Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 1007 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
અંતરાલ $(-3, 3/2)$ માં $x^2 - 3x + 3$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શું છે?
A
$3/4$
B
$5$
C
$-15$
D
$-20$

Solution

(A) ધારો કે $f(x) = x^2 - 3x + 3$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,આપણને $f(x) = (x - 3/2)^2 + 3/4$ મળે છે.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $x = 3/2$ પર છે.
અંતરાલ $(-3, 3/2)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ આ અંતરાલ પર ઘટતું વિધેય છે.
જેમ $x$ ડાબી બાજુથી $3/2$ ની નજીક જાય છે,તેમ $f(x)$ ની કિંમત $3/4$ ની નજીક જાય છે.
$3/2$ અંતરાલમાં સમાવિષ્ટ ન હોવાથી,વિધેય $3/4$ કિંમત પ્રાપ્ત કરતું નથી,પરંતુ તે આ અંતરાલ પર વિધેયનું ન્યૂનતમ મૂલ્ય (infimum) છે.
2
DifficultMCQ
બિંદુઓ $(am_1^2, 2am_1)$ અને $(am_2^2, 2am_2)$ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$a(m_1 - m_2)\sqrt{(m_1 + m_2)^2 + 4}$
B
$(m_1 - m_2)\sqrt{(m_1 + m_2)^2 + 4}$
C
$a(m_1 - m_2)\sqrt{(m_1 + m_2)^2 - 4}$
D
$(m_1 - m_2)\sqrt{(m_1 + m_2)^2 - 4}$

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલા બિંદુઓ $(am_1^2, 2am_1)$ અને $(am_2^2, 2am_2)$ માટે:
$d = \sqrt{(am_2^2 - am_1^2)^2 + (2am_2 - 2am_1)^2}$
$d = \sqrt{a^2(m_2 - m_1)^2(m_2 + m_1)^2 + 4a^2(m_2 - m_1)^2}$
$d = a|m_1 - m_2|\sqrt{(m_1 + m_2)^2 + 4}$.
3
EasyMCQ
જો ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(am_1^2, 2am_1), (am_2^2, 2am_2)$ અને $(am_3^2, 2am_3)$ હોય,તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શું થાય?
A
$a(m_2 - m_3)(m_3 - m_1)(m_1 - m_2)$
B
$(m_2 - m_3)(m_3 - m_1)(m_1 - m_2)$
C
$a^2| (m_1 - m_2)(m_2 - m_3)(m_3 - m_1) |$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ હોય તો તેનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલા શિરોબિંદુઓ મૂકતા:
$\Delta = \frac{1}{2} |am_1^2(2am_2 - 2am_3) + am_2^2(2am_3 - 2am_1) + am_3^2(2am_1 - 2am_2)|$
$\Delta = a^2 |m_1^2(m_2 - m_3) + m_2^2(m_3 - m_1) + m_3^2(m_1 - m_2)|$
નિત્યસમ $m_1^2(m_2 - m_3) + m_2^2(m_3 - m_1) + m_3^2(m_1 - m_2) = -(m_1 - m_2)(m_2 - m_3)(m_3 - m_1)$ નો ઉપયોગ કરતા,
$\Delta = a^2 |(m_1 - m_2)(m_2 - m_3)(m_3 - m_1)|$.
4
EasyMCQ
એક બિંદુ $P(x, y)$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી બિંદુ $(a, 0)$ થી તેનું અંતર હંમેશા રેખા $x + a = 0$ થી તેના અંતર જેટલું રહે છે. આ બિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2 = 4ax$
B
$x^2 = 4ay$
C
$y^2 + 4ax = 0$
D
$x^2 + 4ay = 0$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે.
બિંદુ $(a, 0)$ થી $P(x, y)$ નું અંતર $\sqrt{(x - a)^2 + (y - 0)^2}$ છે.
રેખા $x + a = 0$ થી $P(x, y)$ નું અંતર $|x + a|$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આ અંતરો સમાન છે:
$\sqrt{(x - a)^2 + y^2} = |x + a|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x - a)^2 + y^2 = (x + a)^2$
$x^2 - 2ax + a^2 + y^2 = x^2 + 2ax + a^2$
$y^2 = 4ax$
આ પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ છે.
5
EasyMCQ
બિંદુ $(4, 2)$ અને $x$-અક્ષથી સમાન અંતરે આવેલા તમામ બિંદુઓના બિંદુગણનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2 - 8x - 4y + 20 = 0$
B
$x^2 - 8x + 4y - 20 = 0$
C
$y^2 - 4y - 8x + 20 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે.
બિંદુ $P(x, y)$ થી બિંદુ $(4, 2)$ નું અંતર $\sqrt{(x - 4)^2 + (y - 2)^2}$ છે.
બિંદુ $P(x, y)$ થી $x$-અક્ષનું અંતર $|y|$ છે.
બિંદુ સમાન અંતરે હોવાથી,$\sqrt{(x - 4)^2 + (y - 2)^2} = |y|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x - 4)^2 + (y - 2)^2 = y^2$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 8x + 16 + y^2 - 4y + 4 = y^2$.
સાદું રૂપ આપતા,$x^2 - 8x - 4y + 20 = 0$ મળે છે.
6
MediumMCQ
$XY$-સમતલમાં સમય $t$ પર ગતિ કરતા બિંદુનું સ્થાન $\left( (u \cos \alpha)t, (u \sin \alpha)t - \frac{1}{2}gt^2 \right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $u, \alpha, g$ અચળાંકો છે. ગતિ કરતા બિંદુનો બિંદુપથ શું છે?
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
ઉપવલય
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $x = (u \cos \alpha)t$ અને $y = (u \sin \alpha)t - \frac{1}{2}gt^2$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,આપણને $t = \frac{x}{u \cos \alpha}$ મળે છે.
$t$ ની આ કિંમતને $y$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = (u \sin \alpha) \left( \frac{x}{u \cos \alpha} \right) - \frac{1}{2}g \left( \frac{x}{u \cos \alpha} \right)^2$
$y = x \tan \alpha - \frac{g x^2}{2 u^2 \cos^2 \alpha}$.
આ સમીકરણ $y = ax^2 + bx + c$ ના સ્વરૂપમાં છે,જે પરવલય દર્શાવે છે.
7
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ બિંદુ $(1, 0)$ છે અને $Q$ એ બિંદુ $y^2 = 8x$ ના બિંદુપથ પર છે. $PQ$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2 + 4y + 2 = 0$
B
$x^2 - 4y + 2 = 0$
C
$y^2 - 4x + 2 = 0$
D
$y^2 + 4x + 2 = 0$

