Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 1007 questions in Gujarati

551
DifficultMCQ
જો $P$ એ પરવલય $y=x^{2}+4$ પરનું એક બિંદુ હોય જે સીધી રેખા $y =4 x -1$ ની સૌથી નજીક હોય,તો $P$ ના યામ શું છે?
A
$(3,13)$
B
$(1,5)$
C
$(-2,8)$
D
$(2,8)$

Solution

(D) ધારો કે પરવલય $y=x^{2}+4$ પરનું બિંદુ $P$ એ $(h, k)$ છે. કારણ કે $P$ પરવલય પર આવેલું છે,તેથી $k = h^{2}+4$ થાય.
આપેલી સીધી રેખા $L: y = 4x - 1$ છે,જેને $4x - y - 1 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
બિંદુ $P(h, k)$ થી રેખા $4x - y - 1 = 0$ નું લંબ અંતર $d$ નીચે મુજબ છે:
$d = \frac{|4h - k - 1|}{\sqrt{4^{2} + (-1)^{2}}} = \frac{|4h - (h^{2} + 4) - 1|}{\sqrt{16 + 1}} = \frac{|4h - h^{2} - 5|}{\sqrt{17}} = \frac{|-(h^{2} - 4h + 5)|}{\sqrt{17}} = \frac{h^{2} - 4h + 5}{\sqrt{17}}$.
રેખાની સૌથી નજીકનું બિંદુ શોધવા માટે,આપણે $h$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીને $d$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય મેળવીએ:
$\frac{dd}{dh} = \frac{1}{\sqrt{17}} (2h - 4)$.
$\frac{dd}{dh} = 0$ લેતા,આપણને $2h - 4 = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $h = 2$.
$h = 2$ માટે,$y$-યામ $k = (2)^{2} + 4 = 4 + 4 = 8$ થાય.
આમ,બિંદુ $P$ ના યામ $(2, 8)$ છે.
Solution diagram
552
DifficultMCQ
રેખા $x-y=1$ અને વક્ર $x^{2}=2y$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર .... છે.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{2\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$0$

Solution

(B) વક્ર અને રેખા વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર હંમેશા વક્ર પરના તે બિંદુ $P(x_0, y_0)$ આગળ હોય છે જ્યાં સ્પર્શક આપેલી રેખાને સમાંતર હોય.
રેખાનું સમીકરણ $x-y=1$ છે,જેને $y=x-1$ તરીકે લખી શકાય. આ રેખાનો ઢાળ $m=1$ છે.
વક્રનું સમીકરણ $x^2=2y$ છે,જેનો અર્થ છે $y=\frac{x^2}{2}$.
કોઈપણ બિંદુ $(x_0, y_0)$ આગળ વક્રના સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(\frac{x^2}{2}) = x$ દ્વારા મળે છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ રેખાના ઢાળ જેટલો લેતા,આપણને $x_0 = 1$ મળે છે.
$x_0=1$ ને વક્રના સમીકરણ $y_0 = \frac{x_0^2}{2}$ માં મૂકતા,આપણને $y_0 = \frac{1^2}{2} = \frac{1}{2}$ મળે છે.
આમ,વક્ર પરનું બિંદુ $P(1, \frac{1}{2})$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી રેખા $Ax+By+C=0$ સુધીનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|Ax_1+By_1+C|}{\sqrt{A^2+B^2}}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,રેખા $x-y-1=0$ છે,તેથી $A=1, B=-1, C=-1$. બિંદુ $(1, \frac{1}{2})$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $= \left|\frac{1(1) + (-1)(\frac{1}{2}) - 1}{\sqrt{1^2+(-1)^2}}\right| = \left|\frac{1 - \frac{1}{2} - 1}{\sqrt{2}}\right| = \left|\frac{-\frac{1}{2}}{\sqrt{2}}\right| = \frac{1}{2\sqrt{2}}$.
Solution diagram
553
DifficultMCQ
પરવલય $y^{2} = 8x$ પરના બિંદુ $P(2, -4)$ આગળ સ્પર્શક અને અભિલંબ દોરવામાં આવે છે,જે પરવલયની નિયામિકાને અનુક્રમે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં મળે છે. જો $Q(a, b)$ એવું બિંદુ હોય કે જેથી $AQBP$ એક ચોરસ બને,તો $2a + b$ ની કિંમત શોધો:
A
$-16$
B
$-18$
C
$-12$
D
$-20$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = 8x$ છે,તેથી $4a = 8 \Rightarrow a = 2$. નિયામિકા $x = -2$ છે.
$1$. $P(2, -4)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ:
$T = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,$y(-4) = 4(x + 2)$ $\Rightarrow -4y = 4x + 8$ $\Rightarrow x + y + 2 = 0$.
નિયામિકા $x = -2$ સાથે છેદબિંદુ: $-2 + y + 2 = 0 \Rightarrow y = 0$. તેથી,$A(-2, 0)$.
$2$. $P(2, -4)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ:
સ્પર્શકનો ઢાળ $m_{T} = -1$ છે. અભિલંબનો ઢાળ $m_{N} = -1 / m_{T} = 1$ છે.
સમીકરણ: $y - (-4) = 1(x - 2)$ $\Rightarrow y + 4 = x - 2$ $\Rightarrow x - y - 6 = 0$.
નિયામિકા $x = -2$ સાથે છેદબિંદુ: $-2 - y - 6 = 0 \Rightarrow y = -8$. તેથી,$B(-2, -8)$.
$3$. $AQBP$ ચોરસ હોવાથી,વિકર્ણો $AB$ અને $PQ$ એકબીજાને મધ્યબિંદુ $M$ પર દુભાગે છે.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ = $((-2 + -2) / 2, (0 + -8) / 2) = (-2, -4)$.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ = $((a + 2) / 2, (b - 4) / 2) = (-2, -4)$.
યામ સરખાવતા:
$(a + 2) / 2 = -2$ $\Rightarrow a + 2 = -4$ $\Rightarrow a = -6$.
$(b - 4) / 2 = -4$ $\Rightarrow b - 4 = -8$ $\Rightarrow b = -4$.
$4$. $2a + b$ ની ગણતરી:
$2(-6) + (-4) = -12 - 4 = -16$.
Solution diagram
554
EasyMCQ
જો બિંદુ $P$ માંથી પરવલય $y^{2}=16(x-3)$ પર દોરેલા બે સ્પર્શકો કાટખૂણે હોય,તો બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$x+3=0$
B
$x+1=0$
C
$x+2=0$
D
$x+4=0$

Solution

(B) પરવલયના બે લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ તેની નિયામિકા (directrix) હોય છે.
પરવલય $y^{2} = 4a(x-h)$ માટે,નિયામિકાનું સમીકરણ $x = h - a$ છે.
અહીં,$4a = 16$,તેથી $a = 4$.
શિરોબિંદુ $(h, k) = (3, 0)$ છે.
તેથી નિયામિકા $x = 3 - 4$ થશે,જેનું સાદું રૂપ $x = -1$ મળે.
આમ,બિંદુપથ $x + 1 = 0$ છે.
555
MediumMCQ
એક પરવલય (parabola) ના લેટસ રેક્ટમ (latus rectum) ની લંબાઈ શોધો,જેનું શિરોબિંદુ (vertex) અને નાભિ (focus) ઉગમબિંદુથી અનુક્રમે $R$ અને $S$ $(S > R)$ અંતરે ધન $x$-અક્ષ પર આવેલા છે.
A
$4(S+R)$
B
$2(S-R)$
C
$4(S-R)$
D
$2(S+R)$

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુ $V$ છે અને નાભિ $F$ છે.
શિરોબિંદુ $V$ ના યામ $(R, 0)$ છે અને નાભિ $F$ ના યામ $(S, 0)$ છે.
શિરોબિંદુ અને નાભિ વચ્ચેનું અંતર $a = VF = S - R$ છે.
પરવલયના લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ $4a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ $= 4(S - R)$ છે.
Solution diagram
556
DifficultMCQ
પરવલય ધ્યાનમાં લો જેનું શિરોબિંદુ $\left(\frac{1}{2}, \frac{3}{4}\right)$ અને નિયામિકા $y=\frac{1}{2}$ છે. ધારો કે $P$ એ બિંદુ છે જ્યાં પરવલય રેખા $x=-\frac{1}{2}$ ને મળે છે. જો $P$ આગળનો પરવલયનો અભિલંબ પરવલયને ફરીથી બિંદુ $Q$ પર છેદે,તો $(PQ)^{2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{75}{8}$
B
$\frac{125}{16}$
C
$\frac{25}{2}$
D
$\frac{15}{2}$

