Gujarati

Relation between roots and coefficients Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Relation between roots and coefficients

513+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 41 of 513 questions in Gujarati

451
MediumMCQ
$\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $8x^3 - 42x^2 + 63x - 27 = 0$ ના બીજ છે. જો $\beta < \gamma < \alpha$ અને $\beta, \gamma, \alpha$ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં હોય,તો પદાવલિ $\gamma x^2 + 4\beta x + \alpha$ નું અંતિમ મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{3}{4}$
B
$3$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{21}{4}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $8x^3 - 42x^2 + 63x - 27 = 0$ . . . $(i)$
$\alpha, \beta, \gamma$ એ $(i)$ ના બીજ હોવાથી,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma = \frac{27}{8}$ થાય.
$\beta, \gamma, \alpha$ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં હોવાથી,$\gamma^2 = \beta \alpha$ થાય.
તેથી,$\gamma \cdot \gamma^2 = \frac{27}{8} \implies \gamma^3 = \frac{27}{8} \implies \gamma = \frac{3}{2}$.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta + \gamma = \frac{42}{8} = \frac{21}{4}$.
$\alpha + \beta = \frac{21}{4} - \frac{3}{2} = \frac{15}{4}$ અને $\alpha \beta = \frac{9}{4}$ હોવાથી,$\alpha$ અને $\beta$ એ $4t^2 - 15t + 9 = 0$ ના બીજ છે,જે ઉકેલતા $t = \frac{3}{4}$ અથવા $t = 3$ મળે.
$\beta < \gamma < \alpha$ હોવાથી,$\beta = \frac{3}{4}, \gamma = \frac{3}{2}, \alpha = 3$.
પદાવલિ $\frac{3}{2}x^2 + 3x + 3$ નું અંતિમ મૂલ્ય $-\frac{D}{4a} = \frac{4ac - b^2}{4a}$ સૂત્રથી મેળવતા:
$\frac{4(\frac{3}{2})(3) - (3)^2}{4(\frac{3}{2})} = \frac{18 - 9}{6} = \frac{9}{6} = \frac{3}{2}$.
452
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $4x^3-3x^2+2x-1=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3=$
A
$\frac{2}{27}$
B
$\frac{1}{8}$
C
$\frac{3}{64}$
D
$\frac{27}{128}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $4x^3-3x^2+2x-1=0$ ના બીજ છે.
તેથી,$4\alpha^3=3\alpha^2-2\alpha+1$,$4\beta^3=3\beta^2-2\beta+1$ અને $4\gamma^3=3\gamma^2-2\gamma+1$.
સરવાળો કરતા: $4(\alpha^3+\beta^3+\gamma^3) = 3(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2) - 2(\alpha+\beta+\gamma) + 3$.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ: $\alpha+\beta+\gamma = \frac{3}{4}$,$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = \frac{1}{2}$.
$\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\frac{3}{4})^2 - 2(\frac{1}{2}) = \frac{9}{16} - 1 = -\frac{7}{16}$.
કિંમતો મૂકતા: $4(\alpha^3+\beta^3+\gamma^3) = 3(-\frac{7}{16}) - 2(\frac{3}{4}) + 3 = \frac{3}{16}$.
તેથી,$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = \frac{3}{64}$.
453
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3-3x^2+3x+1=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2=$
A
$9$
B
$15$
C
$8$
D
$20$

Solution

(B) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3-3x^2+3x+1=0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 3$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 3$
$\alpha\beta\gamma = -1$
આપણે $\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2$ શોધવાનું છે.
નિત્યસમ $(a+b+c)^2 = a^2+b^2+c^2+2(ab+bc+ca)$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a=\alpha\beta, b=\beta\gamma, c=\gamma\alpha$.
તેથી $(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)^2 = \alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 + 2(\alpha\beta^2\gamma + \beta\gamma^2\alpha + \gamma\alpha^2\beta)$.
બીજા પદમાંથી $\alpha\beta\gamma$ સામાન્ય લેતા:
$\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 = (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)^2 - 2\alpha\beta\gamma(\beta+\alpha+\gamma)$.
જ્ઞાત કિંમતો મૂકતા:
$\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 = (3)^2 - 2(-1)(3) = 9 + 6 = 15$.
454
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $18x^3-15x^2-4x+4=0$ ના વાસ્તવિક બીજ હોય,જ્યાં $\alpha=\beta$ અને $\alpha>\gamma$ હોય,તો $\alpha+\beta^2+\gamma^3=$
A
$\frac{71}{72}$
B
$\frac{53}{54}$
C
$\frac{89}{90}$
D
$\frac{59}{60}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $18x^3-15x^2-4x+4=0$ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha, \alpha, \gamma$ છે જ્યાં $\alpha > \gamma$.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$2\alpha + \gamma = \frac{15}{18} = \frac{5}{6}$ $(i)$
$\alpha^2 + 2\alpha\gamma = -\frac{2}{9}$ (ii)
$\alpha^2\gamma = -\frac{2}{9}$ (iii)
(ii) અને (iii) પરથી,$\alpha^2 + 2\alpha\gamma = \alpha^2\gamma$.
$\alpha \neq 0$ હોવાથી,$\alpha + 2\gamma = \alpha\gamma$.
$(i)$ પરથી,$\gamma = \frac{5}{6} - 2\alpha$.
$\alpha + 2\gamma = \alpha\gamma$ માં કિંમત મૂકતા:
$\alpha + 2(\frac{5}{6} - 2\alpha) = \alpha(\frac{5}{6} - 2\alpha)$
$12\alpha^2 - 23\alpha + 10 = 0$
$(3\alpha - 2)(4\alpha - 5) = 0$.
તેથી,$\alpha = \frac{2}{3}$ અથવા $\alpha = \frac{5}{4}$.
જો $\alpha = \frac{2}{3}$,તો $\gamma = -\frac{1}{2}$.
$\alpha > \gamma$ હોવાથી,$\alpha + \beta^2 + \gamma^3 = \frac{2}{3} + \frac{4}{9} - \frac{1}{8} = \frac{71}{72}$.
455
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $2x^3+x^2-13x+6=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3=$
A
$-\frac{161}{8}$
B
$36$
C
$99$
D
$-\frac{151}{8}$