Solution

(C) ધારો કે $P = (1, 0)$ અને $Q = (h, k)$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ પરનું બિંદુ છે,તેથી $k^2 = 8h$.
ધારો કે $(x, y)$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી $x = \frac{h + 1}{2}$ અને $y = \frac{k + 0}{2}$.
આથી $h = 2x - 1$ અને $k = 2y$ મળે.
આ કિંમતોને $k^2 = 8h$ માં મૂકતા:
$(2y)^2 = 8(2x - 1)$
$4y^2 = 16x - 8$
$4$ વડે ભાગતા,આપણને $y^2 = 4x - 2$ મળે,જે $y^2 - 4x + 2 = 0$ છે.
8
DifficultMCQ
જો $A(at^2, 2at)$,$B(a/t^2, -2a/t)$,અને $C(a, 0)$ હોય,તો $2a$ એ કોના બરાબર છે?
A
$CA$ અને $CB$ નો $A.M.$
B
$CA$ અને $CB$ નો $G.M.$
C
$CA$ અને $CB$ નો $H.M.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલા બિંદુઓ $A(at^2, 2at)$,$B(a/t^2, -2a/t)$,અને $C(a, 0)$ છે.
$CA = \sqrt{(at^2 - a)^2 + (2at - 0)^2} = a(t^2 + 1)$.
$CB = \sqrt{(\frac{a}{t^2} - a)^2 + (-\frac{2a}{t} - 0)^2} = a\frac{1 + t^2}{t^2}$.
$CA$ અને $CB$ નો $H.M.$ એ $\frac{2(CA)(CB)}{CA + CB}$ દ્વારા મળે છે.
$H.M. = \frac{2 \cdot a(t^2 + 1) \cdot a(\frac{1 + t^2}{t^2})}{a(t^2 + 1) + a(\frac{1 + t^2}{t^2})} = 2a$.
આમ,$2a$ એ $CA$ અને $CB$ નો $H.M.$ છે.
9
EasyMCQ
બિંદુઓ $(at_1^2, 2at_1)$,$(at_2^2, 2at_2)$ અને $(a, 0)$ સમરેખ હોય,જો
A
$t_1t_2 = 1$
B
$t_1t_2 = -1$
C
$t_1 + t_2 = 1$
D
$t_1 + t_2 = -1$

Solution

(B) ત્રણ બિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ સમરેખ હોય જો પ્રથમ બે બિંદુઓને જોડતી રેખાનો ઢાળ અને બીજા તથા ત્રીજા બિંદુઓને જોડતી રેખાનો ઢાળ સમાન હોય.
$(at_1^2, 2at_1)$ અને $(at_2^2, 2at_2)$ વચ્ચેનો ઢાળ $m_1 = \frac{2at_2 - 2at_1}{at_2^2 - at_1^2} = \frac{2}{t_1 + t_2}$.
$(at_2^2, 2at_2)$ અને $(a, 0)$ વચ્ચેનો ઢાળ $m_2 = \frac{0 - 2at_2}{a - at_2^2} = \frac{-2t_2}{1 - t_2^2}$.
ઢાળને સરખાવતા: $\frac{2}{t_1 + t_2} = \frac{-2t_2}{1 - t_2^2}$.
$1 - t_2^2 = -t_2(t_1 + t_2)$.
$1 - t_2^2 = -t_1t_2 - t_2^2$.
$1 = -t_1t_2$,એટલે કે $t_1t_2 = -1$.
10
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ ના ડબલ ઓર્ડિનેટની લંબાઈ $8a$ હોય,તો પરવલયના શિરોબિંદુને આ ડબલ ઓર્ડિનેટના અંત્યબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો ............... $^\circ$ છે.
A
$30$
B
$60$
C
$90$
D
$120$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે. શિરોબિંદુ $O(0, 0)$ પર છે.
ધારો કે ડબલ ઓર્ડિનેટ $x = h$ પર છે. તેથી $y^2 = 4ah$,એટલે કે $y = \pm 2\sqrt{ah}$.
ડબલ ઓર્ડિનેટની લંબાઈ $2 \times 2\sqrt{ah} = 4\sqrt{ah}$ છે.
આપેલ છે કે લંબાઈ $8a$ છે,તેથી $4\sqrt{ah} = 8a$,જેનો અર્થ છે કે $\sqrt{ah} = 2a$,તેથી $ah = 4a^2$,એટલે કે $h = 4a$.
ડબલ ઓર્ડિનેટના અંત્યબિંદુઓ $P(4a, 4a)$ અને $Q(4a, -4a)$ છે.
$OP$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{4a - 0}{4a - 0} = 1$ છે.
$OQ$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{-4a - 0}{4a - 0} = -1$ છે.
કારણ કે $m_1 \times m_2 = 1 \times (-1) = -1$,રેખાઓ $OP$ અને $OQ$ એકબીજાને લંબ છે.
તેથી,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $90^\circ$ છે.
Solution diagram
11
MediumMCQ
$PQ$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ની બેવડી કોટિ (double ordinate) છે. $PQ$ ના ત્રિભાજન બિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો.
A
$9y^2 = 4ax$
B
$9x^2 = 4ay$
C
$9y^2 + 4ax = 0$
D
$9x^2 + 4ay = 0$

Solution

(A) ધારો કે $P$ ના યામ $(h, k)$ અને $Q$ ના યામ $(h, -k)$ છે. $P$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ પર હોવાથી,$k^2 = 4ah$ મળે.
ધારો કે $(x, y)$ એ $PQ$ નું ત્રિભાજન બિંદુ છે. ત્રિભાજન બિંદુઓ $PQ$ નું $1:2$ અથવા $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
$1:2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુ માટે,$y$-યામ $y = \frac{1(-k) + 2(k)}{1+2} = \frac{k}{3}$ થાય,તેથી $k = 3y$.
$x$-યામ $x = h$ થાય.
$k = 3y$ અને $h = x$ ને પરવલયના સમીકરણ $k^2 = 4ah$ માં મુકતા,$(3y)^2 = 4ax$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $9y^2 = 4ax$ થાય.
Solution diagram
12
EasyMCQ
જો પરવલયનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર હોય અને નિયામિકા $x + 5 = 0$ હોય,તો તેની નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$5$
B
$10$
C
$20$
D
$40$