Solution

(B) શિરોબિંદુ $(h, k) = \left(\frac{1}{2}, \frac{3}{4}\right)$ અને નિયામિકા $y = k - a = \frac{1}{2}$ ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ છે.
અહીં $k - a = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$\frac{3}{4} - a = \frac{1}{2}$,તેથી $a = \frac{1}{4}$.
સમીકરણ $\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = 4 \times \frac{1}{4} \left(y - \frac{3}{4}\right)$,એટલે કે $\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = y - \frac{3}{4}$ થાય.
$x = -\frac{1}{2}$ માટે,$\left(-\frac{1}{2} - \frac{1}{2}\right)^2 = y - \frac{3}{4}$ $\Rightarrow 1 = y - \frac{3}{4}$ $\Rightarrow y = \frac{7}{4}$. આમ,$P = \left(-\frac{1}{2}, \frac{7}{4}\right)$.
પરવલયના સમીકરણનું વિકલન કરતા: $2\left(x - \frac{1}{2}\right) = \frac{dy}{dx}$.
$x = -\frac{1}{2}$ આગળ,સ્પર્શકનો ઢાળ $m_T = 2\left(-\frac{1}{2} - \frac{1}{2}\right) = -2$.
અભિલંબનો ઢાળ $m_N = -\frac{1}{m_T} = \frac{1}{2}$.
$P$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - \frac{7}{4} = \frac{1}{2} \left(x + \frac{1}{2}\right) \Rightarrow y = \frac{x}{2} + 2$.
પરવલયના સમીકરણમાં $y = \frac{x}{2} + 2$ મૂકતા: $\left(x - \frac{1}{2}\right)^2 = \left(\frac{x}{2} + 2\right) - \frac{3}{4}$ $\Rightarrow x^2 - x + \frac{1}{4} = \frac{x}{2} + \frac{5}{4}$.
$x^2 - \frac{3}{2}x - 1 = 0$ $\Rightarrow 2x^2 - 3x - 2 = 0$ $\Rightarrow (2x + 1)(x - 2) = 0$.
$x = -\frac{1}{2}$ એ $P$ છે,તેથી $Q$ માટે $x = 2$. તો $y = \frac{2}{2} + 2 = 3$,એટલે કે $Q = (2, 3)$.
$(PQ)^2 = \left(2 - (-\frac{1}{2})\right)^2 + \left(3 - \frac{7}{4}\right)^2 = \left(\frac{5}{2}\right)^2 + \left(\frac{5}{4}\right)^2 = \frac{25}{4} + \frac{25}{16} = \frac{125}{16}$.
Solution diagram
557
DifficultMCQ
ધારો કે પરવલય $S: y^{2}=2x$ ના બિંદુ $P(2,2)$ આગળનો સ્પર્શક $x$-અક્ષને $Q$ માં મળે છે અને $P$ આગળનો અભિલંબ પરવલય $S$ ને બિંદુ $R$ માં મળે છે. તો ત્રિકોણ $PQR$ નું ક્ષેત્રફળ ($sq. \ units$ માં) કેટલું થાય?
A
$25$
B
$\frac{25}{2}$
C
$\frac{15}{2}$
D
$\frac{35}{2}$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2}=2x$ છે,તેથી $4a=2 \Rightarrow a=\frac{1}{2}$ છે.
$P(2,2)$ આગળનો સ્પર્શક $yy_{1}=2a(x+x_{1})$ દ્વારા મળે છે.
$P(2,2)$ અને $a=\frac{1}{2}$ મૂકતા,આપણને $2y=1(x+2) \Rightarrow x-2y+2=0$ મળે છે.
$Q$ શોધવા માટે,સ્પર્શકના સમીકરણમાં $y=0$ મૂકો: $x-2(0)+2=0 \Rightarrow x=-2$. આમ,$Q=(-2,0)$ છે.
$P(2,2)$ આગળના સ્પર્શકનો ઢાળ $m=\frac{1}{2}$ છે. $P$ આગળના અભિલંબનો ઢાળ $m'=-\frac{1}{m}=-2$ છે.
$P(2,2)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y-2=-2(x-2) \Rightarrow y=-2x+6$ છે.
$R$ શોધવા માટે,$y=-2x+6$ ને $y^{2}=2x$ માં મૂકો:
$(-2x+6)^{2}=2x$ $\Rightarrow 4x^{2}-24x+36=2x$ $\Rightarrow 4x^{2}-26x+36=0$ $\Rightarrow 2x^{2}-13x+18=0$.
$(2x-9)(x-2)=0$. $x=2$ એ બિંદુ $P$ હોવાથી,$R$ નો $x$-યામ $x=\frac{9}{2}$ છે.
તેથી $y=-2(\frac{9}{2})+6=-9+6=-3$. આમ,$R=(\frac{9}{2}, -3)$ છે.
શિરોબિંદુઓ $P(2,2)$,$Q(-2,0)$,અને $R(\frac{9}{2}, -3)$ ધરાવતા $\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_{1}(y_{2}-y_{3}) + x_{2}(y_{3}-y_{1}) + x_{3}(y_{1}-y_{2})|$
$= \frac{1}{2} |2(0 - (-3)) + (-2)(-3 - 2) + \frac{9}{2}(2 - 0)|$
$= \frac{1}{2} |2(3) + (-2)(-5) + \frac{9}{2}(2)|$
$= \frac{1}{2} |6 + 10 + 9| = \frac{1}{2} |25| = \frac{25}{2} \ sq. \ units$.
Solution diagram
558
DifficultMCQ
ધારો કે $P(x, y)$ એ પરવલય $y = 4x^2 + 1$ પરનું એક ચલ બિંદુ છે. ધારો કે $Q(c, c)$ એ $P$ માંથી રેખા $y = x$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. જો $R(h, k)$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $R$ નો બિંદુપથ શોધો:
A
$(3x - y)^2 + (x - 3y) + 2 = 0$
B
$2(x - 3y)^2 + (3x - y) + 2 = 0$
C
$2(3x - y)^2 + (x - 3y) + 2 = 0$
D
$(3x - y)^2 + 2(x - 3y) + 2 = 0$

Solution

(C) ધારો કે $P = (x, y)$ એ $y = 4x^2 + 1$ પરનું બિંદુ છે. રેખા $PQ$ એ $y = x$ ને લંબ છે,તેથી તેનો ઢાળ $-1$ છે. રેખા $PQ$ નું સમીકરણ $X + Y = x + y$ છે.
$Q(c, c)$ એ $PQ$ અને $y = x$ પર હોવાથી,$c = \frac{x + y}{2}$.
$Q = (\frac{x + y}{2}, \frac{x + y}{2})$.
$R(h, k)$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$h = \frac{3x + y}{4}$ અને $k = \frac{x + 3y}{4}$.
$x = \frac{3h - k}{2}$ અને $y = \frac{3k - h}{2}$ મળે છે.
$y = 4x^2 + 1$ માં કિંમત મૂકતા: $\frac{3k - h}{2} = 4(\frac{3h - k}{2})^2 + 1$.
$3k - h = 2(3h - k)^2 + 2$.
$2(3h - k)^2 + (h - 3k) + 2 = 0$.
આમ,બિંદુપથ $2(3x - y)^2 + (x - 3y) + 2 = 0$ છે.
Solution diagram
559
DifficultMCQ
જો વક્ર $y^{2}=6x$ પરનું બિંદુ,જે બિંદુ $\left(3, \frac{3}{2}\right)$ ની સૌથી નજીક હોય તે $(\alpha, \beta)$ હોય,તો $2(\alpha+\beta)$ ની કિંમત $.....$ થાય.
A
$3$
B
$9$
C
$12$
D
$27$

Solution

(B) કોઈ બિંદુથી વક્ર સુધીનું લઘુત્તમ અંતર તે બિંદુએ વક્રના અભિલંબ (normal) ની દિશામાં હોય છે.
ધારો કે પરવલય $y^{2}=6x$ પરનું બિંદુ $P\left(\frac{3}{2}t^{2}, 3t\right)$ છે,જ્યાં $4a=6 \Rightarrow a=\frac{3}{2}$.
બિંદુ $P(t)$ પરના અભિલંબનું સમીકરણ $tx + y = 2at + at^{3}$ છે.
$a=\frac{3}{2}$ મૂકતા,અભિલંબનું સમીકરણ $tx + y = 3t + \frac{3}{2}t^{3}$ મળે છે.
આ અભિલંબ બિંદુ $\left(3, \frac{3}{2}\right)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$t(3) + \frac{3}{2} = 3t + \frac{3}{2}t^{3}$
$3t + \frac{3}{2} = 3t + \frac{3}{2}t^{3}$
$\frac{3}{2} = \frac{3}{2}t^{3}$
$t^{3} = 1 \Rightarrow t = 1$.
આમ,બિંદુ $P$ એ $\left(\frac{3}{2}(1)^{2}, 3(1)\right) = \left(\frac{3}{2}, 3\right)$ છે.
તેથી,$\alpha = \frac{3}{2}$ અને $\beta = 3$.
$2(\alpha+\beta) = 2\left(\frac{3}{2} + 3\right) = 2\left(\frac{9}{2}\right) = 9$.
Solution diagram
560
DifficultMCQ
ધારો કે એક પરવલય $P$ એવો છે કે તેનું શિરોબિંદુ અને નાભિ ઉગમબિંદુથી અનુક્રમે $2$ અને $4$ એકમના અંતરે ધન $x$-અક્ષ પર આવેલા છે. જો ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પરવલય $P$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે જે $P$ ને $S$ અને $R$ માં મળે છે,તો $\triangle SOR$ નું ક્ષેત્રફળ ($sq. \text{ units}$ માં) કેટલું થાય?
A
$16 \sqrt{2}$
B
$32$
C
$16$
D
$8 \sqrt{2}$

Solution

(C) પરવલયનું શિરોબિંદુ $V(2,0)$ અને નાભિ $F(4,0)$ છે.
તેથી,અંતર $VF = a = 4 - 2 = 2$.
પરવલયનું સમીકરણ $(y - 0)^2 = 4a(x - 2)$ છે,જે $y^2 = 8(x - 2)$ થાય છે.
ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પરવલય પરના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે. તે $(0,0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી $c = 0$,તેથી $y = mx$.
$y = mx$ ને $y^2 = 8x - 16$ માં મૂકતા,આપણને $(mx)^2 = 8x - 16$,અથવા $m^2x^2 - 8x + 16 = 0$ મળે છે.
સ્પર્શક હોવા માટે,વિવેચક $D = (-8)^2 - 4(m^2)(16) = 0$.
$64 - 64m^2 = 0$ $\Rightarrow m^2 = 1$ $\Rightarrow m = \pm 1$.
સ્પર્શબિંદુઓ $S$ અને $R$ એ $x^2 - 8x + 16 = 0$ ($m=1$ માટે) અને $(-x)^2 - 8x + 16 = 0$ ($m=-1$ માટે) ઉકેલીને મળે છે.
બંને કિસ્સામાં $(x-4)^2 = 0$ મળે છે,તેથી $x = 4$.
$x = 4$ માટે,$y = \pm 4$. આમ,બિંદુઓ $R(4, 4)$ અને $S(4, -4)$ છે.
$\triangle SOR$ નો પાયો $RS$ છે,જેની લંબાઈ $4 - (-4) = 8$ છે.
$\triangle SOR$ ની પાયા $RS$ ને અનુરૂપ ઊંચાઈ એ ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ થી રેખા $x = 4$ નું અંતર છે,જે $4$ છે.
$\triangle SOR$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 8 \times 4 = 16 \text{ sq. units}$.
Solution diagram
561
DifficultMCQ
એક કણ $xy$-સમતલમાં વક્ર $C$ પર ગતિ કરે છે જે બિંદુ $(3, 3)$ માંથી પસાર થાય છે. બિંદુ $P$ પર વક્ર $C$ નો સ્પર્શક $x$-અક્ષને $Q$ માં મળે છે. જો $y$-અક્ષ રેખાખંડ $PQ$ ને દુભાગે,તો $C$ એ પરવલય છે જેની
A
નાભિલંબની લંબાઈ $3$ છે
B
નાભિલંબની લંબાઈ $6$ છે
C
નાભિ $\left(\frac{4}{3}, 0\right)$ છે
D
નાભિ $\left(0, \frac{3}{4}\right)$ છે

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x, y)$ છે.
$P$ પર સ્પર્શકનું સમીકરણ $Y - y = y'(X - x)$ છે.
$x$-અક્ષ માટે,$Y = 0$ લેતા,$X = x - \frac{y}{y'}$ મળે છે.
તેથી,બિંદુ $Q$ એ $\left(x - \frac{y}{y'}, 0\right)$ છે.
$y$-અક્ષ રેખાખંડ $PQ$ ને દુભાગે છે,તેથી $PQ$ ના મધ્યબિંદુનો $x$-યામ $0$ હોવો જોઈએ.
$\frac{x + (x - \frac{y}{y'})}{2} = 0$ $\Rightarrow 2x - \frac{y}{y'} = 0$ $\Rightarrow y' = \frac{y}{2x}$.
ચલ અલગ કરતા,$\frac{dy}{y} = \frac{dx}{2x}$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\ln(y) = \frac{1}{2} \ln(x) + C$,જે $y^2 = kx$ માં પરિણમે છે.
વક્ર $(3, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $3^2 = k(3) \Rightarrow k = 3$.
આમ,વક્ર $y^2 = 3x$ છે.
$y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 3$,તેથી નાભિલંબની લંબાઈ $3$ છે અને નાભિ $\left(\frac{3}{4}, 0\right)$ છે.
562
DifficultMCQ
ધારો કે $P_{1}$ એ $(3,2)$ શિરોબિંદુ અને $(4,4)$ નાભિ ધરાવતો પરવલય છે,અને $P_{2}$ એ રેખા $x + 2y = 6$ ની સાપેક્ષે તેનું પ્રતિબિંબ છે. તો $P_{2}$ ની નિયામિકા $x + 2y =$ છે.
A
$10$
B
$15$
C
$8$
D
$12$

