશો,તો તમે કામ નહીં કરો
D
પૈસા કમાવવા માટે,તમારે કામ કરવાની જરૂર છે

Solution

(C) શરતી વિધાન $p \rightarrow q$ નું પ્રતિ-વિધાન $\sim q \rightarrow \sim p$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
અહીં,વિધાન $p$ એ "તમે કામ કરશો" છે અને $q$ એ "તમે પૈસા કમાશો" છે.
તેથી,પ્રતિ-વિધાન $\sim q \rightarrow \sim p$ એ "જો તમે પૈસા નહીં કમાશો,તો તમે કામ નહીં કરો" થાય છે.
312
MediumMCQ
ધારો કે $F_{1}(A, B, C) = (A \wedge \sim B) \vee [\sim C \wedge (A \vee B)] \vee \sim A$ અને $F_{2}(A, B) = (A \vee B) \vee (B \rightarrow \sim A)$ બે તાર્કિક પદાવલિઓ છે. તો ...... .
A
$F_{1}$ અને $F_{2}$ બંને સ્વયંસત્ય (tautologies) છે
B
$F_{1}$ સ્વયંસત્ય છે પણ $F_{2}$ સ્વયંસત્ય નથી
C
$F_{1}$ સ્વયંસત્ય નથી પણ $F_{2}$ સ્વયંસત્ય છે
D
$F_{1}$ અને $F_{2}$ બંને સ્વયંસત્ય નથી

Solution

(C) $F_{1}(A, B, C) = (A \wedge \sim B) \vee [\sim C \wedge (A \vee B)] \vee \sim A$ માટે:
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$F_{1} = [(A \wedge \sim B) \vee \sim A] \vee [\sim C \wedge (A \vee B)]$
$F_{1} = [(A \vee \sim A) \wedge (\sim B \vee \sim A)] \vee [\sim C \wedge (A \vee B)]$
કારણ કે $(A \vee \sim A) = t$ (સ્વયંસત્ય):
$F_{1} = [t \wedge (\sim A \vee \sim B)] \vee [\sim C \wedge (A \vee B)]$
$F_{1} = (\sim A \vee \sim B) \vee [\sim C \wedge (A \vee B)]$.
આ પદાવલિ $A, B, C$ ના મૂલ્યો પર આધાર રાખે છે,તેથી તે સ્વયંસત્ય નથી.
$F_{2}(A, B) = (A \vee B) \vee (B \rightarrow \sim A)$ માટે:
ગર્ભિતાર્થ નિયમ $(P \rightarrow Q) = (\sim P \vee Q)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$F_{2} = (A \vee B) \vee (\sim B \vee \sim A)$
ક્રમના અને જૂથના નિયમો દ્વારા:
$F_{2} = (A \vee \sim A) \vee (B \vee \sim B)$
$F_{2} = t \vee t = t$.
આમ,$F_{2}$ સ્વયંસત્ય છે.
313
MediumMCQ
જો બુલિયન પદાવલિ $((p \vee q) \wedge (q$ $\rightarrow r) \wedge (\sim r))$ $\rightarrow (p \wedge q)$ નું સત્યતા મૂલ્ય અસત્ય (false) હોય,તો વિધાનો $p, q, r$ ના સત્યતા મૂલ્યો અનુક્રમે શું હોઈ શકે?
A
$T, F, T$
B
$F, F, T$
C
$T, F, F$
D
$F, T, F$

Solution

(C) ગર્ભિતાર્થ $A \rightarrow B$ ત્યારે જ અસત્ય હોય જ્યારે $A$ સત્ય હોય અને $B$ અસત્ય હોય.
અહીં,$A = (p \vee q) \wedge (q \rightarrow r) \wedge (\sim r)$ અને $B = (p \wedge q)$.
$B = (p \wedge q)$ અસત્ય હોવા માટે,$p$ અથવા $q$ માંથી ઓછામાં ઓછું એક અસત્ય હોવું જોઈએ.
$A$ સત્ય હોવા માટે,તમામ ઘટકો $(p \vee q)$,$(q \rightarrow r)$,અને $(\sim r)$ સત્ય હોવા જોઈએ.
$(\sim r)$ સત્ય હોવાથી,$r$ અસત્ય હોવું જોઈએ.
$(q \rightarrow r)$ સત્ય છે અને $r$ અસત્ય છે,તેથી $q$ અસત્ય હોવું જોઈએ.
$(p \vee q)$ સત્ય છે અને $q$ અસત્ય છે,તેથી $p$ સત્ય હોવું જોઈએ.
આમ,સત્યતા મૂલ્યો $p=T, q=F, r=F$ છે.
વિકલ્પ $C$ તપાસતા: $p=T, q=F, r=F$ લેતા $A = (T \vee F) \wedge (F \rightarrow F) \wedge (\sim F) = T \wedge T \wedge T = T$ અને $B = (T \wedge F) = F$.
$T \rightarrow F$ અસત્ય હોવાથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
314
MediumMCQ
બે વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(S1): (p$ $\rightarrow q) \vee (\sim q$ $\rightarrow p)$ એ એક નિત્યસત્ય (tautology) છે.
$(S2): (p \wedge \sim q) \wedge (\sim p \vee q)$ એ એક વ્યાઘાત (fallacy) છે.
તો:
A
માત્ર $(S1)$ સાચું છે.
B
$(S1)$ અને $(S2)$ બંને ખોટા છે.
C
$(S1)$ અને $(S2)$ બંને સાચા છે.
D
માત્ર $(S2)$ સાચું છે.

Solution

(C) $(S1)$ માટે: $(p$ $\rightarrow q) \vee (\sim q$ $\rightarrow p)$
ગર્ભિતાર્થ નિયમ $(a \rightarrow b \equiv \sim a \vee b)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\sim p \vee q) \vee (q \vee p)$
$= (q \vee \sim p) \vee (q \vee p) = q \vee (\sim p \vee p) = q \vee t = t$.
આમ,$(S1)$ એ નિત્યસત્ય છે.
$(S2)$ માટે: $(p \wedge \sim q) \wedge (\sim p \vee q)$
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$(\sim p \vee q) \equiv \sim (p \wedge \sim q)$.
તેથી,$(S2) = (p \wedge \sim q) \wedge \sim (p \wedge \sim q) = C$ (વ્યાઘાત).
આમ,$(S1)$ અને $(S2)$ બંને સાચા છે.
315
MediumMCQ
વિધાન $(p \wedge (p$ $\rightarrow q) \wedge (q$ $\rightarrow r))$ $\rightarrow r$ એ :
A
એક નિત્યસત્ય (tautology) છે
B
$p \rightarrow \sim r$ ને સમતુલ્ય છે
C
એક વ્યાઘાત (fallacy) છે
D
$q \rightarrow \sim r$ ને સમતુલ્ય છે