Solution

(D) આપેલ ઘન સમીકરણ $2x^3+x^2-13x+6=0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ માટે:
$\alpha+\beta+\gamma = -\frac{1}{2}$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = -\frac{13}{2}$
$\alpha\beta\gamma = -\frac{6}{2} = -3$
આપણે નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ: $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 - 3\alpha\beta\gamma = (\alpha+\beta+\gamma)(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 - (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha))$
અહીં $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = (-\frac{1}{2})^2 - 2(-\frac{13}{2}) = \frac{1}{4} + 13 = \frac{53}{4}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = (-\frac{1}{2})(\frac{53}{4} + \frac{26}{4}) - 9$
$= (-\frac{1}{2})(\frac{79}{4}) - 9$
$= -\frac{79}{8} - \frac{72}{8} = -\frac{151}{8}$.
456
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3 + x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો યાદી-$I$ ની વસ્તુઓને યાદી-$II$ સાથે જોડો:
યાદી-$I$:
$(i)$ $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\gamma}$
(ii) $\alpha^3 + \beta^3 + \gamma^3$
(iii) $\alpha^4 + \beta^4 + \gamma^4$
(iv) $(\alpha - \beta)^2 + (\beta - \gamma)^2 + (\gamma - \alpha)^2$
યાદી-$II$:
$(A)$ $-1$
$(B)$ $-4$
$(C)$ $1$
$(D)$ $3$
$(E)$ $0$
A
$(i)$ $\rightarrow$ $A$,(ii) $\rightarrow$ $A$,(iii) $\rightarrow$ $D$,(iv) $\rightarrow$ $B$
B
$(i)$ $\rightarrow$ $C$,(ii) $\rightarrow$ $A$,(iii) $\rightarrow$ $E$,(iv) $\rightarrow$ $B$
C
$(i)$ $\rightarrow$ $A$,(ii) $\rightarrow$ $C$,(iii) $\rightarrow$ $D$,(iv) $\rightarrow$ $B$
D
$(i)$ $\rightarrow$ $C$,(ii) $\rightarrow$ $A$,(iii) $\rightarrow$ $B$,(iv) $\rightarrow$ $E$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^3 + x^2 + x + 1 = 0$ છે,જેના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha + \beta + \gamma = -1$
$\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha = 1$
$\alpha \beta \gamma = -1$
$(i)$ $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\gamma} = \frac{\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha}{\alpha \beta \gamma} = \frac{1}{-1} = -1$. તેથી,$(i)$ $\rightarrow$ $A$.
(ii) $\alpha^3 + \beta^3 + \gamma^3$: કારણ કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ બીજ છે,$\alpha^3 = -\alpha^2 - \alpha - 1$,$\beta^3 = -\beta^2 - \beta - 1$,$\gamma^3 = -\gamma^2 - \gamma - 1$.
સરવાળો કરતા: $\alpha^3 + \beta^3 + \gamma^3 = -(\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2) - (\alpha + \beta + \gamma) - 3$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = (\alpha + \beta + \gamma)^2 - 2(\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha) = (-1)^2 - 2(1) = 1 - 2 = -1$.
તેથી,$\alpha^3 + \beta^3 + \gamma^3 = -(-1) - (-1) - 3 = 1 + 1 - 3 = -1$. તેથી,(ii) $\rightarrow$ $A$.
(iii) $\alpha^4 + \beta^4 + \gamma^4$: મૂળ સમીકરણને $x$ વડે ગુણતા: $x^4 + x^3 + x^2 + x = 0$.
બીજ માટે સરવાળો કરતા: $(\alpha^4 + \beta^4 + \gamma^4) + (\alpha^3 + \beta^3 + \gamma^3) + (\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2) + (\alpha + \beta + \gamma) = 0$.
$(\alpha^4 + \beta^4 + \gamma^4) + (-1) + (-1) + (-1) = 0 \Rightarrow \alpha^4 + \beta^4 + \gamma^4 = 3$. તેથી,(iii) $\rightarrow$ $D$.
(iv) $(\alpha - \beta)^2 + (\beta - \gamma)^2 + (\gamma - \alpha)^2 = 2(\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2) - 2(\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha) = 2(-1) - 2(1) = -2 - 2 = -4$. તેથી,(iv) $\rightarrow$ $B$.
સાચી જોડ $(i)$ $\rightarrow$ $A$,(ii) $\rightarrow$ $A$,(iii) $\rightarrow$ $D$,(iv) $\rightarrow$ $B$ છે.
457
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+x^2+x+r=0$ ના બીજ હોય અને $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3=5$ હોય,તો $r=$
A
$\frac{-1}{2}$
B
$1$
C
$-1$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+x^2+x+r=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -1$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 1$
$\alpha\beta\gamma = -r$
આપણે નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ:
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3-3\alpha\beta\gamma = (\alpha+\beta+\gamma)(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2-\alpha\beta-\beta\gamma-\gamma\alpha)$
નોંધો કે $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = (-1)^2 - 2(1) = 1-2 = -1$.
કિંમતો મૂકતા:
$5 - 3(-r) = (-1)(-1 - 1)$
$5 + 3r = (-1)(-2)$
$5 + 3r = 2$
$3r = -3$
$r = -1$
458
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, 2 \beta$ એ સમીકરણ $x^3-9 x^2+k=0$ ના વાસ્તવિક બીજ હોય અને $k \in R-\{0\}$ હોય,તો $14 \beta=$
A
$28$
B
$36$
C
$18$
D
$54$

Solution

(D) આપેલ ઘાત સમીકરણ $x^3-9 x^2+k=0$ છે,જ્યાં બીજ $\alpha, \beta, 2 \beta$ છે.
વિયેટાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta + 2 \beta = 9 \implies \alpha + 3 \beta = 9$ $(i)$
બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો: $\alpha \beta + \beta(2 \beta) + 2 \beta(\alpha) = 0$ (કારણ કે $x$ નો સહગુણક $0$ છે)
$\alpha \beta + 2 \beta^2 + 2 \alpha \beta = 0 \implies 3 \alpha \beta + 2 \beta^2 = 0$
$\beta(3 \alpha + 2 \beta) = 0$
કારણ કે $k \neq 0$,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \cdot \beta \cdot 2 \beta = -k \neq 0$,તેથી $\beta \neq 0$.
આમ,$3 \alpha + 2 \beta = 0 \implies \alpha = -\frac{2 \beta}{3}$ $(ii)$
$(ii)$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$-\frac{2 \beta}{3} + 3 \beta = 9$
$\frac{-2 \beta + 9 \beta}{3} = 9$
$\frac{7 \beta}{3} = 9 \implies 7 \beta = 27$
તેથી,$14 \beta = 2 \times (7 \beta) = 2 \times 27 = 54$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
459
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3-9x^2+23x-15=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3=$
A
$36$
B
$92$
C
$153$
D
$244$