Solution

(A) પરવલય $P_{1}$ ની અક્ષ શિરોબિંદુ $(3,2)$ અને નાભિ $(4,4)$ માંથી પસાર થાય છે. અક્ષનો ઢાળ $m = \frac{4-2}{4-3} = 2$ છે.
નિયામિકા અક્ષને લંબ હોવાથી,નિયામિકાનો ઢાળ $-\frac{1}{2}$ છે.
તેથી,નિયામિકાનું સમીકરણ $x + 2y = k$ સ્વરૂપનું છે.
શિરોબિંદુ $(3,2)$ થી નિયામિકાનું અંતર એ શિરોબિંદુથી નાભિના અંતર જેટલું હોય છે,જે $a = \sqrt{(4-3)^2 + (4-2)^2} = \sqrt{1^2 + 2^2} = \sqrt{5}$ છે.
બિંદુ $(3,2)$ થી રેખા $x + 2y - k = 0$ સુધીના અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{|3 + 2(2) - k|}{\sqrt{1^2 + 2^2}} = \sqrt{5} \implies |7 - k| = 5$.
આનાથી $7 - k = 5 \implies k = 2$ અથવા $7 - k = -5 \implies k = 12$ મળે છે.
નાભિ $(4,4)$ એ $4 + 2(4) = 12$ નું સમાધાન કરે છે,તેથી રેખા $x + 2y = 12$ નાભિમાંથી પસાર થાય છે અને તે નિયામિકા હોઈ શકે નહીં. આમ,$P_{1}$ ની નિયામિકા $x + 2y = 2$ છે.
ધારો કે પરાવર્તનની રેખા $L: x + 2y = 6$ છે. રેખા $x + 2y = 2$ નું $x + 2y = 6$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ શોધવા માટે,આપણે નોંધીએ છીએ કે રેખાઓ સમાંતર છે.
જો રેખા $x + 2y = c$ એ $x + 2y = 2$ નું $x + 2y = 6$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ હોય,તો $6$ એ $2$ અને $c$ નો સમાંતર મધ્યક છે:
$\frac{2 + c}{2} = 6 \implies 2 + c = 12 \implies c = 10$.
તેથી,$P_{2}$ ની નિયામિકા $x + 2y = 10$ છે.
Solution diagram
563
DifficultMCQ
જો રેખા $y = 4 + kx$,$k > 0$,એ પરવલય $y = x - x^{2}$ ને બિંદુ $P$ પર સ્પર્શક હોય અને $V$ એ પરવલયનું શિરોબિંદુ હોય,તો $P$ અને $V$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{26}{9}$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{23}{6}$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y = x - x^{2}$ છે.
ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $P(\alpha, \alpha - \alpha^{2})$ છે.
$P$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = 1 - 2x$ દ્વારા મળે છે. $x = \alpha$ પર,ઢાળ $1 - 2\alpha$ છે.
રેખા $y = kx + 4$ એ $A(0, 4)$ અને $P(\alpha, \alpha - \alpha^{2})$ માંથી પસાર થાય છે.
રેખા $AP$ નો ઢાળ $\frac{(\alpha - \alpha^{2}) - 4}{\alpha - 0} = \frac{\alpha - \alpha^{2} - 4}{\alpha}$ છે.
ઢાળને સરખાવતા: $1 - 2\alpha = \frac{\alpha - \alpha^{2} - 4}{\alpha}$.
$\alpha(1 - 2\alpha) = \alpha - \alpha^{2} - 4$
$\alpha - 2\alpha^{2} = \alpha - \alpha^{2} - 4$
$\alpha^{2} = 4 \Rightarrow \alpha = \pm 2$.
$k > 0$ હોવાથી,ઢાળ $1 - 2\alpha$ ધન હોવો જોઈએ,તેથી $1 - 2\alpha > 0 \Rightarrow \alpha < \frac{1}{2}$. આમ,$\alpha = -2$.
બિંદુ $P$ એ $(-2, -2 - (-2)^{2}) = (-2, -6)$ છે.
પરવલય $y = -(x^{2} - x) = -(x - \frac{1}{2})^{2} + \frac{1}{4}$ નું શિરોબિંદુ $V(\frac{1}{2}, \frac{1}{4})$ છે.
$P(-2, -6)$ અને $V(\frac{1}{2}, \frac{1}{4})$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $\frac{\frac{1}{4} - (-6)}{\frac{1}{2} - (-2)} = \frac{\frac{25}{4}}{\frac{5}{2}} = \frac{25}{4} \times \frac{2}{5} = \frac{5}{2}$ છે.
Solution diagram
564
DifficultMCQ
ધારો કે $x=2t, y=\frac{t^2}{3}$ એક શંકુ છે. ધારો કે $S$ એ નાભિ છે અને $B$ એ શંકુની ધરી પરનું બિંદુ $(0, \alpha)$ છે જેથી $SA \perp BA$ થાય,જ્યાં $A$ એ શંકુ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2t, \frac{t^2}{3})$ છે. જો $k$ એ $\Delta SAB$ ના મધ્યકેન્દ્રનો યામ હોય,તો $\lim_{t \rightarrow 1} k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{17}{18}$
B
$\frac{19}{18}$
C
$\frac{11}{18}$
D
$\frac{13}{18}$

Solution

(D) આપેલ શંકુ $x=2t, y=\frac{t^2}{3}$ છે. $x$ નો વર્ગ કરતા,આપણને $x^2 = 4t^2$ મળે છે. કારણ કે $y = \frac{t^2}{3}$,તેથી $t^2 = 3y$. આમ,$x^2 = 4(3y) = 12y$. આ એક પરવલય છે જેની નાભિ $S(0, 3)$ છે.
આપેલ છે કે $SA \perp BA$,તેથી $SA$ અને $BA$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$SA$ નો ઢાળ $= \frac{\frac{t^2}{3} - 3}{2t - 0} = \frac{t^2 - 9}{6t}$.
$BA$ નો ઢાળ $= \frac{\frac{t^2}{3} - \alpha}{2t - 0} = \frac{t^2 - 3\alpha}{6t}$.
$SA \perp BA$ હોવાથી,$\left(\frac{t^2 - 9}{6t}\right) \cdot \left(\frac{t^2 - 3\alpha}{6t}\right) = -1$.
$(t^2 - 9)(t^2 - 3\alpha) = -36t^2$.
$t^4 - 3\alpha t^2 - 9t^2 + 27\alpha = -36t^2$.
$27\alpha - 3\alpha t^2 = -36t^2 - t^4 + 9t^2 = -27t^2 - t^4$.
$3\alpha(9 - t^2) = -(27t^2 + t^4)$.
$3\alpha = \frac{27t^2 + t^4}{t^2 - 9}$.
$\Delta SAB$ ના શિરોબિંદુઓ $S(0, 3)$,$A(2t, \frac{t^2}{3})$,અને $B(0, \alpha)$ છે,તેથી તેના મધ્યકેન્દ્રનો યામ $k = \frac{3 + \frac{t^2}{3} + \alpha}{3} = 1 + \frac{t^2}{9} + \frac{\alpha}{3}$ થાય.
$3\alpha = \frac{27t^2 + t^4}{t^2 - 9}$ મુકતા,આપણને $\frac{\alpha}{3} = \frac{27t^2 + t^4}{9(t^2 - 9)}$ મળે છે.
$k = 1 + \frac{t^2}{9} + \frac{27t^2 + t^4}{9(t^2 - 9)} = \frac{9(t^2 - 9) + t^2(t^2 - 9) + 27t^2 + t^4}{9(t^2 - 9)} = \frac{9t^2 - 81 + t^4 - 9t^2 + 27t^2 + t^4}{9(t^2 - 9)} = \frac{2t^4 + 27t^2 - 81}{9(t^2 - 9)}$.
જ્યારે $t \rightarrow 1$,ત્યારે $k \rightarrow \frac{2(1)^4 + 27(1)^2 - 81}{9(1^2 - 9)} = \frac{2 + 27 - 81}{9(-8)} = \frac{-52}{-72} = \frac{13}{18}$.
Solution diagram
565
MediumMCQ
ધારો કે પરવલય $y^{2} = 6x$ પરના બિંદુ $P$ આગળનો અભિલંબ બિંદુ $(5, -8)$ માંથી પસાર થાય છે. જો $P$ આગળનો સ્પર્શક પરવલયની નિયામિકાને બિંદુ $Q$ માં છેદે,તો બિંદુ $Q$ નો $y$-યામ (ordinate) શોધો.
A
$-3$
B
$-\frac{9}{4}$
C
$-\frac{5}{2}$
D
$-2$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = 6x$ છે,તેથી $4a = 6$,જે $a = \frac{3}{2}$ આપે છે.
બિંદુ $P(at^{2}, 2at)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^{3}$ છે.
અભિલંબ $(5, -8)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$-8 = -t(5) + 2(\frac{3}{2})t + \frac{3}{2}t^{3}$.
$-8 = -5t + 3t + \frac{3}{2}t^{3} \implies -8 = -2t + \frac{3}{2}t^{3} \implies 3t^{3} - 4t + 16 = 0$.
$t = -2$ એ આ સમીકરણનું બીજ છે.
તેથી,$P = (6, -6)$.
$P(6, -6)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_{1} = 2a(x + x_{1})$ મુજબ $x + 2y + 6 = 0$ મળે.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x = -\frac{3}{2}$ છે.
$x = -\frac{3}{2}$ ને સ્પર્શકના સમીકરણમાં મૂકતા,$-\frac{3}{2} + 2y + 6 = 0 \implies 2y = -\frac{9}{2} \implies y = -\frac{9}{4}$.
Solution diagram
566
DifficultMCQ
જો પરવલયનું સમીકરણ,જેનું શિરોબિંદુ $(5,4)$ પર છે અને નિયામિકા $3x+y-29=0$ છે,તે $x^{2}+ay^{2}+bxy+cx+dy+k=0$ હોય,તો $a+b+c+d+k$ ની કિંમત શોધો.
A
$575$
B
$-575$
C
$576$
D
$-576$

Solution

(D) શિરોબિંદુ $A$ એ $(5,4)$ છે અને નિયામિકા $3x+y-29=0$ છે.
ધારો કે $B$ એ શિરોબિંદુમાંથી નિયામિકા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. $A$ માંથી પસાર થતી અને નિયામિકાને લંબ રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-5}{3} = \frac{y-4}{1} = k$ છે.
$B$ એ નિયામિકા $3x+y-29=0$ પર હોવાથી,$3(5+3k) + (4+k) - 29 = 0$ મળે,જે $15+9k+4+k-29=0$ આપે છે,તેથી $10k-10=0$,એટલે કે $k=1$.
આમ,$B$ ના યામ $(5+3(1), 4+1) = (8,5)$ છે.
શિરોબિંદુ $A$ એ $SB$ રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ હોવાથી,જ્યાં $S$ એ નાભિ $(x_s, y_s)$ છે,$\frac{x_s+8}{2} = 5$ અને $\frac{y_s+5}{2} = 4$ મળે,જે $S = (2,3)$ આપે છે.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,બિંદુ $P(x,y)$ માટે $PS = PM$,જ્યાં $PM$ એ નિયામિકાથી લંબ અંતર છે.
$PS^2 = (x-2)^2 + (y-3)^2 = x^2-4x+4+y^2-6y+9 = x^2+y^2-4x-6y+13$.
$PM^2 = \frac{(3x+y-29)^2}{3^2+1^2} = \frac{9x^2+y^2+841+6xy-174x-58y}{10}$.
$10(x^2+y^2-4x-6y+13) = 9x^2+y^2+6xy-174x-58y+841$ ને સરખાવતા,$x^2+9y^2-6xy+134x-2y-711=0$ મળે છે.
$x^2+ay^2+bxy+cx+dy+k=0$ સાથે સરખાવતા,$a=9, b=-6, c=134, d=-2, k=-711$.
તેથી,$a+b+c+d+k = 9-6+134-2-711 = -576$.
Solution diagram
567
DifficultMCQ
$2$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતું એક વર્તુળ પરવલય $y^{2}=2x$ ના શિરોબિંદુ અને નાભિમાંથી પસાર થાય છે અને પરવલય $y=\left(x-\frac{1}{4}\right)^{2}+\alpha$ ને સ્પર્શે છે,જ્યાં $\alpha>0$. તો $(4\alpha-8)^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$60$
B
$61$
C
$62$
D
$63$

