Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 1007 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જો રેખા $lx + my + n = 0$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ નો સ્પર્શક હોય,તો તેના સ્પર્શબિંદુનો બિંદુપથ શું છે?
A
એક સીધી રેખા
B
એક વર્તુળ
C
એક પરવલય
D
બે સીધી રેખાઓ

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^2$ છે,જેને $x - ty + at^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આપેલ છે કે રેખા $lx + my + n = 0$ એ પરવલયનો સ્પર્શક છે,તેથી તે $x - ty + at^2 = 0$ સમીકરણ સાથે સમાન હોવી જોઈએ.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{1}{l} = \frac{-t}{m} = \frac{at^2}{n}$
$\frac{1}{l} = \frac{-t}{m}$ પરથી,$t = -\frac{m}{l}$ મળે છે.
$\frac{1}{l} = \frac{at^2}{n}$ પરથી,$t^2 = \frac{n}{al}$ મળે છે.
$t = -\frac{m}{l}$ ને $t^2 = \frac{n}{al}$ માં મૂકતા:
$(-\frac{m}{l})^2 = \frac{n}{al} \implies \frac{m^2}{l^2} = \frac{n}{al} \implies m^2 = \frac{nl}{a}$.
સ્પર્શબિંદુ $(at^2, 2at)$ છે. ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $(x_1, y_1)$ છે.
તેથી $x_1 = at^2 = a(\frac{n}{al}) = \frac{n}{l}$ અને $y_1 = 2at = 2a(-\frac{m}{l}) = -\frac{2am}{l}$.
સ્પર્શબિંદુ $(x_1, y_1)$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ પર આવેલું હોવાથી,સ્પર્શબિંદુનો બિંદુપથ પરવલય જ છે.
102
EasyMCQ
રેખા $x - y + 2 = 0$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ ને કયા બિંદુએ સ્પર્શે છે?
A
$(2, -4)$
B
$(1, 2\sqrt{2})$
C
$(4, -4\sqrt{2})$
D
$(2, 4)$

Solution

(D) રેખા $y = x + 2$ છે. આ કિંમત પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 8x$ માં મૂકતા:
$(x + 2)^2 = 8x$
$x^2 + 4x + 4 = 8x$
$x^2 - 4x + 4 = 0$
$(x - 2)^2 = 0$
આમ,$x = 2$.
$x = 2$ ને રેખાના સમીકરણ $y = x + 2$ માં મૂકતા,આપણને $y = 2 + 2 = 4$ મળે છે.
તેથી,સ્પર્શબિંદુ $(2, 4)$ છે.
103
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(a, 2a)$ આગળનો સ્પર્શક $x$-અક્ષ સાથે કેટલા માપનો ખૂણો બનાવે છે?
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
બિંદુ $(a, 2a)$ મૂકતા,આપણને $y(2a) = 2a(x + a)$ મળે છે.
બંને બાજુ $2a$ વડે ભાગતા,$y = x + a$ મળે છે.
આને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,ઢાળ $m = 1$ મળે છે.
$m = \tan \theta$ હોવાથી,$\tan \theta = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \frac{\pi}{4}$.
104
DifficultMCQ
જો $lx + my + n = 0$ એ પરવલય $x^2 = y$ ને સ્પર્શક હોય,તો સ્પર્શકની શરત શું છે?
A
$l^2 = 2mn$
B
$l = 4m^2n^2$
C
$m^2 = 4ln$
D
$l^2 = 4mn$

Solution

(D) આપેલ રેખા $lx + my + n = 0$ $(i)$ અને પરવલય $x^2 = y$ $(ii)$ છે.
છેદબિંદુ શોધવા માટે,$y = x^2$ ને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $lx + m(x^2) + n = 0$.
આને દ્વિઘાત સમીકરણ તરીકે ગોઠવતા: $mx^2 + lx + n = 0$.
રેખા પરવલયને સ્પર્શતી હોવાથી,આ દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક શૂન્ય થવો જોઈએ $(D = 0)$.
$D = b^2 - 4ac = l^2 - 4(m)(n) = 0$.
તેથી,સ્પર્શકની શરત $l^2 = 4mn$ છે.
105
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 9x$ ને સ્પર્શતી રેખાનું સમીકરણ જે બિંદુ $(4, 10)$ માંથી પસાર થાય છે,તે શોધો:
A
$x + 4y + 1 = 0$
B
$9x - 4y + 4 = 0$
C
$x - 4y + 36 = 0$
D
$(b)$ અને $(c)$ બંને

Solution

(D) આપેલ પરવલય $y^2 = 9x$ માટે,$4a = 9$ હોવાથી $a = \frac{9}{4}$ મળે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m}$ છે.
$a = \frac{9}{4}$ મૂકતા,સમીકરણ $y = mx + \frac{9}{4m}$ મળે.
સ્પર્શક બિંદુ $(4, 10)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$x = 4$ અને $y = 10$ મૂકતા:
$10 = 4m + \frac{9}{4m}$
$4m$ વડે ગુણતા:
$40m = 16m^2 + 9$
$16m^2 - 40m + 9 = 0$
અવયવ પાડતા:
$(4m - 9)(4m - 1) = 0$
$m = \frac{9}{4}$ અથવા $m = \frac{1}{4}$.
$m = \frac{9}{4}$ માટે,સમીકરણ $9x - 4y + 4 = 0$ મળે છે.
$m = \frac{1}{4}$ માટે,સમીકરણ $x - 4y + 36 = 0$ મળે છે.
આમ,$(b)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.
106
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ને દોરેલા બે લંબ સ્પર્શકો હંમેશા કઈ રેખા પર છેદે છે?
A
$x = a$
B
$x + a = 0$
C
$x + 2a = 0$
D
$x + 4a = 0$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $t$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^2$ છે.
ધારો કે બે સ્પર્શકો બિંદુઓ $t_1$ અને $t_2$ આગળ છે. તેમના સમીકરણો $t_1y = x + at_1^2$ અને $t_2y = x + at_2^2$ છે.
આ સ્પર્શકોના ઢાળ $m_1 = \frac{1}{t_1}$ અને $m_2 = \frac{1}{t_2}$ છે.
સ્પર્શકો પરસ્પર લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{1}{t_1} \times \frac{1}{t_2} = -1$,તેથી $t_1t_2 = -1$.
આ બે સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $(at_1t_2, a(t_1 + t_2))$ છે.
$t_1t_2 = -1$ મૂકતા,છેદબિંદુ $(-a, a(t_1 + t_2))$ મળે છે.
અહીં $x$-યામ હંમેશા $-a$ હોવાથી,છેદબિંદુનો બિંદુપથ રેખા $x = -a$ છે,જેને $x + a = 0$ તરીકે લખી શકાય.
107
DifficultMCQ
વર્તુળ $(x - 3)^2 + y^2 = 9$ અને પરવલય $y^2 = 4x$ ને $x$-અક્ષની ઉપર સ્પર્શતા સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$\sqrt{3}y = 3x + 1$
B
$\sqrt{3}y = -(x + 3)$
C
$\sqrt{3}y = x + 3$
D
$\sqrt{3}y = -(3x + 1)$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4x$ નો કોઈપણ સ્પર્શક $y = mx + \frac{1}{m}$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
આ રેખા વર્તુળ $(x - 3)^2 + y^2 = 9$ (કેન્દ્ર $(3, 0)$ અને ત્રિજ્યા $3$) ને સ્પર્શે છે જો કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું હોય:
$3 = \left| \frac{m(3) - 0 + \frac{1}{m}}{\sqrt{m^2 + 1}} \right|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$9(m^2 + 1) = (3m + \frac{1}{m})^2$
$9m^2 + 9 = 9m^2 + 6 + \frac{1}{m^2}$
$3 = \frac{1}{m^2} \implies m^2 = \frac{1}{3} \implies m = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$.
સ્પર્શક $x$-અક્ષની ઉપર હોવાથી,આપણે ધન ઢાળ $m = \frac{1}{\sqrt{3}}$ પસંદ કરીશું.
$m$ ની કિંમત સ્પર્શકના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = \frac{1}{\sqrt{3}}x + \sqrt{3}$
$\sqrt{3}$ વડે ગુણતા:
$\sqrt{3}y = x + 3$.
Solution diagram
108
DifficultMCQ
જે બિંદુએ રેખા $y = mx + c$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ને સ્પર્શે છે તે બિંદુ કયું છે?
A
$\left( \frac{a}{m^2}, \frac{2a}{m} \right)$
B
$\left( \frac{a}{m^2}, -\frac{2a}{m} \right)$
C
$\left( -\frac{a}{m^2}, \frac{2a}{m} \right)$
D
$\left( -\frac{a}{m^2}, -\frac{2a}{m} \right)$

