Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 1007 questions in Gujarati

201
EasyMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4x$ ના શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી જીવાનું મધ્યબિંદુ $(a, b)$ હોય,તો:
A
$a = 2b$
B
$2a = b$
C
$a^2 = 2b$
D
$2a = b^2$

Solution

(D) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4x$ નું શિરોબિંદુ $O(0, 0)$ છે.
શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી જીવાનું બીજું અંત્યબિંદુ $P(h, k)$ છે.
$P(h, k)$ એ પરવલય પર હોવાથી,$k^2 = 4h$ મળે.
જીવા $OP$ નું મધ્યબિંદુ $(a, b)$ હોવાથી,$a = \frac{0+h}{2} = \frac{h}{2}$ અને $b = \frac{0+k}{2} = \frac{k}{2}$ થાય.
આથી $h = 2a$ અને $k = 2b$ મળે.
આ કિંમતોને પરવલયના સમીકરણ $k^2 = 4h$ માં મૂકતા,$(2b)^2 = 4(2a)$ મળે.
$4b^2 = 8a$,જેનું સાદું રૂપ $b^2 = 2a$ અથવા $2a = b^2$ થાય.
202
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = \frac{2}{3}x$ ની સમાંતર જીવાઓની સંહતિનું સમીકરણ $y + 2x + 1 = 0$ હોય,તો તેનો વ્યાસ શોધો.
A
$y = -1/6$
B
$y = 2/3$
C
$y = -1/3$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,$4a = 2/3$ છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 1/6$.
આપેલ સમાંતર જીવાઓની સંહતિ $y + 2x + 1 = 0$ નો ઢાળ $m = -2$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $m$ ઢાળ ધરાવતી સમાંતર જીવાઓના વ્યાસનું સમીકરણ $y = \frac{2a}{m}$ છે.
$a = 1/6$ અને $m = -2$ કિંમતો મૂકતા:
$y = \frac{2(1/6)}{-2} = \frac{1/3}{-2} = -1/6$.
આમ,વ્યાસનું સમીકરણ $y = -1/6$ છે.
203
EasyMCQ
જો રેખા $x + y - 1 = 0$ એ પરવલય $y^2 = kx$ ને સ્પર્શતી હોય,તો $k$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$2$
B
$-4$
C
$4$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ રેખા $x + y - 1 = 0$ છે,જેને $y = -x + 1$ તરીકે લખી શકાય. આને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $m = -1$ અને $c = 1$ મળે છે.
રેખા $y = mx + c$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ને સ્પર્શે તેની શરત $c = \frac{a}{m}$ છે.
અહીં,પરવલય $y^2 = kx$ છે,તેથી $4a = k$,જેનો અર્થ છે કે $a = \frac{k}{4}$.
શરત $c = \frac{a}{m}$ માં કિંમતો મૂકતા:
$1 = \frac{k/4}{-1}$
$1 = -\frac{k}{4}$
$k = -4$.
204
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = x + 2$ છે. જો આ રેખા પરના કોઈ બિંદુમાંથી પરવલય પર બીજો સ્પર્શક દોરવામાં આવે જે આપેલ સ્પર્શકને લંબ હોય,તો તે બિંદુ શોધો.
A
$(-1, 1)$
B
$(0, 2)$
C
$(2, 4)$
D
$(-2, 0)$

Solution

(D) આપેલ સ્પર્શક $y = x + 2$ છે,જે $y = mx + c$ સ્વરૂપમાં છે જ્યાં $m = 1$ અને $c = 2$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,$y = mx + c$ સ્પર્શક હોવાની શરત $c = a/m$ છે.
અહીં,$4a = 8$,તેથી $a = 2$. શરત ચકાસતા: $c = 2/1 = 2$,જે સંતોષાય છે.
પરવલયના બે પરસ્પર લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ તેની નિયામિકા (directrix) છે.
પરવલય $y^2 = 8x$ ની નિયામિકા $x = -a$ એટલે કે $x = -2$ છે.
આપણે રેખા $y = x + 2$ પરનું એવું બિંદુ શોધવાનું છે જે નિયામિકા $x = -2$ પર પણ હોય.
રેખાના સમીકરણમાં $x = -2$ મૂકતા: $y = -2 + 2 = 0$.
આમ,માંગેલ બિંદુ $(-2, 0)$ છે.
205
MediumMCQ
$(3, 0)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા પરવલય $y^2 = 4x$ ના અભિલંબનું સમીકરણ શોધો.
A
$y = -x - 3$
B
$y = 2x + 3$
C
$y = -x + 3$
D
$y = x - 3$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
અહીં $a = 1$ છે અને તે $(3, 0)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
કિંમતો મૂકતા: $0 = 3m - 2(1)m - (1)m^3$.
આથી $0 = m - m^3$ અથવા $m(1 - m^2) = 0$ મળે.
તેથી $m = 0$ અથવા $m = \pm 1$.
$m = 0$ માટે,સમીકરણ $y = 0$ મળે.
$m = 1$ માટે,સમીકરણ $y = x - 3$ મળે.
$m = -1$ માટે,સમીકરણ $y = -x + 3$ મળે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$y = -x + 3$ એ સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
206
EasyMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(a, 2a)$ આગળ દોરવામાં આવેલ અભિલંબ પરવલયને ફરીથી બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળ છેદે,તો $t$ ની કિંમત શું થાય?
A
$3$
B
$1$
C
$-1$
D
$-3$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુ $(a, 2a)$ માટે પ્રાચલ $t'$ લઈએ,તો $2at' = 2a$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $t' = 1$.
અભિલંબ જે બિંદુએ દોરવામાં આવે છે તેનો પ્રાચલ $t'$ અને જ્યાં તે ફરીથી છેદે છે તેનો પ્રાચલ $t$ વચ્ચેનો સંબંધ $t = -t' - \frac{2}{t'}$ છે.
$t' = 1$ મૂકતા:
$t = -1 - \frac{2}{1} = -1 - 2 = -3$.
207
EasyMCQ
કોઈ પરવલય માટે નાભિ $(2, 1)$ અને નિયામિકા $2x - 3y + 1 = 0$ હોય,તો નાભિલંબનું સમીકરણ શું થાય?
A
$3x + 2y - 8 = 0$
B
$2x - 3y - 1 = 0$
C
$2x - 3y + 1 = 0$
D
$3x + 2y + 8 = 0$