Solution

(D) પરવલય $y^{2}=2x$ ના શિરોબિંદુ અને નાભિ અનુક્રમે $V(0,0)$ અને $S\left(\frac{1}{2}, 0\right)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^{2}+(y-k)^{2}=4$ ધારો.
વર્તુળ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $h^{2}+k^{2}=4 \dots (1)$.
વર્તુળ $\left(\frac{1}{2}, 0\right)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\left(\frac{1}{2}-h\right)^{2}+k^{2}=4$,જેનું સાદું રૂપ $h^{2}+k^{2}-h=\frac{15}{4} \dots (2)$ થાય છે.
$(1)$ અને $(2)$ ને ઉકેલતા,$h=\frac{1}{4}$ મળે છે.
$h=\frac{1}{4}$ ને $(1)$ માં મૂકતા,$k^{2}=\frac{63}{16}$ મળે,તેથી $k=\pm\frac{\sqrt{63}}{4}$.
વર્તુળ પરવલય $y=\left(x-\frac{1}{4}\right)^{2}+\alpha$ ને સ્પર્શે છે,તેથી $\alpha = k + 2 = \frac{\sqrt{63}}{4} + 2$.
આમ,$4\alpha - 8 = \sqrt{63}$.
તેથી,$(4\alpha-8)^{2} = 63$.
568
EasyMCQ
જો પરવલયનું શિરોબિંદુ $(2, -1)$ હોય અને તેની નિયામિકાનું સમીકરણ $4x - 3y = 21$ હોય,તો તેના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$2$
B
$8$
C
$12$
D
$16$

Solution

(B) શિરોબિંદુ $(x_1, y_1)$ થી નિયામિકા $Ax + By + C = 0$ સુધીનું અંતર $a = \frac{|Ax_1 + By_1 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,શિરોબિંદુ $(2, -1)$ છે અને નિયામિકા $4x - 3y - 21 = 0$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$a = \frac{|4(2) - 3(-1) - 21|}{\sqrt{4^2 + (-3)^2}}$
$a = \frac{|8 + 3 - 21|}{\sqrt{16 + 9}}$
$a = \frac{|-10|}{5} = 2$
નાભિલંબની લંબાઈ $4a$ છે.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $= 4 \times 2 = 8$.
Solution diagram
569
EasyMCQ
ધારો કે $P : y^{2} = 4ax, a > 0$ એ નાભિ $S$ ધરાવતું પરવલય છે. ધારો કે પરવલય $P$ ને સ્પર્શતા સ્પર્શકો જે રેખા $y = 3x + 5$ સાથે $\frac{\pi}{4}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તે પરવલય $P$ ને $A$ અને $B$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. તો $a$ ની કઈ કિંમત માટે $A, B$ અને $S$ સમરેખ થાય?
A
માત્ર $8$
B
માત્ર $2$
C
માત્ર $\frac{1}{4}$
D
કોઈપણ $a > 0$

Solution

(D) રેખા $y = 3x + 5$ નો ઢાળ $m_1 = 3$ છે. ધારો કે સ્પર્શકોનો ઢાળ $m$ છે. સ્પર્શકો અને રેખા વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ છે.
$\tan(\theta) = |\frac{m - m_1}{1 + m \cdot m_1}|$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\tan(\frac{\pi}{4}) = |\frac{m - 3}{1 + 3m}| = 1$ મળે.
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે: $\frac{m - 3}{1 + 3m} = 1$ અથવા $\frac{m - 3}{1 + 3m} = -1$.
કિસ્સો $1$: $m - 3 = 1 + 3m \implies -2m = 4 \implies m = -2$.
કિસ્સો $2$: $m - 3 = -1 - 3m \implies 4m = 2 \implies m = \frac{1}{2}$.
ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 \cdot m_2 = (-2) \cdot (\frac{1}{2}) = -1$ હોવાથી,બંને સ્પર્શકો એકબીજાને લંબ છે.
પરવલયનો ગુણધર્મ છે કે જો બે સ્પર્શકો લંબ હોય,તો તેમનું છેદબિંદુ નિયામિકા પર હોય છે,અને સ્પર્શબિંદુઓ $A$ અને $B$ ને જોડતી રેખા નાભિ $S$ માંથી પસાર થાય છે.
તેથી,કોઈપણ $a > 0$ માટે $A, S$ અને $B$ સમરેખ છે.
Solution diagram
570
DifficultMCQ
પરવલય $y^{2} - 2x - 2y = 1$ પરના બિંદુઓ $A(1, 3)$ અને $B(1, -1)$ આગળના સ્પર્શકો બિંદુ $P$ માં મળે છે. તો ત્રિકોણ $PAB$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$4$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} - 2y - 2x = 1$ છે,જેને $(y - 1)^{2} = 2(x + 1)$ તરીકે લખી શકાય.
બિંદુ $A(1, 3)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $2y - x - 5 = 0$ છે.
બિંદુ $B(1, -1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $-2y - x - 1 = 0$ છે.
આ બંને સમીકરણો ઉકેલતા,$P(-3, 1)$ મળે છે.
ત્રિકોણ $PAB$ ના શિરોબિંદુઓ $P(-3, 1)$,$A(1, 3)$ અને $B(1, -1)$ છે.
પાયો $AB$ ની લંબાઈ $|3 - (-1)| = 4$ છે.
ઊંચાઈ $|1 - (-3)| = 4$ છે.
ત્રિકોણ $PAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 4 \times 4 = 8$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
571
DifficultMCQ
પરવલયો $y = x^{2}$ અને $y = -(x - 2)^{2}$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$y = 4(x - 2)$
B
$y = 4(x - 1)$
C
$y = 4(x + 1)$
D
$y = 4(x + 2)$

Solution

(B) ધારો કે પરવલય $y = x^{2}$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx - \frac{m^{2}}{4}$ છે.
આ રેખા $y = -(x - 2)^{2}$ ને પણ સ્પર્શતી હોવાથી,આપણે બીજા સમીકરણમાં $y$ ની કિંમત મૂકીએ:
$mx - \frac{m^{2}}{4} = -(x - 2)^{2}$
$mx - \frac{m^{2}}{4} = -(x^{2} - 4x + 4)$
$x^{2} + x(m - 4) + 4 - \frac{m^{2}}{4} = 0$
રેખા સ્પર્શક હોવા માટે,વિવેચક $D$ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$D = (m - 4)^{2} - 4(1)(4 - \frac{m^{2}}{4}) = 0$
$m^{2} - 8m + 16 - 16 + m^{2} = 0$
$2m^{2} - 8m = 0$
$2m(m - 4) = 0$
આમ,$m = 0$ અથવા $m = 4$.
$m = 4$ માટે,સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = 4x - \frac{4^{2}}{4} = 4x - 4 = 4(x - 1)$ મળે છે.
572
MediumMCQ
જો એક પરવલયની નાભિ $(a, a)$ હોય અને તેના શિરોબિંદુ આગળનો સ્પર્શક $x+y=a$ હોય,અને તેની નાભિલંબની લંબાઈ $16$ હોય,તો $|a|$ ની કિંમત શોધો.
A
$2 \sqrt{2}$
B
$2 \sqrt{3}$
C
$4 \sqrt{2}$
D
$4$

Solution

(C) નાભિ $(a, a)$ થી શિરોબિંદુ આગળના સ્પર્શક $x+y-a=0$ સુધીનું અંતર નીચે મુજબ મળે છે:
$d = \frac{|a+a-a|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{|a|}{\sqrt{2}}$.
આ અંતર $d$ એ પ્રમાણિત પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 4ax$ માં $a$ જેટલું છે,જ્યાં $4a$ એ નાભિલંબની લંબાઈ છે.
આપેલ છે કે નાભિલંબની લંબાઈ $16$ છે,તેથી $4d = 16$,જેનો અર્થ છે કે $d = 4$.
તેથી,$\frac{|a|}{\sqrt{2}} = 4$.
$|a| = 4 \sqrt{2}$.
Solution diagram
573
MediumMCQ
બિંદુ $(2,0)$ માંથી પરવલય $2y^{2} = -x$ પર બે સ્પર્શકો $l_{1}$ અને $l_{2}$ દોરવામાં આવ્યા છે. જો રેખાઓ $l_{1}$ અને $l_{2}$ વર્તુળ $(x-5)^{2} + y^{2} = r$ ને પણ સ્પર્શતી હોય,તો $17r$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$8$
C
$0$
D
$9$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = -\frac{1}{2}x$ છે.
$y^{2} = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = -\frac{1}{2}$,તેથી $a = -\frac{1}{8}$.
ઢાળ $m$ વાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx - \frac{1}{8m}$ છે.
સ્પર્શક $(2,0)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$0 = 2m - \frac{1}{8m}$,જેનો અર્થ છે $2m = \frac{1}{8m}$,તેથી $m^{2} = \frac{1}{16}$,એટલે કે $m = \pm \frac{1}{4}$.
સ્પર્શકોના સમીકરણો $x - 4y - 2 = 0$ અને $x + 4y - 2 = 0$ છે.
આ રેખાઓ વર્તુળ $(x-5)^{2} + y^{2} = r$ ને સ્પર્શે છે. કેન્દ્ર $(5,0)$ થી રેખા $x \pm 4y - 2 = 0$ નું અંતર ત્રિજ્યા $\sqrt{r}$ જેટલું હોવું જોઈએ.
અંતરના સૂત્ર $d = \frac{|ax_{0} + by_{0} + c|}{\sqrt{a^{2} + b^{2}}}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sqrt{r} = \frac{|5 - 0 - 2|}{\sqrt{1^{2} + (-4)^{2}}} = \frac{3}{\sqrt{17}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$r = \frac{9}{17}$.
તેથી,$17r = 9$.
574
DifficultMCQ
જો પરવલય $y^{2} = 2x - 3$ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો બિંદુ $R(0, 1)$ માં છેદતા હોય,તો ત્રિકોણ $PQR$ નું લંબકેન્દ્ર શોધો.
A
$(0, 1)$
B
$(2, -1)$
C
$(6, 3)$
D
$(2, 1)$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = 2x - 3$ છે.
બિંદુ $R(0, 1)$ માટે સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા મળે છે.
$y(1) = 1(x + 0) - 3 \implies y = x - 3$.
$x = y + 3$ ને પરવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $y^{2} = 2(y + 3) - 3 = 2y + 3$.
$y^{2} - 2y - 3 = 0 \implies (y - 3)(y + 1) = 0$.
આમ,$y = 3$ અથવા $y = -1$.
$y = 3$ માટે $x = 6$ અને $y = -1$ માટે $x = 2$.
તેથી,બિંદુઓ $P(2, -1)$ અને $Q(6, 3)$ છે.
$PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = \frac{3 - (-1)}{6 - 2} = 1$ છે.
$PR$ નો ઢાળ $m_{PR} = \frac{1 - (-1)}{0 - 2} = -1$ છે.
$m_{PQ} \times m_{PR} = -1$ હોવાથી,ત્રિકોણ $PQR$ એ $P$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં લંબકેન્દ્ર એ કાટખૂણો બનાવતું શિરોબિંદુ હોય છે.
તેથી,લંબકેન્દ્ર $P(2, -1)$ છે.
575
AdvancedMCQ
પરવલય $y=x^2+x+10$ અને $1$ લંબાઈની જીવા દ્વારા ઘેરાયેલ મહત્તમ શક્ય ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{1}{12}$
B
$\frac{1}{6}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપેલ પરવલય $y=x^2+x+10$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$y = (x + \frac{1}{2})^2 + \frac{39}{4}$,અથવા $(x + \frac{1}{2})^2 = (y - \frac{39}{4})$.
આ $X^2 = 4aY$ પ્રકારનું પરવલય છે જ્યાં $4a = 1$,તેથી નાભિલંબની લંબાઈ $1$ છે.
પરવલય અને $L$ લંબાઈની જીવા દ્વારા ઘેરાયેલ ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $A = \frac{L^3}{6 \cdot (4a)}$ છે.
અહીં $L = 1$ અને $4a = 1$ છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1^3}{6 \cdot 1} = \frac{1}{6}$.
Solution diagram
576
MediumMCQ
ધારો કે પરવલય $y=x^2+px+q$ ના બિંદુ $(0,3)$ આગળના સ્પર્શકનો ઢાળ $-1$ છે. તો,$p+q$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y = x^2 + px + q$ છે.
આ પરવલય બિંદુ $(0, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 0$ અને $y = 3$ મૂકતા:
$3 = (0)^2 + p(0) + q \implies q = 3$.
હવે,સ્પર્શકનો ઢાળ શોધવા માટે $y$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = 2x + p$.
બિંદુ $(0, 3)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $x = 0$ મૂકીને મેળવી શકાય છે:
$\left(\frac{dy}{dx}\right)_{x=0} = 2(0) + p = p$.
આપેલ છે કે સ્પર્શકનો ઢાળ $-1$ છે,તેથી $p = -1$.
અંતે,$p + q$ ની કિંમત:
$p + q = -1 + 3 = 2$.
577
AdvancedMCQ
ધારો કે પરવલય $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ નો શિરોબિંદુ $A$ છે અને તે $O = (0,0)$ અને $L = (0,2)$ માંથી પસાર થાય છે. ધારો કે $D$ એ નાભિલંબનું અંત્યબિંદુ છે. ધારો કે $Y$-અક્ષ પરવલયની અક્ષને $P$ માં છેદે છે. તો,$\angle PDA$ બરાબર છે
A
$\tan^{-1} \frac{1}{19}$
B
$\tan^{-1} \frac{2}{19}$
C
$\tan^{-1} \frac{4}{19}$
D
$\tan^{-1} \frac{8}{19}$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $(y-1)^2 = 4x+1$ છે. શિરોબિંદુ $A = (-1/4, 1)$,નાભિલંબનું અંત્યબિંદુ $D = (3/4, 3)$,અને $P = (0, 1)$ છે. ઢાળની ગણતરી કરતા $\tan^{-1}(2/19)$ મળે છે.
578
AdvancedMCQ
ધારો કે $BOAC$ એ $XY$-સમતલમાં એક લંબચોરસ છે જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ છે અને $A, B$ એ પરવલય $y=x^2$ પર આવેલા છે. તો,$C$ એ કયા વક્ર પર હોવું જોઈએ?
A
$y=x^2+2$
B
$y=2x^2+1$
C
$y=-x^2+2$
D
$y=-2x^2+1$

