Gujarati

Parabola Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Parabola

1007+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 1007 questions in Gujarati

701
EasyMCQ
પરવલય $(x-2)^2+(y-3)^2=\frac{1}{25}(3x-4y+7)^2$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{1}{5}$
B
$\frac{2}{5}$
C
$\frac{3}{5}$
D
$\frac{4}{5}$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $(x-2)^2+(y-3)^2=\frac{1}{25}(3x-4y+7)^2$ છે.
અહીં નાભિ $S = (2, 3)$ છે અને નિયામિકાનું સમીકરણ $3x-4y+7=0$ છે.
નાભિથી નિયામિકાનું લંબઅંતર $d = \frac{|3(2)-4(3)+7|}{\sqrt{3^2+(-4)^2}} = \frac{|6-12+7|}{5} = \frac{1}{5}$ છે.
પરવલય માટે નાભિલંબની લંબાઈ $2d$ થાય છે.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times \frac{1}{5} = \frac{2}{5}$.
702
EasyMCQ
$x=t^2+t+1$ અને $y=t^2-t+1$ દ્વારા પ્રચલિત સ્વરૂપમાં દર્શાવેલ પરવલય માટે,નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$1/2$
D
$8$

Solution

(A) આપેલ પ્રચલિત સમીકરણો $x=t^2+t+1$ અને $y=t^2-t+1$ છે.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $x+y = 2t^2+2 = 2(t^2+1)$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $x-y = 2t$,જેનો અર્થ છે કે $t = \frac{x-y}{2}$.
$t$ ની કિંમત સરવાળાના સમીકરણમાં મૂકતા: $x+y = 2\left(\left(\frac{x-y}{2}\right)^2+1\right)$.
$x+y = 2\left(\frac{(x-y)^2}{4}+1\right) = \frac{(x-y)^2}{2}+2$.
$2$ વડે ગુણતા: $2(x+y) = (x-y)^2+4$.
ગોઠવતા: $(x-y)^2 = 2(x+y-2)$.
આ $Y^2 = 4aX$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $Y = x-y$,$X = x+y-2$,અને $4a = 2$.
તેથી નાભિલંબની લંબાઈ $4a = 2$ છે.
703
EasyMCQ
જો પરવલય $x^2+4y-6x+\lambda=0$ ની નિયામિકા $y+1=0$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$\lambda=-17$
B
$\lambda=-19$
C
નાભિ $(3,-3)$ છે
D
શિરોબિંદુ $(3,-3)$ છે

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^2-6x+4y+\lambda=0$ છે.
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(x-3)^2-9+4y+\lambda=0$,જે $(x-3)^2 = -4(y - \frac{9-\lambda}{4})$ માં પરિણમે છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^2 = -4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,$h=3$,$k=\frac{9-\lambda}{4}$,અને $a=1$ મળે છે.
આ પરવલયની નિયામિકા $y = k+a$ છે.
નિયામિકા $y+1=0$ એટલે કે $y=-1$ આપેલ હોવાથી,$k+a = -1$ લેતા.
$k$ અને $a$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{9-\lambda}{4} + 1 = -1$.
$\frac{9-\lambda}{4} = -2 \implies 9-\lambda = -8 \implies \lambda = 17$.
નાભિ $(h, k-a) = (3, -2-1) = (3, -3)$ થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
704
MediumMCQ
પરવલય $x^2+8x+12y+4=0$ ની નિયામિકાનું સમીકરણ શું છે?
A
$y+4=0$
B
$y-1=0$
C
$y-4=0$
D
$y-2=0$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^2+8x+12y+4=0$ છે.
$x$ પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$x^2+8x = -12y-4$
$(x+4)^2 - 16 = -12y-4$
$(x+4)^2 = -12y+12$
$(x+4)^2 = -12(y-1)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^2 = 4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = -12$ મળે છે,તેથી $a = -3$.
શિરોબિંદુ $(h, k) = (-4, 1)$ છે.
નીચેની તરફ ખુલતા પરવલય માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $y = k - a$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $y = 1 - (-3) = 1 + 3 = 4$.
આમ,નિયામિકાનું સમીકરણ $y-4=0$ છે.
705
EasyMCQ
જો પરવલયનું નાભિ $(0,-3)$ હોય અને તેની નિયામિકા $y=3$ હોય,તો તેનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2=12 y$
B
$y^2=-12 x$
C
$y^2=12 x$
D
$x^2=-12 y$

Solution

(D) પરવલયનું નાભિ $(0, -a) = (0, -3)$ છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 3$.
નિયામિકા $y = a = 3$ છે.
નાભિ $y$-અક્ષ પર છે અને ઉગમબિંદુની નીચે હોવાથી,પરવલય નીચેની તરફ ખુલે છે.
આવા પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $x^2 = -4ay$ છે.
સમીકરણમાં $a = 3$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x^2 = -4 \times 3y$
$x^2 = -12y$
Solution diagram
706
EasyMCQ
પરવલયનું સમીકરણ શોધો જે $(6,-2)$ માંથી પસાર થાય છે,જેનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે અને તેની અક્ષ $y$-અક્ષ પર છે.
A
$y^2=18x$
B
$x^2=18y$
C
$y^2=-18x$
D
$x^2=-18y$

Solution

(D) પરવલયનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ પર છે અને તેની અક્ષ $y$-અક્ષ પર છે.
તેથી,પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = 4ay$ અથવા $x^2 = -4ay$ સ્વરૂપનું છે.
પરવલય $(6,-2)$ માંથી પસાર થાય છે,જે ચોથા ચરણમાં આવેલું છે,તેથી પરવલય નીચેની તરફ ખુલે છે.
તેથી,સમીકરણ $x^2 = -4ay$ છે.
બિંદુ $(6,-2)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(6)^2 = -4a(-2)$
$36 = 8a$
$a = \frac{36}{8} = \frac{9}{2}$.
$a = \frac{9}{2}$ ને સમીકરણ $x^2 = -4ay$ માં પાછું મૂકતા:
$x^2 = -4 \left(\frac{9}{2}\right)y$
$x^2 = -18y$.
707
EasyMCQ
$x=5t^2+2, y=10t+4$ (જ્યાં $t$ એ પ્રાચલ છે) દ્વારા વર્ણવેલ પરવલયના નાભિના યામ શોધો.
A
$(7,4)$
B
$(3,4)$
C
$(3,-4)$
D
$(-7,4)$

Solution

(A) આપેલ પ્રાચલ સમીકરણો $x=5t^2+2$ અને $y=10t+4$ છે.
બીજા સમીકરણ પરથી,$t = \frac{y-4}{10}$.
$t$ ની કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા:
$x-2 = 5\left(\frac{y-4}{10}\right)^2 = 5\left(\frac{(y-4)^2}{100}\right) = \frac{(y-4)^2}{20}$.
આમ,$(y-4)^2 = 20(x-2)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,$h=2, k=4$ અને $4a=20$ મળે,તેથી $a=5$.
પરવલય $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ ની નાભિ $(h+a, k)$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,નાભિ $(2+5, 4) = (7,4)$ મળે છે.
708
EasyMCQ
પરવલય $y^2+4x+2y-8=0$ ના લેટસ રેક્ટમ (નાભિલંબ) અને અક્ષનું છેદબિંદુ કયું છે?
A
$\left(\frac{9}{4}, -1\right)$
B
$\left(\frac{5}{4}, -1\right)$
C
$\left(\frac{7}{2}, \frac{5}{2}\right)$
D
$\left(\frac{-5}{4}, 1\right)$

