Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 1007 questions in Gujarati

601
MediumMCQ
ધારો કે $PQ$ એ પરવલય $y^2=12x$ ની જીવા છે અને $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $(4,1)$ પર છે. તો,નીચેનામાંથી કયું બિંદુ $P$ અને $Q$ માંથી પસાર થતી રેખા પર આવેલું છે?
A
$(3,-3)$
B
$\left(\frac{3}{2},-16\right)$
C
$(2,-9)$
D
$\left(\frac{1}{2},-20\right)$

Solution

(D) પરવલય $y^2=4ax$ ની જીવાનું સમીકરણ જેનું મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ હોય તે $T=S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,પરવલય $y^2=12x$ છે,તેથી $4a=12$,જેનો અર્થ છે કે $a=3$.
મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ એ $(4, 1)$ છે.
જીવાનું સમીકરણ $yy_1 - 2a(x+x_1) = y_1^2 - 4ax_1$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $y(1) - 2(3)(x+4) = (1)^2 - 12(4)$.
$y - 6(x+4) = 1 - 48$.
$y - 6x - 24 = -47$.
$6x - y = 23$.
હવે,આપણે તપાસીએ કે કયું બિંદુ $6x - y = 23$ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
વિકલ્પ $D$ માટે: $6\left(\frac{1}{2}\right) - (-20) = 3 + 20 = 23$.
આમ,બિંદુ $\left(\frac{1}{2}, -20\right)$ રેખા પર આવેલું છે.
Solution diagram
602
MediumMCQ
ધારો કે $AB$ એ પરવલય $y^2=12x$ ની $l$ લંબાઈ અને $m < \sqrt{3}$ ઢાળ ધરાવતી નાભિ જીવા છે. જો જીવા $AB$ નું ઉગમબિંદુથી અંતર $d$ હોય,તો $l \cdot d^2$ ની કિંમત .................... થાય.
A
$128$
B
$108$
C
$164$
D
$173$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,$4a = 12$,તેથી $a = 3$. નાભિ $S$ એ $(3, 0)$ છે.
ધારો કે નાભિ જીવા $AB$ એ $x$-અક્ષ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે. નાભિ જીવાની લંબાઈ $l = 4a \operatorname{cosec}^2 \theta = 12 \operatorname{cosec}^2 \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જીવાનું ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી અંતર $d$ એ $(3, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $m = \tan \theta$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું લંબ અંતર છે. રેખાનું સમીકરણ $y - 0 = \tan \theta (x - 3)$ છે,એટલે કે $x \sin \theta - y \cos \theta - 3 \sin \theta = 0$.
અંતર $d = \frac{|0 \cdot \sin \theta - 0 \cdot \cos \theta - 3 \sin \theta|}{\sqrt{\sin^2 \theta + \cos^2 \theta}} = |3 \sin \theta| = 3 \sin \theta$.
આમ,$d^2 = 9 \sin^2 \theta$,જેનો અર્થ છે કે $\sin^2 \theta = \frac{d^2}{9}$.
આ કિંમત $l$ ના સૂત્રમાં મૂકતા: $l = 12 \cdot \frac{1}{\sin^2 \theta} = 12 \cdot \frac{9}{d^2} = \frac{108}{d^2}$.
તેથી,$l \cdot d^2 = 108$.
Solution diagram
603
DifficultMCQ
ધારો કે એક શંકુ (conic) $C$ બિંદુ $(4,-2)$ માંથી પસાર થાય છે અને $P(x, y), x \geq 3$,એ $C$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે. ધારો કે શંકુ $C$ ને માત્ર એક બિંદુ $P$ પર સ્પર્શતી રેખાનો ઢાળ એ બિંદુઓ $P$ અને $(3,-5)$ ને જોડતી રેખાના ઢાળ કરતા અડધો છે. જો $C$ પરના બિંદુ $(7,1)$ નું નાભિ અંતર $d$ હોય,તો $12d$ ની કિંમત ........... છે.
A
$65$
B
$75$
C
$35$
D
$18$

Solution

(B) આપેલ છે કે $P(x, y)$ એ શંકુ $C$ પરનું બિંદુ છે જ્યાં $x \geq 3$. $P$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{1}{2} \left( \frac{y - (-5)}{x - 3} \right) = \frac{y+5}{2(x-3)}$ છે.
ચલને અલગ કરતા,$\frac{dy}{y+5} = \frac{dx}{2(x-3)}$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\ln(y+5) = \frac{1}{2} \ln(x-3) + C_1$,જેનો અર્થ છે કે $2 \ln(y+5) = \ln(x-3) + C$.
શંકુ $(4,-2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$2 \ln(-2+5) = \ln(4-3) + C \Rightarrow 2 \ln(3) = 0 + C \Rightarrow C = 2 \ln(3)$.
$C$ ની કિંમત મૂકતા,$2 \ln(y+5) = \ln(x-3) + 2 \ln(3) = \ln(9(x-3))$ મળે.
આમ,$(y+5)^2 = 9(x-3)$,જે એક પરવલય છે જેનું શિરોબિંદુ $(3, -5)$ છે અને $4a = 9$,તેથી $a = \frac{9}{4}$.
પરવલય પરના બિંદુ $(x, y)$ માટે નાભિ અંતર $d = x+a = x + \frac{9}{4}$ થાય.
પ્રશ્નમાં આપેલ બિંદુ $(4, -2)$ માટે,$d = 4 + 2.25 = 6.25 = \frac{25}{4}$.
તેથી $12d = 12 \times \frac{25}{4} = 3 \times 25 = 75$.
Solution diagram
604
DifficultMCQ
ધારો કે $L_1, L_2$ એ બિંદુ $P(0,1)$ માંથી પસાર થતી અને પરવલય $9x^2+12x+18y-14=0$ ને સ્પર્શતી રેખાઓ છે. ધારો કે $Q$ અને $R$ એ રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ પરના એવા બિંદુઓ છે કે જેથી $\triangle PQR$ એ પાયા $QR$ વાળો સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બને. જો રેખાઓ $QR$ ના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ હોય,તો $16(m_1^2+m_2^2)$ ની કિંમત .............. છે.
A
$68$
B
$25$
C
$46$
D
$74$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $9x^2+12x+18y-14=0$ છે.
તેને ફરીથી લખતા,$(3x+2)^2 = -18(y-1)$ મળે છે.
$P(0,1)$ માંથી પસાર થતી રેખાઓ $y = mx+1$ છે.
પરવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $(3x+2)^2 = -18mx \implies 9x^2+(12+18m)x+4 = 0$.
સ્પર્શક હોવાથી,વિવેચક $D = 0$.
$(12+18m)^2 - 144 = 0 \implies 12+18m = \pm 12$.
$m_1 = 0$ અને $m_2 = -4/3$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = 4/3$.
$\triangle PQR$ સમદ્વિબાજુ હોવાથી,$QR$ નો ઢાળ $m = -\cot(\theta/2)$ થાય.
$\tan(\theta/2)$ માટે દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા $\tan(\theta/2) = 1/2$ અથવા $-2$ મળે છે.
તેથી $m_1 = -2$ અને $m_2 = 1/2$.
$16(m_1^2+m_2^2) = 16(4 + 1/4) = 68$.
Solution diagram
605
DifficultMCQ
વર્તુળ $C: x^2+y^2=4$ અને પરવલય $P: y^2=8x$ ધ્યાનમાં લો. જો બિંદુ $(\alpha, 0)$ માંથી પસાર થતી ત્રણ ભિન્ન રેખાઓ પરના વર્તુળ $C$ ના ત્રણ જીવાઓ પરવલય $P$ દ્વારા દુભાગતા હોય,તો $\alpha$ ના તમામ મૂલ્યોનો ગણ અંતરાલ $(p, q)$ છે,તો $(2q-p)^2$ નું મૂલ્ય............. છે.
A
$80$
B
$70$
C
$90$
D
$10$

Solution

(A) ધારો કે પરવલય $P: y^2=8x$ પરનું બિંદુ $(x_1, y_1) = (2t^2, 4t)$ છે.
વર્તુળ $C: x^2+y^2=4$ ની જીવાનું સમીકરણ જે $(x_1, y_1)$ પર દુભાગે છે તે $T=S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T$ એ $xx_1+yy_1-4$ છે અને $S_1$ એ $x_1^2+y_1^2-4$ છે.
તેથી,$xx_1+yy_1 = x_1^2+y_1^2$.
આ જીવા $(\alpha, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણી પાસે $\alpha x_1 = x_1^2+y_1^2$ છે.
$x_1=2t^2$ અને $y_1=4t$ મૂકતા,આપણને $\alpha(2t^2) = (2t^2)^2 + (4t)^2 = 4t^4 + 16t^2$ મળે છે.
$2t^2$ વડે ભાગતા ($t \neq 0$ ધારીને),આપણને $\alpha = 2t^2 + 8$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $t^2 = \frac{\alpha-8}{2}$.
જીવા વર્તુળની અંદર અસ્તિત્વ ધરાવે તે માટે,મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ વર્તુળની અંદર હોવું જોઈએ,તેથી $x_1^2+y_1^2 < 4$.
$x_1^2+y_1^2 = \alpha x_1 = \alpha(2t^2)$ મૂકતા,આપણી પાસે $2\alpha t^2 < 4$,અથવા $\alpha t^2 < 2$ છે.
$t^2 = \frac{\alpha-8}{2}$ મૂકતા,આપણને $\alpha \left(\frac{\alpha-8}{2}\right) < 2$ મળે છે,જે $\alpha^2 - 8\alpha - 4 < 0$ માં સરળ બને છે.
$\alpha^2 - 8\alpha - 4 = 0$ ના બીજ $\alpha = \frac{8 \pm \sqrt{64+16}}{2} = 4 \pm 2\sqrt{5}$ છે.
તેથી,$4-2\sqrt{5} < \alpha < 4+2\sqrt{5}$.
ઉપરાંત,$t^2 > 0$ હોવાથી,આપણી પાસે $\frac{\alpha-8}{2} > 0$ છે,તેથી $\alpha > 8$.
આ બંનેને જોડતા,$\alpha \in (8, 4+2\sqrt{5})$.
તેથી,$p=8$ અને $q=4+2\sqrt{5}$.
તેથી $(2q-p)^2 = (2(4+2\sqrt{5})-8)^2 = (8+4\sqrt{5}-8)^2 = (4\sqrt{5})^2 = 16 \times 5 = 80$.
Solution diagram
606
DifficultMCQ
ધારો કે $A, B$ અને $C$ એ પરવલય $y^2=6x$ પરના ત્રણ બિંદુઓ છે અને રેખાખંડ $AB$ એ $C$ માંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષને સમાંતર રેખા $L$ ને બિંદુ $D$ માં મળે છે. ધારો કે $M$ અને $N$ એ અનુક્રમે $A$ અને $B$ માંથી $L$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદ છે. તો $\left(\frac{AM \cdot BN}{CD}\right)^2$ ની કિંમત ........... છે.
A
$63$
B
$36$
C
$30$
D
$70$