Solution

(C) પરવલયનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર છે.
આપેલ નિયામિકા $x + 5 = 0$ છે,જેનો અર્થ છે કે $x = -5$.
ઉગમબિંદુ પર શિરોબિંદુ અને $x = -a$ નિયામિકા ધરાવતા પરવલય માટે,$a$ ની કિંમત $5$ છે.
આ પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે.
$a = 5$ મૂકતા,આપણને $y^2 = 4(5)x = 20x$ મળે છે.
નાભિલંબની લંબાઈ $4a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $4 \times 5 = 20$ થાય.
13
EasyMCQ
એક પરવલય જેની નિયામિકા $x + y - 2 = 0$ છે અને નાભિ $(3, -4)$ છે,તેના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$ - 3\sqrt{2} $
B
$ 3\sqrt{2} $
C
$ - 3/\sqrt{2} $
D
$ 3/\sqrt{2} $

Solution

(B) નાભિ $(x_1, y_1)$ અને નિયામિકા $ax + by + c = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|ax_1 + by_1 + c|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,નાભિ $(3, -4)$ છે અને નિયામિકા $x + y - 2 = 0$ છે.
તેથી,$d = \frac{|1(3) + 1(-4) - 2|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|3 - 4 - 2|}{\sqrt{2}} = \frac{|-3|}{\sqrt{2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ એ નાભિ અને નિયામિકા વચ્ચેના અંતર કરતાં $2$ ગણી હોય છે.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times \frac{3}{\sqrt{2}} = 3\sqrt{2}$.
14
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 6x$ ના શિરોબિંદુને તેના $24$ અભિસંબંધ (abscissa) ધરાવતા બિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓનું સમીકરણ શું છે?
A
$y \pm 2x = 0$
B
$2y \pm x = 0$
C
$x \pm 2y = 0$
D
$2y \pm x = 0$ અને $x \pm 2y = 0$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 6x$ છે.
આપેલ છે કે અભિસંબંધ (x-યામ) $24$ છે,તેથી $x = 24$ સમીકરણમાં મૂકતા:
$y^2 = 6(24) = 144$
$y = \pm 12$.
આમ,પરવલય પરના બિંદુઓ $(24, 12)$ અને $(24, -12)$ છે.
પરવલય $y^2 = 6x$ નું શિરોબિંદુ $(0, 0)$ છે.
$(0, 0)$ અને $(24, 12)$ ને જોડતી રેખાનું સમીકરણ $y = \frac{1}{2}x \Rightarrow 2y = x$ છે.
$(0, 0)$ અને $(24, -12)$ ને જોડતી રેખાનું સમીકરણ $y = -\frac{1}{2}x \Rightarrow 2y = -x$ છે.
આ બંનેને જોડતા,આપણને $2y = \pm x$ મળે છે,જેને $x \pm 2y = 0$ તરીકે પણ લખી શકાય છે.
15
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 36x$ પરના બિંદુઓ કે જેનો કોટિ (ordinate) તેના ભુજ (abscissa) કરતા ત્રણ ગણો હોય તે શોધો.
A
$(0, 0), (4, 12)$
B
$(1, 3), (4, 12)$
C
$(4, 12)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે પરવલય પરનું બિંદુ $(x_1, y_1)$ છે.
આપેલ શરત મુજબ,કોટિ એ ભુજ કરતા ત્રણ ગણો છે,તેથી $y_1 = 3x_1$.
બિંદુ પરવલય $y^2 = 36x$ પર હોવાથી,આપણે $y_1$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(3x_1)^2 = 36x_1$
$9x_1^2 = 36x_1$
$9x_1^2 - 36x_1 = 0$
$9x_1(x_1 - 4) = 0$
આનાથી $x_1 = 0$ અથવા $x_1 = 4$ મળે છે.
જો $x_1 = 0$ હોય,તો $y_1 = 3(0) = 0$.
જો $x_1 = 4$ હોય,તો $y_1 = 3(4) = 12$.
આમ,બિંદુઓ $(0, 0)$ અને $(4, 12)$ છે.
16
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 12x$ પરના બિંદુઓ કે જેનું નાભિ અંતર $4$ હોય તે શોધો.
A
$(2, \sqrt{3}), (2, -\sqrt{3})$
B
$(1, 2\sqrt{3}), (1, -2\sqrt{3})$
C
$(1, 2)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,બિંદુ $(x, y)$ નું નાભિ અંતર $x + a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $y^2 = 12x$ આપેલ છે,તેથી $4a = 12$,એટલે કે $a = 3$.
નાભિ અંતર $x + a = 4$ છે.
$a = 3$ મૂકતા,$x + 3 = 4$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $x = 1$.
સમીકરણ $y^2 = 12x$ માં $x = 1$ મૂકતા,$y^2 = 12(1) = 12$ મળે.
આમ,$y = \pm \sqrt{12} = \pm 2\sqrt{3}$.
તેથી,બિંદુઓ $(1, 2\sqrt{3})$ અને $(1, -2\sqrt{3})$ છે.
17
EasyMCQ
પરવલય $5y^2 = 4x$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓના યામ શોધો.
A
$(1/5, 2/5), (-1/5, 2/5)$
B
$(1/5, 2/5), (1/5, -2/5)$
C
$(1/5, 4/5), (1/5, -4/5)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $5y^2 = 4x$ છે,જેને $y^2 = \frac{4}{5}x$ તરીકે લખી શકાય.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = \frac{4}{5}$,તેથી $a = \frac{1}{5}$ મળે.
પરવલયની નાભિ $(a, 0) = (\frac{1}{5}, 0)$ છે.
નાભિલંબ એ નાભિમાંથી પસાર થતી અને પરવલયની અક્ષને લંબ રેખા છે,તેથી તેનું સમીકરણ $x = a = \frac{1}{5}$ છે.
પરવલયના સમીકરણ $y^2 = \frac{4}{5}x$ માં $x = \frac{1}{5}$ મૂકતા,$y^2 = \frac{4}{5} \times \frac{1}{5} = \frac{4}{25}$ મળે.
આમ,$y = \pm \frac{2}{5}$.
તેથી,નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓના યામ $(\frac{1}{5}, \frac{2}{5})$ અને $(\frac{1}{5}, -\frac{2}{5})$ છે.
18
EasyMCQ
બિંદુ $(-4, -2)$ માંથી પસાર થતા પરવલયનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે અને $y$-અક્ષ તેની ધરી છે. પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$6$
B
$8$
C
$10$
D
$12$