Solution

(A) ધારો કે વિધાન $S = (p \wedge (p$ $\rightarrow q) \wedge (q$ $\rightarrow r))$ $\rightarrow r$ છે.
ગર્ભિતાર્થ નિયમ $a \rightarrow b \equiv \sim a \vee b$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv \sim (p \wedge (p$ $\rightarrow q) \wedge (q$ $\rightarrow r)) \vee r$
ડી મોર્ગનના નિયમ $\sim (A \wedge B \wedge C) \equiv \sim A \vee \sim B \vee \sim C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv \sim p \vee \sim (p$ $\rightarrow q) \vee \sim (q$ $\rightarrow r) \vee r$
$\sim (a \rightarrow b) \equiv a \wedge \sim b$ હોવાથી:
$S \equiv \sim p \vee (p \wedge \sim q) \vee (q \wedge \sim r) \vee r$
વિભાજનના નિયમ $\sim p \vee (p \wedge \sim q) \equiv (\sim p \vee p) \wedge (\sim p \vee \sim q) \equiv T \wedge (\sim p \vee \sim q) \equiv \sim p \vee \sim q$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv (\sim p \vee \sim q) \vee (q \wedge \sim r) \vee r$
સાહચર્ય અને વિભાજનના નિયમોનો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv \sim p \vee \sim q \vee (q \vee r) \wedge (\sim r \vee r)$
$S \equiv \sim p \vee \sim q \vee (q \vee r) \wedge T$
$S \equiv \sim p \vee (\sim q \vee q) \vee r$
$S \equiv \sim p \vee T \vee r \equiv T$
પરિણામ હંમેશા સત્ય હોવાથી,આ વિધાન એક નિત્યસત્ય છે.
316
MediumMCQ
બુલિયન પદાવલિ $(p \wedge q) \Rightarrow ((r \wedge q) \wedge p)$ એ નીચેનામાંથી કોના સમતુલ્ય છે?
A
$(p \wedge q) \Rightarrow (r \wedge p)$
B
$(q \wedge r) \Rightarrow (p \wedge q)$
C
$(p \wedge q) \Rightarrow (r \vee q)$
D
$(p \wedge r) \Rightarrow (p \wedge q)$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $(p \wedge q) \Rightarrow ((r \wedge q) \wedge p)$
ગર્ભિત નિયમ $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sim(p \wedge q) \vee ((r \wedge q) \wedge p)$
સાહચર્ય અને ક્રમના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sim(p \wedge q) \vee ((r \wedge p) \wedge (p \wedge q))$
વિભાજનના નિયમ $X \vee (Y \wedge Z) \equiv (X \vee Y) \wedge (X \vee Z)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\sim(p \wedge q) \vee (r \wedge p)) \wedge (\sim(p \wedge q) \vee (p \wedge q))$
કારણ કે $\sim A \vee A \equiv t$ (પુનરુક્તિ):
$(\sim(p \wedge q) \vee (r \wedge p)) \wedge t$
$\equiv \sim(p \wedge q) \vee (r \wedge p)$
ફરીથી ગર્ભિત સ્વરૂપમાં ફેરવતા:
$(p \wedge q) \Rightarrow (r \wedge p)$
317
MediumMCQ
ધારો કે $*, \square \in \{\wedge, \vee\}$ એવા છે કે જેથી બુલિયન પદાવલિ $(p * \sim q) \Rightarrow (p \square q)$ એ એક નિત્યસત્ય (tautology) છે. તો :
A
$* = \vee, \square = \vee$
B
$* = \wedge, \square = \wedge$
C
$* = \wedge, \square = \vee$
D
$* = \vee, \square = \wedge$

Solution

(C) આપણે સત્યતા કોષ્ટકનો ઉપયોગ કરીને પદાવલિ $(p \wedge \sim q) \Rightarrow (p \vee q)$ ચકાસીએ:
$p, q$$p \wedge \sim q$$p \vee q$$(p \wedge \sim q) \Rightarrow (p \vee q)$
$T, T$$F$$T$$T$
$T, F$$T$$T$$T$
$F, T$$F$$T$$T$
$F, F$$F$$F$$T$

છેલ્લી કોલમમાં તમામ કિંમતો $T$ હોવાથી,જ્યારે $* = \wedge$ અને $\square = \vee$ હોય ત્યારે આ પદાવલિ નિત્યસત્ય છે.
318
EasyMCQ
વિધાન $(p \vee r) \Rightarrow (q \vee r)$ નું નિષેધ શું છે?
A
$(p \wedge \sim q) \wedge \sim r$
B
$(\sim p \wedge q) \wedge \sim r$
C
$(\sim p \wedge q) \wedge r$
D
$p \wedge q \wedge r$

Solution

(A) ગર્ભિત વિધાન $A \Rightarrow B$ નો નિષેધ $A \wedge \sim B$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,$\sim((p \vee r) \Rightarrow (q \vee r)) = (p \vee r) \wedge \sim(q \vee r)$.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim(q \vee r) = (\sim q \wedge \sim r)$.
તેથી,પદ $(p \vee r) \wedge (\sim q \wedge \sim r)$ બને છે.
વિભાજનના નિયમ દ્વારા,આ $((p \vee r) \wedge \sim r) \wedge \sim q$ છે.
કારણ કે $(p \vee r) \wedge \sim r = (p \wedge \sim r) \vee (r \wedge \sim r) = (p \wedge \sim r) \vee F = p \wedge \sim r$.
આમ,અંતિમ પદ $(p \wedge \sim r) \wedge \sim q$ છે,જે $p \wedge \sim q \wedge \sim r$ છે.
319
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું બુલિયન પદાવલિ $p \wedge \sim q$ ને સમાન છે?
A
$\sim(q \rightarrow p)$
B
$\sim p \rightarrow \sim q$
C
$\sim(p \rightarrow \sim q)$
D
$\sim(p \rightarrow q)$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે ગર્ભિતાર્થ (implication) $p \rightarrow q$ એ $\sim p \vee q$ ને તાર્કિક રીતે સમાન છે.
તેથી,ગર્ભિતાર્થનું નિષેધ (negation) નીચે મુજબ છે:
$\sim(p \rightarrow q) \equiv \sim(\sim p \vee q)$
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim(\sim p \vee q) \equiv \sim(\sim p) \wedge \sim q \equiv p \wedge \sim q$.
આમ,$p \wedge \sim q$ એ $\sim(p \rightarrow q)$ ને સમાન છે.
320
MediumMCQ
બુલિયન પદાવલિ $(p \wedge \sim q) \Rightarrow (q \vee \sim p)$ એ નીચેનામાંથી કોના સમકક્ષ છે?
A
$p \Rightarrow q$
B
$q \Rightarrow p$
C
$p \Rightarrow \sim q$
D
$\sim q \Rightarrow p$

Solution

(A) આપેલ બુલિયન પદાવલિને તાર્કિક નિયમોનો ઉપયોગ કરીને સરળ બનાવતા:
આપેલ પદાવલિ: $(p \wedge \sim q) \Rightarrow (q \vee \sim p)$
ગર્ભિતાર્થ (implication) ના નિયમ $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\equiv \sim (p \wedge \sim q) \vee (q \vee \sim p)$
ડી મોર્ગનના નિયમ $\sim (p \wedge \sim q) \equiv \sim p \vee q$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\equiv (\sim p \vee q) \vee (q \vee \sim p)$
જૂથના નિયમ અને ક્રમના નિયમ મુજબ:
$\equiv (\sim p \vee \sim p) \vee (q \vee q)$
$\equiv \sim p \vee q$
કારણ કે $\sim p \vee q \equiv p \Rightarrow q$,તેથી આ પદાવલિ $p \Rightarrow q$ ને સમકક્ષ છે.
321
EasyMCQ
નીચેના ત્રણ વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(A)$ જો $3+3=7$ તો $4+3=8$.
$(B)$ જો $5+3=8$ તો પૃથ્વી સપાટ છે.
$(C)$ જો $(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા હોય તો $5+6=17$.
તો,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$(A)$ અને $(C)$ સાચા છે જ્યારે $(B)$ ખોટું છે
B
$(A)$ સાચું છે જ્યારે $(B)$ અને $(C)$ ખોટા છે
C
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(B)$ અને $(C)$ સાચા છે
D
$(A)$ અને $(B)$ ખોટા છે જ્યારે $(C)$ સાચું છે