Solution

(A) આપેલ છે કે $BOAC$ એ $XY$-સમતલમાં એક લંબચોરસ છે જ્યાં $O(0,0)$ ઉગમબિંદુ છે અને બિંદુઓ $A, B$ પરવલય $y=x^2$ પર આવેલા છે.
ધારો કે $A = (t_1, t_1^2)$ અને $B = (t_2, t_2^2)$.
$BOAC$ લંબચોરસ હોવાથી,વિકર્ણો $OA$ અને $BC$ એકબીજાને સમાન મધ્યબિંદુ પર દુભાગે છે,અને બાજુઓ $OA$ અને $OB$ પરસ્પર લંબ છે.
$OA$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{t_1^2 - 0}{t_1 - 0} = t_1$ છે.
$OB$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{t_2^2 - 0}{t_2 - 0} = t_2$ છે.
$OA \perp OB$ હોવાથી,$m_1 \cdot m_2 = -1$,જેનો અર્થ છે કે $t_1 t_2 = -1$.
ધારો કે $C = (h, k)$. $BOAC$ લંબચોરસ હોવાથી,સદિશ $\vec{OC} = \vec{OA} + \vec{OB}$ થાય.
તેથી,$h = t_1 + t_2$ અને $k = t_1^2 + t_2^2$.
આપણે $k$ ને $h$ ના પદમાં નીચે મુજબ દર્શાવી શકીએ:
$k = (t_1 + t_2)^2 - 2t_1 t_2$
$k = h^2 - 2(-1)$
$k = h^2 + 2$.
તેથી,$C(h, k)$ નો બિંદુપથ $y = x^2 + 2$ છે.
Solution diagram
579
AdvancedMCQ
ધારો કે એક પરવલય $y=ax^2+bx+c$ ને બે $x$-અંતઃખંડો છે,એક ધન અને એક ઋણ,અને તેનું શિરોબિંદુ $(2,-2)$ છે. તો,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$ab > 0$
B
$bc > 0$
C
$ca > 0$
D
$a+b+c > 0$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y=ax^2+bx+c$ છે.
શિરોબિંદુ $(2,-2)$ છે અને પરવલય ઉપરની તરફ ખુલે છે (કારણ કે તેને બે $x$-અંતઃખંડો છે અને શિરોબિંદુ $x$-અક્ષની નીચે છે),તેથી $a > 0$.
શિરોબિંદુનો $x$-યામ $-\frac{b}{2a} = 2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$a > 0$ હોવાથી,$-b = 4a$,જેનો અર્થ છે $b = -4a$. $a > 0$ હોવાથી,$b < 0$ થાય.
$y$-અંતઃખંડ $x=0$ પર છે,જે $y=c$ છે. આલેખ પરથી,$y$-અંતઃખંડ $x$-અક્ષની નીચે છે,તેથી $c < 0$.
હવે,ગુણાકાર $bc$ ધ્યાનમાં લો. $b < 0$ અને $c < 0$ હોવાથી,તેમનો ગુણાકાર $bc$ ધન હોવો જોઈએ,એટલે કે $bc > 0$.
આમ,વિકલ્પ $(b)$ સાચો છે.
Solution diagram
580
AdvancedMCQ
એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણના પાયાના શિરોબિંદુઓ પરવલય $y^2=4x$ પર આવેલા છે અને પાયો એ રેખા $y=2x-4$ નો ભાગ છે. જો ત્રિકોણનું ત્રીજું શિરોબિંદુ $X$-અક્ષ પર આવેલું હોય,તો તેના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{5}{2}, 0\right)$
B
$\left(\frac{7}{2}, 0\right)$
C
$\left(\frac{9}{2}, 0\right)$
D
$\left(\frac{11}{2}, 0\right)$

Solution

(C) આપેલ પરવલય $y^2=4x$ અને રેખા $y=2x-4$ છે.
પાયાના શિરોબિંદુઓ શોધવા માટે,$y=2x-4$ ને $y^2=4x$ માં મૂકતા:
$(2x-4)^2 = 4x$
$4(x-2)^2 = 4x$
$x^2-4x+4 = x$
$x^2-5x+4 = 0$
$(x-1)(x-4) = 0$
તેથી,$x=1$ અથવા $x=4$.
$x=1$ માટે,$y=2(1)-4 = -2$. બિંદુ $C = (1, -2)$.
$x=4$ માટે,$y=2(4)-4 = 4$. બિંદુ $B = (4, 4)$.
ધારો કે ત્રીજું શિરોબિંદુ $A = (x, 0)$ છે જે $X$-અક્ષ પર છે.
ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ હોવાથી,$AB=AC$,તેથી $AB^2 = AC^2$.
$(x-4)^2 + (0-4)^2 = (x-1)^2 + (0-(-2))^2$
$x^2-8x+16+16 = x^2-2x+1+4$
$-8x+32 = -2x+5$
$6x = 27$
$x = \frac{27}{6} = \frac{9}{2}$.
આમ,ત્રીજા શિરોબિંદુના યામ $\left(\frac{9}{2}, 0\right)$ છે.
Solution diagram
581
DifficultMCQ
$XY$-સમતલમાં,ત્રણ ભિન્ન રેખાઓ $l_1, l_2, l_3$ એક બિંદુ $(\lambda, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. વધુમાં,રેખાઓ $l_1, l_2, l_3$ એ પરવલય $y^2=6x$ ના બિંદુઓ $A=(x_1, y_1)$,$B=(x_2, y_2)$ અને $C=(x_3, y_3)$ આગળના અભિલંબ છે. તો,આપણી પાસે છે:
A
$\lambda < -5$
B
$\lambda > 3$
C
$-5 < \lambda < -3$
D
$0 < \lambda < 3$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 6x$ છે,તેથી $4a = 6$,જે $a = \frac{3}{2}$ આપે છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $m$ ઢાળવાળા અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 2am - am^3$ છે.
$a = \frac{3}{2}$ મૂકતા,અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx - 3m - \frac{3}{2}m^3$ બને છે.
અભિલંબ બિંદુ $(\lambda, 0)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,આપણે આ યામને સમીકરણમાં મૂકીએ છીએ:
$0 = m\lambda - 3m - \frac{3}{2}m^3$.
$m \neq 0$ માટે (કારણ કે અભિલંબ એ પરવલયની અક્ષ નથી),આપણે $m$ વડે ભાગી શકીએ છીએ:
$0 = \lambda - 3 - \frac{3}{2}m^2$.
$m^2$ માટે ગોઠવતા,આપણને $\frac{3}{2}m^2 = \lambda - 3$,અથવા $m^2 = \frac{2}{3}(\lambda - 3)$ મળે છે.
ત્રણ ભિન્ન અભિલંબ અસ્તિત્વ ધરાવવા માટે,$m$ માટે ત્રણ ભિન્ન વાસ્તવિક કિંમતો હોવી જોઈએ. $m^2 = \frac{2}{3}(\lambda - 3)$ હોવાથી,$m$ માટે ત્રણ ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલો (અક્ષ માટે $m=0$ સહિત) મેળવવા માટે,આપણે $\lambda - 3 > 0$ ની જરૂર છે,જે સૂચવે છે કે $\lambda > 3$.
582
DifficultMCQ
બિંદુ $P=(a, b)$ નો બિંદુપથ,જ્યાં $a, b$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે,જેથી $x^3+a x^2+b x+a=0$ ના બીજ સમાંતર શ્રેણીમાં હોય,તે છે
A
એક ઉપવલય
B
એક વર્તુળ
C
એક પરવલય જેનું શિરોબિંદુ $Y$-અક્ષ પર છે
D
એક પરવલય જેનું શિરોબિંદુ $X$-અક્ષ પર છે