Solution

(B) પરવલયનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે અને $y$-અક્ષ તેની ધરી હોવાથી,તેનું સમીકરણ $x^2 = 4ay$ સ્વરૂપનું છે.
પરવલય બિંદુ $(-4, -2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી આ યામોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-4)^2 = 4a(-2)$
$16 = -8a$
$a = -2$.
આમ,પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = -8y$ છે.
નાભિલંબની લંબાઈ $|4a|$ દ્વારા મળે છે.
$|4a| = |4(-2)| = |-8| = 8$.
19
EasyMCQ
પરવલય $x^2 = -16y$ નું નાભિ (focus) શોધો.
A
$(4, 0)$
B
$(0, 4)$
C
$(-4, 0)$
D
$(0, -4)$

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = -16y$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^2 = -4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 16$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 4$.
પરવલય નીચેની તરફ ખુલે છે,તેથી નાભિના યામ $(0, -a)$ થાય.
$a = 4$ મૂકતા,નાભિ $(0, -4)$ મળે છે.
20
EasyMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ એ બિંદુ $(-3, 2)$ માંથી પસાર થતું હોય,તો તેના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$2/3$
B
$1/3$
C
$4/3$
D
$4$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે.
પરવલય બિંદુ $(-3, 2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = -3$ અને $y = 2$ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2)^2 = 4a(-3)$
$4 = -12a$
$a = -4/12 = -1/3$.
નાભિલંબની લંબાઈ $|4a|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$|4a| = |4 \times (-1/3)| = |-4/3| = 4/3$.
આમ,નાભિલંબની લંબાઈ $4/3$ છે.
21
EasyMCQ
પરવલય $x^2 + 8y = 0$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ કયા છે?
A
$(-4, -2)$ અને $(4, 2)$
B
$(4, -2)$ અને $(-4, 2)$
C
$(-4, -2)$ અને $(4, -2)$
D
$(4, 2)$ અને $(-4, 2)$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = -8y$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^2 = -4ay$ સાથે સરખાવતા,$4a = 8$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $a = 2$.
પરવલય $x^2 = -4ay$ નું નાભિ $(0, -a)$ છે,તેથી નાભિ $(0, -2)$ છે.
નાભિલંબ એ $x$-અક્ષને સમાંતર રેખા છે જે નાભિ $(0, -2)$ માંથી પસાર થાય છે,જેનું સમીકરણ $y = -2$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ શોધવા માટે,$y = -2$ ને પરવલયના સમીકરણ $x^2 = -8y$ માં મૂકતા:
$x^2 = -8(-2) = 16$
$x = \pm 4$.
આમ,નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(4, -2)$ અને $(-4, -2)$ છે.
22
EasyMCQ
પરવલય $x^2 = 4ay$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ કયા છે?
A
$(a, 2a), (2a, -a)$
B
$(-a, 2a), (2a, a)$
C
$(a, -2a), (2a, a)$
D
$(-2a, a), (2a, a)$

Solution

(D) પરવલય $x^2 = 4ay$ માટે,નાભિ $(0, a)$ પર છે.
નાભિલંબ એ નાભિમાંથી પસાર થતી અને પરવલયની અક્ષને લંબ રેખા છે.
નાભિલંબ દર્શાવતી રેખાનું સમીકરણ $y = a$ છે.
પરવલયના સમીકરણ $x^2 = 4ay$ માં $y = a$ મૂકતા,આપણને $x^2 = 4a(a) = 4a^2$ મળે છે.
આમ,$x = \pm 2a$.
તેથી,નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(-2a, a)$ અને $(2a, a)$ છે.
23
EasyMCQ
જેનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર હોય,અક્ષ $y$-અક્ષ પર હોય અને જે $(6, -3)$ બિંદુમાંથી પસાર થતું હોય તેવા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 = 12y$
B
$x^2 = -12y$
C
$y^2 = 12x$
D
$y^2 = -12x$

Solution

(B) પરવલયની અક્ષ $y$-અક્ષ હોવાથી,તેનું સમીકરણ $x^2 = 4ay$ સ્વરૂપનું છે.
આ પરવલય $(6, -3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી આ યામને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(6)^2 = 4a(-3)$
$36 = -12a$
$a = -3$
$a = -3$ ની કિંમત $x^2 = 4ay$ માં મૂકતા:
$x^2 = 4(-3)y$
$x^2 = -12y$.
24
EasyMCQ
પરવલય ${x^2} = - 8ay$ નું નાભિ અને નિયામિકા શું છે?
A
$(0, -2a)$ અને $y = 2a$
B
$(0, 2a)$ અને $y = -2a$
C
$(2a, 0)$ અને $x = -2a$
D
$(-2a, 0)$ અને $x = 2a$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ ${x^2} = -8ay$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ ${x^2} = -4Ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4A = 8a$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $A = 2a$.
પરવલય ${x^2} = -4Ay$ નું નાભિ $(0, -A)$ છે.
$A = 2a$ મૂકતા,નાભિ $(0, -2a)$ મળે છે.
નિયામિકાનું સમીકરણ $y = A$ છે.
$A = 2a$ મૂકતા,નિયામિકા $y = 2a$ મળે છે.
આમ,નાભિ $(0, -2a)$ અને નિયામિકા $y = 2a$ છે.
25
EasyMCQ
જેનું નાભિ $(3, 0)$ અને નિયામિકા $x + 3 = 0$ હોય તેવા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
${y^2} = 3x$
B
${y^2} = 2x$
C
${y^2} = 12x$
D
${y^2} = 6x$

