Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 1007 questions in Gujarati

651
EasyMCQ
પરવલય $x^{2}+2y=8x-7$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$8$
B
$2$
C
$6$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^{2}+2y=8x-7$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$x^{2}-8x=-2y-7$ મળે છે.
ડાબી બાજુ પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $x^{2}-8x+16=-2y-7+16$.
આનું સાદું રૂપ $(x-4)^{2}=-2y+9$ થાય છે.
જમણી બાજુથી $-2$ સામાન્ય લેતા: $(x-4)^{2}=-2(y-\frac{9}{2})$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^{2}=4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં નાભિલંબની લંબાઈ $|4a|$ છે.
અહીં,$4a = -2$,તેથી નાભિલંબની લંબાઈ $|-2| = 2$ છે.
652
EasyMCQ
પરવલય $3x^{2} = 16y$ ની નિયામિકાનું સમીકરણ શું છે?
A
$3y + 4 = 0$
B
$3x + 4 = 0$
C
$3y - 4 = 0$
D
$3x - 4 = 0$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $3x^{2} = 16y$ છે.
$3$ વડે ભાગતા,આપણને $x^{2} = \frac{16}{3}y$ મળે છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^{2} = 4ay$ સાથે સરખાવતા,$4a = \frac{16}{3}$ મળે છે,તેથી $a = \frac{4}{3}$.
પરવલય $x^{2} = 4ay$ માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $y = -a$ છે.
$a$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $y = -\frac{4}{3}$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $3y + 4 = 0$ થાય છે.
653
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = -16x$ પરના બિંદુના કાર્તેઝિયન યામ શોધો,જેનો પ્રાચલ (parameter) $t = \frac{1}{2}$ છે.
A
$(-2, 4)$
B
$(4, -1)$
C
$(-1, -4)$
D
$(-1, 4)$

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = -16x$ અને પ્રાચલ $t = \frac{1}{2}$ છે.
$y^2 = -16x$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^2 = -4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 16$ મળે છે,તેથી $a = 4$.
પરવલય $y^2 = -4ax$ પરના બિંદુના પ્રાચલિત યામ $P(t) = (-at^2, 2at)$ છે.
$a = 4$ અને $t = \frac{1}{2}$ કિંમતો મૂકતા:
$x = -a t^2 = -4 \times (\frac{1}{2})^2 = -4 \times \frac{1}{4} = -1$.
$y = 2at = 2 \times 4 \times \frac{1}{2} = 4$.
તેથી,બિંદુના યામ $(-1, 4)$ છે.
654
EasyMCQ
પરવલય $4x^{2}-4x-2y+3=0$ માટે નિયામિકાનું સમીકરણ શું થશે?
A
$2y=1$
B
$2x=1$
C
$2y=3$
D
$2x=3$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $4x^{2}-4x-2y+3=0$
$4(x^{2}-x) = 2y-3$
$4(x-\frac{1}{2})^{2} = 2y-2$
$(x-\frac{1}{2})^{2} = 2(y-1)$
આ સમીકરણને $X^{2} = 4aY$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $X = x-\frac{1}{2}$ અને $Y = y-1$:
$4a = 2 \implies a = \frac{1}{2}$
નિયામિકાનું સમીકરણ $Y = -a$ છે
$y-1 = -\frac{1}{2}$
$y = \frac{1}{2} \implies 2y = 1$.
655
EasyMCQ
પરવલય $y^{2}=4ax$ માટે નાભિજીવાના અંતઃખંડો $b$ અને $k$ છે,તો $k$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{ab}{a-b}$
B
$\frac{a}{b-a}$
C
$\frac{b}{b-a}$
D
$\frac{ab}{b-a}$

Solution

(D) ધારો કે નાભિજીવા $PQ$ છે જે નાભિ $S(a, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. $P$ ના યામ $(at_{1}^{2}, 2at_{1})$ અને $Q$ ના યામ $(at_{2}^{2}, 2at_{2})$ છે.
નાભિજીવા હોવાથી,$t_{1}t_{2} = -1$ થાય.
પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x, y)$ નું નાભિ અંતર $SP = a + x = a + at_{1}^{2} = a(1 + t_{1}^{2})$ છે.
આપેલ છે કે નાભિજીવાના અંતઃખંડો $b$ અને $k$ છે,તેથી $b = a(1 + t_{1}^{2})$ અને $k = a(1 + t_{2}^{2})$.
$t_{2} = -1/t_{1}$ હોવાથી,$k = a(1 + 1/t_{1}^{2}) = a(\frac{t_{1}^{2} + 1}{t_{1}^{2}})$.
$b = a(1 + t_{1}^{2})$ પરથી,$t_{1}^{2} = \frac{b-a}{a}$ મળે.
આ કિંમત $k$ ના સૂત્રમાં મૂકતા:
$k = a(1 + \frac{a}{b-a}) = a(\frac{b-a+a}{b-a}) = \frac{ab}{b-a}$.
656
EasyMCQ
જેનું શિરોબિંદુ $(0,0)$ હોય અને નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{16}{3}$ હોય તેવા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$8x^{2} + 3y^{2} = 72$
B
$16y^{2} = 3x$
C
$3y^{2} = 16x$
D
$3x^{2} + 16y^{2} = 48$

Solution

(C) $(0,0)$ શિરોબિંદુ ધરાવતા અને $x$-અક્ષ પર ખુલ્લા પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $y^{2} = 4ax$ છે.
નાભિલંબની લંબાઈ $4a = \frac{16}{3}$ આપેલ છે.
$4a = \frac{16}{3}$ ને $y^{2} = 4ax$ માં મૂકતા,આપણને $y^{2} = \frac{16}{3}x$ મળે છે.
બંને બાજુ $3$ વડે ગુણતા,$3y^{2} = 16x$ મળે છે.
657
EasyMCQ
જો પરવલય $y^{2}=12x$ પરના બિંદુ $P$ નો કોટિ (ordinate) $6$ હોય,તો $P$ નું નાભિ અંતર કેટલું થાય?
A
$12$
B
$6$
C
$3$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^{2}=12x$ છે.
તેને $y^{2}=4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a=12$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $a=3$.
બિંદુ $P(x, y)$ માટે,કોટિ $y=6$ આપેલ છે.
બિંદુ $P$ પરવલય પર હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $y=6$ મૂકીએ:
$(6)^{2}=12x$ $\Rightarrow 36=12x$ $\Rightarrow x=3$.
પરવલય $y^{2}=4ax$ પરના બિંદુ $P(x, y)$ નું નાભિ અંતર $x+a$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$x=3$ અને $a=3$ ની કિંમતો મૂકતા:
નાભિ અંતર $= 3+3=6$.
658
EasyMCQ
પરવલય $y^{2}=16x$ પરના એક બિંદુનું નાભિઅંતર શોધો,જેનો કોટિ તેના ભુજ કરતાં બમણો છે.
A
$6$
B
$8$
C
$10$
D
$12$