Solution

(C) ધારો કે $x^3+a x^2+b x+a=0$ ના બીજ $\alpha - d, \alpha, \alpha + d$ છે.
બીજના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $(\alpha - d) + \alpha + (\alpha + d) = 3\alpha = -a$ થાય,તેથી $\alpha = -a/3$.
$\alpha$ એ બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે: $(-a/3)^3 + a(-a/3)^2 + b(-a/3) + a = 0$.
$-a^3/27 + a^3/9 - ab/3 + a = 0$.
$27$ વડે ગુણતા,$-a^3 + 3a^3 - 9ab + 27a = 0$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $2a^3 - 9ab + 27a = 0$ થાય.
$a \neq 0$ હોવાથી,$a$ વડે ભાગતા: $2a^2 - 9b + 27 = 0$.
આમ,$2a^2 = 9b - 27$,અથવા $b = \frac{2}{9}a^2 + 3$.
$(a, b)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y = \frac{2}{9}x^2 + 3$ મળે,જે એક પરવલય છે જેનું શિરોબિંદુ $Y$-અક્ષ પર $(0, 3)$ છે.
583
DifficultMCQ
$(0,3)$ થી પરવલય $y^2=4x$ નું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે?
A
$2$
B
$\sqrt{2}$
C
$5$
D
$\sqrt{5}$

Solution

(B) ધારો કે પરવલય પરનું બિંદુ $B\left(\frac{K^2}{4}, K\right)$ છે અને $A(0,3)$ છે.
અંતર $AB = \sqrt{\left(\frac{K^2}{4} - 0\right)^2 + (K - 3)^2} = \sqrt{\frac{K^4}{16} + K^2 - 6K + 9}$.
ધારો કે $f(K) = AB^2 = \frac{K^4}{16} + K^2 - 6K + 9$.
લઘુત્તમ અંતર શોધવા માટે,આપણે $f'(K) = 0$ લઈને $f(K)$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય શોધીએ.
$f'(K) = \frac{4K^3}{16} + 2K - 6 = \frac{K^3}{4} + 2K - 6 = 0$.
$4$ વડે ગુણતા,આપણને $K^3 + 8K - 24 = 0$ મળે છે.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$K=2$ એ ઉકેલ છે: $(2)^3 + 8(2) - 24 = 8 + 16 - 24 = 0$.
$K^3 + 8K - 24$ ને $(K-2)$ વડે ભાગતા,આપણને $(K-2)(K^2 + 2K + 12) = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $K^2 + 2K + 12$ નો વિવેચક ઋણ છે $(D = 4 - 48 = -44)$,તેથી $K=2$ એ એકમાત્ર વાસ્તવિક ઉકેલ છે.
$K=2$ માટે,બિંદુ $B$ એ $\left(\frac{2^2}{4}, 2\right) = (1, 2)$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $AB = \sqrt{(1-0)^2 + (2-3)^2} = \sqrt{1^2 + (-1)^2} = \sqrt{1+1} = \sqrt{2}$.
Solution diagram
584
DifficultMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ના સમીકરણો અનુક્રમે $(\lambda+1) x +\lambda y =4$ અને $\lambda x +(1-\lambda) y +\lambda=0$ છે. તેનો શિરોબિંદુ $A$ એ $y$-અક્ષ પર છે અને તેનું લંબકેન્દ્ર $(1,2)$ છે. બિંદુ $C$ થી પ્રથમ ચરણમાં પરવલય $y^2=6 x$ ના ભાગ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\sqrt{6}$
B
$2 \sqrt{2}$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) બાજુઓના સમીકરણો $AB: (\lambda+1)x + \lambda y = 4$ અને $AC: \lambda x + (1-\lambda)y + \lambda = 0$ છે.
શિરોબિંદુ $A$ એ $y$-અક્ષ પર હોવાથી,$A$ નો $y$-યામ શોધવા માટે આપણે બંને સમીકરણોમાં $x=0$ મૂકીએ છીએ.
$AB$ માટે,$y = 4/\lambda$. $AC$ માટે,$y = \lambda/(\lambda-1)$.
આ બંનેને સરખાવતા,$4/\lambda = \lambda/(\lambda-1)$ $\Rightarrow 4\lambda - 4 = \lambda^2$ $\Rightarrow \lambda^2 - 4\lambda + 4 = 0$ $\Rightarrow (\lambda-2)^2 = 0$ $\Rightarrow \lambda = 2$.
$\lambda=2$ મૂકતા,$AB: 3x + 2y = 4$ અને $AC: 2x - y + 2 = 0$ મળે છે. આમ,$A$ એ $(0,2)$ છે.
ધારો કે $C$ એ $(\alpha, 2\alpha+2)$ છે (કારણ કે $C$ એ $AC$ પર છે).
લંબકેન્દ્ર $H(1,2)$ એ વેધનું છેદબિંદુ છે. $C$ માંથી પસાર થતો વેધ $AB$ ને લંબ છે. $AB$ નો ઢાળ $-3/2$ છે,તેથી $C$ માંથી પસાર થતા વેધનો ઢાળ $2/3$ છે.
$H(1,2)$ અને $C(\alpha, 2\alpha+2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો ઢાળ $(2\alpha+2-2)/(\alpha-1) = 2\alpha/(\alpha-1)$ છે.
$2\alpha/(\alpha-1) = 2/3$ $\Rightarrow 6\alpha = 2\alpha - 2$ $\Rightarrow 4\alpha = -2$ $\Rightarrow \alpha = -1/2$ લેતા.
આમ,$C$ એ $(-1/2, 1)$ છે.
પરવલય $y^2 = 6x$ છે,તેથી $4a = 6 \Rightarrow a = 3/2$. સ્પર્શક $y = mx + a/m = mx + 3/(2m)$ છે.
સ્પર્શક $C(-1/2, 1)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$1 = m(-1/2) + 3/(2m)$ $\Rightarrow 2 = -m + 3/m$ $\Rightarrow m^2 + 2m - 3 = 0$.
$m$ માટે ઉકેલતા,$(m+3)(m-1) = 0 \Rightarrow m = 1$ અથવા $m = -3$.
પ્રથમ ચરણ માટે,સ્પર્શબિંદુ $T(a/m^2, 2a/m) = (3/(2m^2), 3/m)$ છે.
$m=1$ માટે,$T = (3/2, 3)$. અંતર $CT = \sqrt{(3/2 - (-1/2))^2 + (3-1)^2} = \sqrt{2^2 + 2^2} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$.
Solution diagram
585
DifficultMCQ
વક્રો $x = 2y^2$ અને $x = 1 + y^2$ ના સામાન્ય સ્પર્શક $y = mx + c$ $(m > 0)$ થી બિંદુ $(6, -2 \sqrt{2})$ નું અંતર શોધો.
A
$\frac{1}{3}$
B
$5$
C
$\frac{14}{3}$
D
$5 \sqrt{3}$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = \frac{x}{2}$ માટે,સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{1}{8m}$ છે.
વક્ર $x = 1 + y^2$ માટે,સ્પર્શકનું સમીકરણ મૂકતા $x = 1 + (mx + \frac{1}{8m})^2$ મળે.
આનું સાદું રૂપ આપતા $m^2x^2 - \frac{3}{4}x + (1 + \frac{1}{64m^2}) = 0$ મળે.
સ્પર્શક હોવાથી વિવેચક $D = 0$ લેતા,$m = \frac{1}{2\sqrt{2}}$ મળે.
તેથી સ્પર્શકનું સમીકરણ $x - 2\sqrt{2}y + 1 = 0$ થાય.
બિંદુ $(6, -2\sqrt{2})$ થી આ રેખાનું લંબ અંતર $d = \frac{|6 + 8 + 1|}{\sqrt{9}} = 5$ થાય.
586
DifficultMCQ
એક ચલ ત્રિકોણની બે બાજુઓના સમીકરણો $x = 0$ અને $y = 3$ છે,અને તેની ત્રીજી બાજુ પરવલય $y^2 = 6x$ ને સ્પર્શક છે. તેના પરિવૃતકેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો:
A
$4y^2 - 18y - 3x - 18 = 0$
B
$4y^2 + 18y + 3x + 18 = 0$
C
$4y^2 - 18y + 3x + 18 = 0$
D
$4y^2 - 18y - 3x + 18 = 0$

Solution

(C) આપેલ પરવલય $y^2 = 6x$ છે. $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 6$,તેથી $a = \frac{3}{2}$ મળે.
પરવલય $y^2 = 6x$ ના $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{a}{m} = mx + \frac{3}{2m}$ છે.
ત્રિકોણ રેખાઓ $x = 0$,$y = 3$,અને $y = mx + \frac{3}{2m}$ દ્વારા રચાય છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ:
$1$. $x = 0$ અને $y = 3$ નું છેદબિંદુ $(0, 3)$ છે.
$2$. $x = 0$ અને $y = mx + \frac{3}{2m}$ નું છેદબિંદુ $(0, \frac{3}{2m})$ છે.
$3$. $y = 3$ અને $y = mx + \frac{3}{2m}$ નું છેદબિંદુ $(\frac{6m - 3}{2m^2}, 3)$ છે.
ધારો કે પરિવૃતકેન્દ્ર $(h, k)$ છે. કાટકોણ ત્રિકોણ હોવાથી,પરિવૃતકેન્દ્ર કર્ણનું મધ્યબિંદુ થાય.
તેથી,$h = \frac{6m - 3}{4m^2}$ અને $k = \frac{6m + 3}{4m}$.
$k = \frac{6m + 3}{4m}$ પરથી $m = \frac{3}{2(2k - 3)}$ મળે.
આ કિંમત $h$ માં મૂકતા,આપણને બિંદુપથ $4y^2 - 18y + 3x + 18 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
587
DifficultMCQ
જો $P(h, k)$ એ પરવલય $x = 4y^2$ પરનું બિંદુ હોય જે બિંદુ $Q(0, 33)$ ની સૌથી નજીક હોય,તો પરવલય $y^2 = 4(x + y)$ ની નિયામિકાથી $P$ નું અંતર કેટલું થાય?
A
$2$
B
$4$
C
$8$
D
$6$

Solution

(D) પરવલય $x = 4y^2$ છે,જેને $y^2 = \frac{1}{4}x$ તરીકે લખી શકાય. અહીં $4a = \frac{1}{4}$,તેથી $a = \frac{1}{16}$.
પરવલય પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(at^2, 2at) = (\frac{t^2}{16}, \frac{t}{8})$ છે.
$P$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
અભિલંબ $Q(0, 33)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$33 = \frac{2t}{16} + \frac{t^3}{16}$.
$528 = 2t + t^3 \Rightarrow t^3 + 2t - 528 = 0$.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$t = 8$ એ ઉકેલ છે: $512 + 16 - 528 = 0$.
તેથી,$P = (\frac{8^2}{16}, \frac{8}{8}) = (4, 1)$.
બીજો પરવલય $y^2 - 4y = 4x \Rightarrow (y - 2)^2 = 4(x + 1)$ છે.
આ પરવલયનું શિરોબિંદુ $(-1, 2)$ છે અને $4a = 4$,તેથી $a = 1$.
નિયામિકાનું સમીકરણ $X = -a$ છે,જ્યાં $X = x + 1$.
$x + 1 = -1 \Rightarrow x = -2$.
રેખા $x = -2$ થી બિંદુ $P(4, 1)$ નું અંતર $|4 - (-2)| = 6$ છે.
588
DifficultMCQ
પરવલયો $ax^2 + 2bx + cy = 0$ અને $dx^2 + 2ex + fy = 0$ રેખા $y = 1$ પર છેદે છે. જો $a, b, c, d, e, f$ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોય અને $a, b, c$ એ $G.P.$ માં હોય,તો
A
$d, e, f$ એ $A.P.$ માં છે.
B
$\frac{d}{a}, \frac{e}{b}, \frac{f}{c}$ એ $G.P.$ માં છે.
C
$\frac{d}{a}, \frac{e}{b}, \frac{f}{c}$ એ $A.P.$ માં છે.
D
$d, e, f$ એ $G.P.$ માં છે.