Solution

(B) પરવલયના લેટસ રેક્ટમ અને અક્ષનું છેદબિંદુ એ પરવલયની નાભિ (focus) છે.
આપેલ સમીકરણ: $y^2+4x+2y-8=0$.
પદોને ગોઠવતા: $y^2+2y = -4x+8$.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $y^2+2y+1 = -4x+8+1$.
$(y+1)^2 = -4x+9$.
$(y+1)^2 = -4\left(x-\frac{9}{4}\right)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $h = \frac{9}{4}$,$k = -1$,અને $4a = -4$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $a = -1$.
નાભિ $(h+a, k)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નાભિ $= \left(\frac{9}{4}-1, -1\right) = \left(\frac{5}{4}, -1\right)$.
709
EasyMCQ
જો $(2,0)$ એ પરવલયનું શિરોબિંદુ હોય અને $Y$-અક્ષ તેની નિયામિકા (directrix) હોય,તો તેનું નાભિ (focus) શું થાય?
A
$(2,0)$
B
$(-2,0)$
C
$(4,0)$
D
$(0,4)$

Solution

(C) પરવલયનું શિરોબિંદુ $V = (2,0)$ છે.
નિયામિકા $Y$-અક્ષ છે,જે રેખા $x = 0$ છે.
શિરોબિંદુ એ નાભિ $F(a, 0)$ અને નિયામિકા પરના બિંદુ $D(0, 0)$ (જ્યાં પરવલયની અક્ષ નિયામિકાને છેદે છે) નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$V = \left( \frac{a + 0}{2}, \frac{0 + 0}{2} \right) = (2, 0)$
$\frac{a}{2} = 2 \implies a = 4$
તેથી,નાભિ $(4, 0)$ છે.
Solution diagram
710
MediumMCQ
પરવલય $y^2-x+4y+5=0$ ની નિયામિકાનું સમીકરણ શું છે?
A
$4y - 3 = 0$
B
$4x - 3 = 0$
C
$3x - 4 = 0$
D
$3y - 4 = 0$

Solution

(B) આપેલ પરવલય:
$y^2 - x + 4y + 5 = 0$
$y^2 + 4y = x - 5$
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે બંને બાજુ $4$ ઉમેરતા:
$y^2 + 4y + 4 = x - 5 + 4$
$(y + 2)^2 = (x - 1)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
શિરોબિંદુ $(h, k) = (1, -2)$ અને $4a = 1$,તેથી $a = \frac{1}{4}$.
$(y - k)^2 = 4a(x - h)$ સ્વરૂપના પરવલય માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $X = -a$ છે,જ્યાં $X = x - h$.
કિંમતો મૂકતા:
$x - 1 = -\frac{1}{4}$
$x = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$
$4x = 3$
$4x - 3 = 0$
711
EasyMCQ
પરવલય $169\{(x-1)^2+(y-3)^2\}=(5x-12y+17)^2$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{14}{13}$
B
$\frac{12}{13}$
C
$\frac{28}{13}$
D
$\frac{56}{13}$

Solution

(C) પરવલયનું આપેલ સમીકરણ $169\{(x-1)^2+(y-3)^2\}=(5x-12y+17)^2$ છે.
$169$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$(x-1)^2+(y-3)^2 = \left(\frac{5x-12y+17}{13}\right)^2$.
આ $SP^2 = PM^2$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $S$ એ નાભિ $(1, 3)$ છે અને $PM$ એ બિંદુ $P(x, y)$ થી નિયામિકા $5x-12y+17=0$ નું લંબ અંતર છે.
નાભિ અને નિયામિકા વચ્ચેનું અંતર $2a$ છે.
$2a = \left|\frac{5(1)-12(3)+17}{\sqrt{5^2+(-12)^2}}\right| = \left|\frac{5-36+17}{13}\right| = \left|\frac{-14}{13}\right| = \frac{14}{13}$.
નાભિલંબની લંબાઈ $4a$ છે.
કારણ કે $2a = \frac{14}{13}$,તેથી $4a = 2 \times \frac{14}{13} = \frac{28}{13}$.
712
EasyMCQ
જો $x+5=0$ એ પરવલયની નિયામિકા (directrix) હોય અને $(-3,0)$ એ તેનું શિરોબિંદુ (vertex) હોય,તો આ પરવલયનું સમીકરણ . . . . . . છે.
A
$y^2=8(x+3)$
B
$y^2=8(x-3)$
C
$x^2=8(y+3)$
D
$x^2=8(y-3)$

Solution

(A) નિયામિકા $x = -5$ છે અને શિરોબિંદુ $V(-3, 0)$ છે.
નિયામિકા શિરોબિંદુની ડાબી બાજુએ હોવાથી,પરવલય જમણી તરફ ખુલે છે.
શિરોબિંદુથી નિયામિકાનું અંતર $a = |-3 - (-5)| = 2$ છે.
પરવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(y-k)^2 = 4a(x-h)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(y-0)^2 = 4(2)(x - (-3))$
$y^2 = 8(x+3)$
Solution diagram
713
EasyMCQ
પરવલય $5x^2 = -12y$ ના નાભિના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{3}{5}, 0\right)$
B
$\left(-\frac{3}{5}, 0\right)$
C
$\left(0, \frac{3}{5}\right)$
D
$\left(0, -\frac{3}{5}\right)$

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $5x^2 = -12y$.
$5$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $x^2 = -\frac{12}{5}y$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^2 = 4ay$ સાથે સરખાવતા,$4a = -\frac{12}{5}$.
$a$ માટે ઉકેલતા,$a = -\frac{12}{5 \times 4} = -\frac{3}{5}$.
$x^2 = 4ay$ સ્વરૂપના પરવલયની નાભિ $(0, a)$ હોય છે.
$a$ ની કિંમત મૂકતા,નાભિ $\left(0, -\frac{3}{5}\right)$ મળે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
714
EasyMCQ
પરવલય $(x+3)^2 = 2(y-5)$ ના નાભિના યામ શોધો.
A
$(-5/2, 5)$
B
$(-3, 11/2)$
C
$(3, -11/2)$
D
$(0, 1/2)$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $(x+3)^2 = 2(y-5)$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^2 = 4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,શિરોબિંદુ $(h, k) = (-3, 5)$ મળે છે.
અહીં,$4a = 2$,તેથી $a = 1/2$ થાય.
પરવલય $(x-h)^2 = 4a(y-k)$ માટે નાભિના યામ $(h, k+a)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,નાભિ $(-3, 5 + 1/2) = (-3, 11/2)$ મળે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
715
EasyMCQ
એક પરવલય (parabola) ના નાભિસ્થ જીવા (focal chord) $PSQ$ માટે જો $PS = 3$ અને $QS = 2$ હોય,તો તેના નાભિલંબ (latus rectum) ની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{24}{5}$
B
$\frac{12}{5}$
C
$\frac{6}{5}$
D
$\frac{12}{10}$