Solution

(C) આપેલ ઘન સમીકરણ $x^3-9x^2+23x-15=0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ માટે:
$\alpha+\beta+\gamma = 9$ ... $(i)$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 23$ ... (ii)
$\alpha\beta\gamma = 15$ ... (iii)
$\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણના બીજ હોવાથી,તેઓ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે:
$\alpha^3 = 9\alpha^2-23\alpha+15$,$\beta^3 = 9\beta^2-23\beta+15$,$\gamma^3 = 9\gamma^2-23\gamma+15$
ત્રણેયનો સરવાળો કરતા:
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = 9(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2) - 23(\alpha+\beta+\gamma) + 45$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = 9^2 - 2(23) = 35$.
કિંમતો મૂકતા:
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = 9(35) - 23(9) + 45 = 315 - 207 + 45 = 153$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
460
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3-x+1=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1+\alpha}{1-\alpha}+\frac{1+\beta}{1-\beta}+\frac{1+\gamma}{1-\gamma}=$
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^3-x+1=0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ માટે:
$\alpha+\beta+\gamma = 0$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = -1$
$\alpha\beta\gamma = -1$
ધારો કે $y = \frac{1+x}{1-x}$. તેથી $x = \frac{y-1}{y+1}$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $y^3-y^2+7y+1 = 0$ મળે છે.
આ સમીકરણના બીજ $\frac{1+\alpha}{1-\alpha}, \frac{1+\beta}{1-\beta}, \frac{1+\gamma}{1-\gamma}$ છે.
તેથી,બીજનો સરવાળો $y_1+y_2+y_3 = -(\frac{-1}{1}) = 1$ થાય.
461
EasyMCQ
જો $x^2-3x+2$ એ $x^4-ax^2+b$ નો અવયવ હોય,તો જેનાં બીજ $a$ અને $b$ હોય તેવું સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2-9x-20=0$
B
$x^2-9x+20=0$
C
$x^2+9x-20=0$
D
$x^2+9x+20=0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x^2-3x+2$ એ $P(x) = x^4-ax^2+b$ નો અવયવ છે.
ભાજકનું અવયવીકરણ: $x^2-3x+2 = (x-1)(x-2)$.
તેથી $(x-1)$ અને $(x-2)$ અવયવો હોવાથી,$P(1) = 0$ અને $P(2) = 0$ થાય.
$x=1$ માટે: $(1)^4 - a(1)^2 + b = 0 \implies 1 - a + b = 0 \implies -a + b = -1$ (સમીકરણ $i$).
$x=2$ માટે: $(2)^4 - a(2)^2 + b = 0 \implies 16 - 4a + b = 0 \implies -4a + b = -16$ (સમીકરણ $ii$).
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(ii)$ બાદ કરતાં: $(-a+b) - (-4a+b) = -1 - (-16) \implies 3a = 15 \implies a = 5$.
$a=5$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા: $-5 + b = -1 \implies b = 4$.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $a=5$ અને $b=4$ છે.
સમીકરણ $x^2 - (a+b)x + ab = 0$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $x^2 - (5+4)x + (5 \times 4) = 0 \implies x^2 - 9x + 20 = 0$.
462
EasyMCQ
જો $2$ અને $3$ એ સમીકરણ $2x^3 + mx^2 - 13x + n = 0$ ના બે બીજ હોય,તો $m$ અને $n$ ની કિંમતો અનુક્રમે શું હશે?
A
$-5, -30$
B
$-5, 30$
C
$5, 30$
D
$5, -30$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $2x^3 + mx^2 - 13x + n = 0$ છે. $2$ અને $3$ બીજ હોવાથી,તેઓ સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
$x = 2$ માટે:
$2(2)^3 + m(2)^2 - 13(2) + n = 0$
$16 + 4m - 26 + n = 0$
$4m + n = 10$ --- $(i)$
$x = 3$ માટે:
$2(3)^3 + m(3)^2 - 13(3) + n = 0$
$54 + 9m - 39 + n = 0$
$9m + n = -15$ --- $(ii)$
$(ii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા:
$(9m + n) - (4m + n) = -15 - 10$
$5m = -25 \Rightarrow m = -5$
$m = -5$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$4(-5) + n = 10$
$-20 + n = 10 \Rightarrow n = 30$
આમ,$m = -5$ અને $n = 30$ મળે છે.
463
MediumMCQ
$x^4+x^3-4x^2+x-1=0$ સમીકરણ માટે,બધા બીજના વર્ગોનો સરવાળો અને ભિન્ન બીજના ગુણાકારનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$1: 4$
B
$3: 5$
C
$9: 1$
D
$4: 3$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x^4+x^3-4x^2+x-1=0$.
બીજના વર્ગોનો સરવાળો: $\sum x_i^2 = (\sum x_i)^2 - 2\sum x_ix_j = (-1)^2 - 2(-4) = 1+8 = 9$.
ભિન્ન બીજનો ગુણાકાર: $1$.
ગુણોત્તર: $9:1$.
464
EasyMCQ
$p$ એ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યા છે. જો જે સમીકરણના બીજ એ $x^3 - px^2 + px - 1 = 0$ સમીકરણના બીજના વર્ગ હોય,તે આપેલ સમીકરણ સમાન હોય,તો $p =$
A
$1/2$
B
$2$
C
$3$
D
$-1$

Solution

(C) ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3 - px^2 + px - 1 = 0$ સમીકરણના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha + \beta + \gamma = p$
$\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = p$
$\alpha\beta\gamma = 1$
આપેલ છે કે $\alpha^2, \beta^2, \gamma^2$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ મૂળ સમીકરણ જેવું જ છે,તેથી બીજનો સરવાળો પણ $p$ થવો જોઈએ:
$\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = p$
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha + \beta + \gamma)^2 = \alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 + 2(\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha)$.
કિંમતો મૂકતા:
$p^2 = p + 2(p)$
$p^2 = 3p$
$p$ શૂન્યતર હોવાથી,$p$ વડે ભાગતા:
$p = 3$.
465
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના બીજ હોય,તો $(\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha) =$
A
$p-qr$
B
$r-pq$
C
$q-rp$
D
$r+pq$

Solution

(B) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3+px^2+qx+r=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -p$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = q$
$\alpha\beta\gamma = -r$
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha+\beta+\gamma)(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = (\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha) + \alpha\beta\gamma$.
કિંમતો મૂકતા:
$(-p)(q) = (\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha) + (-r)$
$-pq = (\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha) - r$
તેથી,$(\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha) = r-pq$.
466
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3+p_1 x^2+p_2 x+p_3=0$ ના બીજ હોય. ધારો કે $S_r=\alpha^r+\beta^r+\gamma^r$. જો $S_1=10, S_2=38$ અને $S_3=-1840$ હોય,તો $p_3=$
A
-$30$
B
$\frac{1910}{3}$
C
$631$
D
-$31$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+p_1 x^2+p_2 x+p_3=0$ ના બીજ છે.
વિએટાના સૂત્રો મુજબ,$p_1 = -(\alpha+\beta+\gamma) = -S_1 = -10$.
$p_2 = \alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = \frac{(\alpha+\beta+\gamma)^2 - (\alpha^2+\beta^2+\gamma^2)}{2} = \frac{S_1^2 - S_2}{2} = \frac{100-38}{2} = 31$.
નિત્યસમ $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 - 3\alpha\beta\gamma = (\alpha+\beta+\gamma)(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 - (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha))$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S_3 - 3(-p_3) = S_1(S_2 - p_2)$.
$-1840 + 3p_3 = 10(38 - 31)$.
$-1840 + 3p_3 = 10(7) = 70$.
$3p_3 = 1910$.
$p_3 = \frac{1910}{3}$.
467
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3=$
A
$3 p q-3 r-p^3$
B
$p^3-3 p q+3 r$
C
$p^3-3 p q-3 r$
D
$3 p q-3 r+p^3$