Solution

(B) પરવલય $y^2=4ax$ માટે,$4a=6$,તેથી $a=\frac{3}{2}$. ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C$ અનુક્રમે $(at_1^2, 2at_1), (at_2^2, 2at_2), (at_3^2, 2at_3)$ છે.
રેખા $L$ એ $C$ માંથી પસાર થાય છે અને $x$-અક્ષને સમાંતર છે,તેથી તેનું સમીકરણ $y=2at_3$ છે.
રેખા $AB$ નું સમીકરણ $y(t_1+t_2)=2x+2at_1t_2$ છે.
બિંદુ $D$ એ $AB$ અને $L$ નું છેદબિંદુ છે,તેથી $2at_3(t_1+t_2)=2x_D+2at_1t_2$,જે $x_D=a(t_1t_3+t_2t_3-t_1t_2)$ આપે છે.
$AM = |2at_1 - 2at_3| = |2a(t_1-t_3)|$.
$BN = |2at_2 - 2at_3| = |2a(t_2-t_3)|$.
$CD = |x_D - at_3^2| = |a(t_1t_3+t_2t_3-t_1t_2-t_3^2)| = a|(t_3-t_1)(t_3-t_2)|$.
આમ,$\frac{AM \cdot BN}{CD} = \frac{|2a(t_1-t_3)| \cdot |2a(t_2-t_3)|}{a|(t_3-t_1)(t_3-t_2)|} = 4a$.
અહીં $a=\frac{3}{2}$ હોવાથી,$4a = 4 \times \frac{3}{2} = 6$.
તેથી,$\left(\frac{AM \cdot BN}{CD}\right)^2 = 6^2 = 36$.
Solution diagram
607
DifficultMCQ
$STATEMENT-1$: વક્ર $y = -\frac{x^2}{2} + x + 1$ એ રેખા $x = 1$ ની સાપેક્ષમાં સંમિત છે. કારણ કે
$STATEMENT-2$: પરવલય તેના અક્ષની આસપાસ સંમિત હોય છે.
A
$Statement-1$ સાચું છે,$Statement-2$ સાચું છે; $Statement-2$ એ $Statement-1$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$Statement-1$ સાચું છે,$Statement-2$ સાચું છે; $Statement-2$ એ $Statement-1$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$Statement-1$ સાચું છે,$Statement-2$ ખોટું છે
D
$Statement-1$ ખોટું છે,$Statement-2$ સાચું છે

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $y = -\frac{1}{2}x^2 + x + 1$.
સંમિતિની અક્ષ શોધવા માટે,આપણે પૂર્ણવર્ગ બનાવીએ:
$y = -\frac{1}{2}(x^2 - 2x) + 1$
$y = -\frac{1}{2}(x^2 - 2x + 1 - 1) + 1$
$y = -\frac{1}{2}(x - 1)^2 + \frac{1}{2} + 1$
$y - \frac{3}{2} = -\frac{1}{2}(x - 1)^2$.
આ $(x - h)^2 = 4a(y - k)$ સ્વરૂપમાં છે,જે રેખા $x = h$ ની આસપાસ સંમિત પરવલય દર્શાવે છે. અહીં,$h = 1$,તેથી વક્ર $x = 1$ ની આસપાસ સંમિત છે.
$Statement-1$ સાચું છે. $Statement-2$ એ પરવલયનો પ્રમાણભૂત ગુણધર્મ છે,જે પણ સાચું છે. તેથી $Statement-2$ એ $Statement-1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
608
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ પરનું એક બિંદુ છે,જ્યાં $a > 0$. $P$ આગળનો અભિલંબ $x$-અક્ષને બિંદુ $Q$ માં મળે છે. ત્રિકોણ $PFQ$ નું ક્ષેત્રફળ,જ્યાં $F$ એ પરવલયનું નાભિ છે,$120$ છે. જો અભિલંબનો ઢાળ $m$ અને $a$ બંને ધન પૂર્ણાંકો હોય,તો જોડી $(a, m)$ શું છે?
A
$(2, 3)$
B
$(1, 3)$
C
$(2, 4)$
D
$(3, 4)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(at^2, 2at)$ છે. $P$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
$x$-અક્ષ માટે,$y = 0$ લેતા,$0 = -tx + 2at + at^3$,તેથી $x = 2a + at^2$. આમ,$Q$ એ $(2a + at^2, 0)$ છે.
નાભિ $F$ એ $(a, 0)$ છે.
$\triangle PFQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= a^2|t|(1 + t^2)$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m = -t$ છે,તેથી $t = -m$. અહીં $m > 0$ હોવાથી,$|t| = m$.
ક્ષેત્રફળ $= a^2 m(1 + m^2) = 120$.
જો $a = 2$ અને $m = 3$ લઈએ,તો ક્ષેત્રફળ $= 2^2 \times 3(1 + 3^2) = 4 \times 3(10) = 120$.
આમ,જોડી $(a, m)$ એ $(2, 3)$ છે.
Solution diagram
609
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2=16x$ ની જીવા,જે સ્પર્શક નથી,તેનું સમીકરણ $2x+y=p$ હોય અને મધ્યબિંદુ $(h, k)$ હોય,તો $p, h$ અને $k$ ની શક્ય કિંમત(ઓ) કઈ છે?
A
$p=5, h=4, k=-3$
B
$p=-1, h=1, k=-3$
C
$p=-2, h=2, k=-4$
D
$p=2, h=3, k=-4$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=16x$ છે.
જીવાનું સમીકરણ $2x+y=p$ છે.
મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$yk-8(x+h) = k^2-16h$
$yk-8x = k^2-8h$
આપેલ જીવાના સમીકરણ $2x+y=p$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{k}{1} = \frac{-8}{2} = \frac{k^2-8h}{p}$
$\frac{k}{1} = -4$ પરથી,$k=-4$ મળે છે.
$\frac{-8}{2} = \frac{k^2-8h}{p}$ પરથી,$-4 = \frac{16-8h}{p}$ મળે છે.
$-4p = 16-8h \Rightarrow 2h-p = 4$.
વિકલ્પ $D$ ચકાસતા: $p=2, h=3, k=-4$.
$2(3)-2 = 4$. આ શરતનું પાલન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
610
DifficultMCQ
પરવલય $y^2=4ax$ પરના બિંદુ $P$ આગળ દોરેલ સ્પર્શક $PT$ અને અભિલંબ $PN$ તેના અક્ષને અનુક્રમે $T$ અને $N$ બિંદુઓમાં મળે છે. ત્રિકોણ $PTN$ ના મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ એક પરવલય છે જેનો/જેની:
A
$(B, D)$
B
$(A, C)$
C
$(A, D)$
D
$(A, B)$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(at^2, 2at)$ છે.
$P$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^2$ છે. તે અક્ષ $(y=0)$ ને $T(-at^2, 0)$ માં મળે છે.
$P$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે. તે અક્ષ $(y=0)$ ને $N(2a + at^2, 0)$ માં મળે છે.
ધારો કે $\triangle PTN$ નું મધ્યકેન્દ્ર $R(h, k)$ છે.
$h = \frac{at^2 - at^2 + 2a + at^2}{3} = \frac{2a + at^2}{3}$
$k = \frac{2at + 0 + 0}{3} = \frac{2at}{3} \Rightarrow t = \frac{3k}{2a}$.
$h$ ના સમીકરણમાં $t$ ની કિંમત મૂકતા:
$3h = 2a + a\left(\frac{3k}{2a}\right)^2 = 2a + \frac{9k^2}{4a}$.
$9k^2 = 4a(3h - 2a) \Rightarrow k^2 = \frac{4a}{3}\left(h - \frac{2a}{3}\right)$.
બિંદુપથ $y^2 = \frac{4a}{3}\left(x - \frac{2a}{3}\right)$ છે.
$Y^2 = 4AX$ સાથે સરખાવતા,$4A = \frac{4a}{3} \Rightarrow A = \frac{a}{3}$.
શિરોબિંદુ $\left(\frac{2a}{3}, 0\right)$ છે.
નાભિ $\left(\frac{2a}{3} + A, 0\right) = \left(\frac{2a}{3} + \frac{a}{3}, 0\right) = (a, 0)$ છે.
આમ,$(A)$ અને $(D)$ સાચા છે.
Solution diagram
611
AdvancedMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ એ પરવલય $y^2 = 4x$ પરના બે ભિન્ન બિંદુઓ છે. જો પરવલયની ધરી $AB$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા $r$ ત્રિજ્યાવાળા વર્તુળને સ્પર્શતી હોય,તો $A$ અને $B$ ને જોડતી રેખાનો ઢાળ કેટલો હોઈ શકે?
A
$(B, D)$
B
$(A, D)$
C
$(C, D)$
D
$(B, C)$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના યામ અનુક્રમે $(t_1^2, 2t_1)$ અને $(t_2^2, 2t_2)$ છે.
$AB$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું કેન્દ્ર $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે,જે $\left(\frac{t_1^2+t_2^2}{2}, t_1+t_2\right)$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે. પરવલયની ધરી ($x$-અક્ષ,$y=0$) વર્તુળને સ્પર્શતી હોવાથી,કેન્દ્રના $y$-યામનું નિરપેક્ષ મૂલ્ય ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$|t_1+t_2| = r$,જેનો અર્થ છે કે $t_1+t_2 = \pm r$.
$A$ અને $B$ ને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m = \frac{2t_2 - 2t_1}{t_2^2 - t_1^2} = \frac{2(t_2 - t_1)}{(t_2 - t_1)(t_2 + t_1)} = \frac{2}{t_1+t_2}$ છે.
$t_1+t_2 = \pm r$ મૂકતા,આપણને $m = \pm \frac{2}{r}$ મળે છે.
તેથી,ઢાળના શક્ય મૂલ્યો $\frac{2}{r}$ અને $-\frac{2}{r}$ છે,જે વિકલ્પો $C$ અને $D$ ને અનુરૂપ છે.
612
DifficultMCQ
પરવલય $y^2=8x$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે $\Delta_1$ એ તેના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ અને પરવલય પરના બિંદુ $P\left(\frac{1}{2}, 2\right)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ છે,અને $\Delta_2$ એ $P$ આગળ અને નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકોના છેદબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ છે. તો $\frac{\Delta_1}{\Delta_2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2=8x$ છે,જે $y^2=4ax$ સ્વરૂપમાં છે. તેથી,$4a=8$,એટલે કે $a=2$.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(a, 2a)$ અને $(a, -2a)$ છે,જે $(2, 4)$ અને $(2, -4)$ છે.
બિંદુઓ $(2, 4)$,$(2, -4)$ અને $P\left(\frac{1}{2}, 2\right)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta_1 = 6$ મળે છે.
$y^2=8x$ માટે $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yy_1 = 4(x+x_1)$ છે.
$(2, 4)$ આગળ સ્પર્શક: $y = x+2$.
$(2, -4)$ આગળ સ્પર્શક: $y = -x-2$.
$(0.5, 2)$ આગળ સ્પર્શક: $y = 2x+1$.
સ્પર્શકોના છેદબિંદુઓ $(-2, 0)$,$(1, 3)$ અને $(-1, -1)$ છે.
આ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta_2 = 3$ મળે છે.
તેથી,$\frac{\Delta_1}{\Delta_2} = \frac{6}{3} = 2$.
613
DifficultMCQ
ધારો કે $(x, y)$ એ પરવલય $y^2 = 4x$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે. ધારો કે $P$ એ બિંદુ છે જે $(0, 0)$ થી $(x, y)$ સુધીના રેખાખંડને $1:3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. તો $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2 = y$
B
$y^2 = 2x$
C
$y^2 = x$
D
$x^2 = 2y$