Solution

(A) પરવલય માટે,અર્ધ-નાભિલંબની લંબાઈ એ નાભિસ્થ જીવાના ખંડોનો હરાત્મક મધ્યક (harmonic mean) છે.
ધારો કે $l$ એ અર્ધ-નાભિલંબ છે. તો,$\frac{1}{PS} + \frac{1}{QS} = \frac{2}{l}$.
અહીં $PS = 3$ અને $QS = 2$ આપેલ છે,તેથી $\frac{1}{3} + \frac{1}{2} = \frac{2}{l}$.
$\frac{2+3}{6} = \frac{2}{l} \implies \frac{5}{6} = \frac{2}{l}$.
$l = \frac{12}{5}$.
નાભિલંબની લંબાઈ $2l = 2 \times \frac{12}{5} = \frac{24}{5}$ થાય.
716
MediumMCQ
પરવલય $2 y^2+25 x=0$ ની નિયામિકા (directrix) $........$ છે.
A
$8 x-25=0$
B
$8 y-25=0$
C
$25 x-28=0$
D
$25 y-8=0$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $2 y^2+25 x=0$ છે.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $2 y^2 = -25 x$ મળે છે.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને $y^2 = -\frac{25}{2} x$ મળે છે.
આને પરવલયના પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^2 = -4 a x$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$4 a = \frac{25}{2}$
$a = \frac{25}{8}$
પરવલય $y^2 = -4 a x$ માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $x = a$ છે.
$a$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $x = \frac{25}{8}$ મળે છે.
આને $8 x = 25$ અથવા $8 x - 25 = 0$ તરીકે લખી શકાય છે.
Solution diagram
717
EasyMCQ
પરવલય $20(x^2+y^2-6x-2y+10) = (4x-2y-5)^2$ ના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{\sqrt{5}}{2}$
B
$2\sqrt{5}$
C
$\sqrt{5}$
D
$4\sqrt{5}$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $20(x^2+y^2-6x-2y+10) = (4x-2y-5)^2$ છે.
$20$ વડે ભાગતા,આપણને $(x-3)^2 + (y-1)^2 = \left(\frac{4x-2y-5}{\sqrt{20}}\right)^2$ મળે છે.
આ $SP^2 = PM^2$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $S(3,1)$ એ નાભિ છે અને $4x-2y-5=0$ એ નિયામિકા છે.
નાભિથી નિયામિકાનું અંતર $2a = \frac{|4(3)-2(1)-5|}{\sqrt{4^2+(-2)^2}} = \frac{|12-2-5|}{\sqrt{16+4}} = \frac{5}{\sqrt{20}} = \frac{5}{2\sqrt{5}} = \frac{\sqrt{5}}{2}$ છે.
નાભિલંબની લંબાઈ $4a = 2(2a) = 2 \times \frac{\sqrt{5}}{2} = \sqrt{5}$ થાય.
718
EasyMCQ
પરવલય $y^2-8x-4y-12=0$ ના પ્રચલ સમીકરણો કયા છે?
A
$x=2+2t^2, y=-2+4t$
B
$x=2+4t, y=-2+2t^2$
C
$x=-2+2t^2, y=2+4t$
D
$x=-2+4t, y=2+2t^2$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2-8x-4y-12=0$ છે.
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(y^2-4y+4)-4-8x-12=0$
$(y-2)^2=8x+16$
$(y-2)^2=8(x+2)$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(y-k)^2=4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $h=-2, k=2$ અને $4a=8$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a=2$.
$(y-k)^2=4a(x-h)$ માટે પ્રચલ સમીકરણો $x=h+at^2$ અને $y=k+2at$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x=-2+2t^2$ અને $y=2+2(2)t$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x=-2+2t^2$ અને $y=2+4t$ થાય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
719
EasyMCQ
પરવલય $y^2+6y-2x+5=0$ માટે,નીચે આપેલ યાદી-$I$ ની વસ્તુઓને યાદી-$II$ ની યોગ્ય વસ્તુઓ સાથે જોડો:
યાદી-$I$યાદી-$II$
$(I)$ શિરોબિંદુ$(A)$ $(-\frac{3}{2}, -3)$
$(II)$ નાભિ$(B)$ $(\frac{3}{2}, -3)$
$(III)$ નિયામિકાનું સમીકરણ$(C)$ $2x+5=0$
$(IV)$ અક્ષનું સમીકરણ$(D)$ $2x+y+3=0$
$(E)$ $y+3=0$
$(F)$ $(-2, -3)$
A
$F, A, E, C$
B
$F, A, C, E$
C
$A, B, C, D$
D
$F, A, C, D$

Solution

(B) આપેલ પરવલય: $y^2+6y-2x+5=0$
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$y^2+6y+9 = 2x-5+9$
$(y+3)^2 = 2(x+2)$
$(y-k)^2 = 4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા:
શિરોબિંદુ $(h, k) = (-2, -3)$. જે $(F)$ સાથે બંધ બેસે છે.
$4a = 2 \Rightarrow a = \frac{1}{2}$.
નાભિ $(h+a, k) = (-2+\frac{1}{2}, -3) = (-\frac{3}{2}, -3)$. જે $(A)$ સાથે બંધ બેસે છે.
નિયામિકાનું સમીકરણ: $x = h-a$ $\Rightarrow x = -2-\frac{1}{2}$ $\Rightarrow x = -\frac{5}{2}$ $\Rightarrow 2x+5=0$. જે $(C)$ સાથે બંધ બેસે છે.
અક્ષનું સમીકરણ: $y = k \Rightarrow y+3=0$. જે $(E)$ સાથે બંધ બેસે છે.
આમ,સાચી જોડ $(I-F, II-A, III-C, IV-E)$ છે.
720
MediumMCQ
જો એક પરવલય બિંદુઓ $(-2, 1)$,$(1, 2)$ અને $(-1, 3)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની અક્ષ સમક્ષિતિજ છે,તો તે પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$5$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{2}{5}$
D
$\frac{1}{5}$

Solution

(C) સમક્ષિતિજ અક્ષ ધરાવતા પરવલયનું સમીકરણ $(y - k)^2 = 4a(x - h)$ છે.
આપેલા બિંદુઓ $(-2, 1)$,$(1, 2)$ અને $(-1, 3)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-2, 1)$ માટે: $(1 - k)^2 = 4a(-2 - h) \implies 1 - 2k + k^2 = -8a - 4ah$ $(i)$
$(1, 2)$ માટે: $(2 - k)^2 = 4a(1 - h) \implies 4 - 4k + k^2 = 4a - 4ah$ (ii)
$(-1, 3)$ માટે: $(3 - k)^2 = 4a(-1 - h) \implies 9 - 6k + k^2 = -4a - 4ah$ (iii)
$(i)$ માંથી (ii) બાદ કરતા: $-3 + 2k = -12a \implies 2k = 3 - 12a$ (iv)
(ii) માંથી (iii) બાદ કરતા: $-5 + 2k = 8a$ $(v)$
(iv) ને $(v)$ માં મૂકતા: $(3 - 12a) - 5 = 8a \implies -2 = 20a \implies a = -\frac{1}{10}$.
નાભિલંબની લંબાઈ $|4a| = |4 \times -\frac{1}{10}| = \frac{2}{5}$ થાય.
721
EasyMCQ
પરવલય $y^2+6y-2x+5=0$ માટે,List-$I$ ની વસ્તુઓને List-$II$ ની યોગ્ય વસ્તુ સાથે જોડો:
List-$I$ (ભૌમિતિક ગુણધર્મ) List-$II$ (યામ/સમીકરણો)
$I$. શિરોબિંદુ $A$. $\left(-\frac{3}{2}, -3\right)$
$II$. નાભિ $B$. $\left(\frac{3}{2}, -3\right)$
$III$. નિયામિકાનું સમીકરણ $C$. $2x + 5 = 0$
$IV$. અક્ષનું સમીકરણ $D$. $2x + y + 3 = 0$
$E$. $y + 3 = 0$
$F$. $(-2, -3)$