Solution

(A) તર્કશાસ્ત્રમાં,શરતી વિધાન $P \rightarrow Q$ ત્યારે જ ખોટું હોય છે જ્યારે $P$ સાચું હોય અને $Q$ ખોટું હોય. અન્યથા,તે સાચું હોય છે.
વિધાન $(A)$: $P: 3+3=7$ (ખોટું),$Q: 4+3=8$ (ખોટું). $P$ ખોટું હોવાથી,$P \rightarrow Q$ સાચું છે.
વિધાન $(B)$: $P: 5+3=8$ (સાચું),$Q: \text{પૃથ્વી સપાટ છે}$ (ખોટું). $P$ સાચું અને $Q$ ખોટું હોવાથી,$P \rightarrow Q$ ખોટું છે.
વિધાન $(C)$: $P: (A) \text{ સાચું છે અને } (B) \text{ સાચું છે}$ (ખોટું,કારણ કે $(B)$ ખોટું છે),$Q: 5+6=17$ (ખોટું). $P$ ખોટું હોવાથી,$P \rightarrow Q$ સાચું છે.
આમ,$(A)$ સાચું છે,$(B)$ ખોટું છે,અને $(C)$ સાચું છે.
322
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું બુલિયન પદાવલિ (Boolean expression) નિત્યસત્ય (tautology) નથી?
A
$(\sim p$ $\Rightarrow q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p)$
B
$(q$ $\Rightarrow p) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p)$
C
$(p$ $\Rightarrow q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p)$
D
$(p$ $\Rightarrow \sim q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p)$

Solution

(A) દરેક પદાવલિને $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીને ચકાસીએ:
$A) (\sim p$ $\Rightarrow q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p) \equiv (p \vee q) \vee (q \vee p) \equiv p \vee q$. આ નિત્યસત્ય નથી કારણ કે તે $p$ અને $q$ ના સત્ય મૂલ્યો પર આધાર રાખે છે.
$B) (q$ $\Rightarrow p) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p) \equiv (\sim q \vee p) \vee (q \vee p) \equiv (\sim q \vee q) \vee p \equiv T \vee p \equiv T$. આ નિત્યસત્ય છે.
$C) (p$ $\Rightarrow q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p) \equiv (\sim p \vee q) \vee (q \vee p) \equiv (\sim p \vee p) \vee q \equiv T \vee q \equiv T$. આ નિત્યસત્ય છે.
$D) (p$ $\Rightarrow \sim q) \vee (\sim q$ $\Rightarrow p) \equiv (\sim p \vee \sim q) \vee (q \vee p) \equiv (\sim p \vee p) \vee (\sim q \vee q) \equiv T \vee T \equiv T$. આ નિત્યસત્ય છે.
આમ,વિકલ્પ $A$ માં આપેલી પદાવલિ નિત્યસત્ય નથી.
323
EasyMCQ
બુલિયન પદાવલિ $(p$ $\Rightarrow q) \wedge (q$ $\Rightarrow \sim p)$ એ કોના સમતુલ્ય છે?
A
$q$
B
$\sim q$
C
$p$
D
$\sim p$

Solution

(D) આપણને પદાવલિ $(p$ $\Rightarrow q) \wedge (q$ $\Rightarrow \sim p)$ આપેલ છે.
તાર્કિક સમતુલ્યતા $(A \Rightarrow B) \equiv (\sim A \vee B)$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પદાવલિને ફરીથી લખીએ:
$(\sim p \vee q) \wedge (\sim q \vee \sim p)$
ક્રમનો નિયમ વાપરતા,આપણે પદોને ફરીથી ગોઠવીએ:
$(\sim p \vee q) \wedge (\sim p \vee \sim q)$
વિભાજનનો નિયમ વાપરતા,આપણે $(\sim p \vee)$ ને સામાન્ય કાઢીએ:
$\sim p \vee (q \wedge \sim q)$
કારણ કે $(q \wedge \sim q)$ એ વિરોધાભાસ (હંમેશા અસત્ય) છે,તેથી પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$\sim p \vee F \equiv \sim p$
તેથી,આ પદાવલિ $\sim p$ ને સમતુલ્ય છે.
324
EasyMCQ
વિધાન "મેચ ત્યારે જ રમાશે જો હવામાન સારું હોય અને મેદાન ભીનું ન હોય" ધ્યાનમાં લો. નીચેનામાંથી યોગ્ય નકાર પસંદ કરો:
A
મેચ રમાશે નહીં અને હવામાન સારું નથી અને મેદાન ભીનું છે.
B
જો મેચ રમાશે નહીં,તો કાં તો હવામાન સારું નથી અથવા મેદાન ભીનું છે.
C
મેચ રમાશે નહીં અથવા હવામાન સારું છે અને મેદાન ભીનું નથી.
D
મેચ રમાશે અને હવામાન સારું નથી અથવા મેદાન ભીનું છે.

Solution

(D) ધારો કે $p$ એ વિધાન "હવામાન સારું છે" છે.
ધારો કે $q$ એ વિધાન "મેદાન ભીનું નથી" છે.
ધારો કે $r$ એ વિધાન "મેચ રમાશે" છે.
આપેલ વિધાન $r \implies (p \wedge q)$ છે.
$r \implies (p \wedge q)$ નું નકાર $\sim(r \implies (p \wedge q)) \equiv r \wedge \sim(p \wedge q)$ છે.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim(p \wedge q) \equiv \sim p \vee \sim q$.
આમ,નકાર "મેચ રમાશે અને (હવામાન સારું નથી અથવા મેદાન ભીનું છે)" છે.
325
EasyMCQ
સંયુક્ત વિધાન $(P \vee Q) \wedge (\sim P) \Rightarrow Q$ એ નીચેનામાંથી કોના સમકક્ષ છે?
A
$P \vee Q$
B
$\sim(P \Rightarrow Q) \Leftrightarrow P \wedge \sim Q$
C
$P \wedge \sim Q$
D
$\sim(P \Rightarrow Q)$

Solution

(B) સંયુક્ત વિધાન $(P \vee Q) \wedge (\sim P) \Rightarrow Q$ માટે સત્યતા કોષ્ટક બનાવતા:
$P$$Q$$P \vee Q$$\sim P$$(P \vee Q) \wedge (\sim P)$$(P \vee Q) \wedge (\sim P) \Rightarrow Q$
$T$$T$$T$$F$$F$$T$
$T$$F$$T$$F$$F$$T$
$F$$T$$T$$T$$T$$T$
$F$$F$$F$$T$$F$$T$