Solution

(A) રેખા $y = mx + c$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ને સ્પર્શક હોય તે માટેની શરત $c = \frac{a}{m}$ છે.
રેખાના સમીકરણમાં $c = \frac{a}{m}$ મૂકતા,આપણને $y = mx + \frac{a}{m}$ મળે છે.
સ્પર્શબિંદુ શોધવા માટે,$y = mx + \frac{a}{m}$ ને $y^2 = 4ax$ માં મૂકતા:
$(mx + \frac{a}{m})^2 = 4ax$
$m^2x^2 + 2ax + \frac{a^2}{m^2} = 4ax$
$m^2x^2 - 2ax + \frac{a^2}{m^2} = 0$
$(mx - \frac{a}{m})^2 = 0$
આથી $x = \frac{a}{m^2}$ મળે છે.
$x = \frac{a}{m^2}$ ને $y = mx + \frac{a}{m}$ માં મૂકતા,$y = m(\frac{a}{m^2}) + \frac{a}{m} = \frac{a}{m} + \frac{a}{m} = \frac{2a}{m}$ મળે છે.
આમ,સ્પર્શબિંદુ $\left( \frac{a}{m^2}, \frac{2a}{m} \right)$ છે.
109
MediumMCQ
પરવલય ${y^2} = 4ax$ પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ આગળ દોરેલો સ્પર્શક નિયામિકાને બિંદુ $K$ માં મળે છે,તો $KP$ તેના નાભિ આગળ કેટલા અંશનો ખૂણો આંતરે છે? ............. $^\circ$
A
$30$
B
$45$
C
$60$
D
$90$

Solution

(D) ધારો કે પરવલય ${y^2} = 4ax$ પરનું બિંદુ $P(at^2, 2at)$ છે અને નાભિ $S(a, 0)$ છે.
$P$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^2$ છે.
પરવલયની નિયામિકા $x = -a$ છે.
બિંદુ $K$ શોધવા માટે,સ્પર્શકના સમીકરણમાં $x = -a$ મૂકતા:
$ty = -a + at^2$
$y = \frac{a(t^2 - 1)}{t}$
તેથી,$K = (-a, \frac{a(t^2 - 1)}{t})$.
હવે,$SP$ અને $SK$ ના ઢાળ શોધો:
$SP$ નો ઢાળ $(m_1)$ = $\frac{2at - 0}{at^2 - a} = \frac{2at}{a(t^2 - 1)} = \frac{2t}{t^2 - 1}$.
$SK$ નો ઢાળ $(m_2)$ = $\frac{\frac{a(t^2 - 1)}{t} - 0}{-a - a} = \frac{a(t^2 - 1)}{t(-2a)} = -\frac{t^2 - 1}{2t}$.
કારણ કે $m_1 \times m_2 = (\frac{2t}{t^2 - 1}) \times (-\frac{t^2 - 1}{2t}) = -1$,રેખાઓ $SP$ અને $SK$ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,$\angle PSK = 90^\circ$.
Solution diagram
110
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુઓ $t_1$ અને $t_2$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ શું છે?
A
$(at_1t_2, a(t_1 + t_2))$
B
$(2at_1t_2, a(t_1 + t_2))$
C
$(2at_1t_2, 2a(t_1 + t_2))$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $t$ બિંદુ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^2$ છે.
$t_1$ અને $t_2$ આગળના સ્પર્શકો $t_1y = x + at_1^2$ અને $t_2y = x + at_2^2$ છે.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(t_1 - t_2)y = a(t_1^2 - t_2^2) = a(t_1 - t_2)(t_1 + t_2)$.
તેથી,$y = a(t_1 + t_2)$.
$y$ ની કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $t_1(a(t_1 + t_2)) = x + at_1^2$.
$at_1^2 + at_1t_2 = x + at_1^2$,જે આપણને $x = at_1t_2$ આપે છે.
તેથી,છેદબિંદુ $(at_1t_2, a(t_1 + t_2))$ છે.
111
MediumMCQ
વક્રો $x^2 = 4(y + 1)$ અને $x^2 = -4(y + 1)$ વચ્ચેનો છેદકોણ કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$0$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $x^2 = 4(y + 1)$ અને $x^2 = -4(y + 1)$ છે.
છેદબિંદુ શોધવા માટે,બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $4(y + 1) = -4(y + 1)$,જેનો અર્થ છે $8(y + 1) = 0$,તેથી $y = -1$.
$y = -1$ ને કોઈપણ સમીકરણમાં મૂકતા $x^2 = 0$ મળે છે,તેથી $x = 0$.
છેદબિંદુ $(0, -1)$ છે.
પ્રથમ વક્ર $x^2 = 4y + 4$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા $2x = 4 \frac{dy}{dx}$ મળે,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{x}{2}$. બિંદુ $(0, -1)$ પર,ઢાળ $m_1 = \frac{0}{2} = 0$.
બીજા વક્ર $x^2 = -4y - 4$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા $2x = -4 \frac{dy}{dx}$ મળે,તેથી $\frac{dy}{dx} = -\frac{x}{2}$. બિંદુ $(0, -1)$ પર,ઢાળ $m_2 = -\frac{0}{2} = 0$.
કારણ કે $m_1 = m_2 = 0$,વક્રો છેદબિંદુ પર એકબીજાને સ્પર્શે છે.
તેથી,છેદકોણ $0$ છે.
112
MediumMCQ
બે વક્રો $y^2 = 4(x + 1)$ અને $x^2 = 4(y + 1)$ વચ્ચેનો ખૂણો .............. $^\circ$ છે.
A
$0$
B
$90$
C
$60$
D
$30$