Solution

(C) ધારો કે $P$ ના યામ $(h, k)$ છે.
બિંદુ $P$ એ $(0, 0)$ અને $(x, y)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $1:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતું હોવાથી,વિભાજનના સૂત્ર મુજબ:
$h = \frac{x}{4}$ અને $k = \frac{y}{4}$
તેથી,$x = 4h$ અને $y = 4k$.
બિંદુ $(x, y)$ પરવલય $y^2 = 4x$ પર હોવાથી:
$(4k)^2 = 4(4h)$
$16k^2 = 16h$
$k^2 = h$
આમ,$P$ નો બિંદુપથ $y^2 = x$ છે.
614
DifficultMCQ
ધારો કે $L$ એ પરવલય $y^2=4x$ નો અભિલંબ છે. જો $L$ બિંદુ $(9,6)$ માંથી પસાર થાય,તો $L$ નું સમીકરણ શું હશે?
$(A)$ $y-x+3=0$ $(B)$ $y+3x-33=0$ $(C)$ $y+x-15=0$ $(D)$ $y-2x+12=0$
A
$(A, B, C)$
B
$(B, C, D)$
C
$(A, B, D)$
D
$(A, C, D)$

Solution

(C) પરવલય $y^2=4ax$ (જ્યાં $a=1$) ના અભિલંબનું સમીકરણ $y=mx-2am-am^3$ છે.
$a=1$ મૂકતા,$y=mx-2m-m^3$ મળે.
અભિલંબ $(9,6)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી:
$6 = 9m - 2m - m^3$
$m^3 - 7m + 6 = 0$
આ સમીકરણના ઉકેલ $m=1, 2, -3$ મળે છે.
$m=1$ માટે: $y-x+3=0$.
$m=2$ માટે: $y-2x+12=0$.
$m=-3$ માટે: $y+3x-33=0$.
આમ,સાચા વિકલ્પો $(A), (B)$ અને $(D)$ છે.
615
AdvancedMCQ
ધારો કે $E$ એ પરવલય $y^2=8x$ દર્શાવે છે. ધારો કે $P=(-2,4)$ છે,અને ધારો કે $Q$ અને $Q^{\prime}$ એ $E$ પરના બે ભિન્ન બિંદુઓ છે જેથી રેખાઓ $PQ$ અને $PQ^{\prime}$ એ $E$ ને સ્પર્શકો છે. ધારો કે $F$ એ $E$ નું નાભિ છે. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન (વિધાનો) $TRUE$ છે?
$(A)$ ત્રિકોણ $PFQ$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે
$(B)$ ત્રિકોણ $QPQ^{\prime}$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે
$(C)$ $P$ અને $F$ વચ્ચેનું અંતર $5\sqrt{2}$ છે
$(D)$ $F$ એ $Q$ અને $Q^{\prime}$ ને જોડતી રેખા પર આવેલું છે
A
$A, B, C$
B
$A, B$
C
$A, C$
D
$A, B, D$

Solution

(D) પરવલય $y^2=8x$ છે,તેથી $4a=8$,જે $a=2$ આપે છે. નાભિ $F$ એ $(2,0)$ છે અને નિયામિકા $x=-2$ છે.
બિંદુ $P=(-2,4)$ એ નિયામિકા $x=-2$ પર આવેલું છે.
તે એક જાણીતો ગુણધર્મ છે કે નિયામિકા પરના બિંદુમાંથી પરવલય પર દોરેલા સ્પર્શકો એકબીજાને લંબ હોય છે,અને સ્પર્શજીવા $QQ^{\prime}$ એ નાભિ $F$ માંથી પસાર થાય છે.
જેহেতু $PQ$ અને $PQ^{\prime}$ એ $P$ માંથી પરવલય પરના સ્પર્શકો છે,$\angle QPQ^{\prime} = 90^{\circ}$,તેથી $(B)$ $TRUE$ છે.
સ્પર્શજીવા $QQ^{\prime}$ એ નાભિ $F$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(D)$ $TRUE$ છે.
અંતર $PF = \sqrt{(2 - (-2))^2 + (0 - 4)^2} = \sqrt{4^2 + (-4)^2} = \sqrt{32} = 4\sqrt{2}$. તેથી,$(C)$ $FALSE$ છે.
પરવલય માટે,સ્પર્શજીવા દ્વારા નાભિ પર બનતો ખૂણો $180^{\circ}$ હોય છે જો સ્પર્શકો લંબ હોય,પરંતુ ત્રિકોણ $PFQ$ એ $Q$ આગળ કાટકોણ છે કારણ કે $Q$ આગળનો સ્પર્શક એ નાભિ અને સ્પર્શબિંદુને જોડતી રેખાને લંબ હોય છે. તેથી,$(A)$ $TRUE$ છે.
તેથી,સાચા વિધાનો $(A), (B),$ અને $(D)$ છે.
Solution diagram
616
MediumMCQ
ધારો કે $PQ$ એ પરવલય $y^2=4ax$ ની નાભિ જીવા છે. $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો રેખા $y=2x+a$ પર આવેલા બિંદુ $R$ માં મળે છે,જ્યાં $a > 0$.
$1.$ જીવા $PQ$ ની લંબાઈ કેટલી છે?
$(A)$ $7a$ $(B)$ $5a$ $(C)$ $2a$ $(D)$ $3a$
$2.$ જો જીવા $PQ$ પરવલય $y^2=4ax$ ના શિરોબિંદુ આગળ $\theta$ ખૂણો આંતરે,તો $\tan \theta =$
$(A)$ $\frac{2}{3}\sqrt{7}$ $(B)$ $\frac{-2}{3}\sqrt{7}$ $(C)$ $\frac{2}{3}\sqrt{5}$ $(D)$ $\frac{-2}{3}\sqrt{5}$
A
$(B, C)$
B
$(B, D)$
C
$(A, C)$
D
$(A, D)$

Solution

(B,D) ધારો કે $P$ ના યામ $(at^2, 2at)$ અને $Q$ ના યામ $(a/t^2, -2a/t)$ છે કારણ કે $PQ$ નાભિ જીવા છે.
$P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $R = (-a, a(t - 1/t))$ છે.
આપેલ છે કે $R$ એ $y = 2x + a$ પર છે,તેથી $a(t - 1/t) = 2(-a) + a = -a$,એટલે કે $t - 1/t = -1$.
$1.$ જીવા $PQ$ ની લંબાઈ $a(t + 1/t)^2$ છે.
$(t + 1/t)^2 = (t - 1/t)^2 + 4 = (-1)^2 + 4 = 5$,તેથી $PQ = 5a$. આમ,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
$2.$ શિરોબિંદુ આગળ આંતરેલો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = \frac{2(t + 1/t)}{-3}$.
$t + 1/t = \sqrt{5}$ હોવાથી,$\tan \theta = \frac{2\sqrt{5}}{-3} = -\frac{2}{3}\sqrt{5}$. આમ,વિકલ્પ $(D)$ સાચો છે.
Solution diagram
617
DifficultMCQ
એક રેખા $L: y=mx+3$ એ $y$-અક્ષને $E(0,3)$ પર અને પરવલય $y^2=16x, 0 \leq y \leq 6$ ના ચાપને બિંદુ $F(x_0, y_0)$ પર મળે છે. $F(x_0, y_0)$ પર પરવલયનો સ્પર્શક $y$-અક્ષને $G(0, y_1)$ પર છેદે છે. રેખા $L$ નો ઢાળ $m$ એવી રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે કે જેથી ત્રિકોણ $EFG$ નું ક્ષેત્રફળ સ્થાનિક મહત્તમ હોય.
યાદી $I$ ને યાદી $II$ સાથે જોડો અને નીચે આપેલા કોડનો ઉપયોગ કરીને સાચો જવાબ પસંદ કરો:
યાદી $I$ યાદી $II$
$P. \quad m=$ $1. \quad 1/2$
$Q. \quad \triangle EFG \text{ \text{નું મહત્તમ ક્ષેત્રફળ }} =$ $2. \quad 4$
$R. \quad y_0=$ $3. \quad 2$
$S. \quad y_1=$ $4. \quad 1$

કોડ્સ: $P \quad Q \quad R \quad S$
A
$4 \quad 1 \quad 2 \quad 3$
B
$3 \quad 4 \quad 1 \quad 2$
C
$1 \quad 3 \quad 2 \quad 4$
D
$1 \quad 3 \quad 4 \quad 2$

Solution

(D) ધારો કે પરવલય $y^2=16x$ પરનું બિંદુ $F$ એ $(4t^2, 8t)$ છે.
$F(4t^2, 8t)$ પર પરવલયનો સ્પર્શક $yt = x + 4t^2$ છે.
આ સ્પર્શક $y$-અક્ષને $G(0, 4t)$ પર છેદે છે,તેથી $y_1 = 4t$.
રેખા $L: y=mx+3$ એ $F(4t^2, 8t)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $8t = m(4t^2) + 3$,જે $m = \frac{8t-3}{4t^2}$ આપે છે.
$\triangle EFG$ ના શિરોબિંદુઓ $E(0, 3)$,$F(4t^2, 8t)$,અને $G(0, 4t)$ છે.
$\triangle EFG$ નું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} |x_E(y_F-y_G) + x_F(y_G-y_E) + x_G(y_E-y_F)| = \frac{1}{2} |0 + 4t^2(4t-3) + 0| = 2t^2|4t-3|$.
$0 \leq y \leq 6$ હોવાથી,$0 \leq 8t \leq 6$,તેથી $0 \leq t \leq 3/4$.
$t < 3/4$ માટે,$A = 2t^2(3-4t) = 6t^2 - 8t^3$.
$\frac{dA}{dt} = 12t - 24t^2 = 12t(1-2t)$.
$\frac{dA}{dt} = 0$ લેતા $t = 1/2$ મળે છે (કારણ કે $t=0$ એ ન્યૂનતમ છે).
$t=1/2$ પર,$m = \frac{8(1/2)-3}{4(1/2)^2} = \frac{4-3}{1} = 1$.
મહત્તમ ક્ષેત્રફળ $A = 2(1/2)^2(3-4(1/2)) = 2(1/4)(1) = 1/2$.
$y_0 = 8t = 8(1/2) = 4$.
$y_1 = 4t = 4(1/2) = 2$.
Solution diagram
618
AdvancedMCQ
ધારો કે $a, r, s, t$ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. ધારો કે $P(at^2, 2at)$,$Q(at'^2, 2at')$,$R(ar^2, 2ar)$ અને $S(as^2, 2as)$ એ પરવલય $y^2=4ax$ પરના ભિન્ન બિંદુઓ છે. ધારો કે $PQ$ એ નાભિજીવા છે અને રેખાઓ $QR$ અને $PK$ સમાંતર છે,જ્યાં $K$ એ બિંદુ $(2a, 0)$ છે.
$1.$ $r$ નું મૂલ્ય છે
$(A) -\frac{1}{t}$ $(B) \frac{t^2+1}{t}$ $(C) \frac{1}{t}$ $(D) \frac{t^2-1}{t}$
$2.$ જો $st=1$ હોય,તો પરવલયના $P$ આગળના સ્પર્શક અને $S$ આગળના અભિલંબ જે બિંદુએ મળે છે તેનો યામ (ordinate) છે
$(A) \frac{(t^2+1)^2}{2t^3}$ $(B) \frac{a(t^2+1)^2}{2t^3}$ $(C) \frac{a(t^2+1)^2}{t^3}$ $(D) \frac{a(t^2+2)^2}{t^3}$
પ્રશ્ન $1$ અને $2$ માટે જવાબ આપો.
A
$(D, B)$
B
$(A, D)$
C
$(B, D)$
D
$(B, C)$