અંતિમ સ્તંભ દર્શાવે છે કે આ વિધાન એક નિત્યસત્ય (tautology) છે.
વિકલ્પ $B$ એ $\sim(P \Rightarrow Q) \Leftrightarrow P \wedge \sim Q$ છે. કારણ કે $\sim(P \Rightarrow Q) \equiv P \wedge \sim Q$,તેથી $\sim(P \Rightarrow Q) \Leftrightarrow P \wedge \sim Q$ પણ નિત્યસત્ય છે.
આમ,આપેલ વિધાન વિકલ્પ $B$ ને સમકક્ષ છે.
326
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન "દરેક $M > 0$ માટે,એવો $x \in S$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $x \geq M$" નું નકારાત્મક વિધાન છે?
A
એવો $M > 0$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે,કે જેથી દરેક $x \in S$ માટે $x \geq M$
B
એવો $M > 0$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે,એવો $x \in S$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $x \geq M$
C
એવો $M > 0$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે,કે જેથી દરેક $x \in S$ માટે $x < M$
D
એવો $M > 0$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે,એવો $x \in S$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $x < M$

Solution

(C) ધારો કે વિધાન $P$ છે: "દરેક $M > 0$ માટે,એવો $x \in S$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $x \geq M$."
ક્વોન્ટિફાયર ધરાવતા વિધાનનું નકારાત્મક વિધાન નીચેના નિયમોને અનુસરે છે:
$1$. "દરેક માટે" $(\forall)$ નું નકારાત્મક "અસ્તિત્વ ધરાવે છે" $(\exists)$ થાય છે.
$2$. "અસ્તિત્વ ધરાવે છે" $(\exists)$ નું નકારાત્મક "દરેક માટે" $(\forall)$ થાય છે.
$3$. $x \geq M$ નું નકારાત્મક $x < M$ થાય છે.
$P$ પર આ નિયમો લાગુ પાડતા:
$\sim P$: "એવો $M > 0$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી દરેક $x \in S$ માટે,$x < M$."
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
327
MediumMCQ
નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$A$ : ઋષિ ન્યાયાધીશ છે.
$B$ : ઋષિ પ્રમાણિક છે.
$C$ : ઋષિ અહંકારી નથી.
"જો ઋષિ ન્યાયાધીશ હોય અને તે અહંકારી ન હોય,તો તે પ્રમાણિક છે" આ વિધાનનું નકાર (negation) શું થાય?
A
$(A \wedge C) \wedge (\sim B)$
B
$(\sim B) \wedge (A \wedge C)$
C
$B \rightarrow ((\sim A) \vee (\sim C))$
D
$B \rightarrow (A \wedge C)$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ વિધાન $P \rightarrow B$ છે,જ્યાં $P = (A \wedge C)$ છે.
આ વિધાન $(A \wedge C) \rightarrow B$ છે.
ગર્ભિત વિધાન $P \rightarrow Q$ નું નકાર $P \wedge (\sim Q)$ થાય છે.
અહીં,$P = (A \wedge C)$ અને $Q = B$ છે.
તેથી,નકાર $(A \wedge C) \wedge (\sim B)$ થાય.
328
MediumMCQ
$\Delta \in \{\wedge, \vee, \Rightarrow, \Leftrightarrow\}$ માટે એવી પસંદગીઓની સંખ્યા શોધો,જેથી $(p \Delta q) \Rightarrow ((p \Delta \sim q) \vee ((\sim p) \Delta q))$ એ નિત્યસત્ય (tautology) હોય.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે વિધાન $S$ એ $(p \Delta q) \Rightarrow ((p \Delta \sim q) \vee ((\sim p) \Delta q))$ છે.
દરેક કારક (operator) માટે ચકાસણી કરતા:
$1$. જો $\Delta = \wedge$ હોય,તો તે નિત્યસત્ય નથી.
$2$. જો $\Delta = \vee$ હોય,તો $(p \vee q) \Rightarrow (T) = T$,જે નિત્યસત્ય છે.
$3$. જો $\Delta = \Rightarrow$ હોય,તો તે તમામ સત્યતા મૂલ્યો માટે નિત્યસત્ય સાબિત થાય છે.
$4$. જો $\Delta = \Leftrightarrow$ હોય,તો તે નિત્યસત્ય નથી.
આમ,કુલ $2$ પસંદગીઓ શક્ય છે: $\vee$ અને $\Rightarrow$.
329
MediumMCQ
બુલિયન અભિવ્યક્તિ $((\sim q) \wedge p) \Rightarrow ((\sim p) \vee q)$ નું નિષેધ તાર્કિક રીતે કોના સમકક્ષ છે?
A
$p \Rightarrow q$
B
$q \Rightarrow p$
C
$\sim(p \Rightarrow q)$
D
$\sim(q \Rightarrow p)$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ અભિવ્યક્તિ $S = ((\sim q) \wedge p) \Rightarrow ((\sim p) \vee q)$ છે.
ગર્ભિત નિયમ $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$S \equiv \sim((\sim q) \wedge p) \vee ((\sim p) \vee q)$.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\sim((\sim q) \wedge p) \equiv q \vee (\sim p)$.
તેથી,$S \equiv (q \vee \sim p) \vee (\sim p \vee q) \equiv \sim p \vee q$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sim p \vee q \equiv p \Rightarrow q$.
તેથી,અભિવ્યક્તિનું નિષેધ $\sim(p \Rightarrow q)$ છે.
330
MediumMCQ
નીચેના બે વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$P_1: \sim( p \rightarrow \sim q )$
$P_2: ( p \wedge \sim q ) \wedge ((\sim p ) \vee q )$
જો વિધાન $p \rightarrow ((\sim p ) \vee q )$ નું મૂલ્ય $FALSE$ હોય,તો
A
$P_1$ એ $TRUE$ છે અને $P_2$ એ $FALSE$ છે
B
$P_1$ એ $FALSE$ છે અને $P_2$ એ $TRUE$ છે
C
$P_1$ અને $P_2$ બંને $FALSE$ છે
D
$P_1$ અને $P_2$ બંને $TRUE$ છે

Solution

(C) આપેલ છે કે વિધાન $p \rightarrow ((\sim p) \vee q)$ એ $FALSE$ છે.
શરતી વિધાન $A \rightarrow B$ ત્યારે જ $FALSE$ હોય જ્યારે $A$ એ $TRUE$ હોય અને $B$ એ $FALSE$ હોય.
તેથી,$p$ એ $TRUE$ હોવું જોઈએ અને $((\sim p) \vee q)$ એ $FALSE$ હોવું જોઈએ.
$p$ એ $TRUE$ હોવાથી,$\sim p$ એ $FALSE$ છે.
$(\sim p \vee q)$ ને $FALSE$ થવા માટે,$\sim p$ અને $q$ બંને $FALSE$ હોવા જોઈએ. આમ,$q$ એ $FALSE$ છે.
હવે,$p = TRUE, q = FALSE$ માટે $P_1$ અને $P_2$ નું મૂલ્યાંકન કરો:
$P_1 = \sim(p$ $\rightarrow \sim q) = \sim(T$ $\rightarrow \sim F) = \sim(T$ $\rightarrow T) = \sim(T) = FALSE$.
$P_2 = (p \wedge \sim q) \wedge ((\sim p) \vee q) = (T \wedge \sim F) \wedge ((\sim T) \vee F) = (T \wedge T) \wedge (F \vee F) = T \wedge F = FALSE$.
આમ,$P_1$ અને $P_2$ બંને $FALSE$ છે.
331
DifficultMCQ
ધારો કે $r \in \{p, q, \sim p, \sim q\}$ એવું છે કે જેથી તાર્કિક વિધાન $r \vee (\sim p) \Rightarrow (p \wedge q) \vee r$ એ એક નિત્યસત્ય (tautology) છે. તો $r$ બરાબર શું થાય?
A
$p$
B
$q$
C
$\sim p$
D
$\sim q$