Solution

(B) આપેલા સમીકરણો $y^2 = 4(x + 1)$ અને $x^2 = 4(y + 1)$ છે.
આ બે પરવલયો દર્શાવે છે.
પ્રથમ પરવલય $y^2 = 4(x + 1)$ નું શિરોબિંદુ $(-1, 0)$ છે અને તે $x$-અક્ષની દિશામાં ખુલે છે.
બીજા પરવલય $x^2 = 4(y + 1)$ નું શિરોબિંદુ $(0, -1)$ છે અને તે $y$-અક્ષની દિશામાં ખુલે છે.
પ્રથમ પરવલયની ધરી $x$-અક્ષ છે અને બીજા પરવલયની ધરી $y$-અક્ષ છે,અને આ ધરીઓ એકબીજાને લંબ હોવાથી,તેમના છેદબિંદુએ વક્રો વચ્ચેનો ખૂણો $90^\circ$ થાય છે.
113
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = ax$ નો સ્પર્શક $x$-અક્ષ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો સ્પર્શબિંદુ કયું છે?
A
$\left( \frac{a}{2}, \frac{a}{2} \right)$
B
$\left( \frac{a}{4}, \frac{a}{4} \right)$
C
$\left( \frac{a}{2}, \frac{a}{4} \right)$
D
$\left( \frac{a}{4}, \frac{a}{2} \right)$

Solution

(D) આપેલ પરવલય $y^2 = ax$ છે,જેને $y^2 = 4 \left( \frac{a}{4} \right) x$ તરીકે લખી શકાય.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^2 = 4Ax$ સાથે સરખાવતા,$A = \frac{a}{4}$ મળે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \tan(45^{\circ}) = 1$ છે.
પરવલય $y^2 = 4Ax$ માટે,કોઈપણ બિંદુ $(x_1, y_1)$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \frac{2A}{y_1}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,$1 = \frac{2(a/4)}{y_1} = \frac{a/2}{y_1}$.
તેથી,$y_1 = \frac{a}{2}$.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ પરવલય $y^2 = ax$ પર હોવાથી,$y_1^2 = ax_1$ થાય.
$y_1 = \frac{a}{2}$ મૂકતા,$\left( \frac{a}{2} \right)^2 = ax_1$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{a^2}{4} = ax_1$.
તેથી,$x_1 = \frac{a}{4}$.
સ્પર્શબિંદુ $\left( \frac{a}{4}, \frac{a}{2} \right)$ છે.
114
MediumMCQ
પરવલયની કોઈપણ નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો ક્યાં છેદે છે?
A
કાટખૂણે
B
નિયામિકા પર
C
શિરોબિંદુ આગળના સ્પર્શક પર
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ છે. નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓ $P(at_1^2, 2at_1)$ અને $Q(at_2^2, 2at_2)$ છે,જ્યાં $t_1t_2 = -1$ થાય.
$P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો બિંદુ $(at_1t_2, a(t_1+t_2))$ માં છેદે છે.
$t_1t_2 = -1$ મૂકતા,છેદબિંદુ $(-a, a(t_1+t_2))$ મળે છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ ની નિયામિકા $x = -a$ હોવાથી,છેદબિંદુ નિયામિકા પર આવેલું છે.
115
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ની જીવાઓ જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો:
A
$y^2 = ax$
B
$y^2 = 2ax$
C
$y^2 = 4ax$
D
$x^2 = 4ay$

Solution

(B) ધારો કે જીવા ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે. આવી રેખાનું સમીકરણ $y = mx$ છે.
$y = mx$ ને પરવલય $y^2 = 4ax$ માં મૂકતા,આપણને $(mx)^2 = 4ax$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $m^2x^2 - 4ax = 0$ થાય છે.
આનાથી $x(m^2x - 4a) = 0$ મળે છે,તેથી છેદબિંદુઓ $x_1 = 0$ અને $x_2 = \frac{4a}{m^2}$ છે.
તેને અનુરૂપ $y$-યામ $y_1 = 0$ અને $y_2 = m(\frac{4a}{m^2}) = \frac{4a}{m}$ છે.
જીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ એ $h = \frac{0 + \frac{4a}{m^2}}{2} = \frac{2a}{m^2}$ અને $k = \frac{0 + \frac{4a}{m}}{2} = \frac{2a}{m}$ દ્વારા મળે છે.
$k = \frac{2a}{m}$ પરથી,આપણને $m = \frac{2a}{k}$ મળે છે.
આને $h = \frac{2a}{m^2}$ માં મૂકતા,આપણને $h = \frac{2a}{(2a/k)^2} = \frac{2a \cdot k^2}{4a^2} = \frac{k^2}{2a}$ મળે છે.
આમ,$k^2 = 2ah$. $(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = 2ax$ મળે છે.
116
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ પરનું બિંદુ કે જેના પરનો અભિલંબ રેખા $x - 2y + 5 = 0$ ને સમાંતર હોય તે
A
$(-1/2, 2)$
B
$(1/2, -2)$
C
$(2, -1/2)$
D
$(-2, 1/2)$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે. $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$a = 2$ મળે.
આપેલ રેખા $x - 2y + 5 = 0$ નો ઢાળ $m = 1/2$ છે.
અભિલંબ આ રેખાને સમાંતર હોવાથી,અભિલંબનો ઢાળ $m_n = 1/2$ થાય.
પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ $-t$ છે.
ઢાળને સરખાવતા: $-t = 1/2$,તેથી $t = -1/2$.
બિંદુના યામ $(at^2, 2at) = (2(-1/2)^2, 2(2)(-1/2)) = (2(1/4), -2) = (1/2, -2)$ મળે.
આમ,માંગેલ બિંદુ $(1/2, -2)$ છે.
117
EasyMCQ
પરવલય પરના કોઈ બિંદુમાંથી દોરી શકાતા અભિલંબની મહત્તમ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી પસાર થતા અભિલંબ માટે,$y_1 = mx_1 - 2am - am^3$ થાય.
આને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $m$ માં ત્રિઘાત સમીકરણ મળે છે: $am^3 + (2a - x_1)m + y_1 = 0$.
આ $m$ માં ત્રિઘાત સમીકરણ હોવાથી,તેના મહત્તમ $3$ વાસ્તવિક ઉકેલો હોઈ શકે છે.
તેથી,પરવલય પરના કોઈ બિંદુમાંથી મહત્તમ $3$ અભિલંબ દોરી શકાય છે.
118
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ પરનું બિંદુ કે જ્યાં અભિલંબ $x$-અક્ષ સાથે $60^\circ$ નો ખૂણો બનાવે છે,તેના યામ શોધો:
A
$(6, -4\sqrt{3})$
B
$(6, 4\sqrt{3})$
C
$(-6, -4\sqrt{3})$
D
$(-6, 4\sqrt{3})$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે,તેથી $4a = 8$,જે $a = 2$ આપે છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(x_1, y_1)$ પરના અભિલંબનો ઢાળ $m = -\frac{y_1}{2a}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અભિલંબ $x$-અક્ષ સાથે $60^\circ$ નો ખૂણો બનાવે છે,તેથી તેનો ઢાળ $m = \tan(60^\circ) = \sqrt{3}$ છે.
ઢાળને સરખાવતા: $\sqrt{3} = -\frac{y_1}{2(2)} = -\frac{y_1}{4}$.
આમ,$y_1 = -4\sqrt{3}$.
બિંદુ પરવલય $y^2 = 8x$ પર હોવાથી,$(-4\sqrt{3})^2 = 8x_1$.
$16 \times 3 = 8x_1 \implies 48 = 8x_1 \implies x_1 = 6$.
તેથી,જરૂરી બિંદુ $(6, -4\sqrt{3})$ છે.
119
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ કેટલો થાય?
A
$1/t$
B
$t$
C
$-t$
D
$-1/t$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2y \frac{dy}{dx} = 4a$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{dy}{dx} = \frac{2a}{y}$.
બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m_T = \frac{2a}{2at} = \frac{1}{t}$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m_N = -\frac{1}{m_T}$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$m_N = -\frac{1}{1/t} = -t$.
120
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $\left( \frac{a}{4}, a \right)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$4x + 8y + 9a = 0$
B
$4x + 8y - 9a = 0$
C
$4x + y - a = 0$
D
$4x - y + a = 0$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $2y y_1 = 4a(x + x_1) \implies y = \frac{2a}{y_1}(x + x_1)$ દ્વારા મળે છે.
બિંદુ $\left( \frac{a}{4}, a \right)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m_t = \frac{2a}{a} = 2$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m_n = -\frac{1}{m_t} = -\frac{1}{2}$ થાય.
બિંદુ $\left( \frac{a}{4}, a \right)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - y_1 = m_n(x - x_1)$ છે.
$y - a = -\frac{1}{2}(x - \frac{a}{4})$.
$2(y - a) = -(x - \frac{a}{4})$.
$2y - 2a = -x + \frac{a}{4}$.
$x + 2y = 2a + \frac{a}{4} = \frac{9a}{4}$.
$4x + 8y = 9a$.
$4x + 8y - 9a = 0$.
121
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $\left( \frac{a}{m^2}, \frac{2a}{m} \right)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$y = mx - 2am - am^3$
B
$m^3y = m^2x - 2am^2 - a$
C
$m^3y + m^2x = 2am^2 + a$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે. $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2y \frac{dy}{dx} = 4a$,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{2a}{y}$ મળે.
બિંદુ $P\left( \frac{a}{m^2}, \frac{2a}{m} \right)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m_t = \frac{2a}{2a/m} = m$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m_n = -\frac{1}{m_t} = -\frac{1}{m}$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ $y - y_1 = m_n(x - x_1)$ છે.
$y - \frac{2a}{m} = -\frac{1}{m} \left( x - \frac{a}{m^2} \right)$.
$m^3$ વડે ગુણતા,$m^3y - 2am^2 = -m^2x + a$ મળે.
પદોને ગોઠવતા,$m^3y + m^2x = 2am^2 + a$ મળે છે.
122
MediumMCQ
જો રેખા $2x + y + k = 0$ એ પરવલય $y^2 = -8x$ નો અભિલંબ હોય,તો $k$ ની કિંમત શું થશે?
A
$ -16 $
B
$ -8 $
C
$ -24 $
D
$ 24 $