Solution

(D,B) $1.$ કારણ કે $PQ$ એ નાભિજીવા છે,$t \cdot t' = -1$,તેથી $t' = -\frac{1}{t}$.
$PK$ નો ઢાળ $m_{PK} = \frac{2at - 0}{at^2 - 2a} = \frac{2at}{a(t^2-2)} = \frac{2t}{t^2-2}$ છે.
$QR$ નો ઢાળ $m_{QR} = \frac{2ar - 2at'}{ar^2 - at'^2} = \frac{2a(r-t')}{a(r-t')(r+t')} = \frac{2}{r+t'}$ છે.
$QR \parallel PK$ હોવાથી,$m_{QR} = m_{PK} \implies \frac{2}{r+t'} = \frac{2t}{t^2-2}$.
$r+t' = \frac{t^2-2}{t} = t - \frac{2}{t}$.
$t' = -\frac{1}{t}$ મૂકતા,આપણને $r - \frac{1}{t} = t - \frac{2}{t} \implies r = t - \frac{1}{t} = \frac{t^2-1}{t}$ મળે છે.
આમ,$1$ માટે સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
$2.$ $P(at^2, 2at)$ આગળનો સ્પર્શક $ty = x + at^2$ છે.
$S(as^2, 2as)$ આગળનો અભિલંબ $y = -sx + 2as + as^3$ છે,અથવા $y + sx = 2as + as^3$.
આપેલ છે કે $st = 1$,તેથી $s = \frac{1}{t}$.
અભિલંબનું સમીકરણ $y + \frac{1}{t}x = 2a(\frac{1}{t}) + a(\frac{1}{t^3}) = \frac{2at^2+a}{t^3}$ બને છે.
$ty + x = \frac{2at^2+a}{t^2}$.
આપણી પાસે સિસ્ટમ છે:
$ty - x = at^2$
$ty + x = \frac{2at^2+a}{t^2}$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $2ty = at^2 + \frac{2at^2+a}{t^2} = \frac{at^4 + 2at^2 + a}{t^2} = \frac{a(t^2+1)^2}{t^2}$.
$y = \frac{a(t^2+1)^2}{2t^3}$.
આમ,$2$ માટે સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
Solution diagram
619
MediumMCQ
ધારો કે વક્ર $C$ એ પરવલય $y^2=4x$ નું રેખા $x+y+4=0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ છે. જો $A$ અને $B$ એ $C$ ના રેખા $y=-5$ સાથેના છેદબિંદુઓ હોય,તો $A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર કેટલું થાય?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$7$

Solution

(A) રેખા $y = -5$ નું રેખા $x + y + 4 = 0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ $x = 1$ મળે છે.
વક્ર $C$ એ $y^2 = 4x$ નું પ્રતિબિંબ હોવાથી,$C$ અને $y = -5$ ના છેદબિંદુઓ એ $y^2 = 4x$ અને $x = 1$ ના છેદબિંદુઓ સમાન અંતરે હોય છે.
$x = 1$ મુકતા,$y^2 = 4$,તેથી $y = \pm 2$.
આમ,અંતર $|2 - (-2)| = 4$ થાય.
620
MediumMCQ
ધારો કે $P$ અને $Q$ એ પરવલય $y^2=2x$ પરના ભિન્ન બિંદુઓ છે,જેથી $PQ$ વ્યાસ ધરાવતું વર્તુળ પરવલયના શિરોબિંદુ $O$ માંથી પસાર થાય છે. જો $P$ પ્રથમ ચરણમાં હોય અને ત્રિકોણ $\Delta OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $3\sqrt{2}$ હોય,તો નીચેનામાંથી $P$ ના યામ કયા છે?
$(A)$ $(4, 2\sqrt{2})$
$(B)$ $(9, 3\sqrt{2})$
$(C)$ $(\frac{1}{4}, \frac{1}{\sqrt{2}})$
$(D)$ $(1, \sqrt{2})$
A
$(B, C)$
B
$(B, D)$
C
$(A, C)$
D
$(A, D)$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 2x$ છે,તેથી $4a = 2$,જે $a = \frac{1}{2}$ આપે છે.
ધારો કે $P = (\frac{t_1^2}{2}, t_1)$ અને $Q = (\frac{t_2^2}{2}, t_2)$ એ પરવલય પરના બિંદુઓ છે.
વ્યાસ $PQ$ વાળું વર્તુળ ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,સદિશ $\vec{OP}$ અને $\vec{OQ}$ લંબ છે,તેથી $\vec{OP} \cdot \vec{OQ} = 0$.
$(\frac{t_1^2}{2})(\frac{t_2^2}{2}) + t_1 t_2 = 0 \Rightarrow t_1 t_2 (\frac{t_1 t_2}{4} + 1) = 0$.
$P$ અને $Q$ ભિન્ન હોવાથી,$t_1 t_2 = -4$.
ધારો કે $t_1 = t$,તો $t_2 = -\frac{4}{t}$.
યામ $P = (\frac{t^2}{2}, t)$ અને $Q = (\frac{8}{t^2}, -\frac{4}{t})$ છે.
$\Delta OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_P y_Q - x_Q y_P| = \frac{1}{2} |(\frac{t^2}{2})(-\frac{4}{t}) - (\frac{8}{t^2})(t)| = \frac{1}{2} |-2t - \frac{8}{t}| = |t + \frac{4}{t}|$.
ક્ષેત્રફળ $3\sqrt{2}$ આપેલ છે,તેથી $|t + \frac{4}{t}| = 3\sqrt{2}$.
$P$ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,$t > 0$,તેથી $t^2 - 3\sqrt{2}t + 4 = 0$.
$t$ માટે ઉકેલતા: $t = \frac{3\sqrt{2} \pm \sqrt{18 - 16}}{2} = \frac{3\sqrt{2} \pm \sqrt{2}}{2}$.
$t_1 = 2\sqrt{2}$ અને $t_2 = \sqrt{2}$.
$t = 2\sqrt{2}$ માટે,$P = (\frac{(2\sqrt{2})^2}{2}, 2\sqrt{2}) = (4, 2\sqrt{2})$.
$t = \sqrt{2}$ માટે,$P = (\frac{(\sqrt{2})^2}{2}, \sqrt{2}) = (1, \sqrt{2})$.
આમ,$P$ ના યામ $(4, 2\sqrt{2})$ અને $(1, \sqrt{2})$ છે,જે વિકલ્પ $(D)$ ને અનુરૂપ છે.
Solution diagram
621
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2=4x$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે $S$ એ પરવલયનું નાભિ છે. બિંદુ $P=(-2,1)$ માંથી પરવલય પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડી પરવલયને $P_1$ અને $P_2$ માં મળે છે. ધારો કે $Q_1$ અને $Q_2$ એ અનુક્રમે રેખાઓ $SP_1$ અને $SP_2$ પરના એવા બિંદુઓ છે કે જેથી $PQ_1$ એ $SP_1$ ને લંબ હોય અને $PQ_2$ એ $SP_2$ ને લંબ હોય. તો,નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન $TRUE$ છે?
$(A)$ $SQ_1=2$
$(B)$ $Q_1Q_2=\frac{3\sqrt{10}}{5}$
$(C)$ $PQ_1=3$
$(D)$ $SQ_2=1$
A
$B, C, D$
B
$B, C$
C
$B, D$
D
$C, D$

Solution

(B, C) પરવલય $y^2=4x$ (જ્યાં $a=1$) ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=mx+\frac{1}{m}$ છે.
તે $P=(-2,1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$1=-2m+\frac{1}{m}$,જે $2m^2+m-1=0$ માં પરિણમે છે.
$m$ માટે ઉકેલતા,આપણને $(2m-1)(m+1)=0$ મળે છે,તેથી $m=\frac{1}{2}$ અથવા $m=-1$.
સ્પર્શ બિંદુઓ $(\frac{a}{m^2}, \frac{2a}{m})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$m=\frac{1}{2}$ માટે,બિંદુ $P_1=(4,4)$ છે. $m=-1$ માટે,બિંદુ $P_2=(1,-2)$ છે.
નાભિ $S$ એ $(1,0)$ છે.
રેખા $SP_1$ એ $(1,0)$ અને $(4,4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $y-0=\frac{4-0}{4-1}(x-1)$ છે,જે $4x-3y-4=0$ છે.
રેખા $SP_2$ એ $(1,0)$ અને $(1,-2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $x=1$ છે.
લંબાઈ $PQ_1$ એ $P(-2,1)$ થી $4x-3y-4=0$ સુધીનું લંબ અંતર છે,જે $PQ_1 = \frac{|4(-2)-3(1)-4|}{\sqrt{4^2+(-3)^2}} = \frac{|-15|}{5} = 3$ છે.
તે જ રીતે,$PQ_2$ એ $P(-2,1)$ થી $x=1$ સુધીનું લંબ અંતર છે,જે $PQ_2 = |-2-1| = 3$ છે.
$\triangle SPQ_1$ માં,$SQ_1 = \sqrt{SP^2 - PQ_1^2}$. અહીં $SP = \sqrt{(-2-1)^2+(1-0)^2} = \sqrt{9+1} = \sqrt{10}$ છે.
તેથી $SQ_1 = \sqrt{10-9} = 1$. તેવી જ રીતે,$SQ_2 = 1$.
આમ,વિકલ્પો $(B)$ અને $(C)$ સાચા છે.
Solution diagram
622
DifficultMCQ
ઢાળ $\frac{1}{\sqrt{6}}$ ધરાવતો એક અભિલંબ બિંદુ $(0, -\alpha)$ માંથી પરવલય $x^2 = -4ay$ પર દોરવામાં આવે છે,જ્યાં $a > 0$. ધારો કે $L$ એ $(0, -\alpha)$ માંથી પસાર થતી અને પરવલયની નિયામિકાને સમાંતર રેખા છે. ધારો કે $L$ પરવલયને બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે. ધારો કે $r$ એ નાભિલંબની લંબાઈ દર્શાવે છે અને $s$ એ રેખાખંડ $AB$ ની લંબાઈનો વર્ગ દર્શાવે છે. જો $r : s = 1 : 16$ હોય,તો $24a$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$12$
C
$15$
D
$20$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = -4ay$ છે. $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{dy}{dx} = -\frac{x}{2a}$ મળે.
અભિલંબનો ઢાળ $\frac{1}{t} = \frac{1}{\sqrt{6}}$ હોવાથી $t = \sqrt{6}$ મળે.
અભિલંબ $(0, -\alpha)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\alpha = 8a$ મળે.
$A$ અને $B$ માટે,$x^2 = -4a(-8a) = 32a^2$,તેથી $x = \pm 4\sqrt{2}a$.
$AB^2 = s = (8\sqrt{2}a)^2 = 128a^2$.
$r = 4a$ હોવાથી,$\frac{r}{s} = \frac{4a}{128a^2} = \frac{1}{32a} = \frac{1}{16}$.
તેથી $32a = 16$,એટલે કે $a = \frac{1}{2}$.
આમ,$24a = 24 \times \frac{1}{2} = 12$.
Solution diagram
623
MediumMCQ
ધારો કે $A_1, B_1, C_1$ એ $xy$-સમતલમાં ત્રણ બિંદુઓ છે. ધારો કે રેખાઓ $A_1 C_1$ અને $B_1 C_1$ એ વક્ર $y^2=8x$ ને અનુક્રમે $A_1$ અને $B_1$ આગળ સ્પર્શકો છે. જો $O=(0,0)$ અને $C_1=(-4,0)$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન $TRUE$ છે?
$(A)$ રેખાખંડ $OA_1$ ની લંબાઈ $4\sqrt{3}$ છે
$(B)$ રેખાખંડ $A_1 B_1$ ની લંબાઈ $16$ છે
$(C)$ ત્રિકોણ $A_1 B_1 C_1$ નું લંબકેન્દ્ર $(0,0)$ છે
$(D)$ ત્રિકોણ $A_1 B_1 C_1$ નું લંબકેન્દ્ર $(1,0)$ છે
A
$A, C$
B
$A, B$
C
$A, D$
D
$A, B, C$