Solution

(B) આપેલ પરવલય $y^{2}=16x$ છે. $y^{2}=4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a=16$,તેથી $a=4$ મળે.
ધારો કે પરવલય પરનું બિંદુ $(h, k)$ છે.
આપેલ છે કે કોટિ એ ભુજ કરતાં બમણો છે,તેથી $k=2h$.
પરવલયના સમીકરણમાં $k=2h$ મૂકતા: $(2h)^{2}=16h$ $\Rightarrow 4h^{2}=16h$ $\Rightarrow 4h(h-4)=0$.
આમ,$h=0$ અથવા $h=4$.
$h=0$ માટે,$k=0$. $h=4$ માટે,$k=8$.
બિંદુ $(0,0)$ એ શિરોબિંદુ છે,જ્યાં નાભિઅંતર $a=4$ છે.
બિંદુ $(4,8)$ એ પરવલય પર છે,જ્યાં નાભિઅંતર $h+a = 4+4 = 8$ છે.
પ્રશ્નમાં બિંદુના નાભિઅંતર વિશે પૂછવામાં આવ્યું હોવાથી,જવાબ $8$ છે.
659
MediumMCQ
$(1,4)$ બિંદુમાંથી $y^2=4x$ પરવલય પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે,જ્યાં $a = 1$.
બિંદુ $(x_1, y_1) = (1, 4)$ છે.
પરવલય $y^2 = 4x$ માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $x = -1$ છે.
બિંદુ $(1, 4)$ થી પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર $\tan \theta = \left| \frac{\sqrt{y_1^2 - 4ax_1}}{x_1 + a} \right|$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $a = 1, x_1 = 1, y_1 = 4$.
$\tan \theta = \left| \frac{\sqrt{4^2 - 4(1)(1)}}{1 + 1} \right| = \frac{\sqrt{12}}{2} = \sqrt{3}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
660
MediumMCQ
પરવલય $y^2=8x$ ને સ્પર્શકનું સમીકરણ,જે રેખા $4x-y+3=0$ ને સમાંતર હોય,તે શોધો.
A
$2x-8y+1=0$
B
$8x-2y+1=0$
C
$8x+2y+1=0$
D
$2x-8y-1=0$

Solution

(B) આપેલ પરવલય $y^2=8x$ છે. $y^2=4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a=8$ મળે,તેથી $a=2$ છે.
રેખા $4x-y+3=0$ નો ઢાળ $m=4$ છે.
$m$ ઢાળવાળા પરવલય $y^2=4ax$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx+\frac{a}{m}$ છે.
સૂત્રમાં $a=2$ અને $m=4$ મૂકતા:
$y=4x+\frac{2}{4}$
$y=4x+\frac{1}{2}$
$2y=8x+1$
$8x-2y+1=0$.
661
EasyMCQ
જો રેખા $lx + my + n = 0$ એ પરવલય $y^{2} = 4ax$ ને સ્પર્શક હોય,તો
A
$mn = al^{2}$
B
$lm = an^{2}$
C
$ln = am^{2}$
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = 4ax$ છે.
ધારો કે રેખા $lx + my + n = 0$ એ પરવલયનો સ્પર્શક છે.
રેખાના સમીકરણને $y = -\frac{l}{m}x - \frac{n}{m}$ તરીકે લખતા,જે $y = Mx + C$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં ઢાળ $M = -\frac{l}{m}$ અને અંતઃખંડ $C = -\frac{n}{m}$ છે.
રેખા $y = Mx + C$ એ પરવલય $y^{2} = 4ax$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $C = \frac{a}{M}$ છે.
$M$ અને $C$ ની કિંમતો મૂકતા:
$-\frac{n}{m} = \frac{a}{-l/m} = -\frac{am}{l}$.
બંને બાજુ $-1$ વડે ગુણતા,આપણને $\frac{n}{m} = \frac{am}{l}$ મળે છે.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા $nl = am^{2}$ મળે છે.
662
EasyMCQ
પરવલય $y^{2}=16x$ ના બિંદુ $P(3, 6)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$4x - 3y + 12 = 0$
B
$3y - 4x - 12 = 0$
C
$4x - 3y - 24 = 0$
D
$3y - x - 24 = 0$

Solution

(B) બિંદુ $(x_{1}, y_{1})$ આગળ પરવલય $y^{2} = 4ax$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_{1} = 2a(x + x_{1})$ છે.
અહીં,પરવલય $y^{2} = 16x$ છે,તેથી $4a = 16$,જેનો અર્થ છે કે $a = 4$.
બિંદુ $(x_{1}, y_{1}) = (3, 6)$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$y(6) = 2(4)(x + 3)$
$6y = 8(x + 3)$
$6y = 8x + 24$
$2$ વડે ભાગતા:
$3y = 4x + 12$
પદોને ગોઠવતા:
$3y - 4x - 12 = 0$.
663
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 32x$ અને $x^2 = 108y$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનો $Y$-અંત:ખંડ શોધો.
A
$3$
B
$-12$
C
$-3$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ પરવલયો $y^2 = 32x$ $(4a = 32 \implies a = 8)$ અને $x^2 = 108y$ $(4b = 108 \implies b = 27)$ છે.
$y^2 = 32x$ નો કોઈપણ સ્પર્શક $y = mx + \frac{8}{m}$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
આ રેખા $x^2 = 108y$ નો પણ સ્પર્શક છે. $y = mx + \frac{8}{m}$ ને $x^2 = 108y$ માં મૂકતા,$x^2 = 108(mx + \frac{8}{m}) \implies x^2 - 108mx - \frac{864}{m} = 0$ મળે.
સ્પર્શક હોવાથી,વિવેચક $D = 0$:
$(-108m)^2 - 4(1)(-\frac{864}{m}) = 0 \implies 11664m^2 + \frac{3456}{m} = 0$.
$11664m^3 = -3456 \implies m^3 = -\frac{8}{27}$.
તેથી,$m = -\frac{2}{3}$.
$Y$-અંત:ખંડ $c = \frac{8}{m} = \frac{8}{-2/3} = -12$.
664
DifficultMCQ
પરવલયો $y^2 = 4(x-1)$ અને $x^2 + 4(y-3) = 0$ વચ્ચે તેમના નાભિલંબના સામાન્ય અંત્યબિંદુ આગળનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4(x-1)$ માટે,શિરોબિંદુ $(1, 0)$ છે અને $a = 1$ છે. નાભિલંબ $x = 2$ છે. નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(2, 2)$ અને $(2, -2)$ છે.
પરવલય $x^2 = -4(y-3)$ માટે,શિરોબિંદુ $(0, 3)$ છે અને $a = 1$ છે. નાભિલંબ $y = 2$ છે. નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(2, 2)$ અને $(-2, 2)$ છે.
સામાન્ય બિંદુ $(2, 2)$ છે.
$y^2 = 4(x-1)$ માટે,વિકલન કરતા: $\frac{dy}{dx} = \frac{2}{y}$. બિંદુ $(2, 2)$ આગળ,$m_1 = 1$.
$x^2 = -4(y-3)$ માટે,વિકલન કરતા: $\frac{dy}{dx} = -\frac{x}{2}$. બિંદુ $(2, 2)$ આગળ,$m_2 = -1$.
$m_1 \times m_2 = -1$ હોવાથી,સ્પર્શકો પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
665
EasyMCQ
જો $2x + y + \lambda = 0$ એ પરવલય $y^{2} = 8x$ નો અભિલંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$-24$
B
$8$
C
$-16$
D
$24$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = 8x$ છે.
$y^{2} = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$a = 2$ મળે.
પરવલય $y^{2} = 4ax$ ના બિંદુ $(x_{1}, y_{1})$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ $m = -\frac{y_{1}}{2a}$ છે.
આપેલ અભિલંબનું સમીકરણ $2x + y + \lambda = 0$ છે,જેને $y = -2x - \lambda$ તરીકે લખી શકાય.
આને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,ઢાળ $m = -2$ મળે.
ઢાળને સરખાવતા: $-2 = -\frac{y_{1}}{2(2)}$ $\Rightarrow -2 = -\frac{y_{1}}{4}$ $\Rightarrow y_{1} = 8$.
બિંદુ $(x_{1}, y_{1})$ પરવલય $y^{2} = 8x$ પર હોવાથી,$8^{2} = 8x_{1}$ $\Rightarrow 64 = 8x_{1}$ $\Rightarrow x_{1} = 8$.
બિંદુ $(8, 8)$ એ રેખા $2x + y + \lambda = 0$ પર હોવાથી,કિંમતો મૂકતા:
$2(8) + 8 + \lambda = 0$
$16 + 8 + \lambda = 0$
$24 + \lambda = 0$
$\lambda = -24$.
666
MediumMCQ
પરવલય $y^{2}=4ax$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ આગળના અભિલંબના સમીકરણો નીચેનામાંથી કયા છે?
A
$x^{2}-y^{2}-6ax+9a^{2}=0$
B
$x^{2}-y^{2}-6ax-6ay+9a^{2}=0$
C
$x^{2}-y^{2}-6ay+9a^{2}=0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(A) પરવલય $y^{2}=4ax$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(a, 2a)$ અને $(a, -2a)$ છે.
પરવલય $y^{2}=4ax$ માટે,$(x_{1}, y_{1})$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \frac{2a}{y_{1}}$ છે.
$(a, 2a)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \frac{2a}{2a} = 1$ છે,તેથી અભિલંબનો ઢાળ $-1$ થાય.
$(a, 2a)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - 2a = -1(x - a)$ છે,જેનું સાદુંરૂપ $x + y - 3a = 0$ થાય છે.
$(a, -2a)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \frac{2a}{-2a} = -1$ છે,તેથી અભિલંબનો ઢાળ $1$ થાય.
$(a, -2a)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - (-2a) = 1(x - a)$ છે,જેનું સાદુંરૂપ $x - y - 3a = 0$ થાય છે.
સંયુક્ત સમીકરણ $(x + y - 3a)(x - y - 3a) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$((x - 3a) + y)((x - 3a) - y) = 0$ મળે,જે $(x - 3a)^{2} - y^{2} = 0$ છે.
આમ,$x^{2} - 6ax + 9a^{2} - y^{2} = 0$,અથવા $x^{2} - y^{2} - 6ax + 9a^{2} = 0$ મળે છે.
667
MediumMCQ
પરવલય $y^{2} = 4ax$ ના સંદર્ભમાં રેખા $lx + my + n = 0$ નો ધ્રુવ (pole) શું છે?
A
$\left(\frac{n}{l}, \frac{-2am}{l}\right)$
B
$\left(\frac{-n}{l}, \frac{2am}{l}\right)$
C
$\left(\frac{n}{l}, \frac{2am}{l}\right)$
D
$\left(\frac{-n}{l}, \frac{-2am}{l}\right)$

