Gujarati

Equations of circle Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Equations of circle

348+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 34 of 348 questions in Gujarati

301
EasyMCQ
જો $(3,4)$,$(3,2)$ અને $(1,4)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળના પ્રાચલ સમીકરણો $x=a+r \cos \theta$ અને $y=b+r \sin \theta$ હોય,તો $b^{a} r^{a}$ ની કિંમત શોધો.
A
$9$
B
$18$
C
$27$
D
$54$

Solution

(B) વર્તુળ બિંદુઓ $A(3,4)$,$B(3,2)$ અને $C(1,4)$ માંથી પસાર થાય છે.
અહીં $AB$ એ શિરોલંબ રેખાખંડ $(x=3)$ છે અને $AC$ એ સમક્ષિતિજ રેખાખંડ $(y=4)$ છે,તેથી $A(3,4)$ આગળનો ખૂણો $90^\circ$ છે.
આમ,$BC$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
$BC$ નું મધ્યબિંદુ એ કેન્દ્ર $(h, k) = (\frac{3+1}{2}, \frac{2+4}{2}) = (2, 3)$ છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(2, 3)$ થી $(3, 4)$ સુધીનું અંતર છે:
$r = \sqrt{(3-2)^2 + (4-3)^2} = \sqrt{1^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
પ્રાચલ સમીકરણો $x = 2 + \sqrt{2} \cos \theta$ અને $y = 3 + \sqrt{2} \sin \theta$ છે.
$x = a + r \cos \theta$ અને $y = b + r \sin \theta$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 2$,$b = 3$ અને $r = \sqrt{2}$ મળે છે.
તેથી,$b^a \cdot r^a = 3^2 \cdot (\sqrt{2})^2 = 9 \cdot 2 = 18$.
302
EasyMCQ
$(-6, 3)$ માંથી પસાર થતા અને બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+20x-20y+100=0$
B
$x^2+y^2+10x-10y+25=0$
C
$x^2+y^2+6x-6y+9=0$
D
$x^2+y^2-30x+30y+225=0$

Solution

(C) વર્તુળ બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે અને $(-6, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $(-r, r)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે,જ્યાં $r > 0$.
વર્તુળનું સમીકરણ: $(x+r)^2 + (y-r)^2 = r^2$
$x^2 + 2xr + r^2 + y^2 - 2yr + r^2 = r^2$
$x^2 + y^2 + 2xr - 2yr + r^2 = 0$
બિંદુ $(-6, 3)$ મૂકતા:
$(-6)^2 + (3)^2 + 2(-6)r - 2(3)r + r^2 = 0$
$36 + 9 - 12r - 6r + r^2 = 0$
$r^2 - 18r + 45 = 0$
$(r - 3)(r - 15) = 0$
તેથી,$r = 3$ અથવા $r = 15$.
$r = 3$ માટે,સમીકરણ $x^2 + y^2 + 6x - 6y + 9 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
303
EasyMCQ
એક વર્તુળ બિંદુઓ $(1,2)$ અને $(3,4)$ માંથી પસાર થાય છે. જો તેનું કેન્દ્ર રેખા $x-y+3=0$ પર આવેલું હોય,તો તેની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$4$
B
$3$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
કેન્દ્ર રેખા $x-y+3=0$ પર હોવાથી,$-g - (-f) + 3 = 0$,એટલે કે $g = f+3$.
વર્તુળ $(1,2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $2g+4f+c = -5$ (સમીકરણ $1$).
વર્તુળ $(3,4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $6g+8f+c = -25$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી $1$ બાદ કરતા: $4g+4f = -20 \implies g+f = -5$ (સમીકરણ $3$).
$g = f+3$ ને સમીકરણ $3$ માં મૂકતા: $2f = -8 \implies f = -4$ અને $g = -1$.
સમીકરણ $1$ માં કિંમતો મૂકતા: $c = 13$.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{1+16-13} = \sqrt{4} = 2$.
304
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2+2x-3=0$ ના બીજ હોય અને $\gamma$ અને $\delta$ એ $y^2-y-6=0$ ના બીજ હોય,તો જે વર્તુળનો વ્યાસ $(\alpha, \gamma)$ અને $(\beta, \delta)$ અંત્યબિંદુઓ હોય તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+2x-y-9=0$
B
$x^2+y^2+2x-y-7=0$
C
$x^2+y^2-2x+y-9=0$
D
$x^2+y^2-2x+y-7=0$