Solution

(B) કોઈપણ પરવલય માટે,નાભિલંબ એ નિયામિકાને સમાંતર રેખા હોય છે.
નિયામિકાનું સમીકરણ $2x - 3y + 1 = 0$ હોવાથી,નાભિલંબનું સમીકરણ $2x - 3y + k = 0$ સ્વરૂપનું હોય.
નાભિલંબ નાભિ $(2, 1)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણે આ યામને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(2) - 3(1) + k = 0$
$4 - 3 + k = 0$
$1 + k = 0$
$k = -1$
તેથી,નાભિલંબનું સમીકરણ $2x - 3y - 1 = 0$ થાય.
208
MediumMCQ
પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો જેનું નાભિ $(2, 3)$ અને નિયામિકા $x - 4y + 3 = 0$ રેખા છે.
A
$\frac{7}{\sqrt{17}}$
B
$\frac{14}{\sqrt{21}}$
C
$\frac{7}{\sqrt{21}}$
D
$\frac{14}{\sqrt{17}}$

Solution

(D) પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times$ નાભિથી નિયામિકા પરના લંબનું અંતર.
અહીં નાભિ $(2, 3)$ છે અને નિયામિકા $x - 4y + 3 = 0$ છે.
લંબ અંતર $d = \frac{|1(2) - 4(3) + 3|}{\sqrt{1^2 + (-4)^2}} = \frac{|2 - 12 + 3|}{\sqrt{1 + 16}} = \frac{|-7|}{\sqrt{17}} = \frac{7}{\sqrt{17}}$.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times \frac{7}{\sqrt{17}} = \frac{14}{\sqrt{17}}$.
209
MediumMCQ
પરવલય $x^2 + 4x + 2y = 0$ ના નાભિલંબનું સમીકરણ શોધો:
A
$3y = 2$
B
$2y + 3 = 0$
C
$2y = 3$
D
$3y + 2 = 0$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $x^2 + 4x + 2y = 0$.
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(x^2 + 4x + 4) = -2y + 4$.
$(x + 2)^2 = -2(y - 2)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = -4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,$4a = 2$,તેથી $a = 1/2$ મળે.
શિરોબિંદુ $(h, k) = (-2, 2)$ છે.
નાભિલંબ એ $y = k - a$ પરની આડી રેખા છે.
$y = 2 - 1/2 = 3/2$.
તેથી,$2y = 3$.
210
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ની તમામ નાભિજીવાના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2 = 2a(x + a)$
B
$y^2 = 2ax$
C
$y^2 = 2a(x - a)$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(C) ધારો કે નાભિજીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T = yk - 2a(x + h)$ અને $S_1 = k^2 - 4ah$ છે.
તેથી,સમીકરણ $yk - 2a(x + h) = k^2 - 4ah$ થાય.
આ જીવા નાભિ $(a, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $x = a$ અને $y = 0$ મૂકીએ:
$0(k) - 2a(a + h) = k^2 - 4ah$
$-2a^2 - 2ah = k^2 - 4ah$
$k^2 = 2ah - 2a^2$
$k^2 = 2a(h - a)$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = 2a(x - a)$ મળે છે.
211
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $(2, 4)$ આગળ દોરેલો અભિલંબ પરવલયને ફરીવાર જે બિંદુ આગળ છેદે છે તે બિંદુના યામ શોધો.
A
$(18, -12)$
B
$(-18, 12)$
C
$(18, 12)$
D
$(-18, -12)$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,બિંદુ $(2, 4)$ તેના પર આવેલું છે,તેથી $4^2 = 4a(2) \implies 16 = 8a \implies a = 2$.
$(2, 4)$ ની સરખામણી $(at^2, 2at)$ સાથે કરતા,આપણને $2t = 4 \implies t_1 = 2$ મળે છે.
$t_1$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$ બિંદુએ છેદે છે.
$t_1 = 2$ મુકતા,$t_2 = -2 - \frac{2}{2} = -2 - 1 = -3$ મળે છે.
બિંદુના યામ $(at_2^2, 2at_2) = (2(-3)^2, 2(2)(-3)) = (2 \times 9, -12) = (18, -12)$ થશે.
212
MediumMCQ
જો જીવાનું મધ્યબિંદુ $(-1, 1)$ હોય,તો પરવલય $y^2 = 6x$ ની જીવાનું સમીકરણ શોધો.
A
$y - 3x = 4$
B
$x + 2y = 4$
C
$2y + 4x = 9$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ.

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ છે.
અહીં $y^2 = 6x$ હોવાથી,$4a = 6$,એટલે કે $a = 3/2$.
મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1) = (-1, 1)$ છે.
સમીકરણ $T = S_1$ મુજબ: $yy_1 - 2a(x + x_1) = y_1^2 - 4ax_1$.
કિંમતો મુકતા: $y(1) - 2(3/2)(x - 1) = (1)^2 - 6(-1)$.
$y - 3(x - 1) = 1 + 6$.
$y - 3x + 3 = 7$.
$y - 3x = 4$.
213
DifficultMCQ
વિધાન $(A)$: જો પરવલય $y^2 = 4x$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ આગળના અભિલંબ વક્રને ફરીથી $P$ અને $P'$ આગળ મળે,તો $PP' = 12$ એકમ.
કારણ $(R)$: જો $y^2 = 4ax$ પરવલય માટે $T_1$ આગળનો અભિલંબ વક્રને ફરીથી $T_2$ આગળ મળે,તો $T_2 = -T_1 - \frac{2}{T_1}$.
A
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સ્વતંત્ર રીતે સાચા છે અને $R$ એ $A$ માટે સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4x$ માટે,$a = 1$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(1, 2)$ અને $(1, -2)$ છે.
$y^2 = 4ax$ માટે $T_1$ આગળનો અભિલંબ ફરીથી $T_2$ આગળ મળે ત્યારે $T_2 = -T_1 - \frac{2}{T_1}$ થાય.
$T_1 = 1$ માટે,$T_2 = -3$,બિંદુ $(9, -6)$ મળે.
$T_1 = -1$ માટે,$T_2 = 3$,બિંદુ $(9, 6)$ મળે.
$PP' = \sqrt{(9-9)^2 + (6 - (-6))^2} = 12$ એકમ.
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
214
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના તેની નાભિથી અંતર અનુક્રમે $4$ અને $9$ હોય,તો $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોના છેદબિંદુનું નાભિથી અંતર કેટલું થાય?
A
$8$
B
$6$
C
$5$
D
$13$