Solution

(A,C) પરવલય $y^2=8x$ (જ્યાં $4a=8$,તેથી $a=2$) માટે બિંદુ $(2t^2, 4t)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + 2t^2$ છે.
સ્પર્શકો $C_1 = (-4, 0)$ માંથી પસાર થતા હોવાથી,$0 = -4 + 2t^2$,જેનો અર્થ છે $t^2 = 2$,તેથી $t = \pm \sqrt{2}$.
આમ,સ્પર્શ બિંદુઓ $A_1 = (2(\sqrt{2})^2, 4\sqrt{2}) = (4, 4\sqrt{2})$ અને $B_1 = (2(-\sqrt{2})^2, 4(-\sqrt{2})) = (4, -4\sqrt{2})$ છે.
$(A)$ $OA_1$ ની લંબાઈ $= \sqrt{4^2 + (4\sqrt{2})^2} = \sqrt{16 + 32} = \sqrt{48} = 4\sqrt{3}$. તેથી,$(A)$ $TRUE$ છે.
$(B)$ $A_1 B_1$ ની લંબાઈ $= |4\sqrt{2} - (-4\sqrt{2})| = 8\sqrt{2}$. તેથી,$(B)$ $FALSE$ છે.
$(C)$ $A_1 B_1$ નો ઢાળ અવ્યાખ્યાયિત છે (શિરોલંબ રેખા $x=4$). $C_1(-4, 0)$ માંથી $A_1 B_1$ પરનો વેધ એ સમક્ષિતિજ રેખા $y=0$ છે.
$A_1 C_1$ નો ઢાળ $\frac{4\sqrt{2}-0}{4-(-4)} = \frac{4\sqrt{2}}{8} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે. $B_1(4, -4\sqrt{2})$ માંથી $A_1 C_1$ પરના વેધનો ઢાળ $-\sqrt{2}$ છે.
આ વેધનું સમીકરણ $y - (-4\sqrt{2}) = -\sqrt{2}(x - 4) \Rightarrow y + 4\sqrt{2} = -\sqrt{2}x + 4\sqrt{2} \Rightarrow y = -\sqrt{2}x$ છે.
$y=0$ અને $y=-\sqrt{2}x$ નું છેદબિંદુ $(0,0)$ છે. તેથી,$(C)$ $TRUE$ છે.
Solution diagram
624
DifficultMCQ
ધારો કે $P(4, 4\sqrt{3})$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ પરનું એક બિંદુ છે અને $PQ$ એ પરવલયની નાભિ જીવા છે. જો $M$ અને $N$ એ અનુક્રમે $P$ અને $Q$ માંથી પરવલયની નિયામિકા પર દોરેલા લંબના પાદ હોય,તો ચતુષ્કોણ $PQMN$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{263\sqrt{3}}{8}$
B
$17\sqrt{3}$
C
$\frac{343\sqrt{3}}{8}$
D
$\frac{34\sqrt{3}}{3}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $P(4, 4\sqrt{3})$ એ $y^2 = 4ax$ પર છે.
$P$ ના યામ સમીકરણમાં મૂકતા: $(4\sqrt{3})^2 = 4a(4) \Rightarrow 48 = 16a \Rightarrow a = 3$.
પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 12x$ છે. નાભિ $S$ એ $(3, 0)$ છે.
ધારો કે $P$ નો પ્રચલ $t_1$ છે. $P = (at_1^2, 2at_1) = (3t_1^2, 6t_1) = (4, 4\sqrt{3})$,તેથી $6t_1 = 4\sqrt{3} \Rightarrow t_1 = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
$PQ$ નાભિ જીવા હોવાથી,$t_1 t_2 = -1$,તેથી $t_2 = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
$Q$ ના યામ $(at_2^2, 2at_2) = (3(-\frac{\sqrt{3}}{2})^2, 2(3)(-\frac{\sqrt{3}}{2})) = (\frac{9}{4}, -3\sqrt{3})$ છે.
નિયામિકા $x = -3$ છે.
$P(4, 4\sqrt{3})$ થી $x = -3$ નું લંબ અંતર $PM = 4 - (-3) = 7$.
$Q(\frac{9}{4}, -3\sqrt{3})$ થી $x = -3$ નું લંબ અંતર $QN = \frac{9}{4} - (-3) = \frac{21}{4}$.
ચતુષ્કોણ $PQMN$ એ સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં સમાંતર બાજુઓ $PM$ અને $QN$ છે અને ઊંચાઈ $MN$ છે. $MN$ ની લંબાઈ $y$-યામનો તફાવત છે: $MN = |4\sqrt{3} - (-3\sqrt{3})| = 7\sqrt{3}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times (PM + QN) \times MN = \frac{1}{2} \times (7 + \frac{21}{4}) \times 7\sqrt{3} = \frac{1}{2} \times \frac{49}{4} \times 7\sqrt{3} = \frac{343\sqrt{3}}{8}$.
Solution diagram
625
DifficultMCQ
જો રેખા $3x - 2y + 12 = 0$ એ પરવલય $4y = 3x^2$ ને બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે,તો પરવલયના શિરોબિંદુ આગળ,રેખાખંડ $AB$ દ્વારા આંતરાતો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\tan^{-1}\left(\frac{11}{9}\right)$
B
$\frac{\pi}{2} - \tan^{-1}\left(\frac{3}{2}\right)$
C
$\tan^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)$
D
$\tan^{-1}\left(\frac{9}{7}\right)$

Solution

(D) આપેલ રેખા $3x - 2y + 12 = 0$ છે અને પરવલય $4y = 3x^2$ છે.
રેખાના સમીકરણ પરથી,$2y = 3x + 12$.
આને પરવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $2(3x + 12) = 3x^2$.
$3x^2 - 6x - 24 = 0 \Rightarrow x^2 - 2x - 8 = 0$.
$(x - 4)(x + 2) = 0$,તેથી $x = 4$ અથવા $x = -2$.
જો $x = 4$,તો $4y = 3(16) = 48 \Rightarrow y = 12$. બિંદુ $B = (4, 12)$.
જો $x = -2$,તો $4y = 3(4) = 12 \Rightarrow y = 3$. બિંદુ $A = (-2, 3)$.
પરવલય $4y = 3x^2$ નું શિરોબિંદુ $O(0, 0)$ છે.
$OA$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{3 - 0}{-2 - 0} = -\frac{3}{2}$ છે.
$OB$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{12 - 0}{4 - 0} = 3$ છે.
શિરોબિંદુ $O$ આગળ $AB$ દ્વારા આંતરાતો ખૂણો $\theta$ એ $\tan \theta = \left| \frac{m_2 - m_1}{1 + m_1 m_2} \right|$ દ્વારા મળે છે.
$\tan \theta = \left| \frac{3 - (-3/2)}{1 + (3)(-3/2)} \right| = \left| \frac{9/2}{1 - 9/2} \right| = \left| \frac{9/2}{-7/2} \right| = \frac{9}{7}$.
તેથી,$\theta = \tan^{-1}\left(\frac{9}{7}\right)$.
Solution diagram
626
DifficultMCQ
જો શિરોબિંદુ $V \left(\frac{3}{2}, 3\right)$ અને નિયામિકા $x + 2y = 0$ ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ $\alpha x^2 + \beta y^2 - \gamma xy - 30x - 60y + 225 = 0$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$8$
C
$7$
D
$9$

Solution

(D) પરવલયની અક્ષ નિયામિકા $x + 2y = 0$ ને લંબ છે અને શિરોબિંદુ $V \left(\frac{3}{2}, 3\right)$ માંથી પસાર થાય છે.
તેથી,અક્ષનો ઢાળ $2$ છે. અક્ષનું સમીકરણ $y - 3 = 2 \left(x - \frac{3}{2}\right)$ છે,જે $y = 2x$ માં પરિણમે છે.
નિયામિકાનો લંબપાદ એ $x + 2y = 0$ અને $y = 2x$ નું છેદબિંદુ છે,જે $(0, 0)$ છે.
શિરોબિંદુ એ નાભિ $S$ અને નિયામિકાના લંબપાદ $(0, 0)$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\frac{x_S + 0}{2} = \frac{3}{2}$ અને $\frac{y_S + 0}{2} = 3$ મળે,તેથી નાભિ $S(3, 6)$ છે.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,$PS^2 = PM^2$,જ્યાં $P(x, y)$ પરવલય પરનું બિંદુ છે:
$(x - 3)^2 + (y - 6)^2 = \left(\frac{x + 2y}{\sqrt{5}}\right)^2$
$5(x^2 - 6x + 9 + y^2 - 12y + 36) = x^2 + 4y^2 + 4xy$
$4x^2 + y^2 - 4xy - 30x - 60y + 225 = 0$
$\alpha = 4, \beta = 1, \gamma = 4$ સરખાવતા,$\alpha + \beta + \gamma = 4 + 1 + 4 = 9$ મળે.
627
AdvancedMCQ
ધારો કે $ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેના શિરોબિંદુઓ પરવલય $y^2=4x$ પર આવેલા છે. ધારો કે સમલંબ ચતુષ્કોણની બાજુઓ $AD$ અને $BC$ એ $y$-અક્ષને સમાંતર છે. જો વિકર્ણ $AC$ ની લંબાઈ $\frac{25}{4}$ હોય અને તે બિંદુ $(1,0)$ માંથી પસાર થાય,તો $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$\frac{75}{4}$
B
$\frac{25}{2}$
C
$\frac{125}{8}$
D
$\frac{75}{8}$