Solution

(A) પરવલય $y^{2} = 4ax$ માટે બિંદુ $P(x_{1}, y_{1})$ ના ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $yy_{1} = 2a(x + x_{1})$ છે.
આને $2ax - yy_{1} + 2ax_{1} = 0 \dots(i)$ તરીકે લખી શકાય.
આપેલ રેખા $lx + my + n = 0 \dots(ii)$ છે.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા:
$\frac{2a}{l} = \frac{-y_{1}}{m} = \frac{2ax_{1}}{n}$.
પ્રથમ અને ત્રીજા ગુણોત્તર પરથી: $x_{1} = \frac{n}{l}$.
પ્રથમ અને બીજા ગુણોત્તર પરથી: $y_{1} = \frac{-2am}{l}$.
તેથી,ધ્રુવ $\left(\frac{n}{l}, \frac{-2am}{l}\right)$ છે.
668
EasyMCQ
રેખા $y=mx+3$ એ પરવલય $y^2=4x$ ને સ્પર્શક હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$1/3$
C
$4$
D
$1/4$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે,જ્યાં $4a = 4$,તેથી $a = 1$ મળે.
રેખા $y = mx + c$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ને સ્પર્શક હોય તેની શરત $c = a/m$ છે.
આપેલ રેખા $y = mx + 3$ માટે,$c = 3$ છે.
આ કિંમતો શરતમાં મૂકતા: $3 = 1/m$.
તેથી,$m = 1/3$ મળે.
669
EasyMCQ
વક્ર $x^2=2y$ પરનું બિંદુ $(0,5)$ થી સૌથી નજીકનું બિંદુ . . . . . . છે.
A
$(2,2)$
B
$(0,0)$
C
$(2\sqrt{2}, 0)$
D
$(2\sqrt{2}, 4)$

Solution

(D) ધારો કે વક્ર $x^2=2y$ પરનું બિંદુ $P(x, y)$ છે. $x^2=2y$ હોવાથી,$y = \frac{x^2}{2}$ મળે.
તેથી,બિંદુ $P$ એ $(x, \frac{x^2}{2})$ છે.
બિંદુ $P(x, \frac{x^2}{2})$ અને $(0, 5)$ વચ્ચેનું અંતર $D$ એ $D^2 = (x-0)^2 + (\frac{x^2}{2}-5)^2$ દ્વારા મળે છે.
ધારો કે $f(x) = D^2 = x^2 + (\frac{x^2}{2}-5)^2 = x^2 + \frac{x^4}{4} - 5x^2 + 25 = \frac{x^4}{4} - 4x^2 + 25$.
ન્યૂનતમ અંતર શોધવા માટે,આપણે $f(x)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ અને તેને $0$ સાથે સરખાવીએ:
$f'(x) = x^3 - 8x = x(x^2 - 8) = 0$.
આનાથી $x = 0$ અથવા $x^2 = 8$ મળે,એટલે કે $x = \pm 2\sqrt{2}$.
$x=0$ માટે,$y=0$,$D^2 = 25$,$D=5$.
$x^2=8$ માટે,$y = \frac{8}{2} = 4$. તેથી $D^2 = 8 + (4-5)^2 = 8 + 1 = 9$,એટલે કે $D=3$.
$3 < 5$ હોવાથી,સૌથી નજીકનું બિંદુ $(2\sqrt{2}, 4)$ અથવા $(-2\sqrt{2}, 4)$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચું બિંદુ $(2\sqrt{2}, 4)$ છે.
670
EasyMCQ
વક્રના કોઈપણ બિંદુએ સબનોર્મલની લંબાઈ અચળ છે,તો વક્રની ઉત્કેન્દ્રતા . . . . . . છે.
A
$e = \sqrt{2}$
B
$e > 1$
C
$0 < e < 1$
D
$e = 1$