સાચી જોડણી છે:
A
$I$-$F$,$II$-$A$,$III$-$E$,$IV$-$C$
B
$I$-$F$,$II$-$A$,$III$-$C$,$IV$-$E$
C
$I$-$A$,$II$-$B$,$III$-$C$,$IV$-$D$
D
$I$-$F$,$II$-$A$,$III$-$C$,$IV$-$D$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $y^2+6y-2x+5=0$
$y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(y^2+6y+9) - 9 - 2x + 5 = 0$
$(y+3)^2 = 2x + 4$
$(y+3)^2 = 2(x+2)$
$(y-k)^2 = 4a(x-h)$ સાથે સરખાવતા,શિરોબિંદુ $V(h, k) = (-2, -3)$ મળે છે. જે $F$ સાથે બંધ બેસે છે.
અહીં,$4a = 2$,તેથી $a = \frac{1}{2}$.
નાભિ $(h+a, k) = (-2 + \frac{1}{2}, -3) = (-\frac{3}{2}, -3)$ છે. જે $A$ સાથે બંધ બેસે છે.
નિયામિકાનું સમીકરણ $x = h - a = -2 - \frac{1}{2} = -\frac{5}{2}$ છે,જેનો અર્થ $2x + 5 = 0$ થાય છે. જે $C$ સાથે બંધ બેસે છે.
અક્ષનું સમીકરણ $y = k$ છે,તેથી $y = -3$,જેનો અર્થ $y + 3 = 0$ થાય છે. જે $E$ સાથે બંધ બેસે છે.
આમ,સાચી જોડણી $I-F, II-A, III-C, IV-E$ છે.
722
EasyMCQ
જો પરવલયનું શિરોબિંદુ $(4,3)$ હોય અને તેની નિયામિકા $3x+2y-7=0$ હોય,તો પરવલયના નાભિલંબનું સમીકરણ શું થાય?
A
$3x+2y-18=0$
B
$3x+2y-29=0$
C
$3x+2y-8=0$
D
$3x+2y-31=0$

Solution

(B) શિરોબિંદુ $V(4,3)$ છે અને નિયામિકા $3x+2y-7=0$ છે.
પરવલયની અક્ષ નિયામિકાને લંબ હોય છે અને શિરોબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
ગણતરી કરતા નાભિલંબનું સમીકરણ $3x+2y-29=0$ મળે છે.
723
EasyMCQ
પરવલયનું સમીકરણ શોધો જેની ધરી $X$-અક્ષને સમાંતર હોય અને જે $(-2, 1)$,$(1, 2)$ અને $(-1, 3)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે.
A
$18 y^2-12 x-21 y-21=0$
B
$5 y^2+2 x-21 y+20=0$
C
$15 y^2+12 x-11 y+20=0$
D
$25 y^2-2 x-65 y+36=0$

Solution

(B) $X$-અક્ષને સમાંતર ધરી ધરાવતા પરવલયનું સામાન્ય સમીકરણ $x = Ay^2 + By + C$ છે.
આપેલ બિંદુઓ $(-2, 1)$,$(1, 2)$ અને $(-1, 3)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-2, 1)$ માટે: $A + B + C = -2 \quad (i)$
$(1, 2)$ માટે: $4A + 2B + C = 1 \quad (ii)$
$(-1, 3)$ માટે: $9A + 3B + C = -1 \quad (iii)$
સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $A = -\frac{5}{2}$,$B = \frac{21}{2}$ અને $C = -10$ મળે છે.
તેથી,પરવલયનું સમીકરણ $x = -\frac{5}{2}y^2 + \frac{21}{2}y - 10$ થાય.
આને સાદું રૂપ આપતા $5y^2 + 2x - 21y + 20 = 0$ મળે છે.
724
MediumMCQ
પરવલય પરનું એક બિંદુ જેની અક્ષ $X$-અક્ષને સમાંતર છે અને જે $(0,1), (3,0), (0,-2)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે,તે છે
A
$(3,-1)$
B
$(2,-3)$
C
$(3,2)$
D
$(-2,2)$

Solution

(A) $X$-અક્ષને સમાંતર અક્ષ ધરાવતા પરવલયનું સામાન્ય સમીકરણ $x = ay^2 + by + c$ છે.
પરવલય $(0,1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = a(1)^2 + b(1) + c \implies a + b + c = 0$.
તે $(0,-2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = a(-2)^2 + b(-2) + c \implies 4a - 2b + c = 0$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $3a - 3b = 0 \implies a = b$.
$a + b + c = 0$ માં $b = a$ મૂકતા,$2a + c = 0 \implies c = -2a$.
પરવલય $(3,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $3 = a(0)^2 + b(0) + c \implies c = 3$.
આમ,$c = 3$,$a = -\frac{3}{2}$,અને $b = -\frac{3}{2}$.
સમીકરણ $x = -\frac{3}{2}y^2 - \frac{3}{2}y + 3$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા: $(A) (3,-1)$ માટે,$3 = -\frac{3}{2}(-1)^2 - \frac{3}{2}(-1) + 3 = 3$. આ બિંદુ પરવલય પર છે.
725
EasyMCQ
પરવલય $x^2-2x+3y-2=0$ ના શિરોબિંદુ અને નાભિ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{4}{5}$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{5}{6}$

Solution

(B) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ:
$x^2-2x+3y-2=0$
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$x^2-2x = -3y+2$
બંને બાજુ $1$ ઉમેરતા:
$x^2-2x+1 = -3y+2+1$
$(x-1)^2 = -3y+3$
$(x-1)^2 = -3(y-1)$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^2 = 4a(y-k)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = -3$ મળે છે,તેથી $a = -\frac{3}{4}$.
શિરોબિંદુ $(h, k)$ અને નાભિ વચ્ચેનું અંતર $|a|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અંતર $= |-\frac{3}{4}| = \frac{3}{4}$.
726
EasyMCQ
એક સમબાજુ ત્રિકોણ પરવલય $y^2 = 8x$ માં અંતર્ગત છે,જેનો એક શિરોબિંદુ પરવલયનું શિરોબિંદુ છે. તો,તે ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ શોધો.
A
$24 \sqrt{3} \text{ એકમ}$
B
$16 \sqrt{3} \text{ એકમ}$
C
$8 \sqrt{3} \text{ એકમ}$
D
$4 \sqrt{3} \text{ એકમ}$

Solution

(B) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $a$ છે.
ત્રિકોણ $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત હોવાથી,એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર છે.
અન્ય બે શિરોબિંદુઓ $(x, y)$ અને $(x, -y)$ પર છે.
$a$ બાજુવાળા સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,ઊંચાઈ $\frac{\sqrt{3}}{2}a$ છે અને $x$-અક્ષથી શિરોબિંદુઓનું લંબ અંતર $\frac{a}{2}$ છે.
તેથી,પરવલય પરના શિરોબિંદુના યામ $\left(\frac{\sqrt{3}}{2}a, \frac{a}{2}\right)$ છે.
આ બિંદુ પરવલય $y^2 = 8x$ પર હોવાથી,આપણે યામ મૂકીએ:
$\left(\frac{a}{2}\right)^2 = 8 \left(\frac{\sqrt{3}}{2}a\right)$
$\frac{a^2}{4} = 4\sqrt{3}a$
$a \neq 0$ હોવાથી,$a$ વડે ભાગતા:
$\frac{a}{4} = 4\sqrt{3}$
$a = 16\sqrt{3} \text{ એકમ}$.
Solution diagram
727
EasyMCQ
બિંદુ $(3,4)$ એ પરવલયનું નાભિ છે અને $2x - 3y + 5 = 0$ એ તેની નિયામિકા છે. તો તેના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{2}{\sqrt{13}}$
B
$\frac{4}{\sqrt{13}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{13}}$
D
$\frac{3}{\sqrt{13}}$