Solution

(C) આપેલ પરવલયો $ax^2 + 2bx + cy = 0$ અને $dx^2 + 2ex + fy = 0$ રેખા $y = 1$ પર છેદે છે.
$y = 1$ માટે,સમીકરણો $ax^2 + 2bx + c = 0$ અને $dx^2 + 2ex + f = 0$ બને છે.
$a, b, c$ એ $G.P.$ માં હોવાથી,$b^2 = ac$,એટલે કે $b = \sqrt{ac}$.
પ્રથમ સમીકરણ $ax^2 + 2\sqrt{ac}x + c = 0$ બને છે,જે $(\sqrt{a}x + \sqrt{c})^2 = 0$ છે.
તેથી,$x = -\sqrt{\frac{c}{a}}$.
આ $x$ ની કિંમત બીજા સમીકરણ $dx^2 + 2ex + f = 0$ માં મૂકતા:
$d(\frac{c}{a}) + 2e(-\sqrt{\frac{c}{a}}) + f = 0$.
$c$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{d}{a} + \frac{f}{c} = 2e\frac{1}{\sqrt{ac}}$ મળે છે.
$b = \sqrt{ac}$ હોવાથી,આ $\frac{d}{a} + \frac{f}{c} = \frac{2e}{b}$ માં પરિણમે છે.
આ શરત સૂચવે છે કે $\frac{d}{a}, \frac{e}{b}, \frac{f}{c}$ એ $A.P.$ માં છે.
589
DifficultMCQ
ધારો કે $y=f(x)$ એ $\left(-\frac{1}{2}, 0\right)$ નાભિ અને $y =-\frac{1}{2}$ નિયામિકા ધરાવતું પરવલય છે. તો $S=\left\{x \in R : \tan ^{-1}\left(\sqrt{f(x)}+\sin ^{-1}(\sqrt{f(x)+1})\right)=\frac{\pi}{2}\right\}$:
A
બરાબર બે ઘટકો ધરાવે છે
B
બરાબર એક ઘટક ધરાવે છે
C
અનંત ગણ છે
D
ખાલી ગણ છે

Solution

(A) પરવલયની નાભિ $\left(-\frac{1}{2}, 0\right)$ અને નિયામિકા $y = -\frac{1}{2}$ છે.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,$(x, y)$ થી નાભિનું અંતર એ નિયામિકાથી અંતર જેટલું થાય:
$\sqrt{\left(x + \frac{1}{2}\right)^2 + y^2} = \left|y + \frac{1}{2}\right|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\left(x + \frac{1}{2}\right)^2 + y^2 = y^2 + y + \frac{1}{4}$
$\left(x + \frac{1}{2}\right)^2 = y + \frac{1}{4} \Rightarrow y = x^2 + x = f(x)$.
આપણને $\tan^{-1}\left(\sqrt{f(x)}\right) + \sin^{-1}\left(\sqrt{f(x)+1}\right) = \frac{\pi}{2}$ આપેલ છે.
ધારો કે $u = \sqrt{f(x)}$. તો $\tan^{-1}(u) + \sin^{-1}(\sqrt{u^2+1}) = \frac{\pi}{2}$.
આનો અર્થ એ થાય કે $\sin^{-1}(\sqrt{u^2+1}) = \frac{\pi}{2} - \tan^{-1}(u) = \cot^{-1}(u) = \sin^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{u^2+1}}\right)$.
તેથી,$\sqrt{u^2+1} = \frac{1}{\sqrt{u^2+1}}$ $\Rightarrow u^2+1 = 1$ $\Rightarrow u^2 = 0$ $\Rightarrow f(x) = 0$.
$f(x) = x^2+x$ હોવાથી,$x^2+x = 0$,જે $x(x+1) = 0$ આપે છે.
આમ,$x = 0$ અથવા $x = -1$.
ગણ $S = \{0, -1\}$ માં બરાબર બે ઘટકો છે.
590
DifficultMCQ
ધારો કે $S$ એ તમામ $a \in \mathbb{N}$ નો ગણ છે કે જેથી પરવલય $y^2 = 2ax$ પરના બિંદુ $P(b, c)$ (જ્યાં $b, c \in \mathbb{N}$) આગળના સ્પર્શક અને રેખાઓ $x = b$ તથા $y = 0$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $16 \text{ unit}^2$ થાય. તો $\sum_{a \in S} a$ ની કિંમત $..........$ છે.
A
$145$
B
$144$
C
$143$
D
$146$

Solution

(D) બિંદુ $P(b, c)$ એ પરવલય $y^2 = 2ax$ પર હોવાથી,$c^2 = 2ab$ મળે.
પરવલય $y^2 = 2ax$ ના બિંદુ $(b, c)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $yc = a(x + b)$ છે.
$x$-અક્ષ $(y = 0)$ સાથેના છેદબિંદુ માટે,સ્પર્શકના સમીકરણમાં $y = 0$ મૂકતા $x = -b$ મળે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $P(b, c)$,$(b, 0)$ અને $(-b, 0)$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times (2b) \times c = bc = 16$.
$b, c \in \mathbb{N}$ હોવાથી,શક્ય જોડીઓ $(b, c) = (1, 16), (2, 8), (4, 4), (8, 2), (16, 1)$ છે.
$a = \frac{c^2}{2b}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$(b, c) = (1, 16)$ માટે $a = 128$,
$(b, c) = (2, 8)$ માટે $a = 16$,
$(b, c) = (4, 4)$ માટે $a = 2$.
અન્ય કિંમતો માટે $a$ પ્રાકૃતિક સંખ્યા નથી.
તેથી,$S = \{128, 16, 2\}$ અને તેમનો સરવાળો $128 + 16 + 2 = 146$ થાય.
591
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 8x + 4y + 4$ ની નાભિસ્થ જીવાનો $x$-અંતઃખંડ $3$ હોય,તો આ જીવાની લંબાઈ $.............$ છે.
A
$15$
B
$16$
C
$14$
D
$13$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x + 4y + 4$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(y - 2)^2 = 8(x + 1)$.
અહીં $Y^2 = 4aX$ સાથે સરખાવતા,$a = 2$ અને નાભિ $(1, 2)$ મળે છે.
નાભિસ્થ જીવા $(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે. ધારો કે ઢાળ $m$ છે,તો રેખાનું સમીકરણ $y - 2 = m(x - 1)$ થાય.
$x$-અંતઃખંડ $3$ હોવાથી,બિંદુ $(3, 0)$ રેખા પર છે.
કિંમત મૂકતા: $0 - 2 = m(3 - 1) \implies m = -1$.
નાભિસ્થ જીવાની લંબાઈ $4a(1 + \frac{1}{m^2}) = 4(2)(1 + 1) = 16$ થાય.
592
AdvancedMCQ
ધારો કે વક્ર $x^2+2x-4y+9=0$ પરના બિંદુ $P(1,3)$ આગળનો સ્પર્શક $y$-અક્ષને $A$ માં મળે છે. ધારો કે $P$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $x-3y=6$ ને સમાંતર રેખા પરવલય $y^2=4x$ ને $B$ માં મળે છે. જો $B$ એ રેખા $2x-3y=8$ પર આવેલું હોય,તો $(AB)^2$ ની કિંમત $............$ છે.
A
$291$
B
$290$
C
$293$
D
$292$

Solution

(D) વક્રનું સમીકરણ $x^2+2x-4y+9=0$ છે. $P(1,3)$ આગળનો સ્પર્શક $x-y+2=0$ છે.
$y$-અક્ષ માટે $x=0$ લેતા,$y=2$ મળે,તેથી $A = (0,2)$.
$P(1,3)$ માંથી પસાર થતી અને $x-3y=6$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $x-3y+8=0$ છે.
આ રેખા $y^2=4x$ ને છેદે છે,તેથી $y^2-12y+32=0$ મળે,જેના ઉકેલ $y=4$ અને $y=8$ છે.
બિંદુઓ $(4,4)$ અને $(16,8)$ મળે છે.
શરત $2x-3y=8$ ચકાસતા,$B = (16,8)$ મળે છે.
તેથી,$(AB)^2 = (16-0)^2 + (8-2)^2 = 256 + 36 = 292$.
593
DifficultMCQ
ધારો કે $R$ એ પરવલય $y^2=20x$ નું નાભિ છે અને રેખા $y=mx+c$ પરવલયને બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. ધારો કે બિંદુ $G(10, 10)$ એ ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે. જો $c-m=6$ હોય,તો $(PQ)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$325$
B
$317$
C
$296$
D
$346$

Solution

(A) પરવલય $y^2=20x$ છે,તેથી નાભિ $R$ એ $(5, 0)$ છે.
ધારો કે $P(x_1, y_1)$ અને $Q(x_2, y_2)$ એ રેખા $y=mx+c$ અને પરવલયના છેદબિંદુઓ છે.
પરવલયના સમીકરણમાં $x = (y-c)/m$ મૂકતા: $y^2 = 20(y-c)/m \Rightarrow my^2 - 20y + 20c = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,$y_1+y_2 = 20/m$.
ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G(10, 10)$ હોવાથી $(y_1+y_2+y_R)/3 = 10$. અહીં $y_R = 0$ હોવાથી,$(y_1+y_2)/3 = 10 \Rightarrow y_1+y_2 = 30$.
તેથી,$20/m = 30 \Rightarrow m = 2/3$.
$c-m=6$ આપેલ હોવાથી,$c = 6 + 2/3 = 20/3$.
$y$ માટેનું દ્વિઘાત સમીકરણ $y^2 - 30y + 200 = 0 \Rightarrow (y-10)(y-20) = 0$ થાય.
તેથી $y_1=10$ અને $y_2=20$. અનુરૂપ $x$ ની કિંમતો $x_1 = 5$ અને $x_2 = 20$ મળે.
આમ $P(5, 10)$ અને $Q(20, 20)$ મળે.
$(PQ)^2 = (20-5)^2 + (20-10)^2 = 15^2 + 10^2 = 225 + 100 = 325$.
594
DifficultMCQ
ધારો કે $A(0,1)$,$B(1,1)$,અને $C(1,0)$ એ ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ છે,જેનું અંતઃકેન્દ્ર $D$ છે. જો $D$ માંથી પસાર થતા પરવલય $y^2 = 4ax$ નું નાભિ $(\alpha + \beta \sqrt{2}, 0)$ હોય,જ્યાં $\alpha$ અને $\beta$ સંમેય સંખ્યાઓ છે,તો $\frac{\alpha}{\beta^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$8$
C
$12$
D
$\frac{9}{2}$