Solution

(D) વક્ર પરના કોઈપણ બિંદુ $(x, y)$ પર સબનોર્મલની લંબાઈનું સૂત્ર $L = |y \frac{dy}{dx}|$ છે.
આપેલ છે કે સબનોર્મલની લંબાઈ અચળ છે,ધારો કે $L = k$,જ્યાં $k$ અચળાંક છે.
તેથી,$|y \frac{dy}{dx}| = k$.
ધારો કે $y > 0$,તો $y \frac{dy}{dx} = k$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા: $\int y \, dy = \int k \, dx$.
આનાથી $\frac{y^2}{2} = kx + C$ મળે છે.
સરળતા માટે,$C = 0$ લેતા,$y^2 = 2kx$ મળે.
આ પરવલયનું સમીકરણ છે.
પરવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e = 1$ છે.
671
MediumMCQ
પરવલય $4y^{2} + 3x + 3y + 1 = 0$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{4}{3}$
B
$7$
C
$12$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $4y^{2} + 3x + 3y + 1 = 0$.
$y$ વાળા પદોને અલગ કરતા: $4y^{2} + 3y = -3x - 1$.
$4$ વડે ભાગતા: $y^{2} + \frac{3}{4}y = -\frac{3}{4}x - \frac{1}{4}$.
ડાબી બાજુ પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(y + \frac{3}{8})^{2} - \frac{9}{64} = -\frac{3}{4}x - \frac{1}{4}$.
$(y + \frac{3}{8})^{2} = -\frac{3}{4}x - \frac{1}{4} + \frac{9}{64}$.
$(y + \frac{3}{8})^{2} = -\frac{3}{4}x - \frac{7}{64}$.
$(y + \frac{3}{8})^{2} = -\frac{3}{4}(x + \frac{7}{48})$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^{2} = -4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = \frac{3}{4}$ મળે છે.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $4a = \frac{3}{4}$ છે.
672
EasyMCQ
જેનું નાભિ $(6,0)$ અને નિયામિકા $x=-6$ હોય તેવા પરવલયનું સમીકરણ શું છે?
A
$y^2=24x$
B
$y^2=-24x$
C
$x^2=24y$
D
$x^2=-24y$

Solution

(A) પરવલયની નાભિ $(a, 0) = (6, 0)$ છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 6$ છે.
પરવલયની નિયામિકા $x = -a$ છે,જે $x = -6$ છે.
નાભિ $x$-અક્ષ પર હોવાથી અને નિયામિકા શિરોલંબ રેખા હોવાથી,પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ સ્વરૂપનું છે.
$a = 6$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $y^2 = 4(6)x$ મળે છે.
તેથી,પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 24x$ છે.
673
MediumMCQ
$3x^{2} - 4y + 6x - 3 = 0$ ના લેટસ રેક્ટમ (latus rectum) ની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{3}{4}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ શંકુનું સમીકરણ $3x^{2} - 4y + 6x - 3 = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,$3x^{2} + 6x = 4y + 3$ મળે.
$3$ સામાન્ય લેતા,$3(x^{2} + 2x) = 4y + 3$ મળે.
કૌંસમાં પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$3(x^{2} + 2x + 1 - 1) = 4y + 3$ મળે.
$3((x + 1)^{2} - 1) = 4y + 3$.
$3(x + 1)^{2} - 3 = 4y + 3$.
$3(x + 1)^{2} = 4y + 6$.
$(x + 1)^{2} = \frac{4}{3}(y + \frac{6}{4}) = \frac{4}{3}(y + \frac{3}{2})$.
આને પરવલયના પ્રમાણિત સ્વરૂપ $X^{2} = 4aY$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $X = x + 1$ અને $Y = y + \frac{3}{2}$,આપણને $4a = \frac{4}{3}$ મળે છે.
લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ $4a = \frac{4}{3}$ છે.
674
MediumMCQ
પરવલય $y = 2x^{2} + x$ નું નાભિ (focus) શું છે?
A
$(0, 0)$
B
$(\frac{1}{2}, \frac{1}{4})$
C
$(-\frac{1}{4}, 0)$
D
$(-\frac{1}{4}, \frac{1}{8})$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y = 2x^{2} + x$ છે.
$2$ વડે ભાગતા,$x^{2} + \frac{x}{2} = \frac{y}{2}$ મળે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$x^{2} + \frac{x}{2} + \frac{1}{16} = \frac{y}{2} + \frac{1}{16}$.
આથી $(x + \frac{1}{4})^{2} = \frac{1}{2}(y + \frac{1}{8})$ મળે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $X^{2} = 4AY$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $X = x + \frac{1}{4}$,$Y = y + \frac{1}{8}$,અને $4A = \frac{1}{2}$,તેથી $A = \frac{1}{8}$ મળે.
$(X, Y)$ યામ પદ્ધતિમાં નાભિ $(0, A) = (0, \frac{1}{8})$ છે.
કિંમતો પાછી મૂકતા,$x + \frac{1}{4} = 0 \Rightarrow x = -\frac{1}{4}$ અને $y + \frac{1}{8} = \frac{1}{8} \Rightarrow y = 0$.
આમ,આપેલ પરવલયનું નાભિ $(-\frac{1}{4}, 0)$ છે.
675
MediumMCQ
પરવલય $y^{2} = 4x$ માટે,બિંદુ $P$ જેનું નાભિ અંતર $17$ છે,તે
A
$(8, 8)$ અથવા $(8, -8)$
B
$(4, 8)$ અથવા $(4, -8)$
C
$(2, 8)$ અથવા $(2, -8)$
D
$(16, 8)$ અથવા $(16, -8)$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = 4x$ છે. આને $y^{2} = 4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1$ મળે છે.
પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x, y)$ માટે,નાભિ અંતર $x + a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે નાભિ અંતર $17$ છે,તેથી $x + 1 = 17$,જેનો અર્થ છે કે $x = 16$.
$x = 16$ ને પરવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $y^{2} = 4(16) = 64$.
આમ,$y = \pm 8$.
તેથી,જરૂરી બિંદુઓ $(16, 8)$ અથવા $(16, -8)$ છે.
676
EasyMCQ
પરવલય $y^{2} = 4ax$ ની નાભિ જીવા $PQ$ ના નાભિ અંતરોનો વ્યસ્તનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{1}{a}$
B
$a$
C
$2a$
D
$\frac{1}{2a}$

Solution

(A) ધારો કે પરવલય $y^{2} = 4ax$ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના યામ $(at_{1}^{2}, 2at_{1})$ અને $(at_{2}^{2}, 2at_{2})$ છે.
$PQ$ એ નાભિ જીવા હોવાથી,$t_{1}t_{2} = -1$ થાય.
બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના નાભિ અંતરો $r_{1} = a(1 + t_{1}^{2})$ અને $r_{2} = a(1 + t_{2}^{2})$ છે.
વ્યસ્તનો સરવાળો $\frac{1}{r_{1}} + \frac{1}{r_{2}} = \frac{1}{a(1 + t_{1}^{2})} + \frac{1}{a(1 + t_{2}^{2})}$ થાય.
$t_{2} = -\frac{1}{t_{1}}$ મૂકતા,આપણને $\frac{1}{a(1 + t_{1}^{2})} + \frac{1}{a(1 + \frac{1}{t_{1}^{2}})} = \frac{1}{a(1 + t_{1}^{2})} + \frac{t_{1}^{2}}{a(t_{1}^{2} + 1)}$ મળે.
$= \frac{1 + t_{1}^{2}}{a(1 + t_{1}^{2})} = \frac{1}{a}$.
677
MediumMCQ
જો પરવલય $y = \alpha x^{2} - 6x + \beta$ એ બિંદુ $(0, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને $x = \frac{3}{2}$ આગળ તેનો સ્પર્શક $X$-અક્ષને સમાંતર હોય,તો:
A
$\alpha = 2, \beta = -2$
B
$\alpha = -2, \beta = 2$
C
$\alpha = 2, \beta = 2$
D
$\alpha = -2, \beta = -2$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $y = \alpha x^{2} - 6x + \beta \dots (i)$
પરવલય બિંદુ $(0, 2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 0$ અને $y = 2$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$2 = \alpha(0)^{2} - 6(0) + \beta \implies \beta = 2$
હવે,સમીકરણ $(i)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = 2\alpha x - 6$
$x = \frac{3}{2}$ આગળ સ્પર્શક $X$-અક્ષને સમાંતર છે,જેનો અર્થ છે કે $x = \frac{3}{2}$ આગળ ઢાળ $\frac{dy}{dx} = 0$ થાય:
$\left(\frac{dy}{dx}\right)_{x = 3/2} = 2\alpha \left(\frac{3}{2}\right) - 6 = 0$
$3\alpha - 6 = 0 \implies 3\alpha = 6 \implies \alpha = 2$
આમ,કિંમતો $\alpha = 2$ અને $\beta = 2$ છે.
678
EasyMCQ
પરવલય $y^{2}=4x$ ને સ્પર્શકનું સમીકરણ,જે $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $\frac{\pi}{4}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તે શોધો:
A
$x+y-4=0$
B
$x-y+4=0$
C
$x-y-1=0$
D
$x-y+1=0$