Solution

(A) પરવલયનું નાભિ $(3,4)$ છે અને નિયામિકાનું સમીકરણ $2x - 3y + 5 = 0$ છે.
નાભિ $(x_1, y_1)$ થી રેખા $Ax + By + C = 0$ સુધીનું લંબ અંતર $d = \frac{|Ax_1 + By_1 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$d = \frac{|2(3) - 3(4) + 5|}{\sqrt{2^2 + (-3)^2}} = \frac{|6 - 12 + 5|}{\sqrt{4 + 9}} = \frac{|-1|}{\sqrt{13}} = \frac{1}{\sqrt{13}}$.
પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times$ (નાભિથી નિયામિકાનું અંતર).
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times \frac{1}{\sqrt{13}} = \frac{2}{\sqrt{13}}$.
728
DifficultMCQ
ધારો કે $Z$ એ પરવલય $4x^2 - 12x + 4y + 5 = 0$ ની અક્ષ અને નિયામિકાનું છેદબિંદુ છે. જો $S$ તેનું નાભિ હોય,તો $SZ$ ને $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતું બિંદુ કયું છે?
A
$\left(\frac{3}{2}, \frac{13}{12}\right)$
B
$\left(1, \frac{13}{12}\right)$
C
$\left(\frac{3}{4}, \frac{13}{4}\right)$
D
$\left(\frac{3}{2}, \frac{13}{4}\right)$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $4x^2 - 12x + 4y + 5 = 0$ છે.
$4$ વડે ભાગતા,$x^2 - 3x + y + \frac{5}{4} = 0$ મળે.
$x$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(x - \frac{3}{2})^2 = -(y - 1)$.
આ સમીકરણ $(x - h)^2 = -4a(y - k)$ પ્રકારનું છે,જ્યાં $h = \frac{3}{2}$,$k = 1$,અને $a = \frac{1}{4}$.
શિરોબિંદુ $V = (\frac{3}{2}, 1)$ છે.
નાભિ $S = (h, k - a) = (\frac{3}{2}, \frac{3}{4})$ છે.
નિયામિકા $y = k + a = \frac{5}{4}$ છે.
અક્ષ $x = \frac{3}{2}$ છે.
$Z$ એ અક્ષ અને નિયામિકાનું છેદબિંદુ હોવાથી $Z = (\frac{3}{2}, \frac{5}{4})$.
$SZ$ ને $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતું બિંદુ $P = (\frac{3}{2}, \frac{13}{12})$ છે.
729
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ ના નાભિથી બિંદુ $(6, 4 \sqrt{3})$ નું અંતર કેટલું છે?
A
$64$
B
$4$
C
$8$
D
$2$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 8x$ માટે,$y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 8$ મળે છે,તેથી $a = 2$.
પરવલયની નાભિ $(a, 0) = (2, 0)$ છે.
બિંદુ $(6, 4 \sqrt{3})$ અને નાભિ $(2, 0)$ વચ્ચેનું અંતર અંતર સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$d = \sqrt{(6 - 2)^2 + (4 \sqrt{3} - 0)^2}$
$d = \sqrt{(4)^2 + (4 \sqrt{3})^2}$
$d = \sqrt{16 + 16 \times 3} = \sqrt{16 + 48} = \sqrt{64}$
$d = 8$.
730
EasyMCQ
જો બિંદુ $(a, 2a)$ એ પરવલય $y^2 = 16x$ અને નાભિમાંથી પસાર થતી દ્વિ-કોટિ (double ordinate) દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું અંદરનું બિંદુ હોય,તો
A
$a < 4$
B
$0 < a < 4$
C
$0 < a < 2$
D
$a > 4$

Solution

(B) આપેલ પરવલય $y^2 = 16x$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^2 = 4px$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4p = 16$ મળે છે,તેથી $p = 4$.
પરવલયની નાભિ $S = (4, 0)$ છે.
નાભિમાંથી પસાર થતી દ્વિ-કોટિ એ રેખા $x = 4$ છે.
બિંદુ $P(a, 2a)$ એ પરવલય $y^2 - 16x = 0$ ના અંદરના પ્રદેશમાં હોવાથી,$y^2 - 16x < 0$ થવું જોઈએ.
બિંદુ $(a, 2a)$ ને અસમતામાં મૂકતા:
$(2a)^2 - 16a < 0$
$4a^2 - 16a < 0$
$4a(a - 4) < 0$
આનો અર્થ એ છે કે $0 < a < 4$.
વધુમાં,બિંદુ $P(a, 2a)$ એ ઘેરાયેલા પ્રદેશમાં હોવા માટે દ્વિ-કોટિ $x = 4$ ની ડાબી બાજુએ હોવું જોઈએ.
તેથી,$a < 4$.
બંને શરતોને જોડતા,આપણને $0 < a < 4$ મળે છે.
Solution diagram
731
EasyMCQ
રેખા $y = 6x + 1$ એ પરવલય $y^2 = 24x$ ને સ્પર્શે છે. આ રેખા પરના બિંદુ $P$ ના યામ શોધો,જ્યાંથી પરવલય $y^2 = 24x$ પર દોરેલો સ્પર્શક રેખા $y = 6x + 1$ ને લંબ હોય.
A
$(-1, -5)$
B
$(-2, -11)$
C
$(-6, -35)$
D
$(-7, -41)$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 24x$ છે,જે $y^2 = 4ax$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $4a = 24$,તેથી $a = 6$.
પરવલયની નિયામિકા (directrix) $x = -a$ છે,જે $x = -6$ થાય.
પરવલયના બે લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ તેની નિયામિકા છે.
આપણે રેખા $y = 6x + 1$ પરનું એવું બિંદુ $P$ શોધવાનું છે કે જ્યાંથી પરવલય પર દોરેલો સ્પર્શક આપેલી રેખાને લંબ હોય.
બિંદુ $P$ નિયામિકા પર હોવું જોઈએ,તેથી આપણે રેખા $y = 6x + 1$ ના સમીકરણમાં $x = -6$ મૂકીએ.
$y = 6(-6) + 1 = -36 + 1 = -35$.
આમ,બિંદુ $P$ ના યામ $(-6, -35)$ છે.
732
MediumMCQ
જો $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ એ પરવલય $y^2 = 32x$ પરના બિંદુઓ હોય,જે દરેકનું નાભિ અંતર $10$ એકમ હોય,તો $2(x_1^2 + x_2^2 + y_1^2 + y_2^2) = $
A
$68$
B
$136$
C
$272$
D
$8$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,બિંદુ $(x, y)$ નું નાભિ અંતર $x + a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ $y^2 = 32x$ પરથી,$4a = 32$,તેથી $a = 8$.
નાભિ અંતર $x + 8 = 10$ છે,જેનો અર્થ છે કે $x = 2$.
પરવલયના સમીકરણમાં $x = 2$ મૂકતા: $y^2 = 32(2) = 64$,તેથી $y = \pm 8$.
આમ,બિંદુઓ $(2, 8)$ અને $(2, -8)$ છે.
અહીં,$x_1 = 2, y_1 = 8$ અને $x_2 = 2, y_2 = -8$.
આપણે $2(x_1^2 + x_2^2 + y_1^2 + y_2^2)$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$x_1^2 + x_2^2 + y_1^2 + y_2^2 = 2^2 + 2^2 + 8^2 + (-8)^2 = 4 + 4 + 64 + 64 = 136$.
તેથી,$2(136) = 272$.
733
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4x$ ની $2$ ઢાળવાળી જીવાને $1:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતા બિંદુનો બિંદુપથ એક પરવલય હોય,તો તેનું શિરોબિંદુ શું છે?
A
$\left(\frac{2}{9}, \frac{8}{9}\right)$
B
$\left(\frac{1}{9}, \frac{3}{9}\right)$
C
$\left(\frac{4}{9}, \frac{8}{9}\right)$
D
$\left(\frac{2}{9}, \frac{4}{9}\right)$