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = -8x$ છે. તેને $y^2 = -4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 2$ મળે છે.
રેખાનું સમીકરણ $y = -2x - k$ છે,જે $y = mx + c$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $m = -2$ અને $c = -k$ છે.
પરવલય $y^2 = -4ax$ માટે રેખા $y = mx + c$ અભિલંબ હોવાની શરત $c = -2am - am^3$ છે.
આ શરતમાં $a = 2$,$m = -2$,અને $c = -k$ ની કિંમતો મૂકતા:
$-k = -2(2)(-2) - 2(-2)^3$
$-k = 8 - 2(-8)$
$-k = 8 + 16$
$-k = 24$
$k = -24$.
123
DifficultMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુ $(a, 2a)$ આગળ દોરેલો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $(at^2, 2at)$ બિંદુએ મળે,તો $t$ ની કિંમત શું થાય?
A
$1$
B
$3$
C
$-1$
D
$-3$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુ $t_1$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -t_1x + 2at_1 + at_1^3$ છે.
બિંદુ $(a, 2a)$ માટે,$2a = t_1(2a) \implies t_1^2 = 1$,તેથી $t_1 = 1$ (કારણ કે $y = 2a > 0$).
પરવલય પરના બે બિંદુઓ કે જ્યાં એક બિંદુએ દોરેલો અભિલંબ બીજા બિંદુએ મળે છે,તેમના પ્રાચલો વચ્ચેનો સંબંધ $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$ છે.
$t_1 = 1$ અને $t_2 = t$ મૂકતા:
$t = -1 - \frac{2}{1} = -3$.
124
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 6x$ માં,શિરોબિંદુ અને નાભિલંબના ઋણ અંત્યબિંદુમાંથી પસાર થતી જીવાની સમીકરણ શું છે?
A
$y = 2x$
B
$y + 2x = 0$
C
$x = 2y$
D
$x + 2y = 0$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 6x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 6$,તેથી $a = \frac{3}{2}$ મળે.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $(0, 0)$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓના યામ $(a, 2a)$ અને $(a, -2a)$ છે.
નાભિલંબનું ઋણ અંત્યબિંદુ $(a, -2a) = (\frac{3}{2}, -2 \times \frac{3}{2}) = (\frac{3}{2}, -3)$ છે.
શિરોબિંદુ $(0, 0)$ અને બિંદુ $(\frac{3}{2}, -3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y - 0 = \frac{-3 - 0}{3/2 - 0}(x - 0)$ દ્વારા મળે છે.
$y = \frac{-3}{3/2}x = -2x$.
તેથી,$y + 2x = 0$.
125
DifficultMCQ
બિંદુ $(2, 5)$ માંથી પરવલય $y^2 = 8x$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શજીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{1}{2}\sqrt{41}$
B
$\sqrt{41}$
C
$\frac{3}{2}\sqrt{41}$
D
$2\sqrt{41}$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી દોરેલી સ્પર્શજીવાનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
અહીં $y^2 = 8x$ હોવાથી $4a = 8$,એટલે કે $a = 2$. બિંદુ $(2, 5)$ છે.
તેથી,સ્પર્શજીવાનું સમીકરણ $5y = 2 \times 2(x + 2) \Rightarrow 5y = 4x + 8$ થાય.
પરવલય અને સ્પર્શજીવાના છેદબિંદુઓ $(0.5, 2)$ અને $(8, 8)$ મળે છે.
તેથી,સ્પર્શજીવાની લંબાઈ $\sqrt{(8 - 0.5)^2 + (8 - 2)^2} = \sqrt{56.25 + 36} = \frac{3}{2}\sqrt{41}$ થાય.
126
MediumMCQ
જો $a$ અને $c$ એ પરવલયની નાભિસ્થ જીવાના રેખાખંડો હોય અને $b$ એ અર્ધ-નાભિલંબ હોય,તો:
A
$a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે.
B
$a, b, c$ એ $G.P.$ માં છે.
C
$a, b, c$ એ $H.P.$ માં છે.
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પરવલયનો અર્ધ-નાભિલંબ એ નાભિસ્થ જીવાના રેખાખંડો વચ્ચેનો હરાત્મક મધ્યક છે.
ધારો કે નાભિસ્થ જીવાના રેખાખંડો $a$ અને $c$ છે અને અર્ધ-નાભિલંબ $b$ છે.
નાભિસ્થ જીવાના ગુણધર્મ મુજબ,$b = \frac{2ac}{a + c}$ થાય.
આ સૂચવે છે કે $\frac{1}{b} = \frac{a + c}{2ac} = \frac{1}{2} \left( \frac{1}{c} + \frac{1}{a} \right)$.
જેથી $a, b, c$ ના વ્યસ્તો સમાંતર શ્રેણીમાં હોવાથી,$a, b, c$ એ હરાત્મક શ્રેણી $(H.P.)$ માં છે.
127
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ અને રેખા $lx + my + n = 0$ દ્વારા બનતો રેખાખંડ શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો
A
$4al + n = 0$
B
$4al + 4am + n = 0$
C
$4am + n = 0$
D
$al + n = 0$