Solution

(D) આપેલ છે કે,પરવલયનું સમીકરણ $y^{2}=4x$ છે.
$y^{2}=4ax$ સાથે સરખાવતા,$a=1$ મળે છે.
પરવલયના સ્પર્શકનું ઢાળ સ્વરૂપમાં સમીકરણ $y=mx+\frac{a}{m}$ છે.
$a=1$ મૂકતા,$y=mx+\frac{1}{m} \quad (i)$ મળે છે.
સ્પર્શક $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $\frac{\pi}{4}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તેથી ઢાળ $m = \tan(\frac{\pi}{4}) = 1$.
સમીકરણ $(i)$ માં $m=1$ મૂકતા,$y = (1)x + \frac{1}{1}$ મળે છે.
આથી $y = x + 1$,એટલે કે $x - y + 1 = 0$ થાય.
679
DifficultMCQ
પરવલય $x^{2}=-8y$ ની નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ છે:
A
$x=2$
B
$x=-2$
C
$y=2$
D
$y=-2$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $x^{2}=-8y$ છે. તેને $x^{2}=4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a=-8$ મળે છે,તેથી $a=-2$. પરવલયની નાભિ $(0, a) = (0, -2)$ છે.
ધારો કે નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ $P(x_1, y_1)$ અને $P'(x_2, y_2)$ છે. પરવલયની નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો નિયામિકા (directrix) પર છેદે છે.
પરવલય $x^{2}=4ay$ ની નિયામિકા $y=-a$ છે.
અહીં,$a=-2$ છે,તેથી નિયામિકા $y=-(-2) = 2$ છે.
તેથી,સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ રેખા $y=2$ છે.
Solution diagram
680
EasyMCQ
પરવલય $y^{2}=16x$ ની નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો:
A
$x=0$ પર છેદે છે
B
$x+4=0$ રેખા પર છેદે છે
C
$60^{\circ}$ ના ખૂણે છેદે છે
D
$45^{\circ}$ ના ખૂણે છેદે છે

Solution

(B) પરવલયનું આપેલ સમીકરણ $y^{2}=16x$ છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^{2}=4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a=16$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a=4$.
પરવલયનો એક પ્રમાણિત ગુણધર્મ છે કે કોઈપણ નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો પરવલયની નિયામિકા (directrix) પર કાટખૂણે છેદે છે.
પરવલય $y^{2}=4ax$ માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $x=-a$ છે.
$a=4$ મૂકતા,નિયામિકાનું સમીકરણ $x=-4$ મળે છે,જેને $x+4=0$ તરીકે લખી શકાય છે.
તેથી,સ્પર્શકો $x+4=0$ રેખા પર છેદે છે.
681
DifficultMCQ
રેખા $y=mx+c$ એ પરવલય $y^{2}=4ax$ નો અભિલંબ હોવાની શરત શું છે?
A
$c=-2am-am^{3}$
B
$c=-\frac{a}{m}$
C
$c=\frac{a}{m}$
D
$c=2am+am^{3}$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^{2}=4ax$ છે. ધારો કે પરવલય પરનું પ્રાચલ બિંદુ $(at^{2}, 2at)$ છે.
આ બિંદુએ સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{2a}{y} = \frac{2a}{2at} = \frac{1}{t}$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $-t$ છે. ધારો કે અભિલંબનો ઢાળ $m$ છે,તેથી $m = -t$,જેનો અર્થ છે કે $t = -m$.
બિંદુ $(at^{2}, 2at)$ પર અભિલંબનું સમીકરણ $y - 2at = -t(x - at^{2})$ છે.
$t = -m$ મૂકતા,આપણને મળે છે $y - 2a(-m) = -(-m)(x - a(-m)^{2})$.
$y + 2am = m(x - am^{3})$.
$y + 2am = mx - am^{3}$.
$y = mx - 2am - am^{3}$.
આને આપેલ રેખા $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $c = -2am - am^{3}$ મળે છે.
682
DifficultMCQ
બિંદુ $(-3, 2)$ માંથી પરવલય $y^{2}=12x$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે ($^{\circ}$ માં)?
A
$90$
B
$60$
C
$30$
D
$45$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = 12x$ છે,જે $y^{2} = 4ax$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a = 3$ છે.
કોઈપણ બિંદુ $(x_{1}, y_{1})$ માટે,સ્પર્શકોની જોડીનું સમીકરણ $SS_{1} = T^{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$S = y^{2} - 12x$,$S_{1} = (2)^{2} - 12(-3) = 40$,અને $T = 2y - 6x + 18$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$(y^{2} - 12x)(40) = (2y - 6x + 18)^{2}$
$10y^{2} - 120x = y^{2} + 9x^{2} + 81 - 6xy - 54x + 18y$
$9x^{2} - 9y^{2} - 6xy + 66x + 18y + 81 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $Ax^{2} + 2Hxy + By^{2} + 2Gx + 2Fy + C = 0$ માટે,રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{2\sqrt{H^{2} - AB}}{A + B} \right|$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$A = 9$,$B = -9$ છે.
તેથી,$A + B = 0$ હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે.
આમ,સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
683
EasyMCQ
જો $x = t^{2} + 2$ અને $y = 2t$ એ પરવલયના પ્રચલ સમીકરણો દર્શાવતા હોય,તો તેનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} = 4(y - 2)$
B
$(y - 2)^{2} = 4x$
C
$y^{2} = 4(x - 2)$
D
$(x - 2)^{2} = 4y$

Solution

(C) આપેલ પ્રચલ સમીકરણો:
$x = t^{2} + 2$
$y = 2t$
બીજા સમીકરણ પરથી,$t = \frac{y}{2}$ મળે.
$t$ ની આ કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા:
$x = (\frac{y}{2})^{2} + 2$
$x = \frac{y^{2}}{4} + 2$
$x - 2 = \frac{y^{2}}{4}$
$y^{2} = 4(x - 2)$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
684
DifficultMCQ
પરવલય $y^{2}=4ax$ ના નાભિ અને તેના પરના કોઈપણ બિંદુને જોડતા રેખાખંડના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ એક પરવલય છે. તેની નિયામિકાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x+a=0$
B
$2x+a=0$
C
$x=0$
D
$x=\frac{a}{2}$