Solution

(C) કયું $r$ વિધાન $r \vee (\sim p) \Rightarrow (p \wedge q) \vee r$ ને નિત્યસત્ય બનાવે છે તે નક્કી કરવા માટે,આપણે સત્યતા કોષ્ટકનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$r = \sim p$ માટે:
વિધાન $(\sim p \vee \sim p) \Rightarrow (p \wedge q) \vee \sim p$ બને છે.
આનું સાદું રૂપ $\sim p \Rightarrow (p \wedge q) \vee \sim p$ થાય છે.
શોષણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$(p \wedge q) \vee \sim p$ એ $(\sim p \vee p) \wedge (\sim p \vee q)$ ને સમાન છે,જે $T \wedge (\sim p \vee q) = \sim p \vee q$ છે.
તેથી વિધાન $\sim p \Rightarrow (\sim p \vee q)$ છે.
કારણ કે $\sim p \Rightarrow (\sim p \vee q)$ એ $\neg(\sim p) \vee (\sim p \vee q) = p \vee \sim p \vee q = T \vee q = T$ ને સમાન છે,તેથી આ વિધાન નિત્યસત્ય છે.
આમ,$r = \sim p$ એ સાચો વિકલ્પ છે.
332
DifficultMCQ
ધારો કે $\Delta, \nabla \in \{\wedge, \vee\}$ એવા છે કે જેથી $(p \nabla q) \Rightarrow ((p \nabla q) \nabla r)$ એ એક નિત્યસત્ય (tautology) છે. તો $(p \nabla q) \Delta r$ એ તાર્કિક રીતે કોના સમકક્ષ છે?
A
$(p \Delta r) \vee q$
B
$(p \Delta r) \wedge q$
C
$(p \wedge r) \Delta q$
D
$(p \nabla r) \wedge q$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $(p \nabla q) \Rightarrow ((p \nabla q) \nabla r)$ એ નિત્યસત્ય છે.
$Case-I$: જો $\nabla \equiv \wedge$ હોય,તો $(p \wedge q) \Rightarrow ((p \wedge q) \wedge r)$. આ નિત્યસત્ય નથી કારણ કે જો $p=T, q=T, r=F$ હોય,તો પદાવલિ $T \Rightarrow F$ બને છે,જે $F$ છે.
$Case-II$: જો $\nabla \equiv \vee$ હોય,તો $(p \vee q) \Rightarrow ((p \vee q) \vee r)$. આ નિત્યસત્ય છે કારણ કે જો પૂર્વગ $(p \vee q)$ એ $T$ હોય,તો ઉત્તરગ $((p \vee q) \vee r)$ પણ $T$ થાય છે.
કારણ કે $\nabla \equiv \vee$,આપણે $(p \nabla q) \Delta r$ એટલે કે $(p \vee q) \Delta r$ ની કિંમત શોધવાની છે.
જો $\Delta \equiv \vee$ હોય,તો $(p \vee q) \vee r \equiv (p \vee r) \vee q$,જે વિકલ્પ $(A)$ એટલે કે $(p \Delta r) \vee q$ સાથે મેળ ખાય છે.
આમ,પદાવલિ $(p \Delta r) \vee q$ ને તાર્કિક રીતે સમકક્ષ છે.
333
MediumMCQ
બુલિયન પદાવલિ $(\sim(p \wedge q)) \vee q$ એ નીચેનામાંથી કોના સમતુલ્ય છે?
A
$q \rightarrow (p \wedge q)$
B
$p \rightarrow q$
C
$p \rightarrow (p \vee q)$
D
$p$ $\rightarrow (p$ $\rightarrow q)$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $(\sim(p \wedge q)) \vee q$
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $(\sim p \vee \sim q) \vee q$
જૂથના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\sim p \vee (\sim q \vee q)$
કારણ કે $(\sim q \vee q) = t$ (નિત્યસત્ય),તેથી પદાવલિ $\sim p \vee t = t$ બને છે.
આમ,આ પદાવલિ એક નિત્યસત્ય છે.
હવે,વિકલ્પો તપાસતા:
$C. p \rightarrow (p \vee q) \equiv \sim p \vee (p \vee q) \equiv (\sim p \vee p) \vee q \equiv t \vee q \equiv t$ (નિત્યસત્ય)
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
334
DifficultMCQ
$p \vee r \vee s$,$p \vee \sim r \vee \sim s$,$p \vee \sim q \vee s$,$\sim p \vee \sim r \vee s$,$\sim p \vee \sim r \vee \sim s$,$\sim p \vee q \vee \sim s$,$q \vee r \vee \sim s$,$q \vee \sim r \vee \sim s$,$\sim p \vee \sim q \vee \sim s$ પૈકીના સંયુક્ત વિધાનોની મહત્તમ સંખ્યા કેટલી છે જે $p, q, r$ અને $s$ ના સત્ય મૂલ્યો સોંપીને એકસાથે સાચા બનાવી શકાય?
A
$9$
B
$6$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) ધારો કે આપેલા વિધાનો $C_1, C_2, \dots, C_9$ છે. આપણે $p, q, r, s$ માટે સત્ય મૂલ્યો ચકાસીએ.
જો આપણે $p=F, q=F, r=T, s=F$ લઈએ:
$C_1: F \vee T \vee F = T$
$C_2: F \vee F \vee T = T$
$C_3: F \vee T \vee F = T$
$C_4: T \vee F \vee F = T$
$C_5: T \vee F \vee T = T$
$C_6: T \vee F \vee T = T$
$C_7: F \vee T \vee T = T$
$C_8: F \vee F \vee T = T$
$C_9: T \vee T \vee T = T$
આ કિંમતો માટે તમામ $9$ વિધાનો સાચા છે.
335
MediumMCQ
ધારો કે $p, q, r$ ત્રણ તાર્કિક વિધાનો છે. સંયુક્ત વિધાનો $S_{1}: ((\sim p) \vee q) \vee ((\sim p) \vee r)$ અને $S_{2}: p \rightarrow (q \vee r)$ ધ્યાનમાં લો. તો,નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
જો $S_{2}$ સત્ય હોય,તો $S_{1}$ સત્ય છે
B
જો $S_{2}$ અસત્ય હોય,તો $S_{1}$ અસત્ય છે
C
જો $S_{2}$ અસત્ય હોય,તો $S_{1}$ સત્ય છે
D
જો $S_{1}$ અસત્ય હોય,તો $S_{2}$ અસત્ય છે