Solution

(A) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -p$
$\alpha \beta+\beta \gamma+\gamma \alpha = q$
$\alpha \beta \gamma = -r$
બીજગણિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3-3 \alpha \beta \gamma = (\alpha+\beta+\gamma)(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2-\alpha \beta-\beta \gamma-\gamma \alpha)$
વળી,$\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha \beta+\beta \gamma+\gamma \alpha) = (-p)^2 - 2q = p^2-2q$.
આ કિંમતો નિત્યસમમાં મૂકતા:
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 - 3(-r) = (-p)(p^2-2q-q)$
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 + 3r = -p(p^2-3q)$
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = -p^3+3pq-3r$
તેથી,$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = 3pq-3r-p^3$.
468
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+x^2+2x+3=0$ ના બીજ છે. જો $f(x)=0$ એ ત્રિઘાત બહુપદી સમીકરણ હોય જેના બીજ $\alpha+\beta, \beta+\gamma, \gamma+\alpha$ હોય,તો $f(x)$ બરાબર શું થાય?
A
$x^3+2x^2-3x-1$
B
$x^3+2x^2-3x+1$
C
$x^3+2x^2+3x-1$
D
$x^3+2x^2+3x+1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x^3+x^2+2x+3=0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -1$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 2$
$\alpha\beta\gamma = -3$
ધારો કે $f(x)=0$ ના બીજ $S_1 = \alpha+\beta$,$S_2 = \beta+\gamma$,$S_3 = \gamma+\alpha$ છે.
નોંધો કે $S_1 = -1-\gamma$,$S_2 = -1-\alpha$,$S_3 = -1-\beta$.
$f(x)$ ના બીજનો સરવાળો $S_1+S_2+S_3 = 2(\alpha+\beta+\gamma) = 2(-1) = -2$ છે.
બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો $S_1S_2+S_2S_3+S_3S_1 = 3 + 2(\alpha+\beta+\gamma) + (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = 3 + 2(-1) + 2 = 3$ છે.
બીજનો ગુણાકાર $S_1S_2S_3 = -(1 + (\alpha+\beta+\gamma) + (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) + \alpha\beta\gamma) = -(1 - 1 + 2 - 3) = 1$ છે.
આમ,$f(x) = x^3 - (-2)x^2 + 3x - 1 = x^3+2x^2+3x-1$.
469
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3-5x+4=0$ ના બીજ હોય,તો $(\alpha^3+\beta^3+\gamma^3)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$13$
C
$169$
D
$144$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^3-5x+4=0$ છે જેના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
$x^3+px^2+qx+r=0$ સાથે સરખાવતા,બીજનો સરવાળો $\alpha+\beta+\gamma = 0$ મળે છે.
જ્યારે $\alpha+\beta+\gamma = 0$ હોય,ત્યારે નિત્યસમ મુજબ $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = 3\alpha\beta\gamma$ થાય.
અહીં,બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta\gamma = -4$ છે.
તેથી,$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = 3(-4) = -12$.
આમ,$(\alpha^3+\beta^3+\gamma^3)^2 = (-12)^2 = 144$.
470
EasyMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+x^2+x+2=0$ ના બીજ છે. તો,$\left(\frac{\alpha+\beta-2 \gamma}{\gamma}\right)\left(\frac{\beta+\gamma-2 \alpha}{\alpha}\right)\left(\frac{\gamma+\alpha-2 \beta}{\beta}\right)$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-\frac{47}{2}$
B
$\frac{47}{2}$
C
$-47$
D
$47$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+x^2+x+2=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,$\alpha+\beta+\gamma = -1$.
ધારો કે $y = \frac{\alpha+\beta-2\gamma}{\gamma}$.
$\alpha+\beta+\gamma = -1$ હોવાથી,$\alpha+\beta = -1-\gamma$.
આ કિંમત $y$ માં મૂકતા:
$y = \frac{-1-\gamma-2\gamma}{\gamma} = \frac{-1-3\gamma}{\gamma} = -3 - \frac{1}{\gamma}$.
તેથી,$\frac{1}{\gamma} = -y-3$,જેનો અર્થ છે કે $\gamma = -\frac{1}{y+3}$.
$\gamma$ એ $x^3+x^2+x+2=0$ નું બીજ હોવાથી,$x = -\frac{1}{y+3}$ મૂકતા:
$(-\frac{1}{y+3})^3 + (-\frac{1}{y+3})^2 + (-\frac{1}{y+3}) + 2 = 0$.
$-(y+3)^3$ વડે ગુણતા:
$1 - (y+3) + (y+3)^2 - 2(y+3)^3 = 0$.
$1 - y - 3 + y^2 + 6y + 9 - 2(y^3 + 9y^2 + 27y + 27) = 0$.
$-2y^3 - 17y^2 - 49y - 47 = 0$.
$2y^3 + 17y^2 + 49y + 47 = 0$.
આ સમીકરણના બીજનો ગુણાકાર $-\frac{d}{a} = -\frac{47}{2}$ થાય.
471
EasyMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+x+10=0$ ના બીજ છે અને $\alpha_1=\frac{\alpha+\beta}{\gamma^2}, \beta_1=\frac{\beta+\gamma}{\alpha^2}, \gamma_1=\frac{\gamma+\alpha}{\beta^2}$ છે. તો,$(\alpha_1^3+\beta_1^3+\gamma_1^3)-\frac{1}{10}(\alpha_1^2+\beta_1^2+\gamma_1^2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{10}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$\frac{3}{10}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+x+10=0$ ના બીજ હોવાથી,$\alpha+\beta+\gamma=0$ થાય.
હવે,$\alpha_1=\frac{\alpha+\beta}{\gamma^2}=\frac{-\gamma}{\gamma^2}=\frac{-1}{\gamma}$.
તે જ રીતે,$\beta_1=\frac{-1}{\alpha}$ અને $\gamma_1=\frac{-1}{\beta}$.
આમ,$\alpha_1, \beta_1, \gamma_1$ એ $x = -\frac{1}{y}$ ને $x^3+x+10=0$ માં મૂકતા મળતા સમીકરણના બીજ છે.
$(-\frac{1}{y})^3 + (-\frac{1}{y}) + 10 = 0 \implies -\frac{1}{y^3} - \frac{1}{y} + 10 = 0$.
$-y^3$ વડે ગુણતા,$10y^3 - y^2 - 1 = 0$ મળે.
$\alpha_1, \beta_1, \gamma_1$ એ $10x^3-x^2-1=0$ ના બીજ હોવાથી,$10\alpha_1^3-\alpha_1^2-1=0$,$10\beta_1^3-\beta_1^2-1=0$,અને $10\gamma_1^3-\gamma_1^2-1=0$ થાય.
આ સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $10(\alpha_1^3+\beta_1^3+\gamma_1^3) - (\alpha_1^2+\beta_1^2+\gamma_1^2) - 3 = 0$.
$10$ વડે ભાગતા: $(\alpha_1^3+\beta_1^3+\gamma_1^3) - \frac{1}{10}(\alpha_1^2+\beta_1^2+\gamma_1^2) = \frac{3}{10}$.
472
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $\alpha(\beta+\gamma), \beta(\gamma+\alpha)$ અને $\gamma(\alpha+\beta)$ હોય તે ત્રિઘાત સમીકરણમાં $x$ નો સહગુણક શું થાય?
A
$2 q$
B
$q^2+p r$
C
$p^2-q r$
D
$r(p q-r)$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ: $\alpha+\beta+\gamma = -p$,$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = q$,અને $\alpha\beta\gamma = -r$.
ધારો કે નવા બીજ $y_1 = \alpha(\beta+\gamma)$,$y_2 = \beta(\gamma+\alpha)$,અને $y_3 = \gamma(\alpha+\beta)$ છે.
અહીં $\alpha(\beta+\gamma) = \alpha(\beta+\gamma+\alpha) - \alpha^2 = -p\alpha - \alpha^2$.
સમીકરણ $x^3+p x^2+q x+r=0$ પરથી,$\alpha^3+p\alpha^2 = -q\alpha-r$.
$\alpha$ વડે ભાગતા,$\alpha^2+p\alpha = -q - \frac{r}{\alpha}$.
તેથી,$y_1 = -(-q - \frac{r}{\alpha}) = q + \frac{r}{\alpha}$.
તે જ રીતે,$y_2 = q + \frac{r}{\beta}$ અને $y_3 = q + \frac{r}{\gamma}$.
ધારો કે $y = q + \frac{r}{x}$,તેથી $x = \frac{r}{y-q}$.
આ કિંમત મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા: $(\frac{r}{y-q})^3 + p(\frac{r}{y-q})^2 + q(\frac{r}{y-q}) + r = 0$.
$r$ વડે ભાગતા: $\frac{r^2}{(y-q)^3} + \frac{pr}{(y-q)^2} + \frac{q}{y-q} + 1 = 0$.
$r^2 + pr(y-q) + q(y-q)^2 + (y-q)^3 = 0$.
વિસ્તરણ કરતા: $y^3 - 2qy^2 + (q^2+pr)y + (r^2-prq) = 0$.
તેથી $y$ નો સહગુણક $q^2+pr$ છે.
473
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+4x+1=0$ ના બીજ હોય,તો જેનાં બીજ $\frac{\alpha^2}{\beta+\gamma}, \frac{\beta^2}{\gamma+\alpha}, \frac{\gamma^2}{\alpha+\beta}$ હોય તેવું સમીકરણ કયું છે?
A
$x^3-4x-1=0$
B
$x^3-4x+1=0$
C
$x^3+4x-1=0$
D
$x^3+4x+1=0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+4x+1=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,$\alpha+\beta+\gamma=0$,$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha=4$,અને $\alpha\beta\gamma=-1$ મળે.
$\alpha+\beta+\gamma=0$ હોવાથી,$\beta+\gamma=-\alpha$,$\gamma+\alpha=-\beta$,અને $\alpha+\beta=-\gamma$ થાય.
નવા સમીકરણના બીજ $y_1 = \frac{\alpha^2}{-\alpha} = -\alpha$,$y_2 = \frac{\beta^2}{-\beta} = -\beta$,અને $y_3 = \frac{\gamma^2}{-\gamma} = -\gamma$ છે.
ધારો કે $y = -x$,તેથી $x = -y$.
મૂળ સમીકરણ $x^3+4x+1=0$ માં $x = -y$ મૂકતા:
$(-y)^3 + 4(-y) + 1 = 0$
$-y^3 - 4y + 1 = 0$
$y^3 + 4y - 1 = 0$.
આમ,માંગેલ સમીકરણ $x^3+4x-1=0$ છે.
474
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3-2x^2+3x-4=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$-7$
B
$-5$
C
$-3$
D
$0$