Solution

(C) ધારો કે નાભિ $S(a, 0)$ છે.
પરવલય $y^{2}=4ax$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(at^{2}, 2at)$ છે.
$SP$ નું મધ્યબિંદુ $(x, y)$ છે.
તેથી,$x = \frac{a + at^{2}}{2}$ અને $y = \frac{0 + 2at}{2} = at$.
$y = at$ પરથી,$t = \frac{y}{a}$ મળે.
$x$ ના સમીકરણમાં $t$ ની કિંમત મૂકતા:
$x = \frac{a + a(\frac{y}{a})^{2}}{2} = \frac{a + \frac{y^{2}}{a}}{2}$.
$2x = a + \frac{y^{2}}{a} \implies \frac{y^{2}}{a} = 2x - a \implies y^{2} = 2a(x - \frac{a}{2})$.
આ $Y^{2} = 4AX$ સ્વરૂપનો પરવલય છે જ્યાં $A = \frac{a}{2}$ અને $X = x - \frac{a}{2}$ છે.
$Y^{2} = 4AX$ ની નિયામિકા $X = -A$ છે.
તેથી,$x - \frac{a}{2} = -\frac{a}{2}$.
$x = 0$.
685
EasyMCQ
જો પરવલય $x^{2} = 4ay$ એ બિંદુ $(2, 1)$ માંથી પસાર થતું હોય,તો નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$1$
B
$4$
C
$2$
D
$8$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $x^{2} = 4ay$ છે.
પરવલય બિંદુ $(2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 2$ અને $y = 1$ મૂકતા:
$(2)^{2} = 4a(1)$
$4 = 4a$
પરવલય $x^{2} = 4ay$ ના નાભિલંબની લંબાઈ $4a$ છે.
સમીકરણ $4 = 4a$ પરથી,નાભિલંબની લંબાઈ $4$ મળે છે.
686
DifficultMCQ
ધારો કે $P(x, y)$ એ $(1, 0)$ ને વક્ર $y^{2} = \left|\begin{array}{ll}x+1 & x+2 \\ x+3 & x+5\end{array}\right|$ પરના બિંદુ સાથે જોડતી રેખાનું મધ્યબિંદુ છે. તો,$P$ નો બિંદુપથ કોની સાપેક્ષે સંમિત છે?
A
$y$-અક્ષ
B
$x$-અક્ષ
C
$x=1$
D
$y=1$

Solution

(B) આપેલ વક્ર $y^{2} = \left|\begin{array}{ll}x+1 & x+2 \\ x+3 & x+5\end{array}\right|$ છે.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$y^{2} = (x+1)(x+5) - (x+2)(x+3)$
$y^{2} = (x^{2} + 6x + 5) - (x^{2} + 5x + 6)$
$y^{2} = x - 1$,જે એક પરવલય છે.
ધારો કે પરવલય પરના બિંદુ $Q$ ના પ્રચલિત યામ $Q(t^{2}+1, t)$ છે.
આપેલ છે કે $P(x, y)$ એ $A(1, 0)$ અને $Q(t^{2}+1, t)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે:
$x = \frac{1 + t^{2} + 1}{2} = \frac{t^{2} + 2}{2} \Rightarrow t^{2} = 2x - 2$
$y = \frac{0 + t}{2} = \frac{t}{2} \Rightarrow t = 2y$
$x$ ના સમીકરણમાં $t$ ની કિંમત મૂકતા:
$(2y)^{2} = 2x - 2$
$4y^{2} = 2(x - 1)$
$y^{2} = \frac{1}{2}(x - 1)$
આ એક પરવલય છે જેની અક્ષ $x$-અક્ષ પર છે. તેથી,$P$ નો બિંદુપથ $x$-અક્ષની સાપેક્ષે સંમિત છે.
Solution diagram
687
DifficultMCQ
પરવલય $x^{2}=12y$ ના શિરોબિંદુને લેટસ રેક્ટમના અંત્યબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$18 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$19 \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$20 \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$17 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^{2}=12y$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^{2}=4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a=12$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a=3$.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $(0,0)$ છે.
લેટસ રેક્ટમના અંત્યબિંદુઓ $(2a, a)$ અને $(-2a, a)$ છે,એટલે કે $(6, 3)$ અને $(-6, 3)$.
શિરોબિંદુ $(0,0)$ અને બિંદુઓ $(6, 3)$ તથા $(-6, 3)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ છે:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ}$
અહીં,પાયો એ લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ છે,જે $4a = 12$ છે.
વેધ એ શિરોબિંદુથી લેટસ રેક્ટમ સુધીનું અંતર છે,જે $a = 3$ છે.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times 12 \times 3 = 18 \text{ ચોરસ એકમ}$.
688
MediumMCQ
ચલિત રેખાઓ $y=mx+c$ એ વક્ર $y^2-4ax=0$ પર અંતઃખંડો બનાવે છે જે ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે. તો આ રેખાઓ $y=mx+c$ નું સંગામી બિંદુ કયું છે?
A
$(4a, 0)$
B
$(2a, 0)$
C
$(-4a, 0)$
D
$(-2a, 0)$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે. રેખાનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે,જેને $\frac{y-mx}{c} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ ને રેખા અને પરવલયના છેદબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓનું સંયુક્ત સમીકરણ મેળવવા માટે,આપણે રેખાના સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને પરવલયના સમીકરણને સમઘાત બનાવીએ:
$y^2 - 4ax \left( \frac{y-mx}{c} \right) = 0$
$cy^2 - 4axy + 4amx^2 = 0$
$4amx^2 - 4axy + cy^2 = 0$
આ રેખાઓ ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થવો જોઈએ:
$4am + c = 0$
રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ માં $c = -4am$ મૂકતા:
$y = mx - 4am$
$y = m(x - 4a)$
આ સમીકરણ નિશ્ચિત બિંદુ $(4a, 0)$ માંથી પસાર થતી રેખાઓની સંહતિ દર્શાવે છે.
આમ,સંગામી બિંદુ $(4a, 0)$ છે.
Solution diagram
689
EasyMCQ
જો $(2,3)$ એ પરવલયનું શિરોબિંદુ અને $(3,2)$ એ નાભિ હોય,તો તેનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2+2xy+y^2-18x-2y+35=0$
B
$2x^2+4xy+2y^2-9x-y+17=0$
C
$x^2+2xy+y^2-18x-2y+17=0$
D
$x^2+4xy+4y^2-18x+2y+9=0$