Solution

(C) આપેલ છે $S_{1}: ((\sim p) \vee q) \vee ((\sim p) \vee r)$.
સાહચર્ય અને સ્વયંઘાતી નિયમોનો ઉપયોગ કરતા,$S_{1} \equiv (\sim p \vee \sim p) \vee (q \vee r) \equiv \sim p \vee (q \vee r)$.
આપેલ છે $S_{2}: p \rightarrow (q \vee r)$.
શરતી નિયમ $p \rightarrow x \equiv \sim p \vee x$ નો ઉપયોગ કરતા,$S_{2} \equiv \sim p \vee (q \vee r)$.
કારણ કે $S_{1} \equiv S_{2}$,તેઓ હંમેશા સમાન સત્યતા મૂલ્ય ધરાવે છે.
તેથી,જો $S_{2}$ અસત્ય હોય,તો $S_{1}$ પણ અસત્ય હોવું જોઈએ.
આમ,વિધાન 'જો $S_{2}$ અસત્ય હોય,તો $S_{1}$ સત્ય છે' તે સાચું નથી.
336
MediumMCQ
બુલિયન વિધાન $(p \vee q) \Rightarrow ((\sim r) \vee p)$ નું નિષેધ કોના સમકક્ષ છે?
A
$p \wedge (\sim q) \wedge r$
B
$(\sim p) \wedge (\sim q) \wedge r$
C
$(\sim p) \wedge q \wedge r$
D
$p \wedge q \wedge (\sim r)$

Solution

(C) ધારો કે વિધાન $S = (p \vee q) \Rightarrow ((\sim r) \vee p)$ છે.
ગર્ભિત નિયમ $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv \sim (p \vee q) \vee ((\sim r) \vee p)$
$S \equiv (\sim p \wedge \sim q) \vee (\sim r \vee p)$
વિભાજનના નિયમ $(A \wedge B) \vee C \equiv (A \vee C) \wedge (B \vee C)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv (\sim p \vee \sim r \vee p) \wedge (\sim q \vee \sim r \vee p)$
કારણ કે $(\sim p \vee p) \equiv T$ (નિરર્થકતા),આપણી પાસે છે:
$S \equiv (T \vee \sim r) \wedge (\sim q \vee \sim r \vee p)$
$S \equiv T \wedge (\sim q \vee \sim r \vee p) \equiv \sim q \vee \sim r \vee p$
હવે,$S$ નું નિષેધ $\sim (\sim q \vee \sim r \vee p)$ છે.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$\sim (A \vee B \vee C) \equiv \sim A \wedge \sim B \wedge \sim C$:
$\sim S \equiv q \wedge r \wedge \sim p$
ગોઠવતા,આપણને $(\sim p) \wedge q \wedge r$ મળે છે.
337
MediumMCQ
ધારો કે $\Delta \in \{\wedge, \vee, \Rightarrow, \Leftrightarrow\}$ એવું છે કે જેથી $(p \wedge q) \Delta ((p \vee q) \Rightarrow q)$ એ એક નિત્યસત્ય (tautology) છે. તો $\Delta$ બરાબર શું થાય?
A
$\wedge$
B
$\vee$
C
$\Rightarrow$
D
$\Leftrightarrow$

Solution

(C) પ્રથમ,પદાવલિ $(p \vee q) \Rightarrow q$ ને સરળ બનાવો:
$(p \vee q) \Rightarrow q \equiv \sim(p \vee q) \vee q$
$\equiv (\sim p \wedge \sim q) \vee q$
$\equiv (\sim p \vee q) \wedge (\sim q \vee q)$
$\equiv (\sim p \vee q) \wedge t \equiv \sim p \vee q$.
હવે,$(p \wedge q) \Delta (\sim p \vee q)$ માટે વિકલ્પો ચકાસો.
વિકલ્પ $C$ $(\Rightarrow)$ માટે:
$(p \wedge q) \Rightarrow (\sim p \vee q) \equiv \sim(p \wedge q) \vee (\sim p \vee q)$
$\equiv (\sim p \vee \sim q) \vee (\sim p \vee q)$
$\equiv \sim p \vee (\sim q \vee q)$
$\equiv \sim p \vee t \equiv t$.
પરિણામ નિત્યસત્ય હોવાથી,$\Delta$ એ $\Rightarrow$ છે.
338
MediumMCQ
નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$P :$ રામુ બુદ્ધિશાળી છે
$Q :$ રામુ અમીર છે
$R :$ રામુ પ્રમાણિક નથી
"રામુ બુદ્ધિશાળી અને પ્રમાણિક છે જો અને માત્ર જો રામુ અમીર નથી" વિધાનનું નિષેધ કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$((P \wedge (\sim R)) \wedge Q) \wedge ((\sim Q) \wedge ((\sim P) \vee R))$
B
$((P \wedge R) \wedge Q) \vee ((\sim Q) \wedge ((\sim P) \vee (\sim R)))$
C
$((P \wedge R) \wedge Q) \wedge ((\sim Q) \wedge ((\sim P) \vee (\sim R)))$
D
$((P \wedge (\sim R)) \wedge Q) \vee ((\sim Q) \wedge ((\sim P) \vee R))$

Solution

(D) આપેલ વિધાનો:
$P$: રામુ બુદ્ધિશાળી છે
$Q$: રામુ અમીર છે
$R$: રામુ પ્રમાણિક નથી
"રામુ બુદ્ધિશાળી અને પ્રમાણિક છે જો અને માત્ર જો રામુ અમીર નથી" વિધાન $(P \wedge \sim R) \Leftrightarrow \sim Q$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
વિધાનનું નિષેધ $\sim[(P \wedge \sim R) \Leftrightarrow \sim Q]$ છે.
નિત્યસમ $\sim(A \Leftrightarrow B) \equiv (A \wedge \sim B) \vee (B \wedge \sim A)$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = (P \wedge \sim R)$ અને $B = \sim Q$:
$= ((P \wedge \sim R) \wedge \sim(\sim Q)) \vee (\sim Q \wedge \sim(P \wedge \sim R))$
$= ((P \wedge \sim R) \wedge Q) \vee (\sim Q \wedge (\sim P \vee \sim(\sim R)))$
$= ((P \wedge \sim R) \wedge Q) \vee (\sim Q \wedge (\sim P \vee R))$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
339
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન નિત્યસત્ય (tautology) છે?
A
$((\sim p) \vee q) \Rightarrow p$
B
$p \Rightarrow ((\sim p) \vee q)$
C
$((\sim p) \vee q) \Rightarrow q$
D
$q \Rightarrow ((\sim p) \vee q)$

Solution

(D) જો કોઈ વિધાનના તમામ શક્ય સત્યતા મૂલ્યો માટે તેનું પરિણામ $T$ મળે,તો તેને નિત્યસત્ય કહેવાય છે.
વિકલ્પ $D$ માટે: $q \Rightarrow ((\sim p) \vee q)$.
ગર્ભિતાર્થ નિયમ $A \Rightarrow B \equiv (\sim A) \vee B$ મુજબ,આ $(\sim q) \vee ((\sim p) \vee q)$ બને છે.
ક્રમના નિયમ મુજબ,આ $(\sim q \vee q) \vee (\sim p) = T \vee (\sim p) = T$ થાય છે.
આમ,વિકલ્પ $D$ એ નિત્યસત્ય છે.
340
DifficultMCQ
બુલિયન પદાવલિ $p \Leftrightarrow (q \Rightarrow p)$ નું નિષેધ શું છે?
A
$(\sim p) \wedge q$
B
$p \wedge (\sim q)$
C
$(\sim p) \vee (\sim q)$
D
$(\sim p) \wedge (\sim q)$