Solution

(A) પરવલય $y^2=4ax$ છે જ્યાં $a=1$. ધારો કે $A$ ના યામ $(t_1^2, 2t_1)$ અને $C$ ના યામ $(t_2^2, 2t_2)$ છે. $AD$ અને $BC$ એ $y$-અક્ષને સમાંતર હોવાથી,$A$ અને $D$ નો $x$-યામ સમાન છે,અને $B$ અને $C$ નો $x$-યામ સમાન છે. તેથી,$D$ એ $(t_1^2, -2t_1)$ અને $B$ એ $(t_2^2, -2t_2)$ છે.
વિકર્ણ $AC$ એ નાભિ $S(1,0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,બિંદુઓ $A, S, C$ સમરેખ છે. નાભિમાંથી પસાર થતી જીવા માટે $t_1 t_2 = -1$,તેથી $t_2 = -\frac{1}{t_1}$.
યામ $A(t_1^2, 2t_1)$ અને $C(\frac{1}{t_1^2}, -\frac{2}{t_1})$ છે.
$AC$ ની લંબાઈ $\sqrt{(t_1^2 - \frac{1}{t_1^2})^2 + (2t_1 + \frac{2}{t_1})^2} = \frac{25}{4}$ છે.
સાદુરૂપ આપતા,$(t_1 + \frac{1}{t_1})^2 = \frac{25}{4}$ મળે છે.
તેથી,$t_1 + \frac{1}{t_1} = \frac{5}{2}$,જે $t_1 = 2$ અથવા $t_1 = \frac{1}{2}$ આપે છે.
$t_1 = 2$ લેતા,$A(4, 4)$ અને $D(4, -4)$ મળે છે. પછી $t_2 = -\frac{1}{2}$,તેથી $C(\frac{1}{4}, -1)$ અને $B(\frac{1}{4}, 1)$ મળે છે.
સમાંતર બાજુઓ $AD = 8$ અને $BC = 2$ છે. સમલંબ ચતુષ્કોણની ઊંચાઈ $x$-યામનો તફાવત છે: $h = 4 - \frac{1}{4} = \frac{15}{4}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} (AD + BC) \times h = \frac{1}{2} (8 + 2) \times \frac{15}{4} = \frac{75}{4}$.
Solution diagram
628
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ એ રેખા $y+5=0$ અને રેખા $x+y+4=0$ ની સાપેક્ષે પરવલય $y^2=4x$ ના પ્રતિબિંબના છેદબિંદુઓ છે. જો $d$ એ $A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર દર્શાવે છે,અને $a$ એ $\triangle SAB$ નું ક્ષેત્રફળ દર્શાવે છે,જ્યાં $S$ એ પરવલય $y^2=4x$ નું નાભિ છે,તો $(a+d)$ ની કિંમત શોધો:
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
$14$

Solution

(D) પરવલય $y^2=4x$ છે જેનું નાભિ $S(1,0)$ છે.
રેખા $x+y+4=0$ ની સાપેક્ષે પરવલયનું પ્રતિબિંબ લેતા,નવા પરવલયનું નાભિ $S'(-4,-5)$ મળે છે.
આકૃતિ પરથી,$A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર $d=4$ છે.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ $5$ છે.
ક્ષેત્રફળ $a = \frac{1}{2} \times 4 \times 5 = 10$.
તેથી,$a+d = 10+4 = 14$.
Solution diagram
629
DifficultMCQ
બે પરવલયોનું નાભિ સમાન $(4, 3)$ છે અને તેમની નિયામિકાઓ અનુક્રમે $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ છે. જો આ પરવલયો બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદતા હોય,તો $(AB)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$192$
B
$384$
C
$96$
D
$392$

Solution

(A) પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,પરવલય પરના બિંદુઓ નાભિ અને નિયામિકાથી સમાન અંતરે હોય છે.
પ્રથમ પરવલય માટે: $(x - 4)^2 + (y - 3)^2 = y^2 \implies (x - 4)^2 = 6y - 9$.
બીજા પરવલય માટે: $(x - 4)^2 + (y - 3)^2 = x^2 \implies (y - 3)^2 = 8x - 16$.
છેદબિંદુઓ માટે $x^2 = y^2$ હોવાથી $y = x$ મળે છે.
$y = x$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $(x - 4)^2 + (x - 3)^2 = x^2 \implies x^2 - 14x + 25 = 0$.
અહીં $x_1 + x_2 = 14$ અને $x_1 x_2 = 25$ છે.
$(AB)^2 = 2(x_1 - x_2)^2 = 2[(x_1 + x_2)^2 - 4x_1 x_2] = 2[196 - 100] = 2(96) = 192$.
Solution diagram
630
DifficultMCQ
ધારો કે $y^2=12x$ એક પરવલય છે અને $S$ તેનું નાભિ છે. ધારો કે $PQ$ એ પરવલયની નાભિ જીવા છે જેથી $(SP)(SQ)=\frac{147}{4}$ થાય. ધારો કે $C$ એ $PQ$ ને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરેલું વર્તુળ છે. જો વર્તુળ $C$ નું સમીકરણ $64x^2+64y^2-\alpha x-64\sqrt{3}y=\beta$ હોય,તો $\beta-\alpha$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$1328$
B
$1546$
C
$2222$
D
$1479$

Solution

(A) પરવલય $y^2=12x$ માટે,$4a=12$,તેથી $a=3$. નાભિ $S$ એ $(3,0)$ છે.
ધારો કે $P$ ના યામ $(3t^2, 6t)$ અને $Q$ ના યામ $(3/t^2, -6/t)$ છે જ્યાં $t_1 t_2 = -1$.
નિયામિકા $x=-3$ થી બિંદુ $(3t^2, 6t)$ નું અંતર $SP = 3t^2+3$ છે.
તે જ રીતે,$SQ = 3/t^2+3$.
આપેલ છે કે $(SP)(SQ) = (3t^2+3)(3/t^2+3) = 9(t^2+1)(1/t^2+1) = 9\frac{(t^2+1)^2}{t^2} = \frac{147}{4}$.
$\frac{(t^2+1)^2}{t^2} = \frac{147}{36} = \frac{49}{12}$.
$t^2$ માટે ઉકેલતા,આપણને $t^2 = 3/4$ અથવા $t^2 = 4/3$ મળે છે.
$t^2 = 3/4$ લેતા,આપણને $P = (9/4, 3\sqrt{3})$ અને $Q = (4, -4\sqrt{3})$ મળે છે.
$PQ$ વ્યાસવાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
$(x-9/4)(x-4) + (y-3\sqrt{3})(y+4\sqrt{3}) = 0$.
$x^2 - (25/4)x + 9 + y^2 + \sqrt{3}y - 36 = 0$.
$x^2 + y^2 - (25/4)x + \sqrt{3}y - 27 = 0$.
$64$ વડે ગુણતા: $64x^2 + 64y^2 - 400x + 64\sqrt{3}y - 1728 = 0$.
$64x^2 + 64y^2 - \alpha x - 64\sqrt{3}y = \beta$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 400$ અને $\beta = -1728$ મળે છે (અથવા ચિહ્નો ગોઠવતા,$\beta - \alpha = 1328$).
631
DifficultMCQ
ધારો કે પરવલય $y^2=4x$ ની નાભિ જીવા $PQ$ એ ધન $x$-અક્ષ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,જ્યાં $P$ પ્રથમ ચરણમાં છે. જો વર્તુળ,જેનો એક વ્યાસ $PS$ છે,જ્યાં $S$ એ પરવલયની નાભિ છે,તે $y$-અક્ષને બિંદુ $(0, \alpha)$ પર સ્પર્શે છે,તો $5 \alpha^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$15$
B
$25$
C
$30$
D
$20$

Solution

(A) પરવલય $y^2=4x$ છે,તેથી તેની નાભિ $S$ એ $(1, 0)$ છે.
ધારો કે $P$ એ $(t^2, 2t)$ છે. નાભિ જીવા $PS$ નો ઢાળ $\frac{2t-0}{t^2-1} = \tan 60^{\circ} = \sqrt{3}$ દ્વારા મળે છે.
$2t = \sqrt{3}(t^2-1) \Rightarrow \sqrt{3}t^2 - 2t - \sqrt{3} = 0$.
$t$ માટે ઉકેલતા,આપણને $t = \frac{2 \pm \sqrt{4 - 4(\sqrt{3})(-\sqrt{3})}}{2\sqrt{3}} = \frac{2 \pm 4}{2\sqrt{3}}$ મળે છે.
$P$ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,$t > 0$,તેથી $t = \frac{6}{2\sqrt{3}} = \sqrt{3}$.
આમ,$P = ((\sqrt{3})^2, 2\sqrt{3}) = (3, 2\sqrt{3})$.
વ્યાસ $PS$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે,જ્યાં $P=(3, 2\sqrt{3})$ અને $S=(1, 0)$.
$(x-3)(x-1) + (y-2\sqrt{3})(y-0) = 0$.
$x^2 - 4x + 3 + y^2 - 2\sqrt{3}y = 0$.
વર્તુળ $y$-અક્ષને $(0, \alpha)$ પર સ્પર્શે છે,તેથી $x=0$ લેતા:
$3 + y^2 - 2\sqrt{3}y = 0$.
આ $y$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ છે,તેથી $y^2 - 2\sqrt{3}y + 3 = 0 \Rightarrow (y-\sqrt{3})^2 = 0$.
આમ,$\alpha = \sqrt{3}$.
તેથી $5\alpha^2 = 5(\sqrt{3})^2 = 5 \times 3 = 15$.
Solution diagram
632
DifficultMCQ
ધારો કે પરવલય $y^2=16x$ ની નાભિ જીવા $PQ$ નું બિંદુ $P$ $(1, -4)$ છે. જો પરવલયની નાભિ જીવા $PQ$ ને $m:n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે,જ્યાં $\operatorname{gcd}(m, n)=1$,તો $m^2+n^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$17$
B
$10$
C
$37$
D
$26$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=16x$ છે. તેને $y^2=4ax$ સાથે સરખાવતા,$a=4$ મળે. નાભિ $S$ એ $(4, 0)$ છે.
બિંદુ $P$ ના યામ $(at_1^2, 2at_1)$ છે. આપેલ છે કે $P = (1, -4)$,તેથી $2at_1 = -4$ $\Rightarrow 2(4)t_1 = -4$ $\Rightarrow t_1 = -\frac{1}{2}$.
$PQ$ નાભિ જીવા હોવાથી,તેના અંત્યબિંદુઓના પ્રાચલનો ગુણાકાર $t_1 t_2 = -1$ થાય. તેથી,$t_2 = -\frac{1}{t_1} = 2$.
બિંદુ $Q$ ના યામ $(at_2^2, 2at_2) = (4(2)^2, 2(4)(2)) = (16, 16)$ છે.
ધારો કે નાભિ $S(4, 0)$ એ જીવા $PQ$ ને $m:n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$4 = \frac{m(16) + n(1)}{m+n}$
$4m + 4n = 16m + n$
$3n = 12m \Rightarrow \frac{m}{n} = \frac{1}{4}$.
અહીં $\operatorname{gcd}(1, 4) = 1$,તેથી $m=1$ અને $n=4$.
તેથી,$m^2+n^2 = 1^2+4^2 = 17$.
Solution diagram
633
DifficultMCQ
$y = x^2 + 2$ અને $x = y^2 + 2$ પરવલયોને સ્પર્શતા સૌથી નાના વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\frac{7 \sqrt{2}}{2}$
B
$\frac{7 \sqrt{2}}{16}$
C
$\frac{7 \sqrt{2}}{4}$
D
$\frac{7 \sqrt{2}}{8}$