Solution

(B) ધારો કે $S$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ની નાભિ છે.
ધારો કે $T$ એ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ છે.
પરવલય માટે,બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોના છેદબિંદુનું નાભિ $S$ થી અંતર એ $P$ અને $Q$ ના નાભિ અંતરોના ગુણોત્તર મધ્યક જેટલું હોય છે.
તેથી,$ST^2 = SP \times SQ$.
અહીં $SP = 4$ અને $SQ = 9$ આપેલ છે.
$ST^2 = 4 \times 9 = 36$.
તેથી,$ST = \sqrt{36} = 6$.
215
MediumMCQ
પરવલય $(y - 1)^2 = 4(x + 1)$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓના યામ કયા છે?
A
$(0, 3)$ અને $(0, -1)$
B
$(0, -1)$ અને $(1, -1)$
C
$(0, 1)$ અને $(1, 1)$
D
$(1, 3)$ અને $(1, -1)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $(y - 1)^2 = 4(x + 1)$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,શિરોબિંદુ $(h, k) = (-1, 1)$ મળે છે અને $4a = 4$,તેથી $a = 1$ મળે છે.
પરવલય $Y^2 = 4aX$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(a, 2a)$ અને $(a, -2a)$ હોય છે.
અહીં,$X = x - h = x + 1$ અને $Y = y - k = y - 1$ છે.
$a = 1$ મૂકતા,$(X, Y)$ સ્વરૂપે અંત્યબિંદુઓ $(1, 2)$ અને $(1, -2)$ મળે છે.
હવે,$(x, y)$ યામમાં પાછા ફરતા:
$(1, 2)$ માટે: $x + 1 = 1 \implies x = 0$ અને $y - 1 = 2 \implies y = 3$.
$(1, -2)$ માટે: $x + 1 = 1 \implies x = 0$ અને $y - 1 = -2 \implies y = -1$.
આમ,અંત્યબિંદુઓ $(0, 3)$ અને $(0, -1)$ છે.
216
MediumMCQ
જો રેખા $y = 2x + k$ એ પરવલય $y^2 = 4x$ પર બિંદુ $(t^2, 2t)$ આગળનો અભિલંબ હોય,તો:
A
$k = -12, t = -2$
B
$k = 12, t = -2$
C
$k = 12, t = 2$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $(at^2, 2at)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
અહીં $4a = 4$ હોવાથી $a = 1$ મળે.
તેથી,$(t^2, 2t)$ આગળ અભિલંબ $y + tx = 2t + t^3$ થાય.
આપેલ રેખા $y = 2x + k$ સાથે સરખાવતા,$-t = 2$ એટલે કે $t = -2$ મળે.
હવે $k = 2t + t^3$ માં $t = -2$ મૂકતા,$k = 2(-2) + (-2)^3 = -4 - 8 = -12$ મળે.
તેથી,$k = -12$ અને $t = -2$.
217
DifficultMCQ
પરવલયો $y^2 = 2x$ અને $x^2 = 16y$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$x + 2y + 1 = 0$
B
$x + 2y + 2 = 0$
C
$2x + y + 1 = 0$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

Solution

(B) પરવલય $x^2 = 16y$ ના કોઈપણ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx - 4m^2$ સ્વરૂપમાં હોય છે,જ્યાં $x^2 = 4ay$ માં $a = 4$ છે.
જો આ રેખા પરવલય $y^2 = 2x$ (જ્યાં $a = 1/2$) નો પણ સ્પર્શક હોય,તો સ્પર્શક હોવાની શરત $c = a/m$ સંતોષાવી જોઈએ.
અહીં,$c = -4m^2$ અને $a = 1/2$ છે,તેથી $-4m^2 = (1/2)/m$.
આનું સાદુરૂપ આપતા $m^3 = -1/8$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $m = -1/2$.
$m = -1/2$ ને સ્પર્શકના સમીકરણમાં મૂકતા: $y = (-1/2)x - 4(-1/2)^2$.
$y = -x/2 - 1$.
$2$ વડે ગુણતા,આપણને $2y = -x - 2$ મળે છે,જેનું સાદુરૂપ $x + 2y + 2 = 0$ થાય છે.
218
MediumMCQ
જો $x + y = k$ એ $y^2 = 12x$ પરવલયનો અભિલંબ હોય,તો $k$ ની કિંમત શું થાય?
A
$3$
B
$9$
C
$-9$
D
$-3$

Solution

(B) $y^2 = 4ax$ પરવલય માટે $t$ બિંદુએ અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
અહીં $y^2 = 12x$ આપેલ છે,તેથી $4a = 12$ એટલે કે $a = 3$.
અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2(3)t + 3t^3$ એટલે કે $y + tx = 6t + 3t^3$ થશે.
આપેલ અભિલંબ $x + y = k$ સાથે સરખાવતા,$x$ અને $y$ ના સહગુણકો પ્રમાણમાં છે:
$\frac{t}{1} = \frac{1}{1} \implies t = 1$.
$t = 1$ ની કિંમત અચળ પદમાં મૂકતા:
$k = 6(1) + 3(1)^3 = 6 + 3 = 9$.
219
DifficultMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ નો અભિલંબ,પરવલયની અક્ષને શિરોબિંદુથી $4a$ અંતરે છેદે,તો અભિલંબના ઢાળ કઈ શ્રેણીમાં હોય?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
જો તે શિરોબિંદુ $(0, 0)$ થી $4a$ અંતરે અક્ષ પરના બિંદુ $(4a, 0)$ માંથી પસાર થાય,તો:
$0 = m(4a) - 2am - am^3$
$0 = 2am - am^3$
$a \neq 0$ હોવાથી,$2m - m^3 = 0$,એટલે કે $m(2 - m^2) = 0$.
આથી,ઢાળ $m = 0$ અને $m = \pm \sqrt{2}$ મળે.
આમ,ઢાળ $-\sqrt{2}, 0, \sqrt{2}$ છે,જે $A.P.$ માં છે.
220
MediumMCQ
જો રેખા $x + y = 1$ એ પરવલય $y^2 = kx$ નો અભિલંબ હોય,તો $k$ નું મૂલ્ય શોધો. ($/3$ માં)
A
$2$
B
$4$
C
$1$
D
$5$