Solution

(A) ધારો કે જીવાનો ઢાળ $m = 2$ છે. જીવાનું સમીકરણ $y = 2x + c$ છે.
$y^2 = 4x$ માં કિંમત મૂકતા,$(2x + c)^2 = 4x$,એટલે કે $4x^2 + (4c - 4)x + c^2 = 0$.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ,$R(h, k)$ બિંદુ માટે $h = \frac{x_2 + 2x_1}{3}$ અને $k = \frac{y_2 + 2y_1}{3}$.
આના પરથી $c = k - 2h$ મળે છે.
સમીકરણ ઉકેલતા,બિંદુપથનું શિરોબિંદુ $\left(\frac{2}{9}, \frac{8}{9}\right)$ મળે છે.
734
MediumMCQ
ધારો કે પરવલય $x^2-4x-4y+16=0$ પરના બિંદુ $P$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $2x-y-5=0$ છે. જો આ પરવલય પર $P$ આગળ દોરેલા અભિલંબનું સમીકરણ $ax+y+c=0$ હોય,તો $ac$ ની કિંમત શોધો.
A
-$20$
B
$20$
C
$5$
D
-$5$

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ: $x^2-4x-4y+16=0$.
$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા: $2x-4-4\frac{dy}{dx}=0 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{2x-4}{4} = \frac{x-2}{2}$.
સ્પર્શક $2x-y-5=0$ નો ઢાળ $m=2$ છે.
વિકલનને ઢાળ સાથે સરખાવતા: $\frac{x-2}{2} = 2$ $\Rightarrow x-2=4$ $\Rightarrow x=6$.
સ્પર્શકના સમીકરણમાં $x=6$ મૂકતા: $2(6)-y-5=0$ $\Rightarrow 12-y-5=0$ $\Rightarrow y=7$.
આમ,સ્પર્શબિંદુ $P(6, 7)$ છે.
$P$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ $m' = -\frac{1}{m} = -\frac{1}{2}$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ: $(y-7) = -\frac{1}{2}(x-6)$.
$2y-14 = -x+6 \Rightarrow x+2y-20=0$.
$ax+y+c=0$ સ્વરૂપમાં લાવવા માટે $2$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{2}x+y-10=0$.
$ax+y+c=0$ સાથે સરખાવતા,$a=\frac{1}{2}$ અને $c=-10$ મળે છે.
તેથી,$ac = \frac{1}{2} \times (-10) = -5$.
735
MediumMCQ
પરવલય $y^2 - 4y - 3x + 7 = 0$ માટે બિંદુ $(4, 5)$ માંથી પસાર થતી નાભિ જીવાનું ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર કેટલું થાય?
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 - 4y - 3x + 7 = 0$ છે.
તેને $(y - 2)^2 = 3(x - 1)$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં શિરોબિંદુ $(1, 2)$ છે અને $4a = 3$,તેથી $a = \frac{3}{4}$.
નાભિ $(h + a, k) = (1 + \frac{3}{4}, 2) = (\frac{7}{4}, 2)$ છે.
નાભિ જીવા $(\frac{7}{4}, 2)$ અને $(4, 5)$ માંથી પસાર થાય છે.
જીવાનો ઢાળ $m = \frac{5 - 2}{4 - 7/4} = \frac{4}{3}$ છે.
જીવાનું સમીકરણ $y - 5 = \frac{4}{3}(x - 4) \Rightarrow 4x - 3y - 1 = 0$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર $d = \frac{|-1|}{\sqrt{4^2 + (-3)^2}} = \frac{1}{5}$ થાય.
736
MediumMCQ
ધારો કે પરવલય $y^2 = kx$ ની નાભિ જીવા $12x + 5y - 27 = 0$ પરવલયને $P$ અને $P^{\prime}$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો $S$ એ આ પરવલયની નાભિ હોય,તો $9(SP + SP^{\prime}) = $
A
$27$
B
$108$
C
$16 SP \cdot SP^{\prime}$
D
$4 SP \cdot SP^{\prime}$
737
EasyMCQ
જો પરવલય $y^2=5x$ પર બિંદુ $P(5,5)$ માંથી દોરવામાં આવેલી નાભિ જીવા પરવલયને ફરીથી બિંદુ $Q$ માં મળે છે,તો આ પરવલય પર $Q$ આગળ દોરવામાં આવેલો સ્પર્શક પરવલયની અક્ષને કયા બિંદુએ મળે છે?
A
$\left(\frac{-5}{4}, 0\right)$
B
$\left(\frac{5}{16}, 0\right)$
C
$\left(\frac{-5}{16}, 0\right)$
D
$\left(\frac{5}{4}, 0\right)$

Solution

(C) પરવલય $y^2=5x$ છે,તેથી $4a=5 \Rightarrow a=\frac{5}{4}$. નાભિ $S$ એ $\left(\frac{5}{4}, 0\right)$ છે.
નાભિ જીવા $P(5,5)$ અને $S\left(\frac{5}{4}, 0\right)$ માંથી પસાર થાય છે.
જીવા $PS$ નો ઢાળ $m = \frac{5-0}{5-\frac{5}{4}} = \frac{5}{15/4} = \frac{4}{3}$ છે.
નાભિ જીવાનું સમીકરણ $y-0 = \frac{4}{3}\left(x-\frac{5}{4}\right)$ $\Rightarrow 3y = 4x-5$ $\Rightarrow 4x-3y=5$ છે.
$Q$ શોધવા માટે,$y^2=5x$ માં $x = \frac{3y+5}{4}$ મૂકતા:
$y^2 = 5\left(\frac{3y+5}{4}\right)$ $\Rightarrow 4y^2 - 15y - 25 = 0$ $\Rightarrow (4y+5)(y-5) = 0$.
$P$ એ $(5,5)$ હોવાથી,$Q$ એ $\left(\frac{5}{16}, -\frac{5}{4}\right)$ થશે.
$Q(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શક $yy_1 = \frac{5}{2}(x+x_1)$ છે.
$Q\left(\frac{5}{16}, -\frac{5}{4}\right)$ મૂકતા: $y\left(-\frac{5}{4}\right) = \frac{5}{2}\left(x+\frac{5}{16}\right) \Rightarrow -\frac{1}{2}y = x+\frac{5}{16}$.
પરવલયની અક્ષ $y=0$ છે. સ્પર્શકના સમીકરણમાં $y=0$ મૂકતા $x = -\frac{5}{16}$ મળે છે.
તેથી,જરૂરી બિંદુ $\left(-\frac{5}{16}, 0\right)$ છે.
Solution diagram
738
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2=8x$ ની નાભિ જીવાનું એક અંત્યબિંદુ $\left(\frac{1}{2}, 2\right)$ હોય,તો નાભિ જીવાની લંબાઈ $........$ એકમ છે.
A
$\frac{625}{4}$
B
$\frac{5}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{25}{2}$
D
$25$