Solution

(A) રેખાનું સમીકરણ $lx + my + n = 0$ છે,જેને $\frac{lx + my}{-n} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે,જેને $y^2 = 4ax(1)$ તરીકે લખી શકાય.
રેખાના સમીકરણમાંથી $1$ ની કિંમત પરવલયના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ મળે છે:
$y^2 = 4ax \left( \frac{lx + my}{-n} \right)$
$-ny^2 = 4alx^2 + 4amxy$
$4alx^2 + 4amxy + ny^2 = 0$.
આ રેખાઓ શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થવો જોઈએ.
તેથી,$4al + n = 0$.
128
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ની સમાંતર જીવાઓના સમૂહના મધ્યબિંદુઓ ક્યાં આવેલા હોય છે?
A
શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી કોઈપણ સીધી રેખા
B
નાભિમાંથી પસાર થતી કોઈપણ સીધી રેખા
C
અક્ષને સમાંતર કોઈપણ સીધી રેખા
D
બીજું પરવલય

Solution

(C) ધારો કે સમાંતર જીવાઓનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે,જ્યાં $m$ અચળ છે અને $c$ ચલ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માં $x = \frac{y - c}{m}$ મૂકતા:
$y^2 = 4a \left( \frac{y - c}{m} \right)$
$my^2 - 4ay + 4ac = 0$
$y^2 - \frac{4a}{m}y + \frac{4ac}{m} = 0$
ધારો કે છેદબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ છે. બીજનો સરવાળો $y_1 + y_2 = \frac{4a}{m}$ થાય.
મધ્યબિંદુનો $y$-યામ $Y = \frac{y_1 + y_2}{2} = \frac{2a}{m}$ છે.
$Y = \frac{2a}{m}$ અચળ હોવાથી,મધ્યબિંદુઓ પરવલયની અક્ષને સમાંતર રેખા પર આવેલા છે.
129
DifficultMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના અભિલંબ વક્ર પરના ત્રીજા બિંદુ $R$ માં છેદતા હોય,તો $P$ અને $Q$ ના યામોનો ગુણાકાર કેટલો થાય ($a^2$ માં)?
A
$4$
B
$2$
C
$-4$
D
$8$

Solution

(D) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ અનુક્રમે $(at_1^2, 2at_1)$ અને $(at_2^2, 2at_2)$ છે.
બિંદુ $t$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
જો $t_1$ અને $t_2$ આગળના અભિલંબ વક્ર પરના બિંદુ $R(at_3^2, 2at_3)$ માં છેદતા હોય,તો $t_1t_2 = 2$ થાય.
$P$ અને $Q$ ના યામો $y_1 = 2at_1$ અને $y_2 = 2at_2$ છે.
યામોનો ગુણાકાર $y_1y_2 = (2at_1)(2at_2) = 4a^2(t_1t_2)$ થાય.
$t_1t_2 = 2$ હોવાથી,ગુણાકાર $4a^2(2) = 8a^2$ થાય.
130
MediumMCQ
જો $x = my + c$ એ પરવલય ${x^2} = 4ay$ નો અભિલંબ હોય,તો $c$ ની કિંમત શું થાય?
A
$ - 2am - a{m^3}$
B
$2am + a{m^3}$
C
$ - \frac{2a}{m} - \frac{a}{m^3}$
D
$\frac{2a}{m} + \frac{a}{m^3}$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ ${x^2} = 4ay$ છે.
પરવલય ${x^2} = 4ay$ માટે $m$ ઢાળવાળા અભિલંબનું સમીકરણ $x = my - 2am - am^3$ છે.
આ સમીકરણને આપેલ સમીકરણ $x = my + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $c = - 2am - am^3$ મળે છે.
131
DifficultMCQ
જો $PSQ$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ ની નાભિ જીવા હોય અને $SP = 6$ હોય,તો $SQ$ ની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$6$
B
$4$
C
$3$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,અર્ધ-નાભિલંબ $l = 2a$ એ કોઈપણ નાભિ જીવા $PSQ$ ના ખંડોનો હરાત્મક મધ્યક છે.
આપેલ $y^2 = 8x$ પરથી,$4a = 8$,તેથી $a = 2$. આમ,અર્ધ-નાભિલંબ $l = 2a = 4$.
કારણ કે $SP, l, SQ$ એ હરાત્મક શ્રેણી $(H.P.)$ માં છે,તેથી:
$l = \frac{2(SP)(SQ)}{SP + SQ}$
$SP = 6$ અને $l = 4$ કિંમતો મૂકતા:
$4 = \frac{2(6)(SQ)}{6 + SQ}$
$4 = \frac{12(SQ)}{6 + SQ}$
$4(6 + SQ) = 12(SQ)$
$24 + 4(SQ) = 12(SQ)$
$8(SQ) = 24$
$SQ = 3$.
132
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ પર કયા બિંદુએ અભિલંબ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણો બનાવે છે?
A
$(4, 4)$
B
$(9, 6)$
C
$(4, -4)$
D
$(1, -2)$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(am^2, -2am)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
પરવલય $y^2 = 4x$ માટે,$a = 1$ છે. તેથી,$(m^2, -2m)$ આગળ અભિલંબ $y = mx - 2m - m^3$ છે.
આ અભિલંબનો ઢાળ $m$ છે.
જો અભિલંબ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણો બનાવે,તો તેનો નમનકોણ $\theta = 45^{\circ}$ અથવા $135^{\circ}$ હોવો જોઈએ,તેથી ઢાળ $m = \tan(45^{\circ}) = 1$ અથવા $m = \tan(135^{\circ}) = -1$ થાય.
કિસ્સો $1$: જો $m = 1$ હોય,તો બિંદુ $(1^2, -2(1)) = (1, -2)$ મળે.
કિસ્સો $2$: જો $m = -1$ હોય,તો બિંદુ $((-1)^2, -2(-1)) = (1, 2)$ મળે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચું બિંદુ $(1, -2)$ છે.
133
DifficultMCQ
પરવલય ${y^2} = 4a(x - a)$ માટે કોઈપણ અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$y = mx - 2am - a{m^3}$
B
$y = m(x + a) - 2am - a{m^3}$
C
$y = m(x - a) + \frac{a}{m}$
D
$y = m(x - a) - 2am - a{m^3}$