Solution

(B) રેખાનું સમીકરણ $y = -x + 1$ છે,જે $y = mx + c$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $m = -1$ અને $c = 1$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,રેખા $y = mx + c$ અભિલંબ હોવાની શરત $c = -2am - am^3$ છે.
$y^2 = kx$ ને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = k$ મળે છે,તેથી $a = k/4$.
$m = -1$ અને $c = 1$ ને શરતમાં મૂકતા:
$1 = -2(k/4)(-1) - (k/4)(-1)^3$
$1 = (k/2) + (k/4)$
$1 = (2k + k) / 4$
$1 = 3k / 4$
$k = 4/3$.
221
MediumMCQ
જો $(0, 0)$ એ શિરોબિંદુ અને $3x - 4y + 2 = 0$ નિયામિકા હોય તેવા પરવલય માટે,તેના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો. ($/5$ માં)
A
$4$
B
$2$
C
$8$
D
$1$

Solution

(C) શિરોબિંદુથી નિયામિકાનું અંતર $a$ છે.
આપેલ શિરોબિંદુ $(x_1, y_1) = (0, 0)$ અને નિયામિકા $Ax + By + C = 0$ માટે,અંતર $a$ નીચે મુજબ મળે:
$a = \frac{|Ax_1 + By_1 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$
$a = \frac{|3(0) - 4(0) + 2|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}} = \frac{2}{\sqrt{9 + 16}} = \frac{2}{5}$
નાભિલંબની લંબાઈ $4a$ છે.
લંબાઈ $= 4 \times \frac{2}{5} = \frac{8}{5}$.
222
DifficultMCQ
જો બે પરવલયો $y^2 = 4x$ અને $x^2 = 32y$ બિંદુ $(16, 8)$ આગળ $\theta$ ખૂણે છેદે,તો $\tan \theta$ ની કિંમત શું થાય?
A
$tan^{-1}(3/5)$
B
$\pi$
C
$tan^{-1}(4/5)$
D
$\pi/2$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4x$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા $2y \frac{dy}{dx} = 4$,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{2}{y}$. બિંદુ $(16, 8)$ આગળ,ઢાળ $m_1 = \frac{2}{8} = \frac{1}{4}$ મળે.
પરવલય $x^2 = 32y$ માટે,$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા $2x = 32 \frac{dy}{dx}$,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{x}{16}$. બિંદુ $(16, 8)$ આગળ,ઢાળ $m_2 = \frac{16}{16} = 1$ મળે.
વક્રો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = |\frac{m_2 - m_1}{1 + m_1 m_2}|$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,
$\tan \theta = |\frac{1 - 1/4}{1 + (1)(1/4)}| = |\frac{3/4}{5/4}| = \frac{3}{5}$.
આમ,$\theta = \tan^{-1}(3/5)$.
223
MediumMCQ
વિધાન $- 1 :$ $m$ ની બધી જ શૂન્યેત્તર કિંમતો માટે,$y = mx - 1/m$ એ હંમેશા પરવલય $y^2 = -4x$ નો સ્પર્શક છે.
વિધાન $- 2 :$ પરવલય $y^2 = -4x$ નો દરેક સ્પર્શક તેની અક્ષને એવા બિંદુએ સ્પર્શે છે જેનો $x$-યામ અઋણ હોય.
A
વિધાન $- 1$ સાચું છે,વિધાન $- 2$ સાચું છે. વિધાન $- 2$ એ વિધાન $- 1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન $- 1$ સાચું છે,વિધાન $- 2$ સાચું છે. વિધાન $- 2$ એ વિધાન $- 1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન $- 1$ સાચું છે. વિધાન $- 2$ ખોટું છે.
D
વિધાન $- 1$ ખોટું છે. વિધાન $- 2$ સાચું છે.

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,$m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + a/m$ છે.
અહીં,$y^2 = -4x$ હોવાથી,$4a = -4$,એટલે કે $a = -1$.
સ્પર્શકના સમીકરણમાં $a = -1$ મૂકતા,આપણને $y = mx - 1/m$ મળે છે.
આમ,વિધાન $- 1$ સાચું છે.
પરવલય $y^2 = -4x$ માટે,બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = -2(x + x_1)$ છે.
$x$-અંતઃખંડ શોધવા માટે $y = 0$ લેતા,$0 = -2(x + x_1)$,તેથી $x = -x_1$ મળે.
પરવલય $y^2 = -4x$ એ $x \leq 0$ પ્રદેશમાં આવેલું હોવાથી,પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુનો $x$-યામ અઋણ નથી $(x_1 \leq 0)$.
તેથી,$x$-અંતઃખંડ $x = -x_1$ એ અઋણ $(x \geq 0)$ છે.
વિધાન $- 2$ સાચું છે અને તે વિધાન $- 1$ ની સાચી સમજૂતી આપે છે.
224
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ ની અંદર આવેલા ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના $y-$ યામ $1, 2$ અને $4$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ કેટલું હશે?
A
$5/2$
B
$7/2$
C
$3/2$
D
$3/4$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4x$ છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓના $y-$ યામ $y_1 = 1, y_2 = 2$ અને $y_3 = 4$ છે.
બિંદુઓ પરવલય પર હોવાથી,તેમના $x-$ યામ $x = y^2/4$ થશે.
તેથી,શિરોબિંદુઓ $A(1/4, 1), B(1, 2)$ અને $C(4, 4)$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
કિંમતો મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} |\frac{1}{4}(2 - 4) + 1(4 - 1) + 4(1 - 2)|$
ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} |-\frac{1}{2} + 3 - 4| = \frac{3}{4}$
225
DifficultMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ પર બિંદુ $(2a, 2\sqrt{2}a)$ આગળ અભિલંબ દોરવામાં આવે,તો અભિલંબ જીવાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$4\sqrt{2}a$
B
$6\sqrt{2}a$
C
$4\sqrt{3}a$
D
$6\sqrt{3}a$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,બિંદુના યામ $(at^2, 2at)$ છે.
$(2a, 2\sqrt{2}a)$ ને $(at^2, 2at)$ સાથે સરખાવતા,$t^2 = 2$ મળે,તેથી $t = \sqrt{2}$.
અભિલંબ જીવાની લંબાઈનું સૂત્ર $L = \frac{4a}{m^2}(1+m^2)^{3/2}$ છે,જ્યાં $m = -t$ એ અભિલંબનો ઢાળ છે.
અહીં $m = -\sqrt{2}$ લેતા,
$L = \frac{4a}{(-\sqrt{2})^2}(1 + (-\sqrt{2})^2)^{3/2} = \frac{4a}{2}(1+2)^{3/2} = 2a(3)^{3/2} = 6\sqrt{3}a$.
226
EasyMCQ
રેખા $y = mx + 1$ એ પરવલય $y^2 = 4x$ નો સ્પર્શક છે. $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$m = 1$
B
$m = 4$
C
$m = 2$
D
$m = 3$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે. તેને $y^2 = 4x$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1$ મળે છે.
રેખા $y = mx + c$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $c = \frac{a}{m}$ છે.
આપેલ રેખા $y = mx + 1$ માટે,$c = 1$ છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા: $1 = \frac{1}{m}$.
તેથી,$m = 1$.
227
MediumMCQ
જો પરવલયનું નાભિ $(1, 0)$ હોય અને તેની નિયામિકા $x + y = 5$ હોય,તો તેનું શિરોબિંદુ શું થાય?
A
$(0, 1)$
B
$(0, -1)$
C
$(2, 1)$
D
$(3, 2)$