Solution

(D) આપેલ પરવલયો રેખા $y = x$ ની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
બિંદુઓ $A$ અને $B$ પરના સ્પર્શકો રેખા $y = x$ ને સમાંતર હોવા જોઈએ,તેથી સ્પર્શકોનો ઢાળ $1$ છે.
પરવલય $y = x^2 + 2$ માટે,$\frac{dy}{dx} = 2x = 1$,જે $x = \frac{1}{2}$ આપે છે.
$x = \frac{1}{2}$ ને $y = x^2 + 2$ માં મૂકતા,આપણને $y = (\frac{1}{2})^2 + 2 = \frac{1}{4} + 2 = \frac{9}{4}$ મળે છે.
આમ,બિંદુ $B = (\frac{1}{2}, \frac{9}{4})$. સંમિતિ દ્વારા,બિંદુ $A = (\frac{9}{4}, \frac{1}{2})$.
અંતર $AB = \sqrt{(\frac{9}{4} - \frac{1}{2})^2 + (\frac{1}{2} - \frac{9}{4})^2} = \sqrt{(\frac{7}{4})^2 + (-\frac{7}{4})^2} = \sqrt{\frac{49}{16} + \frac{49}{16}} = \sqrt{\frac{98}{16}} = \frac{7 \sqrt{2}}{4}$.
સૌથી નાના વર્તુળનો વ્યાસ એ અંતર $AB$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = \frac{AB}{2} = \frac{7 \sqrt{2}}{8}$.
Solution diagram
634
DifficultMCQ
એક પરવલયની અક્ષ રેખા $y=x$ છે અને તેનું શિરોબિંદુ અને નાભિ પ્રથમ ચરણમાં ઉગમબિંદુથી અનુક્રમે $\sqrt{2}$ અને $2\sqrt{2}$ એકમના અંતરે આવેલા છે. જો બિંદુ $(1, k)$ પરવલય પર આવેલું હોય,તો $k$ ની શક્ય કિંમત કઈ છે :-
A
$4$
B
$9$
C
$3$
D
$8$

Solution

(B) શિરોબિંદુ $V$ એ ઉગમબિંદુથી $y=x$ રેખા પર $\sqrt{2}$ અંતરે છે,તેથી $V = (1, 1)$.
નાભિ $S$ એ ઉગમબિંદુથી $y=x$ રેખા પર $2\sqrt{2}$ અંતરે છે,તેથી $S = (2, 2)$.
શિરોબિંદુ અને નાભિ વચ્ચેનું અંતર $a = \sqrt{(2-1)^2 + (2-1)^2} = \sqrt{2}$ છે.
નિયામિકા એ અક્ષ $y=x$ ને લંબ છે અને બિંદુ $Z$ માંથી પસાર થાય છે જ્યાં $V$ એ $SZ$ નું મધ્યબિંદુ છે. $S=(2,2)$ અને $V=(1,1)$ હોવાથી,$Z = (0,0)$ થાય.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x+y=0$ છે.
પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P(1, k)$ નું નાભિ $S(2, 2)$ થી અંતર એ $P$ નું નિયામિકા $x+y=0$ થી અંતર જેટલું હોય છે.
$PS = \sqrt{(1-2)^2 + (k-2)^2} = \sqrt{1 + (k-2)^2}$.
$PM = \frac{|1+k|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{|1+k|}{\sqrt{2}}$.
$PS^2 = PM^2$ લેતા:
$1 + (k-2)^2 = \frac{(1+k)^2}{2}$
$2(1 + k^2 - 4k + 4) = 1 + k^2 + 2k$
$2k^2 - 8k + 10 = 1 + k^2 + 2k$
$k^2 - 10k + 9 = 0$
$(k-1)(k-9) = 0$.
આમ,$k=1$ અથવા $k=9$. $k=1$ એ શિરોબિંદુ દર્શાવે છે,તેથી બીજી શક્ય કિંમત $k=9$ છે.
Solution diagram
635
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ એ પરવલય છે,જેનું નાભિ $(-2, 1)$ છે અને નિયામિકા $2x + y + 2 = 0$ છે. તો $P$ પરના બિંદુઓ,જેનો યામ (abscissa) $-2$ છે,તેમના કોટિઓનો (ordinates) સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(A) પરવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,પરવલય પરના બિંદુ $P(x, y)$ નું નાભિથી અંતર અને નિયામિકાથી લંબ અંતર સમાન હોય છે.
આપેલ નાભિ $S = (-2, 1)$ અને નિયામિકા $L: 2x + y + 2 = 0$.
પરવલયનું સમીકરણ $(x + 2)^2 + (y - 1)^2 = \left(\frac{2x + y + 2}{\sqrt{2^2 + 1^2}}\right)^2$ છે.
$5[(x + 2)^2 + (y - 1)^2] = (2x + y + 2)^2$.
$x = -2$ માટે બિંદુઓના કોટિ શોધવા,સમીકરણમાં $x = -2$ મૂકતા:
$5[(-2 + 2)^2 + (y - 1)^2] = (2(-2) + y + 2)^2$.
$5(y - 1)^2 = (y - 2)^2$.
$5(y^2 - 2y + 1) = y^2 - 4y + 4$.
$5y^2 - 10y + 5 = y^2 - 4y + 4$.
$4y^2 - 6y + 1 = 0$.
આ $y$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ છે. ધારો કે તેના બીજ $y_1$ અને $y_2$ છે. કોટિઓનો સરવાળો એ બીજનો સરવાળો છે,જે $-\frac{b}{a} = -\frac{-6}{4} = \frac{6}{4} = \frac{3}{2}$ થાય.
Solution diagram
636
AdvancedMCQ
ધારો કે $S$ એ પરવલય $y^2=x$ ની એવી જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ દર્શાવે છે,જેથી પરવલય અને જીવા વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $\frac{4}{3}$ થાય. ધારો કે $R$ એ પ્રથમ ચરણમાં આવેલો પ્રદેશ છે,જે પરવલય $y^2=x$,વક્ર $S$,અને રેખાઓ $x=1$ તથા $x=4$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન (વિધાનો) સાચું (સાચા) છે?
$(A) \ (4, \sqrt{3}) \in S$
$(B) \ (5, \sqrt{2}) \in S$
$(C) R$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{14}{3}-2 \sqrt{3}$ છે
$(D) R$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{14}{3}-\sqrt{3}$ છે
A
$A, B$
B
$A, C$
C
$B, C$
D
$B, D$

Solution

(B) ધારો કે જીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે. પરવલય $y^2=x$ માટે મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ મુજબ $ky - \frac{1}{2}(x+h) = k^2 - h$,એટલે કે $x - 2ky + 2k^2 - h = 0$ થાય.
પરવલય $y^2=4ax$ અને જીવા વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $\frac{4}{3} (h-k^2)^{3/2} = \frac{4}{3}$ થાય છે.
આમ,$(h-k^2)^{3/2} = 1$,જેનો અર્થ છે કે $h-k^2=1$,અથવા $x-y^2=1$. આ વક્ર $S$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા: $(4, \sqrt{3})$ માટે,$4-(\sqrt{3})^2 = 4-3=1$. તેથી $(4, \sqrt{3}) \in S$. $(5, \sqrt{2})$ માટે,$5-(\sqrt{2})^2 = 5-2=3 \neq 1$. તેથી $(B)$ ખોટું છે.
પ્રદેશ $R$ એ $x=1$ થી $x=4$ સુધી $y^2=x$ અને $y^2=x-1$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_1^4 (\sqrt{x} - \sqrt{x-1}) dx = [\frac{2}{3} x^{3/2} - \frac{2}{3} (x-1)^{3/2}]_1^4 = \frac{2}{3} (8 - 3\sqrt{3} - 1) = \frac{14}{3} - 2\sqrt{3}$.
આમ,$(A)$ અને $(C)$ સાચા છે.
637
MediumMCQ
વક્ર $4y^2 - 4y + 2x - 1 = 0$ પરનું તે બિંદુ શોધો જ્યાં સ્પર્શક $Y$-અક્ષને સમાંતર હોય.
A
$\left(1, \frac{1}{2}\right)$
B
$\left(\frac{1}{2}, 1\right)$
C
$\left(-1, -\frac{1}{2}\right)$
D
$\left(\frac{1}{2}, 0\right)$

Solution

(A) આપેલ વક્રનું સમીકરણ $4y^2 - 4y + 2x - 1 = 0$ છે.
જ્યારે સ્પર્શક $Y$-અક્ષને સમાંતર હોય,ત્યારે $\frac{dx}{dy} = 0$ થાય.
$y$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dy}(4y^2 - 4y + 2x - 1) = 0$
$8y - 4 + 2\frac{dx}{dy} = 0$
$2\frac{dx}{dy} = 4 - 8y$
$\frac{dx}{dy} = 2 - 4y$
$\frac{dx}{dy} = 0$ લેતા,$2 - 4y = 0 \implies y = \frac{1}{2}$.
હવે,$y = \frac{1}{2}$ ને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$4(\frac{1}{2})^2 - 4(\frac{1}{2}) + 2x - 1 = 0$
$1 - 2 + 2x - 1 = 0$
$2x - 2 = 0 \implies x = 1$.
તેથી,માંગેલ બિંદુ $(1, \frac{1}{2})$ છે.
638
EasyMCQ
વક્ર $y^2=2(x-3)$ પરનું બિંદુ કે જ્યાં અભિલંબ રેખા $y-2x+1=0$ ને સમાંતર હોય તે છે
A
$\left(\frac{-1}{2},-2\right)$
B
$\left(\frac{3}{2}, 2\right)$
C
$(5,2)$
D
$(5,-2)$