Solution

(A) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3-2x^2+3x-4=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 2$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 3$
$\alpha\beta\gamma = 4$
આપણે $\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2$ ની કિંમત શોધવાની છે.
નિત્યસમ $(a+b+c)^2 = a^2+b^2+c^2+2(ab+bc+ca)$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a=\alpha\beta, b=\beta\gamma, c=\gamma\alpha$:
$(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)^2 = \alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 + 2\alpha\beta\gamma(\alpha+\beta+\gamma)$
કિંમતો મૂકતા:
$(3)^2 = (\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2) + 2(4)(2)$
$9 = (\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2) + 16$
$\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 = 9 - 16 = -7$
475
MediumMCQ
જો $1, 2, 3$ અને $4$ એ સમીકરણ $x^4+ax^3+bx^2+cx+d=0$ ના બીજ હોય,તો $a+2b+c$ ની કિંમત શોધો.
A
$-25$
B
$0$
C
$10$
D
$24$

Solution

(C) આપેલ છે કે $1, 2, 3, 4$ એ સમીકરણ $x^4+ax^3+bx^2+cx+d=0$ ના બીજ છે.
તેથી,આપણે બહુપદીને આ રીતે લખી શકીએ:
$(x-1)(x-2)(x-3)(x-4) = x^4+ax^3+bx^2+cx+d$
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$((x-1)(x-4))((x-2)(x-3)) = (x^2-5x+4)(x^2-5x+6)$
ધારો કે $y = x^2-5x$. તો પદાવલિ $(y+4)(y+6) = y^2+10y+24$ બને છે.
$y = x^2-5x$ પાછું મૂકતા:
$(x^2-5x)^2 + 10(x^2-5x) + 24 = x^4 - 10x^3 + 25x^2 + 10x^2 - 50x + 24$
$= x^4 - 10x^3 + 35x^2 - 50x + 24$.
$x^4+ax^3+bx^2+cx+d=0$ સાથે સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$a = -10, b = 35, c = -50, d = 24$.
હવે,$a+2b+c$ ની ગણતરી કરતા:
$a+2b+c = -10 + 2(35) - 50 = -10 + 70 - 50 = 10$.
476
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $a x^2+b x+c=0$ ના બીજ હોય અને જો $p x^2+q x+r=0$ ના બીજ $\frac{1-\alpha}{\alpha}$ અને $\frac{1-\beta}{\beta}$ હોય,તો $r$ ની કિંમત શું થાય?
A
$a+2 b$
B
$a+b+c$
C
$a b+b c+c a$
D
$a b c$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $a x^2+b x+c=0$ ના બીજ છે.
$\alpha+\beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha \beta = \frac{c}{a}$.
ધારો કે $p x^2+q x+r=0$ ના બીજ $\gamma = \frac{1-\alpha}{\alpha} = \frac{1}{\alpha}-1$ અને $\delta = \frac{1-\beta}{\beta} = \frac{1}{\beta}-1$ છે.
તેથી $\alpha = \frac{1}{1+\gamma}$ અને $\beta = \frac{1}{1+\delta}$.
$\alpha$ એ $a x^2+b x+c=0$ નું બીજ હોવાથી,$a(\frac{1}{1+x})^2 + b(\frac{1}{1+x}) + c = 0$.
$a + b(1+x) + c(1+x)^2 = 0$.
$a + b + bx + c(1 + 2x + x^2) = 0$.
$c x^2 + (b+2c)x + (a+b+c) = 0$.
આને $p x^2+q x+r=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $r = a+b+c$ મળે છે.
477
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+2x^2-3x-1=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{-2}+\beta^{-2}+\gamma^{-2}=$
A
$12$
B
$13$
C
$14$
D
$15$