Solution

(C) પરવલયની અક્ષ નિયામિકા $x + y = 5$ ને લંબ છે. તેથી,અક્ષનું સમીકરણ $x - y = k$ સ્વરૂપનું છે.
અક્ષ નાભિ $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $1 - 0 = k$,એટલે કે $k = 1$. અક્ષનું સમીકરણ $x - y = 1$ છે.
અક્ષ $x - y = 1$ અને નિયામિકા $x + y = 5$ નું છેદબિંદુ $Z$ છે. બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $2x = 6 \implies x = 3$. $x = 3$ ને $x - y = 1$ માં મુકતા,$y = 2$ મળે છે. તેથી,$Z = (3, 2)$.
શિરોબિંદુ $V$ એ નાભિ $S(1, 0)$ અને બિંદુ $Z(3, 2)$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$V = \left( \frac{1 + 3}{2}, \frac{0 + 2}{2} \right) = (2, 1)$.
228
DifficultMCQ
જો રેખા $7y - 4x = 10$ એ પરવલય $y^2 = 4x$ નો સ્પર્શક હોય,તો સ્પર્શબિંદુ શોધો.
A
$\left( \frac{7}{5}, \frac{5}{2} \right)$
B
$\left( \frac{5}{2}, \frac{7}{2} \right)$
C
$\left( -\frac{5}{2}, -\frac{7}{2} \right)$
D
$\left( -\frac{7}{2}, -\frac{5}{2} \right)$

Solution

(B) ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $(x_1, y_1)$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
અહીં $4a = 4$ હોવાથી $a = 1$ મળે. તેથી સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = 2(x + x_1)$ એટલે કે $2x - yy_1 + 2x_1 = 0$ થાય.
આપેલ રેખાનું સમીકરણ $4x - 7y + 10 = 0$ છે.
બંને સમીકરણોના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{2}{4} = \frac{-y_1}{-7} = \frac{2x_1}{10}$
$\frac{2}{4} = \frac{y_1}{7}$ પરથી $y_1 = \frac{14}{4} = \frac{7}{2}$ મળે.
$\frac{2}{4} = \frac{2x_1}{10}$ પરથી $x_1 = \frac{20}{8} = \frac{5}{2}$ મળે.
આમ,સ્પર્શબિંદુ $\left( \frac{5}{2}, \frac{7}{2} \right)$ છે.
229
EasyMCQ
પરવલય $x^2 = -12y$ ના નાભિલંબનું સમીકરણ શોધો.
A
$y = 3$
B
$x = 3$
C
$y = -3$
D
$x = -3$

Solution

(C) પરવલયનું આપેલ સમીકરણ $x^2 = -12y$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^2 = -4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 12$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 3$.
આ પરવલયનું નાભિ $(0, -a) = (0, -3)$ છે.
નાભિલંબ એ નાભિમાંથી પસાર થતી અને પરવલયની અક્ષને લંબ રેખા છે.
પરવલયની અક્ષ $y$-અક્ષ હોવાથી,નાભિલંબ એ $y = -a$ દ્વારા આપવામાં આવતી આડી રેખા છે.
તેથી,નાભિલંબનું સમીકરણ $y = -3$ છે.
230
EasyMCQ
પરવલય $x^2 - 8y - x + 19 = 0$ નું શિરોબિંદુ શું છે?
A
$\left( \frac{75}{32}, \frac{1}{2} \right)$
B
$\left( \frac{1}{2}, \frac{75}{32} \right)$
C
$\left( \frac{1}{2}, -\frac{75}{32} \right)$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(B) પરવલયનું આપેલ સમીકરણ $x^2 - x - 8y + 19 = 0$ છે.
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$x^2 - x + \left(\frac{1}{2}\right)^2 - \left(\frac{1}{2}\right)^2 - 8y + 19 = 0$
$\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 - \frac{1}{4} - 8y + 19 = 0$
$\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = 8y - 19 + \frac{1}{4}$
$\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = 8y - \frac{75}{4}$
$\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = 8\left(y - \frac{75}{32}\right)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,શિરોબિંદુ $(h, k) = \left(\frac{1}{2}, \frac{75}{32}\right)$ મળે છે.
231
DifficultMCQ
બિંદુ $(-2, -1)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શજીવાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$2\sqrt{2}$
B
$3\sqrt{5}$
C
$8$
D
એકપણ નહીં