Solution

(D) આપેલ પરવલય ${y^2} = 4a(x - a)$ છે.
પરવલય પરનું બિંદુ $(x_1, y_1)$ ધારો. $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y{y_1} = 2a(x + x_1 - 2a)$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m_t = \frac{2a}{y_1}$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_t} = -\frac{y_1}{2a}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $y_1 = -2am$.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ પરવલય પર હોવાથી,${y_1^2} = 4a(x_1 - a)$.
$y_1 = -2am$ મૂકતા,$(-2am)^2 = 4a(x_1 - a)$,જેનું સાદું રૂપ $4a^2m^2 = 4a(x_1 - a)$ થાય છે,તેથી $x_1 - a = am^2$,અથવા $x_1 = a + am^2$.
$(x_1, y_1)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ છે.
$x_1$ અને $y_1$ ની કિંમત મૂકતા,$y - (-2am) = m(x - (a + am^2))$.
$y + 2am = mx - am - am^3$.
$y = m(x - a) - 2am - am^3$.
134
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ની કોઈપણ નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો કઈ રેખા પર છેદે છે?
A
$y - a = 0$
B
$y + a = 0$
C
$x - a = 0$
D
$x + a = 0$

Solution

(D) ધારો કે નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓ $P(at_1^2, 2at_1)$ અને $Q(at_2^2, 2at_2)$ છે.
$PQ$ એ નાભિસ્થ જીવા હોવાથી,$t_1 t_2 = -1$ થાય.
$P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $(at_1 t_2, a(t_1 + t_2))$ છે.
$t_1 t_2 = -1$ મૂકતા,$x$-યામ $x = a(-1) = -a$ મળે છે.
આમ,સ્પર્શકો $x = -a$ રેખા પર છેદે છે,જે પરવલયની નિયામિકા છે.
તેથી,સમીકરણ $x + a = 0$ છે.
135
MediumMCQ
$y^2 = 4ax$ પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુથી દોરેલા અભિલંબના લંબપાદને જોડવાથી બનતા ત્રિકોણનું કેન્દ્રસ્થાન (centroid) ક્યાં આવેલું હોય છે?
A
અક્ષ (Axis)
B
નિયામિકા (Directrix)
C
નાભિલંબ (Latus rectum)
D
શિરોબિંદુ આગળનો સ્પર્શક (Tangent at vertex)

Solution

(A) $y^2 = 4ax$ પરવલય માટે $m$ ઢાળવાળા અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
જો અભિલંબ $(h, k)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય,તો $am^3 + (2a - h)m + k = 0$ મળે.
આ સમીકરણના ત્રણ બીજ $m_1, m_2, m_3$ છે,જે ત્રણ લંબપાદ $(am_i^2, -2am_i)$ દર્શાવે છે.
ત્રિકોણનું કેન્દ્રસ્થાન $(x_c, y_c) = (\frac{a(m_1^2 + m_2^2 + m_3^2)}{3}, \frac{-2a(m_1 + m_2 + m_3)}{3})$ છે.
ઘાત સમીકરણના ગુણધર્મ મુજબ $m_1 + m_2 + m_3 = 0$ હોવાથી,$y_c = 0$ મળે છે.
આમ,કેન્દ્રસ્થાન પરવલયની અક્ષ પર આવેલું છે.
136
EasyMCQ
જો પરવલય ${y^2} = 12x$ ના બિંદુ $(3, 6)$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $(27, -18)$ બિંદુએ મળે,તો આ અભિલંબ જીવાને વ્યાસ તરીકે લઈને બનતા વર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
${x^2} + {y^2} + 30x + 12y - 27 = 0$
B
${x^2} + {y^2} + 30x + 12y + 27 = 0$
C
${x^2} + {y^2} - 30x - 12y - 27 = 0$
D
${x^2} + {y^2} - 30x + 12y - 27 = 0$