Solution

(B) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3+2x^2-3x-1=0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,આપણી પાસે છે:
$\alpha+\beta+\gamma = -2$ $(i)$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = -3$ $(ii)$
$\alpha\beta\gamma = 1$ $(iii)$
આપણે $\alpha^{-2}+\beta^{-2}+\gamma^{-2} = \frac{1}{\alpha^2}+\frac{1}{\beta^2}+\frac{1}{\gamma^2} = \frac{\beta^2\gamma^2+\alpha^2\gamma^2+\alpha^2\beta^2}{(\alpha\beta\gamma)^2}$ શોધવાનું છે.
પ્રથમ,નિત્યસમ $(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)^2 = \alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 + 2\alpha\beta\gamma(\alpha+\beta+\gamma)$ નો ઉપયોગ કરીને $\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2$ ની કિંમત શોધો.
કિંમતો મૂકતા:
$(-3)^2 = \alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 + 2(1)(-2)$
$9 = \alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 - 4$
$\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 = 9+4 = 13$.
હવે,$\alpha^{-2}+\beta^{-2}+\gamma^{-2} = \frac{13}{(1)^2} = 13$.
Solution diagram
478
EasyMCQ
જો $x^3+p x^2-q x+r=0$ ના બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય હોય,તો $pq$ ની કિંમત શું થાય?
A
$-r$
B
$r$
C
$2r$
D
$-2r$