Solution

(C) પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x, y)$ થી નાભિ $S(3, 0)$ સુધીનું અંતર એ $P$ થી નિયામિકા $x + 3 = 0$ સુધીના લંબ અંતર જેટલું હોય છે.
ધારો કે $S = (3, 0)$ અને નિયામિકા $x + 3 = 0$ છે.
વ્યાખ્યા $SP = PM$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $PM$ એ નિયામિકાનું લંબ અંતર છે:
$SP^2 = PM^2$
$(x - 3)^2 + (y - 0)^2 = (x + 3)^2$
$x^2 - 6x + 9 + y^2 = x^2 + 6x + 9$
$y^2 = 6x + 6x$
$y^2 = 12x$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
Solution diagram
26
DifficultMCQ
પરવલયની નાભિસ્થ જીવાઓના ધ્રુવોનો બિંદુપથ શું છે?
A
શિરોબિંદુ આગળનો સ્પર્શક
B
અક્ષ
C
એક નાભિસ્થ જીવા
D
નિયામિકા

Solution

(D) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ છે.
ધારો કે નાભિસ્થ જીવા એ નાભિ $(a, 0)$ માંથી પસાર થતી રેખા છે.
ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
આ જીવા નાભિ $(a, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણે $x = a$ અને $y = 0$ મૂકીએ:
$0 \cdot y_1 = 2a(a + x_1)$
$0 = 2a^2 + 2ax_1$
$2ax_1 = -2a^2$
$x_1 = -a$.
આમ,ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ નો બિંદુપથ $x = -a$ છે,જે નિયામિકાનું સમીકરણ છે.
27
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = x$ એ કોની સાપેક્ષમાં સંમિત છે?
A
$x$-અક્ષ
B
$y$-અક્ષ
C
$x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ બંને
D
રેખા $y = x$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = x$ છે.
અહીં $y$ ની ઘાત બેકી હોવાથી,$y$ ને $-y$ વડે બદલતા સમીકરણમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
તેથી,પરવલય $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
Solution diagram
28
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 18x$ પરનું બિંદુ,જેના માટે કોટિ (ordinate) એ ભુજ (abscissa) કરતા ત્રણ ગણી છે,તે શોધો.
A
$(6, 2)$
B
$(-2, -6)$
C
$(3, 18)$
D
$(2, 6)$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે કોટિ $(y)$ એ ભુજ $(x)$ કરતા ત્રણ ગણી છે,તેથી $y = 3x$.
$y = 3x$ ને પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 18x$ માં મૂકતા:
$(3x)^2 = 18x$
$9x^2 = 18x$
$9x^2 - 18x = 0$
$9x(x - 2) = 0$
આથી $x = 0$ અથવા $x = 2$ મળે.
જો $x = 0$,તો $y = 3(0) = 0$. બિંદુ $(0, 0)$ મળે.
જો $x = 2$,તો $y = 3(2) = 6$. બિંદુ $(2, 6)$ મળે.
આપેલ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો જવાબ $(2, 6)$ છે.
29
EasyMCQ
એક પરવલયના નાભિલંબનું સમીકરણ $x + y = 8$ છે અને શિરોબિંદુ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $x + y = 12$ છે,તો નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$4\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{2}$
C
$8$
D
$8\sqrt{2}$

Solution

(D) શિરોબિંદુ આગળના સ્પર્શક $(x + y - 12 = 0)$ અને નાભિલંબ $(x + y - 8 = 0)$ વચ્ચેનું અંતર એ શિરોબિંદુ અને નાભિ વચ્ચેના અંતર $a$ જેટલું હોય છે.
બે સમાંતર રેખાઓ $Ax + By + C_1 = 0$ અને $Ax + By + C_2 = 0$ વચ્ચેના અંતરનું સૂત્ર $d = \frac{|C_1 - C_2|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a = \frac{|-12 - (-8)|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|-4|}{\sqrt{2}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}$.
નાભિલંબની લંબાઈ $4a$ છે.
લંબાઈ $= 4 \times (2\sqrt{2}) = 8\sqrt{2}$.
30
MediumMCQ
પરવલય $y^2 + 2y + x = 0$ નું શિરોબિંદુ કયા ચરણમાં આવેલું છે?
A
પ્રથમ
B
દ્વિતીય
C
તૃતીય
D
ચતુર્થ

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 + 2y + x = 0$ છે.
$y$ પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(y^2 + 2y + 1) - 1 + x = 0$
$(y + 1)^2 = -(x - 1)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = -4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને શિરોબિંદુ $(h, k) = (1, -1)$ મળે છે.
અહીં $x$-યામ ધન છે અને $y$-યામ ઋણ હોવાથી,બિંદુ $(1, -1)$ એ $IV$ ચરણમાં આવેલું છે.
31
EasyMCQ
$x - 2 = t^2$ અને $y = 2t$ એ કયા પરવલયના પ્રચલ સમીકરણો છે?
A
$y^2 = 4x$
B
$y^2 = -4x$
C
$x^2 = -4y$
D
$y^2 = 4(x - 2)$

Solution

(D) આપેલ પ્રચલ સમીકરણો:
$x - 2 = t^2$
$y = 2t$
બીજા સમીકરણ પરથી,આપણને $t = \frac{y}{2}$ મળે છે.
$t$ ની આ કિંમતને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા:
$x - 2 = (\frac{y}{2})^2$
$x - 2 = \frac{y^2}{4}$
$y^2 = 4(x - 2)$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
32
MediumMCQ
પરવલય $9x^2 - 6x + 36y + 9 = 0$ નું શિરોબિંદુ શોધો.
A
$(1/3, -2/9)$
B
$(-1/3, -1/2)$
C
$(-1/3, 1/2)$
D
$(1/3, 1/2)$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $9x^2 - 6x + 36y + 9 = 0$.
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $9x^2 - 6x = -36y - 9$.
$9$ વડે ભાગતા: $x^2 - \frac{2}{3}x = -4y - 1$.
બંને બાજુ $(\frac{1}{3})^2 = \frac{1}{9}$ ઉમેરતા: $x^2 - \frac{2}{3}x + \frac{1}{9} = -4y - 1 + \frac{1}{9}$.
$(x - \frac{1}{3})^2 = -4y - \frac{8}{9}$.
$(x - \frac{1}{3})^2 = -4(y + \frac{2}{9})$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,શિરોબિંદુ $(h, k) = (\frac{1}{3}, -\frac{2}{9})$ મળે છે.
33
MediumMCQ
જેનું અક્ષ શિરોલંબ હોય અને જે બિંદુઓ $(0, 0), (3, 0)$ અને $(-1, 4)$ માંથી પસાર થાય છે તેવા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 - 3x - y = 0$
B
$x^2 + 3x + y = 0$
C
$x^2 - 4x + 2y = 0$
D
$x^2 - 3x + y = 0$