Solution

(D) આપેલ વક્ર $y^2=2(x-3)$ છે.
$x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા,$2y \frac{dy}{dx} = 2$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\frac{dy}{dx} = \frac{1}{y}$.
કોઈપણ બિંદુ $(x, y)$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $m_t = \frac{1}{y}$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m_n = -\frac{1}{m_t} = -y$ થાય.
આપેલ રેખા $y - 2x + 1 = 0$ છે,જેને $y = 2x - 1$ તરીકે લખી શકાય. આ રેખાનો ઢાળ $2$ છે.
અભિલંબ રેખાને સમાંતર હોવાથી,તેમના ઢાળ સમાન હોવા જોઈએ,તેથી $-y = 2$,જે $y = -2$ આપે છે.
$y = -2$ ને વક્રના સમીકરણમાં મૂકતા: $(-2)^2 = 2(x - 3) \Rightarrow 4 = 2(x - 3) \Rightarrow 2 = x - 3 \Rightarrow x = 5$.
આમ,જરૂરી બિંદુ $(5, -2)$ છે.
639
EasyMCQ
વક્ર $x = a t^{2}, y = 2 a t$ નો સ્પર્શક $X$-અક્ષને લંબ છે,તો સ્પર્શબિંદુ કયું છે?
A
$(0, -a)$
B
$(0, 0)$
C
$(0, 2a)$
D
$(0, a)$

Solution

(B) આપેલ પ્રચલ સમીકરણો $x = a t^{2}$ અને $y = 2 a t$ એ પરવલય $y^{2} = 4 a x$ દર્શાવે છે.
જો સ્પર્શક $X$-અક્ષને લંબ હોય,તો તે શિરોલંબ રેખા હોવી જોઈએ.
સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt} = \frac{2a}{2at} = \frac{1}{t}$ દ્વારા મળે છે.
સ્પર્શક $X$-અક્ષને લંબ હોય તે માટે,તેનો ઢાળ અવ્યાખ્યાયિત હોવો જોઈએ,જે $t = 0$ હોય ત્યારે થાય છે.
પ્રચલ સમીકરણોમાં $t = 0$ મૂકતા:
$x = a(0)^{2} = 0$
$y = 2a(0) = 0$
આમ,સ્પર્શબિંદુ $(0, 0)$ છે.
640
EasyMCQ
વક્ર $x^{2} = -4y$ પર બિંદુ $P(-4, -4)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$2x + y + 4 = 0$
B
$2x - y + 4 = 0$
C
$2x + y - 4 = 0$
D
$3x - y + 8 = 0$

Solution

(B) આપેલ વક્રનું સમીકરણ $x^{2} = -4y$ છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને $2x = -4 \frac{dy}{dx}$ મળે છે.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = -\frac{x}{2}$.
બિંદુ $P(-4, -4)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m = -\frac{-4}{2} = 2$ છે.
બિંદુ $P(x_1, y_1) = (-4, -4)$ માંથી પસાર થતી અને $m = 2$ ઢાળ ધરાવતી સ્પર્શક રેખાનું સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $y - (-4) = 2(x - (-4))$ મળે છે.
$y + 4 = 2(x + 4)$.
$y + 4 = 2x + 8$.
$2x - y + 4 = 0$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
641
EasyMCQ
જો $x+y=k$ એ પરવલય $y^{2}=12x$ નો અભિલંબ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$3$
B
$9$
C
$-9$
D
$-3$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2}=12x$ છે. તેને $y^{2}=4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a=12$ મળે છે,તેથી $a=3$.
પરવલય $y^{2}=4ax$ પરના બિંદુ $(at^{2}, 2at)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^{3}$ છે.
આપેલ અભિલંબ $x+y=k$ છે,જેને $y = -x + k$ તરીકે લખી શકાય.
$y = -tx + 2at + at^{3}$ ને $y = -x + k$ સાથે સરખાવતા,આપણને $t=1$ મળે છે.
$t=1$ અને $a=3$ ની કિંમત $k$ ના સૂત્રમાં મૂકતા:
$k = 2at + at^{3} = 2(3)(1) + 3(1)^{3} = 6 + 3 = 9$.
તેથી,$k=9$.
642
EasyMCQ
પરવલય $x^{2}=12y$ ના શિરોબિંદુને તેના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$38 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$18 \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$12 \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$28 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^{2}=12y$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^{2}=4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a=12$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a=3$.
પરવલયનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ પર છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(2a, a)$ અને $(-2a, a)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$a=3$ મૂકતા,યામ $L_{1}(6, 3)$ અને $L_{2}(-6, 3)$ મળે છે.
ત્રિકોણ શિરોબિંદુઓ $O(0,0)$,$L_{1}(6, 3)$,અને $L_{2}(-6, 3)$ દ્વારા બને છે.
ત્રિકોણનો પાયો $L_{1}L_{2}$ એ નાભિલંબની લંબાઈ છે,જે $4a = 12$ છે.
શિરોબિંદુ $O$ થી રેખા $L_{1}L_{2}$ સુધીની ત્રિકોણની ઊંચાઈ એ નાભિલંબનો $y$-યામ છે,જે $a = 3$ છે.
તેથી,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 12 \times 3 = 18 \text{ ચોરસ એકમ}$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
643
MediumMCQ
પરવલય $x^2 = 20y$ ના શિરોબિંદુને તેના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ સાથે જોડતી રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$100 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$20 \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$40 \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$50 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = 20y$ છે. તેને $x^2 = 4ay$ સાથે સરખાવતા,$4a = 20$,તેથી $a = 5$ મળે.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $(0, 0)$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓના યામ $(2a, a)$ અને $(-2a, a)$ છે,જે $(10, 5)$ અને $(-10, 5)$ થાય.
ત્રિકોણ $(0, 0)$,$(10, 5)$ અને $(-10, 5)$ બિંદુઓ દ્વારા બને છે.
ત્રિકોણનો પાયો નાભિલંબની લંબાઈ જેટલો છે,જે $4a = 20$ છે.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ શિરોબિંદુથી નાભિલંબ સુધીનું અંતર છે,જે $a = 5$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 20 \times 5 = 50 \text{ ચોરસ એકમ}$ થાય.
644
MediumMCQ
પરવલય $y^2+4y+4x+2=0$ ની નિયામિકાનું સમીકરણ શું છે?
A
$x=-1$
B
$x=1$
C
$x=\frac{-3}{2}$
D
$x=\frac{3}{2}$

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $y^2+4y+4x+2=0$.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$y^2+4y = -4x-2$.
બંને બાજુ $4$ ઉમેરતા:
$y^2+4y+4 = -4x-2+4$.
$(y+2)^2 = -4x+2$.
$(y+2)^2 = -4(x-\frac{1}{2})$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y-k)^2 = -4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$h = \frac{1}{2}$,$k = -2$,અને $4a = 4 \implies a = 1$.
ડાબી તરફ ખુલતા પરવલય માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $x = h+a$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x = \frac{1}{2} + 1 = \frac{3}{2}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
645
MediumMCQ
જે પરવલયનું નાભિ $(3,3)$ અને નિયામિકા $3x - 4y - 2 = 0$ હોય,તે પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ . . . . . . એકમ છે.
A
$4$
B
$6$
C
$1/2$
D
$2$

Solution

(A) પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ $4a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $a$ એ નાભિથી નિયામિકાનું લંબ અંતર છે.
આપેલ નાભિ $S = (3,3)$ અને નિયામિકા $L: 3x - 4y - 2 = 0$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી રેખા $Ax + By + C = 0$ સુધીનું લંબ અંતર $a = \frac{|Ax_1 + By_1 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$a = \frac{|3(3) - 4(3) - 2|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}}$
$a = \frac{|9 - 12 - 2|}{\sqrt{9 + 16}}$
$a = \frac{|-5|}{\sqrt{25}}$
$a = \frac{5}{5} = 1$.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $4a = 4 \times 1 = 4$ એકમ થાય.
646
MediumMCQ
જેનું નાભિ $(1, -2)$ પર હોય અને નિયામિકા રેખા $x + y + 3 = 0$ હોય તેવા પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ શોધો.
A
$8 \sqrt{2}$ એકમ
B
$2 \sqrt{2}$ એકમ
C
$\sqrt{2}$ એકમ
D
$4 \sqrt{2}$ એકમ

Solution

(B) પરવલયનું નાભિ $S = (1, -2)$ છે.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x + y + 3 = 0$ છે.
નાભિથી નિયામિકાનું અંતર $d$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી રેખા $ax + by + c = 0$ સુધીના અંતરનું સૂત્ર $d = \frac{|ax_1 + by_1 + c|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$d = \frac{|1(1) + 1(-2) + 3|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|1 - 2 + 3|}{\sqrt{2}} = \frac{2}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$.
પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times (\text{નાભિથી નિયામિકાનું અંતર})$.
નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times \sqrt{2} = 2 \sqrt{2}$ એકમ.
647
MediumMCQ
$(0, 0)$ પર શિરોબિંદુ ધરાવતા અને $y$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત પરવલય પરના બિંદુ $(4, 4)$ નું નાભિ અંતર કેટલું છે?
A
$4$
B
$5$
C
$5 \sqrt{2}$
D
$4 \sqrt{2}$

Solution

(B) $(0, 0)$ પર શિરોબિંદુ અને $y$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = 4ay$ સ્વરૂપનું છે.
બિંદુ $(4, 4)$ પરવલય પર હોવાથી,$4^2 = 4a(4)$,જેનો અર્થ છે કે $16 = 16a$,તેથી $a = 1$.
પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = 4y$ છે.
આ પરવલયની નાભિ $(0, a) = (0, 1)$ છે.
પરવલય $x^2 = 4ay$ પરના બિંદુ $(x_1, y_1)$ નું નાભિ અંતર $|y_1 + a|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,નાભિ અંતર $|4 + 1| = 5$ મળે છે.
Solution diagram
648
EasyMCQ
પરવલય $y^{2}=x$ પરના જે બિંદુનો પ્રાચલ (parameter) $t = -\frac{4}{3}$ હોય,તેના કાર્તેઝિયન યામ શોધો.
A
$\left(\frac{4}{9}, \frac{4}{3}\right)$
B
$\left(\frac{4}{3}, -\frac{4}{3}\right)$
C
$\left(\frac{4}{3}, \frac{4}{9}\right)$
D
$\left(\frac{4}{9}, -\frac{2}{3}\right)$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^{2} = x$ છે. પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^{2} = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a = 1$ મળે,તેથી $a = \frac{1}{4}$.
પ્રાચલ $t$ ના સ્વરૂપમાં પરવલય $y^{2} = 4ax$ પરના બિંદુના યામ $(at^{2}, 2at)$ છે.
આપેલ પ્રાચલ $t = -\frac{4}{3}$ માટે,$a = \frac{1}{4}$ અને $t = -\frac{4}{3}$ મૂકતા:
$x = at^{2} = \frac{1}{4} \times \left(-\frac{4}{3}\right)^{2} = \frac{1}{4} \times \frac{16}{9} = \frac{4}{9}$.
$y = 2at = 2 \times \frac{1}{4} \times \left(-\frac{4}{3}\right) = \frac{1}{2} \times \left(-\frac{4}{3}\right) = -\frac{2}{3}$.
આમ,બિંદુના યામ $\left(\frac{4}{9}, -\frac{2}{3}\right)$ છે.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.