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,જ્યાં $a = 1$,અને બહારનું બિંદુ $(x_1, y_1) = (-2, -1)$ છે.
સ્પર્શજીવાની લંબાઈનું સૂત્ર $L = \frac{1}{a} \sqrt{(y_1^2 - 4ax_1)(y_1^2 + 4a^2)}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $L = \frac{1}{1} \sqrt{((-1)^2 - 4(1)(-2))((-1)^2 + 4(1)^2)}$.
$L = \sqrt{(1 + 8)(1 + 4)} = \sqrt{9 \times 5} = 3\sqrt{5}$.
232
DifficultMCQ
બિંદુ $(4, 6)$ માંથી પરવલય $y^2 = 8x$ પર દોરેલા સ્પર્શકો અને તેમની સ્પર્શજીવા વડે બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શું થાય?
A
$1/2$
B
$2$
C
$\frac{1}{2}\sqrt{3}$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકો અને સ્પર્શજીવા વડે બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{(y_1^2 - 4ax_1)^{3/2}}{2a}$ છે.
અહીં પરવલય $y^2 = 8x$ છે,તેથી $4a = 8$ એટલે કે $a = 2$.
બિંદુ $(x_1, y_1) = (4, 6)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\text{Area} = \frac{(6^2 - 4(2)(4))^{3/2}}{2(2)}$
$\text{Area} = \frac{(36 - 32)^{3/2}}{4}$
$\text{Area} = \frac{(4)^{3/2}}{4}$
$\text{Area} = \frac{8}{4} = 2$.
233
DifficultMCQ
$(1, 4)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4x$ ના કોઈપણ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{1}{m}$ છે.
સ્પર્શક $(1, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $4 = m(1) + \frac{1}{m}$.
$m$ વડે ગુણતા,$m^2 - 4m + 1 = 0$ મળે.
ધારો કે બે સ્પર્શકોના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. તેથી $m_1 + m_2 = 4$ અને $m_1m_2 = 1$.
ઢાળનો તફાવત $|m_1 - m_2| = \sqrt{(m_1 + m_2)^2 - 4m_1m_2} = \sqrt{4^2 - 4(1)} = \sqrt{12} = 2\sqrt{3}$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1m_2} \right|$.
કિંમતો મૂકતા,$\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{3}}{1 + 1} \right| = \sqrt{3}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
234
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પરવલય $y^2 = 4a(x - a)$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેના ખૂણાનું માપ કેટલા $^o$ હોય?
A
$90$
B
$30$
C
$\tan^{-1}(1/2)$
D
$45$

Solution

(A) ધારો કે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખા $y = mx$ છે.
જો આ રેખા પરવલય $y^2 = 4a(x - a)$ નો સ્પર્શક હોય,તો $y = mx$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(mx)^2 = 4a(x - a)$
$m^2x^2 - 4ax + 4a^2 = 0$
સ્પર્શક હોવા માટે,આ દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$D = (-4a)^2 - 4(m^2)(4a^2) = 0$
$16a^2 - 16a^2m^2 = 0$
$16a^2(1 - m^2) = 0$
$a \neq 0$ હોવાથી,$m^2 = 1$,જેનો અર્થ છે કે $m = 1$ અથવા $m = -1$.
બે સ્પર્શકોના ઢાળ $m_1 = 1$ અને $m_2 = -1$ છે.
$m_1 \times m_2 = 1 \times (-1) = -1$ હોવાથી,સ્પર્શકો પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $90^o$ છે.
235
DifficultMCQ
જો રેખા $x - 1 = 0$ એ પરવલય $y^2 - kx + 8 = 0$ ની નિયામિકા હોય,તો $k$ નું એક મૂલ્ય શું હોય?
A
$1/8$
B
$8$
C
$4$
D
$1/4$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = kx - 8$ છે,જેને $y^2 = k(x - 8/k)$ તરીકે લખી શકાય.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $Y^2 = 4AX$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $Y = y$ અને $X = x - 8/k$,આપણને $4A = k$ મળે છે,તેથી $A = k/4$.
પરવલય $Y^2 = 4AX$ ની નિયામિકા $X + A = 0$ છે.
$X$ અને $A$ ની કિંમતો મૂકતા,આપણને $(x - 8/k) + k/4 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x = 8/k - k/4$ થાય છે.
આપણને આપેલ છે કે નિયામિકા $x - 1 = 0$ છે,એટલે કે $x = 1$.
$x$ માટેના બંને પદોને સરખાવતા,$8/k - k/4 = 1$ મળે છે.
$4k$ વડે ગુણતા,$32 - k^2 = 4k$ મળે છે,જે દ્વિઘાત સમીકરણ $k^2 + 4k - 32 = 0$ માં પરિણમે છે.
અવયવ પાડતા,$(k + 8)(k - 4) = 0$ મળે છે.
આમ,$k$ ની શક્ય કિંમતો $k = -8$ અથવા $k = 4$ છે.
236
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ ની જીવાની લંબાઈ શોધો જે શિરોબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને $x$-અક્ષ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
A
$3\sqrt{2}$
B
$4\sqrt{2}$
C
$2\sqrt{3}$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે,જ્યાં $a = 1$ છે.
જીવા શિરોબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને $x$-અક્ષ સાથે $\theta = 45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
જીવાનો ઢાળ $m = \tan(45^{\circ}) = 1$ છે.
$(0, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $m = 1$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y = x$ છે.
પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 4x$ માં $y = x$ મૂકતા:
$x^2 = 4x$
$x^2 - 4x = 0$
$x(x - 4) = 0$
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = 4$ મળે.
જો $x = 0$ હોય,તો $y = 0$. બિંદુ $(0, 0)$ છે.
જો $x = 4$ હોય,તો $y = 4$. બિંદુ $(4, 4)$ છે.
જીવાની લંબાઈ એ $(0, 0)$ અને $(4, 4)$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$L = \sqrt{(4 - 0)^2 + (4 - 0)^2} = \sqrt{4^2 + 4^2} = \sqrt{16 + 16} = \sqrt{32} = 4\sqrt{2}$.
237
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ માટે બિંદુ $(2, 5)$ નું સ્થાન શું છે?
A
પરવલયની અંદર
B
નાભિ
C
પરવલયની બહાર
D
પરવલય પર

Solution

(C) ધારો કે પરવલયનું સમીકરણ $S(x, y) = y^2 - 8x = 0$ છે.
બિંદુ $(2, 5)$ નું સ્થાન નક્કી કરવા માટે,આપણે $S(2, 5)$ ની કિંમત શોધીએ:
$S(2, 5) = (5)^2 - 8(2) = 25 - 16 = 9$.
અહીં $S(2, 5) > 0$ હોવાથી,બિંદુ $(2, 5)$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ ની બહાર આવેલું છે.
238
MediumMCQ
પરવલય $x^2 = 12y$ ના શિરોબિંદુ અને તેના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓને જોડતી રેખાઓ વડે બનતાં ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$16$
B
$12$
C
$18$
D
$24$