Solution

(A) શિરોલંબ અક્ષ ધરાવતા પરવલયનું સામાન્ય સમીકરણ $y = ax^2 + bx + c$ છે.
પરવલય $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = a(0)^2 + b(0) + c$,જે $c = 0$ આપે છે.
તે $(3, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = a(3)^2 + b(3) + 0$,જે $9a + 3b = 0$ અથવા $3a + b = 0$ આપે છે,તેથી $b = -3a$.
તે $(-1, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $4 = a(-1)^2 + b(-1) + 0$,જે $4 = a - b$ આપે છે.
$b = -3a$ ને $4 = a - b$ માં મૂકતા,આપણને $4 = a - (-3a) = 4a$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 1$.
તેથી $b = -3(1) = -3$.
આમ,સમીકરણ $y = x^2 - 3x$ છે,જેને $x^2 - 3x - y = 0$ તરીકે લખી શકાય છે.
34
MediumMCQ
પરવલયનું સમીકરણ શોધો જેનું શિરોબિંદુ $(-1, -2)$ છે,અક્ષ શિરોલંબ છે અને તે બિંદુ $(3, 6)$ માંથી પસાર થાય છે.
A
${x^2} + 2x - 2y - 3 = 0$
B
$2{x^2} = 3y$
C
${x^2} - 2x - y + 3 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પરવલયની અક્ષ શિરોલંબ હોવાથી,સમીકરણ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં $(h, k)$ શિરોબિંદુ છે.
આપેલ શિરોબિંદુ $(h, k) = (-1, -2)$ હોવાથી,સમીકરણ $(x + 1)^2 = 4a(y + 2)$ થશે.
પરવલય બિંદુ $(3, 6)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી આપણે આ યામોને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(3 + 1)^2 = 4a(6 + 2)$
$4^2 = 4a(8)$
$16 = 32a$
$a = \frac{16}{32} = \frac{1}{2}$.
$a = \frac{1}{2}$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x + 1)^2 = 4(\frac{1}{2})(y + 2)$
$(x + 1)^2 = 2(y + 2)$
$x^2 + 2x + 1 = 2y + 4$
$x^2 + 2x - 2y - 3 = 0$.
35
MediumMCQ
પરવલય $x^2 - 4x - 3y + 10 = 0$ ની અક્ષ છે
A
$y + 2 = 0$
B
$x + 2 = 0$
C
$y - 2 = 0$
D
$x - 2 = 0$

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^2 - 4x - 3y + 10 = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $x^2 - 4x = 3y - 10$ મળે છે.
ડાબી બાજુએ પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $x^2 - 4x + 4 = 3y - 10 + 4$.
આનું સાદું રૂપ $(x - 2)^2 = 3y - 6$ થાય છે.
$(x - 2)^2 = 3(y - 2)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,પરવલયની અક્ષ $x - h = 0$ મળે છે.
તેથી,અક્ષ $x - 2 = 0$ છે.
36
MediumMCQ
જેની નિયામિકા $y = 2x - 9$ અને નાભિ $(-8, -2)$ હોય તેવા પરવલયનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2 + 4y^2 + 4xy + 16x + 2y + 259 = 0$
B
$x^2 + 4y^2 + 4xy + 116x + 2y + 259 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 4xy + 116x + 2y + 259 = 0$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $P(x, y)$ એ પરવલય પરનું કોઈ બિંદુ છે. પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,બિંદુ $P$ થી નાભિ $S(-8, -2)$ સુધીનું અંતર એ બિંદુ $P$ થી નિયામિકા $2x - y - 9 = 0$ સુધીના લંબ અંતર જેટલું હોય છે.
$PS = \frac{|2x - y - 9|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2}}$
$\sqrt{(x + 8)^2 + (y + 2)^2} = \frac{|2x - y - 9|}{\sqrt{5}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x + 8)^2 + (y + 2)^2 = \frac{(2x - y - 9)^2}{5}$
$5(x^2 + 16x + 64 + y^2 + 4y + 4) = 4x^2 + y^2 + 81 - 4xy - 36x + 18y$
$5x^2 + 5y^2 + 80x + 20y + 340 = 4x^2 + y^2 - 4xy - 36x + 18y + 81$
$x^2 + 4y^2 + 4xy + 116x + 2y + 259 = 0$.
37
MediumMCQ
$(-3, 0)$ નાભિ અને $x + 5 = 0$ નિયામિકા ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$y^2 = 4(x + 4)$
B
$y^2 = 4(x - 4)$
C
$x^2 = 4(y + 4)$
D
$x^2 = 4(y - 4)$

Solution

(A) પરવલયની નાભિ $S = (-3, 0)$ છે અને નિયામિકા $x + 5 = 0$ છે.
નિયામિકા શિરોલંબ રેખા $(x = -5)$ હોવાથી,પરવલયની અક્ષ $x$-અક્ષ $(y = 0)$ છે.
શિરોબિંદુ એ નાભિ અને અક્ષ તથા નિયામિકાના છેદબિંદુનું મધ્યબિંદુ છે.
અક્ષ $(y = 0)$ અને નિયામિકા $(x = -5)$ નું છેદબિંદુ $(-5, 0)$ છે.
શિરોબિંદુ $V = \left( \frac{-3 + (-5)}{2}, 0 \right) = (-4, 0)$.
શિરોબિંદુથી નાભિનું અંતર $a = -3 - (-4) = 1$ છે.
પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ છે,જ્યાં $(h, k)$ શિરોબિંદુ છે.
$h = -4, k = 0$,અને $a = 1$ મૂકતા,આપણને $(y - 0)^2 = 4(1)(x - (-4))$ મળે છે.
આમ,સમીકરણ $y^2 = 4(x + 4)$ છે.
38
MediumMCQ
પરવલયનું સમીકરણ શોધો જેનું શિરોબિંદુ અને નાભિ ઉગમબિંદુથી અનુક્રમે $a$ અને $a'$ અંતરે $x$-અક્ષ પર આવેલા છે.
A
$y^2 = 4(a' - a)(x - a)$
B
$y^2 = 4(a' - a)(x + a)$
C
$y^2 = 4(a' + a)(x - a)$
D
$y^2 = 4(a' + a)(x + a)$