Solution

(D) વર્તુળના વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તો વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ થાય.
અહીં અભિલંબ જીવાના અંત્યબિંદુઓ $(3, 6)$ અને $(27, -18)$ આપેલા છે,તેથી વર્તુળનું સમીકરણ:
$(x - 3)(x - 27) + (y - 6)(y + 18) = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^2 - 27x - 3x + 81) + (y^2 + 18y - 6y - 108) = 0$
${x^2} + {y^2} - 30x + 12y + 81 - 108 = 0$
${x^2} + {y^2} - 30x + 12y - 27 = 0$.
137
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ ના અભિલંબ જીવાની લંબાઈ,જે શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તે કેટલી છે?
A
$6\sqrt{3}$
B
$3\sqrt{3}$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ (જ્યાં $a=1$) માટે,બિંદુ $P(t_1^2, 2t_1)$ પરનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી $Q(t_2^2, 2t_2)$ પર મળે છે,જ્યાં $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$ છે.
જો જીવા $PQ$ શિરોબિંદુ $(0,0)$ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો $OP$ અને $OQ$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$OP$ નો ઢાળ $= \frac{2}{t_1}$ અને $OQ$ નો ઢાળ $= \frac{2}{t_2}$.
તેથી,$(\frac{2}{t_1}) \times (\frac{2}{t_2}) = -1 \Rightarrow t_1 t_2 = -4$.
$t_2 = -\frac{4}{t_1}$ ને અભિલંબની શરતમાં મૂકતા: $-t_1 - \frac{2}{t_1} = -\frac{4}{t_1}$ $\Rightarrow t_1 = \frac{2}{t_1}$ $\Rightarrow t_1^2 = 2$.
આમ,$t_1 = \sqrt{2}$ અને $t_2 = -2\sqrt{2}$.
યામ $P(2, 2\sqrt{2})$ અને $Q(8, -4\sqrt{2})$ છે.
લંબાઈ $PQ = \sqrt{(8-2)^2 + (-4\sqrt{2} - 2\sqrt{2})^2} = \sqrt{6^2 + (-6\sqrt{2})^2} = \sqrt{36 + 72} = \sqrt{108} = 6\sqrt{3}$.
138
EasyMCQ
જો $x + y = k$ એ પરવલય ${y^2} = 12x$ નો અભિલંબ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$9$
C
$-9$
D
$-3$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ ${y^2} = 12x$ છે,જે ${y^2} = 4ax$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a = 3$ છે.
પરવલય ${y^2} = 4ax$ માટે બિંદુ $t$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
$a = 3$ મૂકતા,અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 6t + 3t^3$ મળે છે.
આને આપેલ અભિલંબ $x + y = k$ સાથે સરખાવતા,આપણને $tx + y = 6t + 3t^3$ અને $x + y = k$ મળે છે.
આ બંને એક જ રેખા દર્શાવતા હોવાથી,સહગુણકો પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ:
$\frac{t}{1} = \frac{1}{1} = \frac{6t + 3t^3}{k}$.
$\frac{t}{1} = 1$ પરથી,આપણને $t = 1$ મળે છે.
$t = 1$ ને ગુણોત્તર $\frac{1}{1} = \frac{6(1) + 3(1)^3}{k}$ માં મૂકતા,$1 = \frac{6 + 3}{k}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $k = 9$.
139
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4bx$ પરના બિંદુ $(bt_1^2, 2bt_1)$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી બિંદુ $(bt_2^2, 2bt_2)$ માં મળે છે,તો:
A
$t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$
B
$t_2 = -t_1 + \frac{2}{t_1}$
C
$t_2 = t_1 - \frac{2}{t_1}$
D
$t_2 = t_1 + \frac{2}{t_1}$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4bx$ માટે બિંદુ $P(bt_1^2, 2bt_1)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y + t_1x = 2bt_1 + bt_1^3$ છે.
આ અભિલંબ પરવલયને બિંદુ $Q(bt_2^2, 2bt_2)$ માં મળે છે,તેથી બિંદુ $Q$ અભિલંબના સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
$x = bt_2^2$ અને $y = 2bt_2$ મૂકતા:
$2bt_2 + t_1(bt_2^2) = 2bt_1 + bt_1^3$.
$b$ વડે ભાગતા:
$2t_2 + t_1t_2^2 = 2t_1 + t_1^3$.
પદોને ગોઠવતા:
$t_1(t_2^2 - t_1^2) + 2(t_2 - t_1) = 0$.
$t_1(t_2 - t_1)(t_2 + t_1) + 2(t_2 - t_1) = 0$.
$(t_2 - t_1)$ વડે ભાગતા:
$t_1(t_2 + t_1) + 2 = 0$.
$t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$.
140
DifficultMCQ
$y^2 = 16x$ ની નાભિ જીવા (focal chord) એ $(x - 6)^2 + y^2 = 2$ ને સ્પર્શે છે. તો આ જીવાના ઢાળ (slope) ના શક્ય મૂલ્યો કયા છે?
A
$\{-1, 1\}$
B
$\{-2, 2\}$
C
$\{-2, 1/2\}$
D
$\{2, -1/2\}$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 16x$ છે,તેથી $4a = 16$,જે $a = 4$ આપે છે. નાભિ $(4, 0)$ છે.
$(4, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી કોઈપણ નાભિ જીવાનું સમીકરણ $y - 0 = m(x - 4)$ એટલે કે $mx - y - 4m = 0$ થાય.
આ રેખા વર્તુળ $(x - 6)^2 + y^2 = 2$ ને સ્પર્શે છે,જેનું કેન્દ્ર $(6, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2}$ છે.
કેન્દ્ર $(6, 0)$ થી રેખા $mx - y - 4m = 0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $\sqrt{2}$ જેટલું હોવું જોઈએ.
અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{|m(6) - 0 - 4m|}{\sqrt{m^2 + (-1)^2}} = \sqrt{2}$.
$\frac{|2m|}{\sqrt{m^2 + 1}} = \sqrt{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{4m^2}{m^2 + 1} = 2$.
$4m^2 = 2m^2 + 2$.
$2m^2 = 2$,તેથી $m^2 = 1$,જે $m = \pm 1$ આપે છે.
આમ,ઢાળના શક્ય મૂલ્યો $\{-1, 1\}$ છે.
Solution diagram
141
MediumMCQ
પરવલય ${y^2 = 8x}$ ના બિંદુ $(2, 4)$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી કયા બિંદુએ મળે છે?
A
$\{-18, -12\}$
B
$\{-18, 12\}$
C
$\{18, 12\}$
D
$\{18, -12\}$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ ${y^2 = 8x}$ છે,જે ${y^2 = 4ax}$ સ્વરૂપમાં છે,તેથી ${a = 2}$.
બિંદુ $(2, 4)$ એ પ્રાચલ ${t_1}$ ને અનુરૂપ છે જ્યાં ${at_1^2 = 2}$ અને ${2at_1 = 4}$.
${a = 2}$ મૂકતા,આપણને ${2t_1^2 = 2 \implies t_1^2 = 1 \implies t_1 = 1}$ મળે છે (કારણ કે ${y > 0}$).
જો ${t_1}$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને ${t_2}$ આગળ મળે,તો ${t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}}$.
${t_1 = 1}$ મૂકતા,આપણને ${t_2 = -1 - \frac{2}{1} = -3}$ મળે છે.
બિંદુના યામ $(at_2^2, 2at_2) = (2(-3)^2, 2(2)(-3)) = (18, -12)$ છે.
142
MediumMCQ
પરવલયના નાભિનું ધ્રુવ (polar) શું છે?
A
$x$-અક્ષ
B
$y$-અક્ષ
C
નિયામિકા (Directrix)
D
નાભિલંબ (Latus rectum)