Solution

(C) આપેલ પરવલય $x^2 = 12y$ છે. તેને $x^2 = 4ay$ સાથે સરખાવતા,$4a = 12$,તેથી $a = 3$ મળે.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $(0, 0)$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(2a, a)$ અને $(-2a, a)$ એટલે કે $(6, 3)$ અને $(-6, 3)$ છે.
શિરોબિંદુ $(0, 0)$ અને બિંદુઓ $(6, 3)$ તથા $(-6, 3)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{1}{2} \times \text{base} \times \text{height}$ સૂત્રથી મળે.
અહીં,પાયો એ નાભિલંબની લંબાઈ છે,જે $|6 - (-6)| = 12$ છે.
વેધ (ઊંચાઈ) એ નાભિલંબનો $y$-યામ છે,જે $3$ છે.
તેથી,$\text{Area} = \frac{1}{2} \times 12 \times 3 = 18$ ચોરસ એકમ.
239
EasyMCQ
જો રેખા $2x - 3y = k$ એ પરવલય $y^2 = 6x$ ને સ્પર્શતી હોય,તો $k$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$27/4$
B
$-81/4$
C
$-7$
D
$-27/4$

Solution

(D) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $2x - 3y = k$ છે,જેને $x = \frac{3y + k}{2}$ તરીકે લખી શકાય.
આ કિંમતને પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 6x$ માં મૂકતા:
$y^2 = 6 \left( \frac{3y + k}{2} \right)$
$y^2 = 3(3y + k)$
$y^2 - 9y - 3k = 0$.
જો રેખા પરવલયને સ્પર્શતી હોય,તો દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ સમાન હોય,એટલે કે વિવેચક $D = 0$ થાય.
$D = (-9)^2 - 4(1)(-3k) = 0$
$81 + 12k = 0$
$12k = -81$
$k = -\frac{81}{12} = -\frac{27}{4}$.
240
MediumMCQ
પરવલય $y^2 - 4y - 2x - 8 = 0$ ના નાભિલંબ અને અક્ષનું છેદબિંદુ કયું છે?
A
$(5/4, 2)$
B
$(7/5, 5/2)$
C
$(9/4, -1)$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

Solution

(D) પરવલયના નાભિલંબ અને અક્ષનું છેદબિંદુ એ તેનું નાભિકેન્દ્ર છે.
આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $y^2 - 4y - 2x - 8 = 0$.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવીને સમીકરણ ફરીથી લખતા:
$(y^2 - 4y + 4) - 4 - 2x - 8 = 0$
$(y - 2)^2 = 2x + 12$
$(y - 2)^2 = 2(x + 6)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા:
$h = -6$,$k = 2$,અને $4a = 2 \implies a = 1/2$.
પરવલયનું નાભિકેન્દ્ર $(h + a, k)$ દ્વારા મળે છે.
નાભિકેન્દ્ર $= (-6 + 1/2, 2) = (-11/2, 2)$.
241
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 16x$ ની નાભિજીવા નું એક અંત્યબિંદુ $(1, -4)$ હોય,તો તેનું બીજું અંત્યબિંદુ શોધો.
A
$(16, 16)$
B
$(16, 4)$
C
$(12, 10)$
D
$(10, 10)$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 16x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 16$ મળે,તેથી $a = 4$.
ધારો કે નાભિજીવાના અંત્યબિંદુઓ $(at_1^2, 2at_1)$ અને $(at_2^2, 2at_2)$ છે.
નાભિજીવા માટે,પ્રાચલો વચ્ચેનો સંબંધ $t_1 t_2 = -1$ છે.
આપેલ છે કે એક અંત્યબિંદુ $(1, -4)$ છે,તેથી $2at_1 = -4$.
$a = 4$ મૂકતા,$2(4)t_1 = -4$ મળે,જેનું સાદુરૂપ $t_1 = -1/2$ થાય.
$t_1 t_2 = -1$ હોવાથી,$t_2 = -1 / t_1 = -1 / (-1/2) = 2$.
બીજું અંત્યબિંદુ $(at_2^2, 2at_2) = (4(2)^2, 2(4)(2)) = (4 \times 4, 16) = (16, 16)$ છે.
Solution diagram
242
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ પરના બિંદુ $(4, 4)$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી જ્યાં છેદે તે બિંદુ શોધો.
A
$(4, 3)$
B
$(9, -6)$
C
$(-4, 7)$
D
$(5, 9)$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,અહીં $a = 1$ છે. બિંદુ $(4, 4)$ માટે $at^2 = 4$ અને $2at = 4$ લેતા,$t_1 = 2$ મળે છે.
$t_1$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને $t_2$ બિંદુએ ફરીથી છેદે છે,જ્યાં $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$ છે.
$t_1 = 2$ મૂકતા,$t_2 = -2 - \frac{2}{2} = -2 - 1 = -3$ મળે છે.
તેથી,બિંદુના યામ $(at_2^2, 2at_2) = (1 \times (-3)^2, 2 \times 1 \times (-3)) = (9, -6)$ થાય.
243
DifficultMCQ
શિરોબિંદુ $(-3, 0)$ અને નિયામિકા $x + 5 = 0$ ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$y^2 = 8(x + 3)$
B
$y^2 = -8(x + 3)$
C
$x^2 = 8(y + 3)$
D
$y^2 = 8(x + 5)$

Solution

(A) પરવલયની અક્ષ $x$-અક્ષ છે,કારણ કે તે શિરોબિંદુ $(-3, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને નિયામિકા $x + 5 = 0$ ને લંબ છે.
ધારો કે પરવલયનું નાભિ $S(a, 0)$ છે. શિરોબિંદુ $(-3, 0)$ એ નાભિ $S(a, 0)$ અને નિયામિકા પરના બિંદુ $Z(-5, 0)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે.
$-3 = \frac{a - 5}{2}$
$-6 = a - 5$
$a = -1$
આમ,નાભિ $S(-1, 0)$ છે.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x, y)$ નું નાભિથી અંતર એ નિયામિકાથી અંતર જેટલું હોય છે:
$\sqrt{(x + 1)^2 + (y - 0)^2} = |x + 5|$
$(x + 1)^2 + y^2 = (x + 5)^2$
$x^2 + 2x + 1 + y^2 = x^2 + 10x + 25$
$y^2 = 8x + 24$
$y^2 = 8(x + 3)$
244
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = ax$ નો સ્પર્શક $x$-અક્ષ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો તેનું સ્પર્શબિંદુ કયું થાય?
A
$\left( \frac{a}{4}, \frac{a}{2} \right)$
B
$\left( \frac{a}{2}, \frac{a}{2} \right)$
C
$\left( -\frac{a}{2}, \frac{a}{4} \right)$
D
$\left( -\frac{a}{4}, \frac{a}{2} \right)$