Solution

(A) શિરોબિંદુ $(h, k)$ અને $x$-અક્ષને સમાંતર અક્ષ ધરાવતા પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(y - k)^2 = 4A(x - h)$ છે.
અહીં શિરોબિંદુ $(a, 0)$ આપેલ છે,તેથી $h = a$ અને $k = 0$.
આથી,સમીકરણ $y^2 = 4A(x - a)$ થશે.
નાભિ $(a', 0)$ પર છે. પરવલય $y^2 = 4A(x - h)$ માટે નાભિ $(h + A, k)$ પર હોય છે.
તેથી,$a + A = a'$,જેનો અર્થ છે કે $A = a' - a$.
$A$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $y^2 = 4(a' - a)(x - a)$ મળે છે.
39
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = 4y - 4x$ નું નાભિ (focus) શું છે?
A
$(0, 2)$
B
$(1, 2)$
C
$(2, 0)$
D
$(2, 1)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $y^2 = 4y - 4x$
પદોને ગોઠવતા: $y^2 - 4y = -4x$
ડાબી બાજુ પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $y^2 - 4y + 4 = -4x + 4$
$(y - 2)^2 = -4(x - 1)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = -4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં શિરોબિંદુ $(h, k)$ છે અને નાભિ $(h - a, k)$ છે:
અહીં,$h = 1$,$k = 2$,અને $4a = 4$,તેથી $a = 1$.
નાભિ $(h - a, k) = (1 - 1, 2) = (0, 2)$ છે.
40
MediumMCQ
પરવલય $x^2 + 4x + 2y - 7 = 0$ નું શિરોબિંદુ શોધો.
A
$(-2, 11/2)$
B
$(-2, 2)$
C
$(-2, 11)$
D
$(2, 11)$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $x^2 + 4x + 2y - 7 = 0$
$x$ પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(x^2 + 4x + 4) - 4 + 2y - 7 = 0$
$(x + 2)^2 + 2y - 11 = 0$
$(x + 2)^2 = -2y + 11$
$(x + 2)^2 = -2(y - 11/2)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં શિરોબિંદુ $(h, k)$ છે:
$h = -2$ અને $k = 11/2$
તેથી,શિરોબિંદુ $(-2, 11/2)$ છે.
41
MediumMCQ
જો પરવલયની ધરી આડી (horizontal) હોય અને તે $(0, 0), (0, -1)$ અને $(6, 1)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતું હોય,તો તેનું સમીકરણ શું થાય?
A
$y^2 + 3y - x = 0$
B
$y^2 - 3y + x = 0$
C
$y^2 - 3y - x = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આડી ધરી ધરાવતા પરવલયનું સામાન્ય સમીકરણ $x = ay^2 + by + c$ છે.
પરવલય $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = a(0)^2 + b(0) + c$,જેનો અર્થ છે કે $c = 0$.
તેથી,સમીકરણ $x = ay^2 + by$ છે.
$(0, -1)$ બિંદુનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $0 = a(-1)^2 + b(-1)$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a - b = 0$,એટલે કે $a = b$.
$(6, 1)$ બિંદુનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $6 = a(1)^2 + b(1)$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a + b = 6$.
$a + b = 6$ માં $a = b$ મૂકતા,આપણને $2a = 6$ મળે છે,તેથી $a = 3$ અને $b = 3$.
સમીકરણ $x = 3y^2 + 3y$ અથવા $3y^2 + 3y - x = 0$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,કોઈ પણ વિકલ્પ સાચો નથી.
42
MediumMCQ
${y^2} + 2Ax + 2By + C = 0$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતા પરવલયના લેટસ રેક્ટમ (latus rectum) નું સમીકરણ શું છે?
A
$x = \frac{{{B^2} + {A^2} - C}}{{2A}}$
B
$x = \frac{{{B^2} - {A^2} + C}}{{2A}}$
C
$x = \frac{{{B^2} - {A^2} - C}}{{2A}}$
D
$x = \frac{{{A^2} - {B^2} - C}}{{2A}}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: ${y^2} + 2By + 2Ax + C = 0$
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(y + B)^2 - B^2 + 2Ax + C = 0$
$(y + B)^2 = -2Ax + B^2 - C$
$(y + B)^2 = -2A(x - \frac{B^2 - C}{2A})$
આ સમીકરણ $(y - k)^2 = -4a(x - h)$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $4a = 2A$,તેથી $a = \frac{A}{2}$.
શિરોબિંદુ $(h, k) = (\frac{B^2 - C}{2A}, -B)$ છે.
પરવલય $(y - k)^2 = -4a(x - h)$ નું નાભિ $(h - a, k)$ છે.
નાભિ $= (\frac{B^2 - C}{2A} - \frac{A}{2}, -B) = (\frac{B^2 - C - A^2}{2A}, -B)$.
લેટસ રેક્ટમનું સમીકરણ $x = h - a$ છે.
$x = \frac{B^2 - C}{2A} - \frac{A}{2} = \frac{B^2 - C - A^2}{2A}$.
43
EasyMCQ
વક્ર $y^2 = 8x$ ના પ્રચલ સમીકરણો કયા છે?
A
$x = t^2, y = 2t$
B
$x = 2t^2, y = 4t$
C
$x = 2t, y = 4t^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ ના પ્રમાણિત પ્રચલ સમીકરણો $x = at^2$ અને $y = 2at$ છે.
આપેલ સમીકરણ $y^2 = 8x$ ને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 8$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 2$.
$a = 2$ ને પ્રચલ સમીકરણોમાં મૂકતા:
$x = 2t^2$
$y = 2(2)t = 4t$
આમ,પ્રચલ સમીકરણો $x = 2t^2$ અને $y = 4t$ છે.
44
EasyMCQ
સમીકરણો $x = \frac{t}{4}$ અને $y = \frac{t^2}{4}$ શું દર્શાવે છે?
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
ઉપવલય
D
અતિવલય