Solution

(C) આપેલ શિરોબિંદુ $O = (2,3)$ અને નાભિ $S = (3,2)$ છે.
ધારો કે નિયામિકા અક્ષને બિંદુ $A = (x_1, y_1)$ પર છેદે છે. શિરોબિંદુ $O$ એ $AS$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{x_1+3}{2} = 2 \Rightarrow x_1 = 1$
$\frac{y_1+2}{2} = 3 \Rightarrow y_1 = 4$
તેથી,$A = (1,4)$.
અક્ષ $AS$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{2-3}{3-2} = -1$ છે.
નિયામિકા અક્ષને લંબ હોવાથી,તેનો ઢાળ $m_2 = -\frac{1}{m_1} = 1$ થાય.
બિંદુ $(1,4)$ માંથી પસાર થતી અને $1$ ઢાળ ધરાવતી નિયામિકાનું સમીકરણ:
$y-4 = 1(x-1) \Rightarrow y-x-3 = 0$.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,તેના પરના કોઈપણ બિંદુ $P(x,y)$ માટે,નાભિથી અંતર = નિયામિકાથી અંતર:
$PS^2 = PM^2$
$(x-3)^2 + (y-2)^2 = \left(\frac{|x-y+3|}{\sqrt{1^2+(-1)^2}}\right)^2$
$(x^2-6x+9) + (y^2-4y+4) = \frac{(x-y+3)^2}{2}$
$2(x^2+y^2-6x-4y+13) = x^2+y^2+9-2xy+6x-6y$
$x^2+2xy+y^2-18x-2y+17 = 0$.
Solution diagram
690
EasyMCQ
જેની નિયામિકા (directrix) $x+2y-1=0$ અને નાભિ (focus) $(1,0)$ હોય તેવા પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x^2-4xy+y^2-8x+4y+4=0$
B
$4x^2+4xy+y^2-8x+4y+4=0$
C
$4x^2+4xy+y^2+8x-4y+4=0$
D
$4x^2-4xy+y^2-8x-4y+4=0$

Solution

(A) પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,બિંદુ $P(x, y)$ નું નાભિથી અંતર અને નિયામિકાથી લંબ અંતર સમાન હોય છે.
આપેલ નાભિ $S(1, 0)$ અને નિયામિકા $x+2y-1=0$ છે.
અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{|x+2y-1|}{\sqrt{1^2+2^2}} = \sqrt{(x-1)^2 + (y-0)^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{(x+2y-1)^2}{5} = (x-1)^2 + y^2$
$(x+2y-1)^2 = 5(x^2-2x+1+y^2)$
$x^2 + 4y^2 + 1 + 4xy - 2x - 4y = 5x^2 - 10x + 5 + 5y^2$
પદોને ગોઠવતા:
$4x^2 - 4xy + y^2 - 8x + 4y + 4 = 0$
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
691
MediumMCQ
પરવલય $2y^2 + 5x - 6y + 1 = 0$ ના શિરોબિંદુ અને નાભિ અનુક્રમે છે
A
$\left(\frac{7}{10}, \frac{3}{2}\right), \left(\frac{3}{40}, \frac{3}{2}\right)$
B
$\left(\frac{-7}{10}, \frac{3}{2}\right), \left(\frac{53}{40}, \frac{3}{2}\right)$
C
$\left(\frac{7}{10}, \frac{-3}{2}\right), \left(\frac{7}{10}, \frac{7}{8}\right)$
D
$\left(\frac{-7}{10}, \frac{-3}{2}\right), \left(\frac{7}{10}, \frac{17}{8}\right)$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $2y^2 + 5x - 6y + 1 = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$2(y^2 - 3y) = -5x - 1$ મળે.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $2(y^2 - 3y + \frac{9}{4}) = -5x - 1 + \frac{9}{2}$.
$2(y - \frac{3}{2})^2 = -5x + \frac{7}{2}$.
$2(y - \frac{3}{2})^2 = -5(x - \frac{7}{10})$.
$(y - \frac{3}{2})^2 = 4(-\frac{5}{8})(x - \frac{7}{10})$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,શિરોબિંદુ $(h, k) = (\frac{7}{10}, \frac{3}{2})$ અને $a = -\frac{5}{8}$ મળે.
નાભિ $(h + a, k) = (\frac{7}{10} - \frac{5}{8}, \frac{3}{2}) = (\frac{28 - 25}{40}, \frac{3}{2}) = (\frac{3}{40}, \frac{3}{2})$ દ્વારા મળે છે.
આમ,શિરોબિંદુ અને નાભિ અનુક્રમે $(\frac{7}{10}, \frac{3}{2})$ અને $(\frac{3}{40}, \frac{3}{2})$ છે.
692
MediumMCQ
જો $(h, k)$ એ બિંદુ હોય કે જ્યાં ઉગમબિંદુને સ્થળાંતરિત કરવાથી $y^2-4x+6y+17=0$ નું સમીકરણ $Y^2=4aX$ સ્વરૂપમાં મળે,તો $h^2+k^2=$
A
$11$
B
$1$
C
$25$
D
$13$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $y^2-4x+6y+17=0$ છે.
$y$ પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(y^2+6y+9)-9-4x+17=0$
$(y+3)^2-4x+8=0$
$(y+3)^2=4(x-2)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $Y^2=4aX$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $Y=y+3$ અને $X=x-2$,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે ઉગમબિંદુને $(h, k) = (2, -3)$ પર સ્થળાંતરિત કરવું પડે.
આમ,$h=2$ અને $k=-3$.
$h^2+k^2$ ની ગણતરી કરતા:
$h^2+k^2 = (2)^2+(-3)^2 = 4+9 = 13$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
693
MediumMCQ
એક વર્તુળ પરવલય $y^2 = 2px$ ના નાભિ પર કેન્દ્ર રાખીને એવી રીતે દોરવામાં આવે છે કે તે પરવલયની નિયામિકાને સ્પર્શે છે. તો વર્તુળ અને પરવલયનું છેદબિંદુ કયું છે?
A
$(2p, 2p)$
B
$(\frac{p}{2}, -p)$
C
$(2p, -2p)$
D
$(p, \sqrt{2}p)$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 2px$ છે. $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 2p$,તેથી $a = \frac{p}{2}$.
પરવલયની નાભિ $S = (\frac{p}{2}, 0)$ છે.
પરવલયની નિયામિકા $x = -\frac{p}{2}$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(\frac{p}{2}, 0)$ છે અને તે નિયામિકા $x = -\frac{p}{2}$ ને સ્પર્શે છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = p$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - \frac{p}{2})^2 + y^2 = p^2$ છે.
$y^2 = 2px$ મૂકતા,$x^2 + px - \frac{3p^2}{4} = 0$ મળે છે.
ઉકેલતા $x = \frac{p}{2}$ મળે છે.
તેથી $y^2 = p^2$,એટલે કે $y = \pm p$.
છેદબિંદુઓ $(\frac{p}{2}, p)$ અને $(\frac{p}{2}, -p)$ છે.
694
EasyMCQ
જો એક પરવલય જેની ધરી $X$-અક્ષને સમાંતર હોય તે બિંદુઓ $(0, -1)$,$(6, 1)$ અને $(-2, -3)$ માંથી પસાર થાય,તો આ પરવલય $X$-અક્ષને જે બિંદુએ છેદે છે તે બિંદુ કયું છે?
A
$\left(\frac{5}{2}, 0\right)$
B
$(-1, 0)$
C
$(6, 0)$
D
$\left(\frac{8}{5}, 0\right)$