Solution

(B) ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $A(0,1)$,$B(1,1)$,અને $C(1,0)$ છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $P(0,0)$,$Q(0,2)$,અને $R(2,0)$ મળે છે.
બાજુઓની લંબાઈ $PQ = 2$,$QR = 2\sqrt{2}$,અને $RP = 2$ છે.
અંતઃકેન્દ્ર $D = (2-\sqrt{2}, 2-\sqrt{2})$ મળે છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ એ $D$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(2-\sqrt{2})^2 = 4a(2-\sqrt{2})$.
આથી $4a = 2-\sqrt{2}$,એટલે કે $a = \frac{2-\sqrt{2}}{4} = \frac{1}{2} - \frac{1}{4}\sqrt{2}$.
નાભિ $(a, 0) = (\frac{1}{2} - \frac{1}{4}\sqrt{2}, 0)$ છે.
તેથી $\alpha = \frac{1}{2}$ અને $\beta = -\frac{1}{4}$.
$\frac{\alpha}{\beta^2} = \frac{1/2}{1/16} = 8$.
595
DifficultMCQ
$(3,0)$ નાભિ અને $x = -3$ નિયામિકા ધરાવતા પરવલય પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના યામોનો ગુણોત્તર $3:1$ છે. જો $R(\alpha, \beta)$ એ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ હોય,તો $\frac{\beta^2}{\alpha}$ ની કિંમત $.............$ થાય.
A
$16$
B
$14$
C
$12$
D
$10$

Solution

(A) પરવલયની નાભિ $(3,0)$ અને નિયામિકા $x = -3$ છે. શિરોબિંદુ $(0,0)$ છે અને $a = 3$ છે. પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 12x$ છે.
ધારો કે બિંદુઓ $P(3t_1^2, 6t_1)$ અને $Q(3t_2^2, 6t_2)$ છે.
યામોનો ગુણોત્તર $3:1$ હોવાથી,$6t_1 / 6t_2 = 3/1$,જેનો અર્થ છે કે $t_1 = 3t_2$.
$P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $R(\alpha, \beta)$ એ $\alpha = at_1t_2 = 9t_2^2$ અને $\beta = a(t_1 + t_2) = 12t_2$ દ્વારા મળે છે.
હવે,$\frac{\beta^2}{\alpha} = \frac{(12t_2)^2}{9t_2^2} = \frac{144t_2^2}{9t_2^2} = 16$.
596
DifficultMCQ
ધારો કે $PQ$ એ $y^2=36x$ પરવલયની $100$ લંબાઈની નાભિસ્થ જીવા છે,જે ધન $x$-અક્ષ સાથે લઘુકોણ બનાવે છે. ધારો કે $P$ નો કોટિ ધન છે અને $M$ એ રેખાખંડ $PQ$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $PM:MQ=3:1$ થાય. તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ $M$ માંથી પસાર થતી અને $PQ$ ને લંબ રેખા પર આવેલું નથી?
A
$(-3, 43)$
B
$(-6, 45)$
C
$(3, 33)$
D
$(6, 29)$

Solution

(A) પરવલય $y^2=4ax$ માટે,અહીં $4a=36$,તેથી $a=9$. પેરામીટર $t$ વાળી નાભિસ્થ જીવાની લંબાઈ $a(t+1/t)^2 = 100$ છે.
$9(t+1/t)^2 = 100 \implies (t+1/t)^2 = 100/9 \implies t+1/t = 10/3$ (કારણ કે ખૂણો લઘુકોણ છે,$t>0$).
$3t^2 - 10t + 3 = 0$ ઉકેલતા,$(3t-1)(t-3)=0$ મળે,તેથી $t=3$ અથવા $t=1/3$.
$P$ નો કોટિ ધન હોવાથી,$P$ એ $t=3$ ને અનુરૂપ છે,તેથી $P = (81, 54)$.
તેથી $Q$ એ $t=1/3$ ને અનુરૂપ છે,તેથી $Q = (1, 6)$.
બિંદુ $M$ એ $PQ$ નું $3:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,તેથી $M = (21, 18)$.
$PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = 3/5$ છે.
$PQ$ ને લંબ રેખાનો ઢાળ $m_{\perp} = -5/3$ છે.
$M(21, 18)$ માંથી પસાર થતી અને $-5/3$ ઢાળવાળી રેખાનું સમીકરણ $5x+3y = 159$ છે.
597
DifficultMCQ
ધારો કે $P(\alpha, \beta)$ એ પરવલય $y^2 = 4x$ પરનું એક બિંદુ છે. જો $P$ એ પરવલય $x^2 = 8y$ ની જીવા પર પણ આવેલું હોય,જેનું મધ્યબિંદુ $(1, 5/4)$ છે,તો $(\alpha - 28)(\beta - 8)$ ની કિંમત શોધો.
A
$123$
B
$451$
C
$192$
D
$125$

Solution

(C) પરવલય $x^2 = 8y$ માટે મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1) = (1, 5/4)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$T = x x_1 - 4(y + y_1)$ અને $S_1 = x_1^2 - 8y_1$.
કિંમતો મૂકતા,$x(1) - 4(y + 5/4) = 1^2 - 8(5/4)$.
$x - 4y - 5 = 1 - 10$.
$x - 4y + 4 = 0$.
$P(\alpha, \beta)$ આ જીવા પર હોવાથી,$\alpha - 4\beta + 4 = 0$,એટલે કે $\alpha = 4\beta - 4$.
વળી,$P(\alpha, \beta)$ એ $y^2 = 4x$ પર હોવાથી,$\beta^2 = 4\alpha$.
$\alpha$ ની કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $\beta^2 = 4(4\beta - 4) = 16\beta - 16$.
$\beta^2 - 16\beta + 16 = 0$.
આથી $\beta = 8 \pm 4\sqrt{3}$.
$\alpha = 4\beta - 4$ હોવાથી,$\alpha - 28 = 4\beta - 32 = 4(\beta - 8)$.
તેથી,$(\alpha - 28)(\beta - 8) = 4(\beta - 8)^2$.
$(\beta - 8) = \pm 4\sqrt{3}$ હોવાથી,$(\beta - 8)^2 = 48$.
આમ,$(\alpha - 28)(\beta - 8) = 4 \times 48 = 192$.
598
DifficultMCQ
ત્રણ બિંદુઓ $O(0,0)$,$P(a, a^2)$,અને $Q(-b, b^2)$ જ્યાં $a > 0$ અને $b > 0$ એ પરવલય $y = x^2$ પર આવેલા છે. ધારો કે $S_1$ એ રેખા $PQ$ અને પરવલય દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ છે,અને $S_2$ એ ત્રિકોણ $OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ છે. જો $\frac{S_1}{S_2}$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{m}{n}$ હોય,જ્યાં $\operatorname{gcd}(m, n) = 1$,તો $m + n$ ની કિંમત શોધો:
A
$65$
B
$4$
C
$7$
D
$6$

Solution

(C) ત્રિકોણ $OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $S_2 = \frac{ab(a+b)}{2}$ છે.
રેખા $PQ$ નું સમીકરણ $y = (a - b)x + ab$ છે.
પરવલય અને રેખા વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $S_1 = \frac{(a+b)^3}{6}$ છે.
તેથી,$\frac{S_1}{S_2} = \frac{1}{3} \left( \frac{a}{b} + \frac{b}{a} + 2 \right)$.
$AM$-$GM$ અસમતાનો ઉપયોગ કરતા,ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{4}{3}$ મળે છે.
અહીં $m = 4$ અને $n = 3$ છે,તેથી $m + n = 7$.
Solution diagram
599
DifficultMCQ
$k$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોના વર્ગોનો સરવાળો,જેના માટે પરવલયો $2y^2 = kx$ અને $ky^2 = 2(y - x)$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ મહત્તમ હોય,તે કેટલું થાય?
A
$1$
B
$4$
C
$5$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ પરવલયો $2y^2 = kx$ અને $ky^2 = 2(y - x)$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$x = \frac{2y^2}{k}$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકો:
$ky^2 = 2(y - \frac{2y^2}{k})$
$ky^2 = 2y - \frac{4y^2}{k}$
$y^2(k + \frac{4}{k}) = 2y$
$y(y(k + \frac{4}{k}) - 2) = 0$
તેથી,$y = 0$ અથવા $y = \frac{2}{k + \frac{4}{k}} = \frac{2k}{k^2 + 4}$.
ક્ષેત્રફળ $A$ આ મુજબ મળે છે:
$A = \int_0^{\frac{2k}{k^2 + 4}} (x_2 - x_1) dy = \int_0^{\frac{2k}{k^2 + 4}} ((y - \frac{ky^2}{2}) - \frac{2y^2}{k}) dy$
$A = \int_0^{\frac{2k}{k^2 + 4}} (y - (\frac{k}{2} + \frac{2}{k})y^2) dy$
$A = [\frac{y^2}{2} - (\frac{k^2 + 4}{2k}) \frac{y^3}{3}]_0^{\frac{2k}{k^2 + 4}}$
$A = \frac{1}{2}(\frac{2k}{k^2 + 4})^2 - \frac{k^2 + 4}{6k} (\frac{2k}{k^2 + 4})^3 = \frac{1}{6} (\frac{2k}{k^2 + 4})^2 = \frac{2}{3} (\frac{k}{k^2 + 4})^2 = \frac{2}{3} \frac{1}{(k + \frac{4}{k})^2}$.
ક્ષેત્રફળ મહત્તમ થવા માટે,છેદ $(k + \frac{4}{k})^2$ ન્યૂનતમ હોવો જોઈએ.
$AM \geq GM$ મુજબ,$k + \frac{4}{k} \geq 2\sqrt{k \cdot \frac{4}{k}} = 4$ ($k > 0$ માટે) અથવા $k + \frac{4}{k} \leq -4$ ($k < 0$ માટે).
$(k + \frac{4}{k})^2$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય $16$ છે,જે $k = \frac{4}{k}$ એટલે કે $k^2 = 4$ હોય ત્યારે મળે છે,તેથી $k = 2$ અથવા $k = -2$.
આ મૂલ્યોના વર્ગોનો સરવાળો $2^2 + (-2)^2 = 4 + 4 = 8$ થાય છે.
600
DifficultMCQ
ધારો કે પરવલય $y^2=12x$ ની નાભિસ્થ જીવા $PQ$ ની લંબાઈ $15$ એકમ છે. જો ઉગમબિંદુથી $PQ$ નું અંતર $p$ હોય,તો $10p^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$54$
B
$21$
C
$97$
D
$72$

Solution

(D) પરવલય $y^2=4ax$ ની નાભિસ્થ જીવાની લંબાઈ $L = 4a \operatorname{cosec}^2 \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta$ એ જીવાએ પરવલયની ધરી સાથે બનાવેલો ખૂણો છે.
અહીં,$4a = 12$,તેથી $a = 3$. લંબાઈ $L = 15$.
$12 \operatorname{cosec}^2 \theta = 15 \implies \operatorname{cosec}^2 \theta = \frac{15}{12} = \frac{5}{4}$.
તેથી $\sin^2 \theta = \frac{4}{5}$,જેનો અર્થ છે કે $\cos^2 \theta = 1 - \frac{4}{5} = \frac{1}{5}$.
આમ,$\tan^2 \theta = \frac{\sin^2 \theta}{\cos^2 \theta} = \frac{4/5}{1/5} = 4$,તેથી $\tan \theta = 2$.
નાભિસ્થ જીવા નાભિ $(a, 0) = (3, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. $\theta$ ઢાળવાળી જીવાનું સમીકરણ $y - 0 = m(x - 3)$ છે.
જીવા ધરી સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે,તેથી તેનો ઢાળ $m = \pm \tan \theta = \pm 2$ છે. ધારો કે $m = 2$.
સમીકરણ $y = 2(x - 3) \implies 2x - y - 6 = 0$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખા $2x - y - 6 = 0$ નું અંતર $p = \frac{|2(0) - 0 - 6|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2}} = \frac{6}{\sqrt{5}}$ છે.
તેથી,$p^2 = \frac{36}{5}$.
અંતે,$10p^2 = 10 \times \frac{36}{5} = 2 \times 36 = 72$.
Solution diagram

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.