Solution

(A) ધારો કે સમીકરણ $x^3+p x^2-q x+r=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$\alpha+\beta+\gamma = -p$
$\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha = -q$
$\alpha \beta \gamma = -r$
આપેલ છે કે બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય છે,ધારો કે $\alpha + \beta = 0$,જેનો અર્થ છે $\beta = -\alpha$.
પ્રથમ સંબંધમાં $\alpha + \beta = 0$ મૂકતા:
$0 + \gamma = -p \implies \gamma = -p$.
ત્રીજા સંબંધમાં $\gamma = -p$ મૂકતા:
$\alpha \beta (-p) = -r \implies \alpha \beta p = r$.
હવે,બીજા સંબંધમાં $\beta = -\alpha$ મૂકતા:
$\alpha(-\alpha) + \gamma(\alpha + \beta) = -q$
$-\alpha^2 + \gamma(0) = -q
-\alpha^2 = -q
\alpha^2 = q$.
કારણ કે $\alpha \beta = \alpha(-\alpha) = -\alpha^2 = -q$,તેથી $\alpha \beta = -q$.
$\alpha \beta p = r$ પરથી,આપણને $(-q)p = r$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $-pq = r$,અથવા $pq = -r$.
479
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+4x+1=0$ ના બીજ હોય,તો $(\alpha+\beta)^{-1}+(\beta+\gamma)^{-1}+(\gamma+\alpha)^{-1}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+0x^2+4x+1=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 0$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 4$
$\alpha\beta\gamma = -1$
$\alpha+\beta+\gamma = 0$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$\alpha+\beta = -\gamma$
$\beta+\gamma = -\alpha$
$\gamma+\alpha = -\beta$
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$(\alpha+\beta)^{-1}+(\beta+\gamma)^{-1}+(\gamma+\alpha)^{-1} = \frac{1}{-\gamma} + \frac{1}{-\alpha} + \frac{1}{-\beta}$
$= -\left(\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\gamma}\right) = -\left(\frac{\beta\gamma + \alpha\gamma + \alpha\beta}{\alpha\beta\gamma}\right)$
$= -\left(\frac{4}{-1}\right) = 4$
480
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2+3x+k=0$ ના બીજ હોય અને $\alpha+\frac{1}{\alpha}, \beta+\frac{1}{\beta}$ એ સમીકરણ $4x^2+px+18=0$ ના બીજ હોય,તો $k$ કયા સમીકરણનું સમાધાન કરે છે?
A
$2x^2-13x+20=0$
B
$x^2-5x+6=0$
C
$2x^2-7x+3=0$
D
$x^2-8x+15=0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $x^2+3x+k=0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha+\beta = -3$ અને $\alpha\beta = k$.
બીજા સમીકરણ $4x^2+px+18=0$ માટે,બીજ $\alpha+\frac{1}{\alpha}$ અને $\beta+\frac{1}{\beta}$ છે.
બીજનો સરવાળો $(\alpha+\frac{1}{\alpha}) + (\beta+\frac{1}{\beta}) = -3(1+\frac{1}{k}) = -\frac{p}{4}$ છે.
બીજનો ગુણાકાર $(\alpha+\frac{1}{\alpha})(\beta+\frac{1}{\beta}) = k + 2 + \frac{1}{k} = 4.5$ છે.
તેથી $k + \frac{1}{k} = 2.5 = \frac{5}{2}$,જે $2k^2-5k+2=0$ આપે છે. $k=2$ માટે $x^2-5x+6=0$ સાચું છે.
481
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2-2 \sqrt{3} x+4=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^6+\beta^6=$
A
$128$
B
-$64$
C
$64$
D
-$128$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2-2 \sqrt{3} x+4=0$ છે જેના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha+\beta = 2 \sqrt{3}$ અને $\alpha \beta = 4$.
પ્રથમ,$\alpha^2+\beta^2 = (\alpha+\beta)^2 - 2\alpha\beta = (2 \sqrt{3})^2 - 2(4) = 12 - 8 = 4$ શોધો.
હવે,આપણે નિત્યસમ $\alpha^6+\beta^6 = (\alpha^2)^3 + (\beta^2)^3 = (\alpha^2+\beta^2)((\alpha^2+\beta^2)^2 - 3\alpha^2\beta^2)$ નો ઉપયોગ કરીએ.
કિંમતો મૂકતા: $\alpha^6+\beta^6 = (4)((4)^2 - 3(4)^2) = 4(16 - 3(16)) = 4(16 - 48) = 4(-32) = -128$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
482
MediumMCQ
જો $\tan \theta$ અને $\cot \theta$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0, a \neq 0, b \neq 0$ ના બે ભિન્ન બીજ હોય,તો
A
$\cos 2\theta = -\frac{2b}{c}$
B
$\sin 2\theta = -\frac{2c}{b}$
C
$\tan 2\theta = \frac{2b}{c}$
D
$\cot 2\theta = \frac{2c}{a}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\tan \theta$ અને $\cot \theta$ એ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\tan \theta + \cot \theta = -\frac{b}{a}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\tan \theta \cdot \cot \theta = \frac{c}{a}$ થાય.
કારણ કે $\tan \theta \cdot \cot \theta = 1$,તેથી $\frac{c}{a} = 1$,જેનો અર્થ છે કે $c = a$.
હવે,$\tan \theta + \cot \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta} + \frac{\cos \theta}{\sin \theta} = \frac{1}{\sin \theta \cos \theta} = \frac{2}{\sin 2\theta}$.
આને બીજના સરવાળા સાથે સરખાવતા: $\frac{2}{\sin 2\theta} = -\frac{b}{a}$.
$a = c$ હોવાથી,$a$ ની જગ્યાએ $c$ મૂકતા: $\frac{2}{\sin 2\theta} = -\frac{b}{c}$.
તેથી,$\sin 2\theta = -\frac{2c}{b}$.
483
MediumMCQ
જો $\sin 2\theta$ અને $\cos 2\theta$ એ $x^2 + ax - c = 0$ ના ઉકેલો હોય,તો
A
$a^2 - 2c - 1 = 0$
B
$a^2 + 2c - 1 = 0$
C
$a^2 + 2c + 1 = 0$
D
$a^2 - 2c + 1 = 0$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + ax - c = 0$ છે.
કારણ કે $\sin 2\theta$ અને $\cos 2\theta$ એ સમીકરણના બીજ છે,તેથી:
બીજનો સરવાળો: $\sin 2\theta + \cos 2\theta = -a$
બીજનો ગુણાકાર: $\sin 2\theta \cdot \cos 2\theta = -c$
બીજના સરવાળાનો વર્ગ કરતા:
$(\sin 2\theta + \cos 2\theta)^2 = (-a)^2$
$\sin^2 2\theta + \cos^2 2\theta + 2 \sin 2\theta \cos 2\theta = a^2$
નિત્યસમ $\sin^2 A + \cos^2 A = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$1 + 2(\sin 2\theta \cos 2\theta) = a^2$
બીજના ગુણાકાર $-c$ ને મૂકતા:
$1 + 2(-c) = a^2$
$1 - 2c = a^2$
$a^2 + 2c - 1 = 0$
484
EasyMCQ
ધારો કે $f(n)=A(-2)^n+B(-3)^n$ બધા $A, B \in \mathbb{R}$ અને $n \in \mathbb{N}-\{1, 2\}$ માટે છે. જો $f(n)+a f(n-1)+b f(n-2)=0$ હોય,તો $(a+b)(b-a)=$
A
$0$
B
$5$
C
$7$
D
$11$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(n) = A(-2)^n + B(-3)^n$.
$f(n) + a f(n-1) + b f(n-2) = 0$ સમીકરણમાં $f(n)$ ની કિંમત મૂકતા:
$A(-2)^n + B(-3)^n + a(A(-2)^{n-1} + B(-3)^{n-1}) + b(A(-2)^{n-2} + B(-3)^{n-2}) = 0$.
$A$ અને $B$ વાળા પદોને જૂથમાં લેતા:
$A(-2)^{n-2} [(-2)^2 + a(-2) + b] + B(-3)^{n-2} [(-3)^2 + a(-3) + b] = 0$.
$A(-2)^{n-2} [4 - 2a + b] + B(-3)^{n-2} [9 - 3a + b] = 0$.
આ સમીકરણ બધા $A, B$ માટે સાચું હોવાથી,સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$4 - 2a + b = 0 \implies b - 2a = -4$.
$9 - 3a + b = 0 \implies b - 3a = -9$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$(b - 2a) - (b - 3a) = -4 - (-9) \implies a = 5$.
$a=5$ ને $b - 2a = -4$ માં મૂકતા:
$b - 10 = -4 \implies b = 6$.
અંતે,$(a+b)(b-a) = (5+6)(6-5) = 11 \times 1 = 11$.
485
MediumMCQ
$a$ ની કઈ કિંમત માટે,સમીકરણ $x^2-(a-2)x-a+1=0$ ના બીજના વર્ગોનો સરવાળો ન્યૂનતમ થશે?
A
$2$
B
$0$
C
$3$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ સમીકરણ $x^2-(a-2)x-(a-1)=0$ પરથી,$\alpha+\beta = a-2$ અને $\alpha\beta = 1-a$ મળે.
બીજના વર્ગોનો સરવાળો $\alpha^2+\beta^2 = (\alpha+\beta)^2 - 2\alpha\beta$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\alpha^2+\beta^2 = (a-2)^2 - 2(1-a)$ મળે.
વિસ્તરણ કરતા,$\alpha^2+\beta^2 = a^2-4a+4-2+2a = a^2-2a+2$ મળે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$\alpha^2+\beta^2 = (a-1)^2+1$ મળે.
સરવાળો ન્યૂનતમ થવા માટે,$(a-1)^2 = 0$ હોવું જોઈએ,જે $a=1$ માટે શક્ય છે.
486
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^2-(a-2)x-(a+1)=0$ ના બીજોના વર્ગોનો સરવાળો ચલ પ્રાચલ $a$ ની યોગ્ય કિંમત માટે ન્યૂનતમ હોય,તો $a$ ની કિંમત શું હશે?
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(C) ધારો કે સમીકરણ $x^2-(a-2)x-(a+1)=0$ ના બીજો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha+\beta = a-2$ અને $\alpha\beta = -(a+1)$ મળે છે.
બીજોના વર્ગોનો સરવાળો $S = \alpha^2+\beta^2 = (\alpha+\beta)^2-2\alpha\beta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$S = (a-2)^2 - 2(-(a+1)) = (a-2)^2 + 2(a+1)$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$S = a^2 - 4a + 4 + 2a + 2 = a^2 - 2a + 6$.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે પૂર્ણવર્ગ બનાવીએ: $S = (a^2 - 2a + 1) + 5 = (a-1)^2 + 5$.
કારણ કે $(a-1)^2 \ge 0$,તેથી $S$ ની ન્યૂનતમ કિંમત ત્યારે મળે જ્યારે $(a-1)^2 = 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $a = 1$.
487
EasyMCQ
$a$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણ $x^2-(a-2)x-(a+1)=0$ ના બીજોના વર્ગોનો સરવાળો ન્યૂનતમ થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2-(a-2)x-(a+1)=0$ ના બીજો છે.
બીજો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha+\beta = a-2$ અને $\alpha\beta = -(a+1)$ મળે.
બીજોના વર્ગોનો સરવાળો $\alpha^2+\beta^2 = (\alpha+\beta)^2 - 2\alpha\beta$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\alpha^2+\beta^2 = (a-2)^2 - 2(-(a+1)) = (a-2)^2 + 2(a+1)$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$\alpha^2+\beta^2 = a^2 - 4a + 4 + 2a + 2 = a^2 - 2a + 6$.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $a^2 - 2a + 6 = (a^2 - 2a + 1) + 5 = (a-1)^2 + 5$.
કારણ કે $(a-1)^2 \geq 0$,તેથી ન્યૂનતમ કિંમત $5$ છે,જે $a-1 = 0$ એટલે કે $a = 1$ માટે મળે છે.
488
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^{2}-6x-2=0$ ના બીજ છે જ્યાં $\alpha>\beta$. જો $n \geq 1$ માટે $a_{n}=\alpha^{n}-\beta^{n}$ હોય,તો $\frac{a_{10}-2a_{8}}{2a_{9}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-6x-2=0$ છે.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,તેઓ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે:
$x^{n}-6x^{n-1}-2x^{n-2}=0$
$\Rightarrow x^{n}-2x^{n-2}=6x^{n-1}$
$x = \alpha$ અને $x = \beta$ માટે:
$\alpha^{n}-2\alpha^{n-2}=6\alpha^{n-1}$
$\beta^{n}-2\beta^{n-2}=6\beta^{n-1}$
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$(\alpha^{n}-\beta^{n})-2(\alpha^{n-2}-\beta^{n-2})=6(\alpha^{n-1}-\beta^{n-1})$
$a_{n}=\alpha^{n}-\beta^{n}$ ની વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરતા:
$a_{n}-2a_{n-2}=6a_{n-1}$
$n=10$ માટે:
$a_{10}-2a_{8}=6a_{9}$
તેથી,$\frac{a_{10}-2a_{8}}{2a_{9}} = \frac{6a_{9}}{2a_{9}} = 3$.
489
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^{2}-cx+d=0$ ના બીજ એ $x^{2}+ax+b=0$ ના બીજના ચતુર્થ ઘાત જેટલા હોય,જ્યાં $a^{2}>4b,$ તો $x^{2}-4bx+2b^{2}-c=0$ ના બીજ કેવા હશે?
A
બંને વાસ્તવિક
B
બંને ઋણ
C
બંને ધન
D
એક ધન અને એક ઋણ