Solution

(D) આપણે પદાવલિ $p \Leftrightarrow (q \Rightarrow p)$ નું નિષેધ શોધવા માંગીએ છીએ.
ધારો કે $S = p \Leftrightarrow (q \Rightarrow p)$.
ગુણધર્મ $\sim(A \Leftrightarrow B) = (A \wedge \sim B) \vee (B \wedge \sim A)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$\sim S = (p \wedge \sim(q$ $\Rightarrow p)) \vee ((q$ $\Rightarrow p) \wedge \sim p)$.
હવે,પ્રથમ ભાગનું સાદું રૂપ આપતા: $p \wedge \sim(q \Rightarrow p) = p \wedge (q \wedge \sim p) = (p \wedge \sim p) \wedge q = F \wedge q = F$ (જ્યાં $F$ એ વિરોધાભાસ છે).
બીજા ભાગનું સાદું રૂપ આપતા: $(q$ $\Rightarrow p) \wedge \sim p = (\sim q \vee p) \wedge \sim p = (\sim q \wedge \sim p) \vee (p \wedge \sim p) = (\sim p \wedge \sim q) \vee F = \sim p \wedge \sim q$.
આ બંનેને જોડતા,$\sim S = F \vee (\sim p \wedge \sim q) = \sim p \wedge \sim q$.
341
MediumMCQ
વિધાન $(\sim( p \Leftrightarrow \sim q )) \wedge q$ એ :
A
એક નિત્યસત્ય (tautology) છે
B
એક વ્યાઘાત (contradiction) છે
C
$( p \Rightarrow q ) \wedge q$ ને સમાન છે
D
$( p \Rightarrow q ) \wedge p$ ને સમાન છે

Solution

(C) આપેલ પદ $(\sim( p \Leftrightarrow \sim q )) \wedge q$ છે.
અહીં,$\sim( p \Leftrightarrow \sim q ) \equiv p \Leftrightarrow q$ થાય.
તેથી,આપેલ પદ $( p \Leftrightarrow q ) \wedge q$ બને છે.
આ પદનું સાદું રૂપ $p \wedge q$ થાય છે.
Solution diagram
342
MediumMCQ
જો વિધાન $(P \wedge (\sim R)) \rightarrow ((\sim R) \wedge Q)$ નું સત્યતા મૂલ્ય $F$ હોય,તો નીચેનામાંથી કોનું સત્યતા મૂલ્ય $F$ છે?
A
$P \vee Q \rightarrow \sim R$
B
$R \vee Q \rightarrow \sim P$
C
$\sim(P \vee Q) \rightarrow \sim R$
D
$\sim(R \vee Q) \rightarrow \sim P$

Solution

(D) ગર્ભિતાર્થ $X \rightarrow Y$ એ $F$ છે જો અને માત્ર જો $X$ એ $T$ હોય અને $Y$ એ $F$ હોય.
આપેલ છે કે $(P \wedge (\sim R)) \rightarrow ((\sim R) \wedge Q)$ એ $F$ છે,તેથી:
$P \wedge (\sim R) = T \implies P = T$ અને $\sim R = T \implies R = F$.
$(\sim R) \wedge Q = F$. કારણ કે $\sim R = T$,તેથી $Q = F$ હોવું જોઈએ.
આમ,સત્યતા મૂલ્યો $P = T, Q = F, R = F$ છે.
હવે,વિકલ્પો તપાસીએ:
$(A) P \vee Q$ $\rightarrow \sim R = (T \vee F)$ $\rightarrow T = T$ $\rightarrow T = T$.
$(B) R \vee Q$ $\rightarrow \sim P = (F \vee F)$ $\rightarrow F = F$ $\rightarrow F = T$.
$(C) \sim(P \vee Q)$ $\rightarrow \sim R = \sim(T \vee F)$ $\rightarrow T = \sim T$ $\rightarrow T = F$ $\rightarrow T = T$.
$(D) \sim(R \vee Q)$ $\rightarrow \sim P = \sim(F \vee F)$ $\rightarrow F = \sim F$ $\rightarrow F = T$ $\rightarrow F = F$.
આમ,વિકલ્પ $(D)$ માં આપેલ વિધાન $F$ છે.
343
MediumMCQ
$(p \wedge r) \Leftrightarrow (p \wedge (\sim q))$ એ $(\sim p)$ ને સમતુલ્ય છે જ્યારે $r$ એ ... હોય.
A
$p$
B
$\sim p$
C
$q$
D
$\sim q$

Solution

(C) આપણને આપેલ છે: $(p \wedge r) \Leftrightarrow (p \wedge (\sim q)) \equiv (\sim p)$.
જો આપણે $r = q$ લઈએ:
$(p \wedge q) \Leftrightarrow (p \wedge (\sim q))$.
જો $p = T$ હોય,તો $(T \wedge q) \Leftrightarrow (T \wedge (\sim q)) \equiv q \Leftrightarrow (\sim q)$,જે $F$ છે.
જો $p = F$ હોય,તો $(F \wedge q) \Leftrightarrow (F \wedge (\sim q)) \equiv F \Leftrightarrow F$,જે $T$ છે.
આ $(\sim p)$ ના સત્યતા કોષ્ટક સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,$r = q$ એ સાચો વિકલ્પ છે.
344
MediumMCQ
ધારો કે,$p$: રમેશ સંગીત સાંભળે છે.
$q$: રમેશ તેના ગામની બહાર છે.
$r$: તે રવિવાર છે.
$s$: તે શનિવાર છે.
તો "રમેશ સંગીત સાંભળે છે જો અને માત્ર જો તે તેના ગામમાં હોય અને તે રવિવાર અથવા શનિવાર હોય" વિધાનને કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$(\sim q) \wedge (r \vee s) \Rightarrow p$
B
$(q \wedge (r \vee s)) \Rightarrow p$
C
$p \Rightarrow (q \wedge (r \vee s))$
D
$p \Rightarrow ((\sim q) \wedge (r \vee s))$

Solution

(D) આપેલ વિધાનો છે:
$p$: રમેશ સંગીત સાંભળે છે.
$q$: રમેશ તેના ગામની બહાર છે.
$r$: તે રવિવાર છે.
$s$: તે શનિવાર છે.
આપણે "રમેશ સંગીત સાંભળે છે જો તે તેના ગામમાં હોય અને તે રવિવાર અથવા શનિવાર હોય" વિધાનનું ભાષાંતર કરવાનું છે.
$1$. "રમેશ તેના ગામમાં છે" એ "રમેશ તેના ગામની બહાર છે" નું નકાર છે,જે $\sim q$ છે.
$2$. "તે રવિવાર અથવા શનિવાર છે" એ $r \vee s$ છે.
$3$. "$p$ માત્ર જો $A$" એ તાર્કિક રીતે $p \Rightarrow A$ ને સમાન છે.
તેથી,વિધાન $p \Rightarrow ((\sim q) \wedge (r \vee s))$ બને છે.
345
MediumMCQ
ધારો કે ક્રિયાઓ $*, \odot \in \{\wedge, \vee\}$ છે. જો $(p * q) \odot (p \odot \sim q)$ એ નિત્યસત્ય (tautology) હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(*, \odot)$ શું છે?
A
$(\vee, \wedge)$
B
$(\vee, \vee)$
C
$(\wedge, \wedge)$
D
$(\wedge, \vee)$