Solution

(C) આપેલ પરવલય $y^2=8x$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^2=4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a=8$,તેથી $a=2$ મળે.
પરવલય પરનું બિંદુ $(at^2, 2at) = (2t^2, 4t)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
નાભિ જીવાનું એક અંત્યબિંદુ $\left(\frac{1}{2}, 2\right)$ આપેલ હોવાથી,$4t=2$,જેનો અર્થ છે કે $t=\frac{1}{2}$.
પેરામીટર $t$ વાળી નાભિ જીવાની લંબાઈનું સૂત્ર $L = a\left(t + \frac{1}{t}\right)^2$ છે.
$a=2$ અને $t=\frac{1}{2}$ મુકતા:
$L = 2\left(\frac{1}{2} + \frac{1}{1/2}\right)^2 = 2\left(\frac{1}{2} + 2\right)^2$.
$L = 2\left(\frac{5}{2}\right)^2 = 2 \times \frac{25}{4} = \frac{25}{2}$ એકમ.
739
MediumMCQ
જો પરવલય $x^2=4ay$ ની નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓના યામ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય,તો
A
$y_1 y_2 = 4a^2$
B
$y_1 y_2 = -4a^2$
C
$y_1 y_2 = -a^2$
D
$y_1 y_2 = a^2$

Solution

(D) આપેલ પરવલય $x^2 = 4ay$ છે.
ધારો કે નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ $(2at_1, at_1^2)$ અને $(2at_2, at_2^2)$ છે.
જીવા નાભિ જીવા હોવાથી,પ્રાચલોનો ગુણાકાર $t_1 t_2 = -1$ થાય.
આપણે $y_1 y_2$ નો ગુણાકાર શોધવો છે.
$y_1 y_2 = (at_1^2)(at_2^2) = a^2(t_1 t_2)^2$.
$t_1 t_2 = -1$ મુકતા,આપણને મળે છે:
$y_1 y_2 = a^2(-1)^2 = a^2$.
740
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 9x$ પરના બિંદુ $t (\neq 0)$ આગળનો અભિલંબ જીવા તેના શિરોબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો $t =$
A
$\sqrt{3}$
B
$\sqrt{5}$
C
$\pm \sqrt{3}$
D
$\pm \sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 9x$ છે. અહીં,$4a = 9$,તેથી $a = \frac{9}{4}$.
બિંદુ $t$ આગળ અભિલંબ જીવાનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
$a = \frac{9}{4}$ મૂકતા,આપણને $y = -tx + \frac{9}{2}t + \frac{9}{4}t^3$ મળે,જેને $tx + y = \frac{9}{2}t + \frac{9}{4}t^3$ તરીકે લખી શકાય.
જીવા શિરોબિંદુ $V(0,0)$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી રેખાના સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને પરવલય $y^2 = 9x$ ને સમઘાત બનાવતા:
$y^2 = 9x \left( \frac{tx + y}{\frac{9}{2}t + \frac{9}{4}t^3} \right)$
$y^2 = 9x \left( \frac{tx + y}{\frac{9}{4}t(2 + t^2)} \right) = \frac{4x(tx + y)}{t(2 + t^2)}$
$t(2 + t^2)y^2 = 4tx^2 + 4xy$
$4tx^2 + 4xy - t(2 + t^2)y^2 = 0$
ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણા માટે,$x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$4t - t(2 + t^2) = 0$
$t \neq 0$ હોવાથી,$t$ વડે ભાગતા:
$4 - (2 + t^2) = 0$
$4 - 2 - t^2 = 0$
$t^2 = 2 \Rightarrow t = \pm \sqrt{2}$.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
741
MediumMCQ
જો પરવલયનું નાભિ,પરવલયની નાભિ-જીવાને $5$ અને $3$ એકમ લંબાઈના રેખાખંડોમાં વિભાજિત કરે,તો તે પરવલયના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{15}{4}$
B
$20$
C
$\frac{25}{2}$
D
$\frac{15}{2}$

Solution

(D) ધારો કે નાભિ-જીવાના રેખાખંડોની લંબાઈ $l_1 = 5$ અને $l_2 = 3$ છે.
પરવલય માટે,અર્ધ-નાભિલંબ $L$ એ કોઈપણ નાભિ-જીવાના રેખાખંડોનો હરાત્મક મધ્યક છે.
તેથી,$L = \frac{2 l_1 l_2}{l_1 + l_2}$.
કિંમતો મૂકતા,$L = \frac{2 \times 5 \times 3}{5 + 3} = \frac{30}{8} = \frac{15}{4}$.
નાભિલંબની લંબાઈ $2L$ છે.
તેથી,નાભિલંબની લંબાઈ $= 2 \times \frac{15}{4} = \frac{15}{2}$ એકમ.
742
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4x$ ની નાભિ જીવા ધન $X$-અક્ષ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ પર દોરેલા અભિલંબના ઢાળ કયા સમીકરણનું પાલન કરશે?
A
$m^2 - 2m - 1 = 0$
B
$m^2 + 2m - 1 = 0$
C
$m^2 - 1 = 0$
D
$m^2 + 2m - 2 = 0$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે,જ્યાં $a = 1$,નાભિ જીવા $X$-અક્ષ સાથે $\theta = 45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. નાભિ જીવાનો ઢાળ $m_c = \tan(45^{\circ}) = 1$ છે.
ધારો કે નાભિ જીવાના અંત્યબિંદુઓ $P(at_1^2, 2at_1)$ અને $Q(at_2^2, 2at_2)$ છે. નાભિ જીવા હોવાથી,$t_1 t_2 = -1$.
જીવાનો ઢાળ $m_c = \frac{2}{t_1 + t_2} = 1$ છે,જેનો અર્થ છે કે $t_1 + t_2 = 2$.
પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના કોઈપણ બિંદુ $t$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ $m = -t$ છે.
તેથી,અંત્યબિંદુઓ પરના અભિલંબના ઢાળ $m_1 = -t_1$ અને $m_2 = -t_2$ છે.
આપણે $m_1$ અને $m_2$ દ્વારા સંતોષાતું સમીકરણ શોધવાનું છે. બીજનો સરવાળો $m_1 + m_2 = -(t_1 + t_2) = -2$ છે.
બીજનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = (-t_1)(-t_2) = t_1 t_2 = -1$ છે.
$m_1$ અને $m_2$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $m^2 - (m_1 + m_2)m + m_1 m_2 = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $m^2 - (-2)m + (-1) = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $m^2 + 2m - 1 = 0$ થાય છે.
743
EasyMCQ
ધારો કે $S$ એ પરવલય $y^2=4ax$ નું નાભિ છે અને $PQ$ એ નાભિ જીવા છે જેથી $SP=\alpha$ અને $SQ=\alpha^{\prime}$ થાય. તો $\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\alpha^{\prime}}=$
A
$a$
B
$a^2$
C
$\frac{1}{a}$
D
$\frac{1}{2a}$