Solution

(B) આપેલ પ્રચલિત સમીકરણો:
$x = \frac{t}{4} \Rightarrow t = 4x$
$t = 4x$ ને $y$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = \frac{(4x)^2}{4} = \frac{16x^2}{4} = 4x^2$
પુનઃગોઠવણી કરતા $x^2 = \frac{1}{4}y$ મળે છે,જે $x^2 = 4ay$ (જ્યાં $a = \frac{1}{16}$) સ્વરૂપનું છે,જે પરવલય દર્શાવે છે.
45
MediumMCQ
પરવલયનું સમીકરણ શોધો જેના શિરોબિંદુ અને નાભિ અનુક્રમે $(0, 4)$ અને $(0, 2)$ છે.
A
$y^2 - 8x = 32$
B
$y^2 + 8x = 32$
C
$x^2 + 8y = 32$
D
$x^2 - 8y = 32$

Solution

(C) આપેલ છે: શિરોબિંદુ $(h, k) = (0, 4)$ અને નાભિ $(0, 2)$.
શિરોબિંદુ અને નાભિના $x$-યામ સમાન હોવાથી,પરવલયની અક્ષ શિરોલંબ છે.
શિરોબિંદુ અને નાભિ વચ્ચેનું અંતર $a = |4 - 2| = 2$ છે.
નાભિ શિરોબિંદુની નીચે હોવાથી,પરવલય નીચેની તરફ ખુલે છે.
નીચેની તરફ ખુલતા પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(x - h)^2 = -4a(y - k)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(x - 0)^2 = -4(2)(y - 4)$.
$x^2 = -8(y - 4)$.
$x^2 = -8y + 32$.
$x^2 + 8y = 32$.
46
MediumMCQ
પરવલય $9x^2 - 6x + 36y + 19 = 0$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$36$
B
$9$
C
$6$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $9x^2 - 6x + 36y + 19 = 0$
પદોને ગોઠવતા: $9x^2 - 6x = -36y - 19$
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(3x - 1)^2 - 1 = -36y - 19$
$(3x - 1)^2 = -36y - 18$
$9(x - 1/3)^2 = -36(y + 1/2)$
$(x - 1/3)^2 = -4(y + 1/2)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 = -4a(y - k)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 4$ મળે છે,તેથી $a = 1$.
નાભિલંબની લંબાઈ $4a = 4$ છે.
47
MediumMCQ
પરવલય $9y^2 - 16x - 12y - 57 = 0$ ની અક્ષ છે
A
$3y = 2$
B
$x + 3y = 3$
C
$2x = 3$
D
$y = 3$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $9y^2 - 16x - 12y - 57 = 0$
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$9(y^2 - \frac{4}{3}y) = 16x + 57$
$9(y^2 - \frac{4}{3}y + \frac{4}{9}) = 16x + 57 + 4$
$9(y - \frac{2}{3})^2 = 16x + 61$
$(y - \frac{2}{3})^2 = \frac{16}{9}(x + \frac{61}{16})$
આ સમીકરણ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં પરવલયની અક્ષ $y - k = 0$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$k = \frac{2}{3}$,તેથી અક્ષ $y - \frac{2}{3} = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $3y = 2$ થાય છે.
48
MediumMCQ
એક પરવલયનું શિરોબિંદુ $(a, b)$ છે અને નાભિલંબની લંબાઈ $l$ છે. જો પરવલયની અક્ષ $y$-અક્ષની ધન દિશામાં હોય,તો તેનું સમીકરણ શું થાય?
A
$(x + a)^2 = \frac{l}{2}(2y - 2b)$
B
$(x - a)^2 = \frac{l}{2}(2y - 2b)$
C
$(x + a)^2 = \frac{l}{4}(2y - 2b)$
D
$(x - a)^2 = \frac{l}{8}(2y - 2b)$

Solution

(B) ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર શિરોબિંદુ અને $y$-અક્ષની ધન દિશામાં અક્ષ ધરાવતા પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $X^2 = 4AY$ છે,જ્યાં નાભિલંબની લંબાઈ $l = 4A$ છે,તેથી $A = \frac{l}{4}$ થાય.
$A$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $X^2 = lY$ મળે છે.
શિરોબિંદુ $(a, b)$ પર હોવાથી,આપણે $X = x - a$ અને $Y = y - b$ રૂપાંતરણનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $(x - a)^2 = l(y - b)$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે મેળવવા માટે,આપણે જમણી બાજુને $(x - a)^2 = \frac{l}{2}(2y - 2b)$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
49
EasyMCQ
જો પરવલય $y = x^2 - 8x + c$ નું શિરોબિંદુ $x$-અક્ષ પર આવેલું હોય,તો $c$ ની કિંમત શોધો.
A
$16$
B
$4$
C
$-4$
D
$-16$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $y = x^2 - 8x + c$ છે.
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$y = (x^2 - 8x + 16) - 16 + c$
$y = (x - 4)^2 + (c - 16)$.
પરવલય $y = a(x - h)^2 + k$ નું શિરોબિંદુ $(h, k)$ છે.
સરખામણી કરતા,શિરોબિંદુ $(4, c - 16)$ મળે છે.
શિરોબિંદુ $x$-અક્ષ પર હોવાથી,તેનો $y$-યામ $0$ થાય.
તેથી,$c - 16 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $c = 16$.
50
MediumMCQ
પરવલય ${y^2} = 5x + 4y + 1$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$5/4$
B
$10$
C
$5$
D
$5/2$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ ${y^2} = 5x + 4y + 1$ છે.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે પદોને ગોઠવતા:
${y^2} - 4y = 5x + 1$.
બંને બાજુ $4$ ઉમેરતા:
${y^2} - 4y + 4 = 5x + 1 + 4$.
${(y - 2)^2} = 5x + 5$.
${(y - 2)^2} = 5(x + 1)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ ${(y - k)^2} = 4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 5$ મળે છે.
આમ,નાભિલંબની લંબાઈ $5$ છે.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.