Solution

(D) ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^{2}+ax+b=0$ ના બીજ છે અને $x^{2}-cx+d=0$ ના બીજ $\alpha^{4}$ અને $\beta^{4}$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$\alpha+\beta=-a, \alpha\beta=b$ ...$(i)$
$\alpha^{4}+\beta^{4}=c, \alpha^{4}\beta^{4}=d$ ...$(ii)$
$(ii)$ પરથી,$c = \alpha^{4}+\beta^{4} = (\alpha^{2}+\beta^{2})^{2}-2(\alpha\beta)^{2} = ((\alpha+\beta)^{2}-2\alpha\beta)^{2}-2(\alpha\beta)^{2}$.
$(i)$ મુકતા: $c = (a^{2}-2b)^{2}-2b^{2} = a^{4}+4b^{2}-4a^{2}b-2b^{2} = a^{4}-4a^{2}b+2b^{2}$.
આમ,$2b^{2}-c = 2b^{2}-(a^{4}-4a^{2}b+2b^{2}) = 4a^{2}b-a^{4} = a^{2}(4b-a^{2})$.
આપેલ છે કે $a^{2}>4b$,તેથી $4b-a^{2} < 0$,એટલે કે $2b^{2}-c < 0$.
સમીકરણ $x^{2}-4bx+(2b^{2}-c)=0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $2b^{2}-c < 0$ છે.
બીજનો ગુણાકાર ઋણ હોવાથી,એક બીજ ધન અને બીજું બીજ ઋણ હશે.
490
EasyMCQ
જો $p$ અને $q$ એ સમીકરણ $x^{2}+px+q=0$ ના બીજ હોય,તો:
A
$p=1, q=-2$
B
$p=0, q=1$
C
$p=-2, q=0$
D
$p=-2, q=1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $p$ અને $q$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}+px+q=0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
બીજનો સરવાળો: $p+q = -p \Rightarrow 2p+q=0$ (સમીકરણ $1$)
બીજનો ગુણાકાર: $pq = q$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $2$ પરથી,$pq - q = 0 \Rightarrow q(p-1) = 0$.
આનો અર્થ એ કે કાં તો $q=0$ અથવા $p=1$.
કિસ્સો $I$: જો $q=0$ હોય,તો સમીકરણ $1$ પરથી,$2p+0=0 \Rightarrow p=0$.
કિસ્સો $II$: જો $p=1$ હોય,તો સમીકરણ $1$ પરથી,$2(1)+q=0 \Rightarrow q=-2$.
આમ,$(p, q) = (1, -2)$ એ આપેલ શરતનું પાલન કરે છે.
491
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $ax^{2}+bx+c=0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $\alpha^{2}$ અને $\beta^{2}$ હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$a^{2}x^{2}-(b^{2}-2ac)x+c^{2}=0$
B
$a^{2}x^{2}+(b^{2}-ac)x+c^{2}=0$
C
$a^{2}x^{2}+(b^{2}+ac)x+c^{2}=0$
D
$a^{2}x^{2}+(b^{2}+2ac)x+c^{2}=0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $ax^{2}+bx+c=0$ ના બીજ છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha+\beta = -\frac{b}{a}$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha\beta = \frac{c}{a}$.
નવા સમીકરણ માટે જેના બીજ $\alpha^{2}$ અને $\beta^{2}$ છે:
બીજનો સરવાળો: $\alpha^{2}+\beta^{2} = (\alpha+\beta)^{2}-2\alpha\beta = (-\frac{b}{a})^{2}-2(\frac{c}{a}) = \frac{b^{2}}{a^{2}}-\frac{2c}{a} = \frac{b^{2}-2ac}{a^{2}}$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha^{2}\beta^{2} = (\alpha\beta)^{2} = (\frac{c}{a})^{2} = \frac{c^{2}}{a^{2}}$.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-(\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
$x^{2}-(\frac{b^{2}-2ac}{a^{2}})x + \frac{c^{2}}{a^{2}} = 0$.
$a^{2}$ વડે ગુણતા,આપણને $a^{2}x^{2}-(b^{2}-2ac)x+c^{2}=0$ મળે છે.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Relation between roots and coefficients · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.