Solution

(C) પરવલય $y^2=4ax$ નું નાભિ $S(a, 0)$ છે.
ધારો કે $P$ ના યામ $(at^2, 2at)$ અને $Q$ ના યામ $(\frac{a}{t^2}, -\frac{2a}{t})$ છે.
$SP = \alpha$ હોવાથી,$S(a, 0)$ થી $P(at^2, 2at)$ નું અંતર $\alpha = a(t^2+1)$ થાય.
તે જ રીતે,$SQ = \alpha^{\prime}$ માટે,$S(a, 0)$ થી $Q(\frac{a}{t^2}, -\frac{2a}{t})$ નું અંતર $\alpha^{\prime} = \frac{a(1+t^2)}{t^2}$ થાય.
હવે,$\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\alpha^{\prime}} = \frac{1}{a(t^2+1)} + \frac{t^2}{a(1+t^2)} = \frac{1+t^2}{a(1+t^2)} = \frac{1}{a}$.
744
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 9x$ પરના બિંદુ $(9, 9)$ આગળના અભિલંબ જીવા દ્વારા પરવલયના નાભિ આગળ બનતો ખૂણો કેટલો છે ($^{\circ}$ માં)?
A
$45$
B
$60$
C
$90$
D
$135$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 9x$ છે. $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,$a = \frac{9}{4}$ મળે.
નાભિ $S = (\frac{9}{4}, 0)$ છે.
બિંદુ $P(9, 9)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -2x + 27$ મળે છે.
આ રેખા પરવલયને બીજા બિંદુ $Q(\frac{81}{4}, -\frac{27}{2})$ માં છેદે છે.
$SP$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{4}{3}$ અને $SQ$ નો ઢાળ $m_2 = -\frac{3}{4}$ છે.
$m_1 \times m_2 = -1$ હોવાથી,નાભિ આગળ બનતો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
745
EasyMCQ
જો $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ એ પરવલય $y^2 = 5x$ ની નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓ હોય,તો $4x_1x_2 + y_1y_2$ ની કિંમત શોધો.
A
$25$
B
$5$
C
$0$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(C) આપેલ પરવલય $y^2 = 4ax$ છે,જ્યાં $4a = 5$,તેથી $a = \frac{5}{4}$.
ધારો કે નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1) = (at_1^2, 2at_1)$ અને $(x_2, y_2) = (at_2^2, 2at_2)$ છે.
નાભિસ્થ જીવા માટેની શરત $t_1t_2 = -1$ છે.
તેથી $x_1x_2 = (at_1^2)(at_2^2) = a^2(t_1t_2)^2 = a^2(-1)^2 = a^2$.
તે જ રીતે,$y_1y_2 = (2at_1)(2at_2) = 4a^2(t_1t_2) = 4a^2(-1) = -4a^2$.
આપણે $4x_1x_2 + y_1y_2$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કિંમતો મૂકતા: $4(a^2) + (-4a^2) = 4a^2 - 4a^2 = 0$.
746
MediumMCQ
જો પરવલય $y^2=8x$ ના સ્પર્શકો જે બિંદુ $P(1,3)$ માંથી પસાર થાય છે,તે પરવલયને $A$ અને $B$ માં સ્પર્શે છે,તો $\triangle PAB$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$1$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે,જેનો અર્થ છે કે $4a = 8$,તેથી $a = 2$.
ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x_1, y_1) = (1, 3)$ છે.
બિંદુ $P(1, 3)$ માંથી પરવલય $y^2 = 8x$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શક જીવા $AB$ નું સમીકરણ $yy_1 = 2a(x + x_1)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $3y = 2(2)(x + 1)$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $3y = 4x + 4$ અથવા $4x - 3y + 4 = 0$ થાય છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકો દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\text{Area} = \frac{(y_1^2 - 4ax_1)^{3/2}}{2a}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$a = 2$,$x_1 = 1$,અને $y_1 = 3$ મૂકતા:
$\text{Area} = \frac{(3^2 - 4(2)(1))^{3/2}}{2(2)} = \frac{(9 - 8)^{3/2}}{4} = \frac{1^{3/2}}{4} = \frac{1}{4}$ ચોરસ એકમ.
747
EasyMCQ
રેખા $x-2y-3=0$ એ પરવલય $y^2=4ax$ ને બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. જો આ પરવલયનું નાભિ $(\frac{1}{4}, k)$ હોય,તો $PQ=$
A
$16a\sqrt{5}$
B
$8a\sqrt{5}$
C
$4a\sqrt{5}$
D
$2a\sqrt{5}$

Solution

(A) પરવલયનું પ્રમાણિત સ્વરૂપ $y^2=4ax$ છે. નાભિ $(a, 0) = (\frac{1}{4}, k)$ આપેલ છે.
સરખાવતા,$a = \frac{1}{4}$ અને $k = 0$ મળે છે.
તેથી,પરવલય $y^2 = x$ છે.
રેખા $x - 2y - 3 = 0$ પરથી $x = 2y + 3$ મળે.
પરવલયના સમીકરણમાં $x$ ની કિંમત મૂકતા: $y^2 = 2y + 3 \Rightarrow y^2 - 2y - 3 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(y-3)(y+1) = 0$,તેથી $y = 3$ અથવા $y = -1$.
જો $y = 3$,તો $x = 9$. તેથી $Q = (9, 3)$.
જો $y = -1$,તો $x = 1$. તેથી $P = (1, -1)$.
અંતર $PQ = \sqrt{(9-1)^2 + (3-(-1))^2} = \sqrt{8^2 + 4^2} = \sqrt{80} = 4\sqrt{5}$.
$a = \frac{1}{4}$ હોવાથી,$16a = 4$ થાય.
તેથી,$PQ = 16a\sqrt{5}$.
748
MediumMCQ
પરવલય $x^2=4ay$ એ રેખા $y=2x+1$ પર $\sqrt{40}$ એકમ લંબાઈનો અંતઃખંડ બનાવે છે. $4a$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$-2$
C
$-1$
D
$4$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $x^2=4ay$ છે અને રેખા $y=2x+1$ છે. અહીં $m=2$ અને $c=1$ છે.
$x = \frac{y-1}{2}$ ને પરવલયના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{y-1}{2})^2 = 4ay$ $\Rightarrow y^2 - 2y + 1 = 16ay$ $\Rightarrow y^2 - (16a+2)y + 1 = 0$.
ધારો કે બીજ $y_1$ અને $y_2$ છે. તેથી $y_1+y_2 = 16a+2$ અને $y_1y_2 = 1$.
છેદબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ છે.
અંતઃખંડની લંબાઈ $L = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ છે.
$y=2x+1$ હોવાથી,$x_2-x_1 = \frac{y_2-y_1}{2}$.
$L = \sqrt{\frac{5}{4}(y_2-y_1)^2} = \frac{\sqrt{5}}{2} \sqrt{(y_1+y_2)^2 - 4y_1y_2}$.
$L = \sqrt{40}$ આપેલ છે,તેથી $40 = \frac{5}{4} ((16a+2)^2 - 4)$.
$32 = (16a+2)^2 - 4 \Rightarrow (16a+2)^2 = 36$.
$16a+2 = 6$ અથવા $16a+2 = -6$.
$16a = 4$ $\Rightarrow a = 1/4$ $\Rightarrow 4a = 1$ (વિકલ્પોમાં નથી).
$16a = -8$ $\Rightarrow a = -1/2$ $\Rightarrow 4a = -2$.
આમ,$4a$ ની કિંમત $-2$ છે.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Parabola · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.