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,નાભિ $(a, 0)$ પર છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના સાપેક્ષમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નાભિ $(a, 0)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $y(0) = 2a(x + a)$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $0 = 2a(x + a)$ થાય છે.
$a \neq 0$ હોવાથી,આપણને $x + a = 0$ અથવા $x = -a$ મળે છે.
આ પરવલયની નિયામિકાનું સમીકરણ છે.
તેથી,નાભિનું ધ્રુવ એ નિયામિકા છે.
143
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = x$ માટે જીવા $x - y + 1 = 0$ ને અનુરૂપ વ્યાસનું સમીકરણ શું છે?
A
$2y = 3$
B
$2y = 1$
C
$2y = 5$
D
$y = 1$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $m$ ઢાળ ધરાવતી જીવાને અનુરૂપ વ્યાસનું સમીકરણ $y = \frac{2a}{m}$ છે.
અહીં પરવલય $y^2 = x$ આપેલ છે,તેથી $4a = 1$ એટલે કે $a = \frac{1}{4}$.
આપેલ જીવા $x - y + 1 = 0$ છે,જેને $y = x + 1$ તરીકે લખી શકાય. તેથી,ઢાળ $m = 1$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$y = \frac{2 \times (1/4)}{1}$
$y = \frac{1/2}{1}$
$y = \frac{1}{2}$
$2y = 1$.
144
MediumMCQ
પરવલય $x^2 = 12y$ ના શિરોબિંદુને તેના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ .................. $sq. \ unit$ છે.
A
$12$
B
$16$
C
$18$
D
$24$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = 12y$ છે. તેને $x^2 = 4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 12$ મળે છે,તેથી $a = 3$.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $(0, 0)$ પર છે.
નાભિલંબ એ રેખા $y = a = 3$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $y = 3$ ને $x^2 = 12y$ માં મૂકીને મેળવી શકાય છે,જે $x^2 = 36$ આપે છે,તેથી $x = \pm 6$.
આમ,નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓના યામ $L_1(6, 3)$ અને $L_2(-6, 3)$ છે.
ત્રિકોણ $(0, 0)$,$(6, 3)$,અને $(-6, 3)$ શિરોબિંદુઓ દ્વારા બને છે.
ત્રિકોણનો પાયો એ નાભિલંબની લંબાઈ છે,જે $6 - (-6) = 12$ છે.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ એ નાભિલંબનો $y$-યામ છે,જે $3$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 12 \times 3 = 18 \ sq. \ unit$ છે.
Solution diagram
145
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ ની અંદર બનેલા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો,જેના શિરોબિંદુઓના યામ $1, 2$ અને $4$ છે.
A
$\frac{7}{2}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(D) આપેલ પરવલય $y^2 = 4x$ છે. શિરોબિંદુઓના યામ $y_1 = 1, y_2 = 2, y_3 = 4$ છે.
બિંદુઓ પરવલય પર હોવાથી,તેમના $x$-યામ $x = \frac{y^2}{4}$ દ્વારા મળે છે.
$y_1 = 1$ માટે,$x_1 = \frac{1^2}{4} = \frac{1}{4}$.
$y_2 = 2$ માટે,$x_2 = \frac{2^2}{4} = 1$.
$y_3 = 4$ માટે,$x_3 = \frac{4^2}{4} = 4$.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(\frac{1}{4}, 1), (1, 2)$ અને $(4, 4)$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\frac{1}{4}(2 - 4) + 1(4 - 1) + 4(1 - 2)|$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-\frac{1}{2} + 3 - 4| = \frac{1}{2} |-\frac{3}{2}| = \frac{3}{4}$.
146
DifficultMCQ
એક સમબાજુ ત્રિકોણ પરવલય $y^2 = 4ax$ માં એવી રીતે અંતર્ગત છે કે તેનો એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર છે અને બાકીના બે શિરોબિંદુઓ પરવલય પર છે. તો તેની બાજુની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$8a$
B
$8a\sqrt{3}$
C
$a\sqrt{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $O(0, 0)$,$P(x, y)$,અને $Q(x, -y)$ છે.
ત્રિકોણ સમબાજુ અને $x$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત હોવાથી,બાજુ $OP$ દ્વારા $x$-અક્ષ સાથે બનતો ખૂણો $30^\circ$ છે.
રેખા $OP$ નું સમીકરણ $y = x \tan(30^\circ) = \frac{x}{\sqrt{3}}$,અથવા $x = y\sqrt{3}$ છે.
આને પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 4ax$ માં મૂકતા,આપણને $y^2 = 4a(y\sqrt{3}) = 4\sqrt{3}ay$ મળે છે.
$y \neq 0$ હોવાથી,$y = 4\sqrt{3}a$ મળે.
તેથી $x = (4\sqrt{3}a)\sqrt{3} = 12a$.
ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $L$ એ $PQ$ નું અંતર છે,જે $2y = 2(4\sqrt{3}a) = 8a\sqrt{3}$ થાય.
Solution diagram
147
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ માં અંતર્ગત ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના યામ $y_1, y_2, y_3$ છે. તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{1}{8a}(y_1 + y_2)(y_2 + y_3)(y_3 + y_1)$
B
$\frac{1}{4a}(y_1 + y_2)(y_2 + y_3)(y_3 + y_1)$
C
$\frac{1}{8a}|(y_1 - y_2)(y_2 - y_3)(y_3 - y_1)|$
D
$\frac{1}{4a}|(y_1 - y_2)(y_2 - y_3)(y_3 - y_1)|$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના યામ $\left( \frac{y_1^2}{4a}, y_1 \right)$,$\left( \frac{y_2^2}{4a}, y_2 \right)$,અને $\left( \frac{y_3^2}{4a}, y_3 \right)$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,
$\Delta = \frac{1}{8a} |y_1^2(y_2 - y_3) + y_2^2(y_3 - y_1) + y_3^2(y_1 - y_2)|$
આ પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = \frac{1}{8a} |(y_1 - y_2)(y_2 - y_3)(y_3 - y_1)|$.
148
EasyMCQ
બિંદુ $(-1, 2)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે,તો સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ શોધો.
A
$y = x + 1$
B
$y = x - 1$
C
$y + x = 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી દોરેલી સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
અહીં પરવલય $y^2 = 4x$ છે,તેથી $4a = 4$ એટલે કે $a = 1$.
બિંદુ $(x_1, y_1) = (-1, 2)$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$y(2) = 2(1)(x + (-1))$
$2y = 2(x - 1)$
$y = x - 1$.
આમ,સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $y = x - 1$ છે.
149
MediumMCQ
બિંદુ $(-1, 2)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. સ્પર્શક જીવા અને સ્પર્શકો દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$8$
B
$8\sqrt{3}$
C
$8\sqrt{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,જ્યાં $a = 1$,બિંદુ $(x_1, y_1) = (-1, 2)$ માંથી સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $2y = 2(x - 1)$ મળે છે,જે $y = x - 1$ અથવા $x - y - 1 = 0$ માં પરિણમે છે.
સ્પર્શબિંદુઓ $P$ અને $Q$ શોધવા માટે,$x = y + 1$ ને $y^2 = 4x$ માં મૂકતા:
$y^2 = 4(y + 1) \implies y^2 - 4y - 4 = 0$.
ઉકેલ $y = 2 \pm 2\sqrt{2}$ મળે છે.
આમ,બિંદુઓ $P(3 + 2\sqrt{2}, 2 + 2\sqrt{2})$ અને $Q(3 - 2\sqrt{2}, 2 - 2\sqrt{2})$ છે.
સ્પર્શક જીવાની લંબાઈ $PQ = \sqrt{(4\sqrt{2})^2 + (4\sqrt{2})^2} = 8$.
બિંદુ $(-1, 2)$ થી રેખા $x - y - 1 = 0$ નું લંબ અંતર $p = \frac{|-1 - 2 - 1|}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times PQ \times p = \frac{1}{2} \times 8 \times 2\sqrt{2} = 8\sqrt{2}$ થાય.
150
DifficultMCQ
પરવલય $2y = x^2$ પરનું બિંદુ જે $(0, 3)$ બિંદુની સૌથી નજીક છે તે
A
$(\pm 4, 8)$
B
$(\pm 1, 1/2)$
C
$(\pm 2, 2)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે પરવલય પરનું બિંદુ $(x, y)$ છે. $2y = x^2$ હોવાથી,$y = x^2/2$ મળે.
$(x, x^2/2)$ અને $(0, 3)$ વચ્ચેનું અંતર $D$ છે,તેથી $D^2 = (x - 0)^2 + (x^2/2 - 3)^2$.
$f(x) = D^2 = x^4/4 - 2x^2 + 9$ લેતા.
ન્યૂનતમ અંતર માટે $f'(x) = 0$ લેતા:
$f'(x) = x^3 - 4x = x(x^2 - 4) = 0$.
આથી $x = 0$ અથવા $x = \pm 2$ મળે.
$x = 0$ માટે $y = 0$,અંતર $3$ છે.
$x = \pm 2$ માટે $y = 2$,અંતર $\sqrt{5}$ છે.
$\sqrt{5} < 3$ હોવાથી,$(\pm 2, 2)$ સૌથી નજીકના બિંદુઓ છે.
તેથી વિકલ્પ $(c)$ સાચો છે.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.