Solution

(B) દરેક વિકલ્પને ચકાસતા:
વિકલ્પ $B$ માટે: $* = \vee, \odot = \vee$.
પદાવલિ $(p \vee q) \vee (p \vee \sim q)$ બને છે.
ક્રમનો નિયમ અને જૂથના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $p \vee p \vee (q \vee \sim q) \equiv p \vee T \equiv T$.
આથી,$(*, \odot) = (\vee, \vee)$ એ નિત્યસત્ય છે.
346
MediumMCQ
વિધાન $(p$ $\Rightarrow q) \vee (p$ $\Rightarrow r)$ એ નીચેનામાંથી કોને સમતુલ્ય નથી?
A
$(p \wedge (\sim r)) \Rightarrow q$
B
$(\sim q) \Rightarrow ((\sim r) \vee p)$
C
$p \Rightarrow (q \vee r)$
D
$(p \wedge (\sim q)) \Rightarrow r$

Solution

(B) આપેલ વિધાન: $(p$ $\Rightarrow q) \vee (p$ $\Rightarrow r)$
નિત્યસમ $(p \Rightarrow q) \equiv (\sim p \vee q)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= (\sim p \vee q) \vee (\sim p \vee r)$
$= \sim p \vee (q \vee r)$
$= p \Rightarrow (q \vee r)$
આ વિકલ્પ $(C)$ સાથે મેળ ખાય છે.
હવે અન્ય વિકલ્પો તપાસીએ:
વિકલ્પ $(A): (p \wedge \sim r)$ $\Rightarrow q
\equiv \sim(p \wedge \sim r) \vee q
\equiv (\sim p \vee r) \vee q
\equiv \sim p \vee (q \vee r)
\equiv p$ $\Rightarrow (q \vee r)$. (સમતુલ્ય છે)
વિકલ્પ $(D): (p \wedge \sim q)$ $\Rightarrow r
\equiv \sim(p \wedge \sim q) \vee r
\equiv (\sim p \vee q) \vee r
\equiv \sim p \vee (q \vee r)
\equiv p$ $\Rightarrow (q \vee r)$. (સમતુલ્ય છે)
વિકલ્પ $(B): (\sim q)$ $\Rightarrow ((\sim r) \vee p)
\equiv \sim(\sim q) \vee (\sim r \vee p)
\equiv q \vee \sim r \vee p
\equiv p \vee q \vee \sim r$. (જે $p \Rightarrow (q \vee r)$ ને સમતુલ્ય નથી).
347
MediumMCQ
વિધાન $(p \wedge q) \Rightarrow (p \wedge r)$ એ નીચેનામાંથી કોના સમકક્ષ છે?
A
$q \Rightarrow (p \wedge r)$
B
$p \Rightarrow (p \wedge r)$
C
$(p \wedge r) \Rightarrow (p \wedge q)$
D
$(p \wedge q) \Rightarrow r$

Solution

(D) આપેલ વિધાન: $(p \wedge q) \Rightarrow (p \wedge r)$
તાર્કિક સમકક્ષતા $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sim(p \wedge q) \vee (p \wedge r)$
ડી મોર્ગનનો નિયમ લાગુ કરતા:
$(\sim p \vee \sim q) \vee (p \wedge r)$
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$((\sim p \vee p) \vee \sim q) \wedge (\sim p \vee \sim q \vee r)$
કારણ કે $(\sim p \vee p) \equiv T$:
$T \wedge (\sim p \vee \sim q \vee r) \equiv \sim p \vee \sim q \vee r$
પદોને ગોઠવતા:
$(\sim p \vee \sim q) \vee r$
ફરીથી ડી મોર્ગનનો નિયમ લાગુ કરતા:
$\sim(p \wedge q) \vee r$
જેને પ્રેરણ (implication) માં ફેરવતા:
$(p \wedge q) \Rightarrow r$
348
DifficultMCQ
સંયુક્ત વિધાન $(\sim(P \wedge Q)) \vee ((\sim P) \wedge Q) \Rightarrow ((\sim P) \wedge (\sim Q))$ કોના સમકક્ષ છે?
A
$((\sim P) \vee Q) \wedge ((\sim Q) \vee P)$
B
$(\sim Q) \vee P$
C
$((\sim P) \vee Q) \wedge (\sim Q)$
D
$(\sim P) \vee Q$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ વિધાન $r \Rightarrow s$ છે,જ્યાં $r = (\sim(P \wedge Q)) \vee ((\sim P) \wedge Q)$ અને $s = ((\sim P) \wedge (\sim Q))$ છે.
સત્યતા કોષ્ટક મુજબ,$r \Rightarrow s$ નું મૂલ્ય $P \Leftrightarrow Q$ જેવું જ છે.
349
DifficultMCQ
ધારો કે $p$ અને $q$ બે વિધાનો છે. તો $\sim(p \wedge (p \Rightarrow \sim q))$ એ કોના સમકક્ષ છે?
A
$p \vee (p \wedge (\sim q))$
B
$p \vee ((\sim p) \wedge q)$
C
$(\sim p) \vee q$
D
$p \vee (p \wedge q)$

Solution

(C) આપણને પદાવલિ $\sim(p \wedge (p \rightarrow \sim q))$ આપેલ છે.
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$\sim(A \wedge B) \equiv \sim A \vee \sim B$:
$\sim(p \wedge (p$ $\rightarrow \sim q)) \equiv \sim p \vee \sim(p$ $\rightarrow \sim q)$.
કારણ કે $p \rightarrow q \equiv \sim p \vee q$,તેથી $p \rightarrow \sim q \equiv \sim p \vee \sim q$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\equiv \sim p \vee \sim(\sim p \vee \sim q)$.
ફરીથી ડી મોર્ગનનો નિયમ લાગુ કરતા:
$\equiv \sim p \vee (p \wedge q)$.
વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$A \vee (B \wedge C) \equiv (A \vee B) \wedge (A \vee C)$:
$\equiv (\sim p \vee p) \wedge (\sim p \vee q)$.
કારણ કે $\sim p \vee p \equiv t$ (નિરર્થક સત્ય):
$\equiv t \wedge (\sim p \vee q)$.
$\equiv \sim p \vee q$.
350
DifficultMCQ
વિધાન $(p \wedge (\sim q))$ $\Rightarrow (p$ $\Rightarrow (\sim q))$ એ
A
$(\sim p) \vee (\sim q)$ ને સમતુલ્ય છે
B
એક નિત્યસત્ય (tautology) છે
C
$p \vee q$ ને સમતુલ્ય છે
D
એક વિરોધાભાસ (contradiction) છે

Solution

(B) ધારો કે આપેલ વિધાન $S = (p \wedge \sim q)$ $\Rightarrow (p$ $\Rightarrow \sim q)$ છે.
ગર્ભિતાર્થ નિયમ $A \Rightarrow B \equiv \sim A \vee B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv \sim (p \wedge \sim q) \vee (p \Rightarrow \sim q)$
$S \equiv (\sim p \vee \sim (\sim q)) \vee (\sim p \vee \sim q)$
$S \equiv (\sim p \vee q) \vee (\sim p \vee \sim q)$
જૂથના નિયમ અને ક્રમના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$S \equiv \sim p \vee (q \vee \sim q)$
કારણ કે $(q \vee \sim q)$ એ નિત્યસત્ય $(t)$ છે:
$S \equiv \sim p \vee t$
$S \equiv t$
તેથી,આ વિધાન એક નિત્યસત્ય છે.

Mathematical Reasoning — Mathematical logic · Frequently Asked Questions

1Are these Mathematical Reasoning questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Mathematical Reasoning Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.