Solution

(A) પરવલયની ધરી $X$-અક્ષને સમાંતર હોવાથી,પરવલયનું સમીકરણ $x = ay^2 + by + c$ સ્વરૂપનું છે $(i)$.
આપેલ બિંદુઓ $(0, -1)$,$(6, 1)$ અને $(-2, -3)$ પરવલય પર હોવાથી:
$0 = a - b + c$ $(ii)$
$6 = a + b + c$ $(iii)$
$-2 = 9a - 3b + c$ $(iv)$
સમીકરણ $(iii)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા,$2b = 6$ મળે,તેથી $b = 3$.
$b = 3$ ને $(ii)$ અને $(iii)$ માં મૂકતા,$a + c = 3$ મળે.
$b = 3$ ને $(iv)$ માં મૂકતા,$-2 = 9a - 9 + c$,તેથી $9a + c = 7$.
$a + c = 3$ અને $9a + c = 7$ ઉકેલતા,$8a = 4$ મળે,તેથી $a = \frac{1}{2}$.
તેથી $c = 3 - \frac{1}{2} = \frac{5}{2}$.
સમીકરણ $x = \frac{1}{2}y^2 + 3y + \frac{5}{2}$ છે.
$X$-અક્ષ પર છેદતું બિંદુ શોધવા માટે $y = 0$ લેતા:
$x = \frac{1}{2}(0)^2 + 3(0) + \frac{5}{2} = \frac{5}{2}$.
આમ,બિંદુ $\left(\frac{5}{2}, 0\right)$ છે.
695
MediumMCQ
ધારો કે $l$ એ પરવલય $9y^2+12y+9x-14=0$ ની નિયામિકા (directrix) છે અને $l_1$ એ આ પરવલયના શિરોબિંદુ અને ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખા છે. જો $(h, k)$ એ $l$ અને $l_1$ નું છેદબિંદુ હોય,તો $h+k=$
A
$-9/2$
B
$3/2$
C
$-3/4$
D
$9/4$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $9y^2+12y+9x-14=0$
$(y + \frac{2}{3})^2 = -(x - 2)$
શિરોબિંદુ $(h', k') = (2, -2/3)$ અને $a = 1/4$ મળે છે.
નિયામિકા $l$ નું સમીકરણ $x = 2 + 1/4 = 9/4$ છે.
રેખા $l_1$ એ $(2, -2/3)$ અને $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનો ઢાળ $m = -1/3$ છે.
$l_1$ નું સમીકરણ: $y = -x/3$.
$l$ $(x = 9/4)$ અને $l_1$ $(y = -x/3)$ નું છેદબિંદુ:
$h = 9/4$,$k = -3/4$.
તેથી,$h+k = 9/4 - 3/4 = 3/2$.
696
EasyMCQ
એક પરવલય જેની ધરી $Y$-અક્ષને સમાંતર છે,તે બિંદુઓ $(0, 2/5)$,$(4, -2)$ અને $(1, 8/5)$ માંથી પસાર થાય છે. તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ આ પરવલય પર આવેલું છે?
A
$(3, 5/2)$
B
$(-1, 2)$
C
$(-2, 28/5)$
D
$(2, 8/5)$

Solution

(D) $Y$-અક્ષને સમાંતર ધરી ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ છે.
આપેલા બિંદુઓ $(0, 2/5)$,$(4, -2)$ અને $(1, 8/5)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(0 - h)^2 = 4a(2/5 - k) \implies h^2 = 4a(2/5 - k) \quad (i)$
$(4 - h)^2 = 4a(-2 - k) \quad (ii)$
$(1 - h)^2 = 4a(8/5 - k) \quad (iii)$
સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $h = 3/2$,$k = 7/4$ અને $a = -5/12$ મળે છે.
પરવલયનું સમીકરણ $(x - 3/2)^2 = -5/3(y - 7/4)$ છે.
બિંદુ $(2, 8/5)$ ચકાસતા:
$(2 - 3/2)^2 = 1/4$ અને $-5/3(8/5 - 7/4) = 1/4$.
તેથી,બિંદુ $(2, 8/5)$ પરવલય પર આવેલું છે.
697
MediumMCQ
ધારો કે એક પરવલય $(0,4), (1,9)$ અને $(4,5)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની અક્ષ $y$-અક્ષને સમાંતર છે. તો પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$19x^2 + 12y - 79x - 48 = 0$
B
$19x^2 + 12y - 79x + 48 = 0$
C
$19y^2 + 12x - 79y - 48 = 0$
D
$19y^2 + 12x - 79y + 48 = 0$

Solution

(A) ધારો કે પરવલયનું સમીકરણ $y = ax^2 + bx + c$ છે.
આપેલ છે કે તે $(0,4), (1,9)$ અને $(4,5)$ માંથી પસાર થાય છે.
$(0,4)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $4 = a(0)^2 + b(0) + c \implies c = 4$.
$(1,9)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $9 = a(1)^2 + b(1) + 4 \implies a + b = 5 \dots (1)$.
$(4,5)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $5 = a(4)^2 + b(4) + 4 \implies 16a + 4b = 1 \dots (2)$.
સમીકરણ $(1)$ ને $4$ વડે ગુણતા: $4a + 4b = 20 \dots (3)$.
સમીકરણ $(2)$ માંથી $(3)$ બાદ કરતા: $12a = -19 \implies a = -\frac{19}{12}$.
$a$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા: $b = \frac{79}{12}$.
આમ,સમીકરણ $y = -\frac{19}{12}x^2 + \frac{79}{12}x + 4$ મળે છે.
જેને સાદું રૂપ આપતા: $19x^2 + 12y - 79x - 48 = 0$.
698
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું પરવલય (parabola) દર્શાવે છે?
A
$x=4 \cos t, y=4 \sin t$
B
$x^2-2=-2 \cos t, y=\cos^2\left(\frac{t}{2}\right)$
C
$\sqrt{x}=\tan t, \sqrt{y}=\sec t$
D
$x=\sqrt{1-\sin t}, y=\sin\left(\frac{t}{2}\right)+\cos\left(\frac{t}{2}\right)$

Solution

(B) વિકલ્પ $(A)$ માટે: $x=4 \cos t, y=4 \sin t$. વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા,$x^2+y^2=16(\cos^2 t + \sin^2 t) = 16$. આ વર્તુળનું સમીકરણ છે.
વિકલ્પ $(B)$ માટે: $x^2-2=-2 \cos t$ અને $y=\cos^2\left(\frac{t}{2}\right)$.
નિત્યસમ $\cos t = 2\cos^2\left(\frac{t}{2}\right)-1$ નો ઉપયોગ કરતા,$y = \frac{1+\cos t}{2}$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\cos t = 2y-1$.
આ કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2-2 = -2(2y-1) = -4y+2$.
આમ,$x^2 = -4y+4$,એટલે કે $x^2 = -4(y-1)$. આ પરવલયનું સમીકરણ છે.
699
EasyMCQ
$(4, -3)$ પર નાભિ અને $(4, -1)$ પર શિરોબિંદુ ધરાવતું પરવલય કયું છે?
A
$x^2+8x+6y+22=0$
B
$x^2-8x-10y+6=0$
C
$x^2-8x-16y=0$
D
$x^2-8x+8y+24=0$

Solution

(D) નાભિ $(4, -3)$ પર છે અને શિરોબિંદુ $(4, -1)$ પર છે.
$x$-યામ સમાન હોવાથી,પરવલયની અક્ષ શિરોલંબ રેખા $x=4$ છે.
નાભિ શિરોબિંદુની નીચે હોવાથી,પરવલય નીચેની તરફ ખુલે છે.
શિરોબિંદુ $(4, -1)$ અને નાભિ $(4, -3)$ વચ્ચેનું અંતર $a = |-1 - (-3)| = 2$ છે.
નીચેની તરફ ખુલતા પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(x-h)^2 = -4a(y-k)$ છે.
$h=4, k=-1, a=2$ મૂકતા:
$(x-4)^2 = -4(2)(y - (-1))$
$(x-4)^2 = -8(y+1)$
$x^2 - 8x + 16 = -8y - 8$
$x^2 - 8x + 8y + 24 = 0$.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.