Solution

(A) સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \tan(45^{\circ}) = 1$ છે.
પરવલય $y^2 = 4Ax$ માટે,$(At^2, 2At)$ બિંદુએ સ્પર્શકનો ઢાળ $m = 1/t$ થાય.
$y^2 = ax$ ને $y^2 = 4Ax$ સાથે સરખાવતા,$4A = a$,તેથી $A = a/4$ મળે.
$m = 1/t = 1$ હોવાથી,$t = 1$ મળે.
સ્પર્શબિંદુ $(At^2, 2At) = (\frac{a}{4}(1)^2, 2(\frac{a}{4})(1)) = (\frac{a}{4}, \frac{a}{2})$ થાય.
245
EasyMCQ
જો $(at^2, 2at)$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ની નાભિજીવાના એક અંત્યબિંદુના યામ હોય,તો બીજા અંત્યબિંદુના યામ શોધો.
A
$(at^2, -2at)$
B
$(-at^2, -2at)$
C
$\left( \frac{a}{t^2}, \frac{2a}{t} \right)$
D
$\left( \frac{a}{t^2}, -\frac{2a}{t} \right)$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,તેના પરના કોઈપણ બિંદુના યામ $(at^2, 2at)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જો $t_1$ અને $t_2$ એ નાભિજીવાના અંત્યબિંદુઓના પ્રાચલ હોય,તો શરત $t_1 t_2 = -1$ છે.
અહીં $t_1 = t$ આપેલ છે,તેથી બીજા અંત્યબિંદુનો પ્રાચલ $t_2 = -\frac{1}{t}$ થશે.
પ્રાચલિત યામ $(at_2^2, 2at_2)$ માં $t_2 = -\frac{1}{t}$ મૂકતા:
$x = a\left(-\frac{1}{t}\right)^2 = \frac{a}{t^2}$
$y = 2a\left(-\frac{1}{t}\right) = -\frac{2a}{t}$
આમ,બીજા અંત્યબિંદુના યામ $\left( \frac{a}{t^2}, -\frac{2a}{t} \right)$ થશે.
246
MediumMCQ
પરવલય $(y - 2)^2 = 12(x - 4)$ ના પ્રચલ સમીકરણો કયા છે?
A
$x = 4 + 3t^2, y = 2 + 6t$
B
$x = 2 + 3t, y = 4 + t^2$
C
$x = 4 + 3t, y = 2 + 6t^2$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $(y - 2)^2 = 12(x - 4)$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $h = 4$,$k = 2$ અને $4a = 12$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 3$.
$(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સ્વરૂપના પરવલય માટે પ્રચલ સમીકરણો $x = h + at^2$ અને $y = k + 2at$ છે.
$h = 4$,$k = 2$ અને $a = 3$ કિંમતો મૂકતા:
$x = 4 + 3t^2$
$y = 2 + 2(3)t = 2 + 6t$
આમ,પ્રચલ સમીકરણો $x = 4 + 3t^2$ અને $y = 2 + 6t$ છે.
247
MediumMCQ
પરવલય $y^2 + 2y + x = 0$ નું શિરોબિંદુ કયા ચરણમાં આવેલું છે?
A
દ્વિતીય
B
પ્રથમ
C
તૃતીય
D
ચતુર્થ

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 + 2y + x = 0$ છે.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,આપણને $(y^2 + 2y + 1) - 1 + x = 0$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $(y + 1)^2 = -(x - 1)$ થાય છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = -4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,શિરોબિંદુ $(h, k) = (1, -1)$ મળે છે.
અહીં $x$-યામ ધન છે અને $y$-યામ ઋણ હોવાથી,શિરોબિંદુ $(1, -1)$ એ $IV$ ચરણમાં આવેલું છે.
248
MediumMCQ
બિંદુ $(4, 10)$ માંથી પરવલય $y^2 = 9x$ પર દોરેલા સ્પર્શકનો ઢાળ શું થાય?
A
$\frac{1}{4}, \frac{3}{4}$
B
$\frac{1}{4}, \frac{9}{4}$
C
$\frac{1}{4}, \frac{1}{3}$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m}$ છે.
અહીં,$4a = 9$,તેથી $a = \frac{9}{4}$.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{9}{4m}$ થાય.
જો તે બિંદુ $(4, 10)$ માંથી પસાર થાય,તો:
$10 = 4m + \frac{9}{4m}$
$4m$ વડે ગુણતા,આપણને મળે:
$40m = 16m^2 + 9$
$16m^2 - 40m + 9 = 0$
$(4m - 1)(4m - 9) = 0$
આમ,$m = \frac{1}{4}$ અથવા $m = \frac{9}{4}$.
249
MediumMCQ
પરવલય $9y^2 - 16x - 12y - 57 = 0$ ની અક્ષ શોધો.
A
$3y = 2$
B
$2x = 3$
C
$x + 3y = 3$
D
$y = 3$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $9y^2 - 12y - 16x - 57 = 0$.
પદોને ગોઠવતા: $9y^2 - 12y = 16x + 57$.
$y$ વાળા પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(3y)^2 - 2(3y)(2) + 2^2 = 16x + 57 + 4$.
$(3y - 2)^2 = 16x + 61$.
$9(y - 2/3)^2 = 16(x + 61/16)$.
$(y - 2/3)^2 = \frac{16}{9}(x + 61/16)$.
પરવલયની અક્ષનું સમીકરણ વર્ગની અંદરના રેખીય પદ દ્વારા મળે છે: $3y - 2 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $3y = 2$ થાય છે.
250
EasyMCQ
બિંદુ $(2, 4)$ માંથી પરવલય $y^2 = 4x$ પર દોરેલી સ્પર્શજીવાનું સમીકરણ શું થાય?
A
$2y = x - 2$
B
$y = 2x + 2$
C
$y = 2x - 1$
D
$2y = x + 2$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી દોરેલી સ્પર્શજીવાનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
અહીં પરવલય $y^2 = 4x$ આપેલ છે,તેથી $a = 1$.
બિંદુ $(x_1, y_1) = (2, 4)$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$y(4) = 2(1)(x + 2)$
$4y = 2(x + 2)$
બંને બાજુ $2$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$2y = x + 2$.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.