Solution

(A) સમીકરણ $x^2+2x-3=0$ માટે,બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. વિએટાના સૂત્રો મુજબ,$\alpha+\beta = -2$ અને $\alpha\beta = -3$ થાય.
સમીકરણ $y^2-y-6=0$ માટે,બીજ $\gamma$ અને $\delta$ છે. વિએટાના સૂત્રો મુજબ,$\gamma+\delta = 1$ અને $\gamma\delta = -6$ થાય.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^2 - (x_1+x_2)x + x_1x_2 + y^2 - (y_1+y_2)y + y_1y_2 = 0$ મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$x^2 - (-2)x + (-3) + y^2 - (1)y + (-6) = 0$ મળે.
આમ,સાદું રૂપ આપતા $x^2 + y^2 + 2x - y - 9 = 0$ મળે છે.
305
DifficultMCQ
$(1,1), (2,-1),$ અને $(3,2)$ માંથી પસાર થતા વર્તુળના સમતલીય બિંદુઓના ગણમાંથી બે બિંદુઓ કયા છે?
A
$\left(\frac{5}{2}+\sqrt{\frac{5}{2}}, \frac{1}{2}+\sqrt{\frac{5}{2}}\right), \left(\frac{5}{2}, \frac{1}{2}+\sqrt{\frac{5}{2}}\right)$
B
$\left(\frac{5}{2}+\sqrt{\frac{5}{2}}, \frac{1}{2}\right), \left(\frac{5+\sqrt{5}}{2}, \frac{1+\sqrt{5}}{2}\right)$
C
$\left(\frac{5+\sqrt{5}}{2}, \frac{1+\sqrt{5}}{\sqrt{2}}\right), \left(\frac{5}{2}+\sqrt{\frac{5}{2}}+\frac{1+\sqrt{5}}{4}\right)$
D
$\left(\frac{5}{2}-\frac{\sqrt{5}}{2}, \frac{1}{2}-\frac{\sqrt{5}}{2}\right), \left(\frac{5}{2}-\frac{\sqrt{5}}{2}, \frac{1}{2}+\frac{\sqrt{5}}{2}\right)$

Solution

(B) $(1,1), (2,-1),$ અને $(3,2)$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ:
$\left|\begin{array}{cccc} x^2+y^2 & x & y & 1 \\ 2 & 1 & 1 & 1 \\ 5 & 2 & -1 & 1 \\ 13 & 3 & 2 & 1 \end{array}\right| = 0$
નિશ્ચાયકનું સાદું રૂપ આપતા:
$x^2+y^2-5x-y+4 = 0$
વિકલ્પ $B$ માં આપેલા બિંદુઓ ચકાસતા,તે વર્તુળના સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
306
MediumMCQ
$2x+3y=10$,$y=x$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના પરિવર્તનું કેન્દ્ર અને ત્રિજ્યા અનુક્રમે શું છે?
A
$\left(\frac{-5}{2}, \frac{3}{2}\right), \frac{\sqrt{34}}{2}$
B
$\left(\frac{5}{2}, 2\right), \frac{\sqrt{41}}{2}$
C
$\left(\frac{5}{2}, \frac{-1}{2}\right), \sqrt{\frac{13}{2}}$
D
$\left(\frac{1}{2}, \frac{-5}{2}\right), \sqrt{\frac{13}{2}}$

Solution

(C) ત્રિકોણની બાજુઓના સમીકરણો $2x+3y=10$,$y=x$ અને $y=0$ ($X$-અક્ષ) છે.
શિરોબિંદુઓ શોધવા માટે આ સમીકરણો ઉકેલતા:
$1$. $y=x$ અને $y=0$ નું છેદબિંદુ: $x=0, y=0$. તેથી,$B(0,0)$.
$2$. $2x+3y=10$ અને $y=0$ નું છેદબિંદુ: $2x=10 \Rightarrow x=5$. તેથી,$C(5,0)$.
$3$. $2x+3y=10$ અને $y=x$ નું છેદબિંદુ: $2x+3x=10$ $\Rightarrow 5x=10$ $\Rightarrow x=2, y=2$. તેથી,$A(2,2)$.
ધારો કે પરિવર્તનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
તે $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $c=0$.
તે $(5,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $25+10g=0 \Rightarrow g=\frac{-5}{2}$.
તે $(2,2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $8+4g+4f=0$.
$g=\frac{-5}{2}$ મૂકતા: $8+4(\frac{-5}{2})+4f=0$ $\Rightarrow 8-10+4f=0$ $\Rightarrow 4f=2$ $\Rightarrow f=\frac{1}{2}$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (\frac{5}{2}, \frac{-1}{2})$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(\frac{-5}{2})^2+(\frac{1}{2})^2-0} = \sqrt{\frac{25}{4}+\frac{1}{4}} = \sqrt{\frac{13}{2}}$.
Solution diagram
307
EasyMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે ઉગમબિંદુથી $4$ એકમના અંતરે $Y-$અક્ષને સ્પર્શે છે અને $X-$અક્ષ પર $6$ એકમનો અંતઃખંડ કાપે છે તે છે
A
$x^2+y^2 \pm 10 x-8 y+16=0$
B
$x^2+y^2 \pm 2 x-4 y=0$
C
$x^2+y^2 \pm 3 x-2 y-8=0$
D
$x^2+y^2 \pm 10 x+8 y+16=0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(h, k)$ છે.
વર્તુળ ઉગમબિંદુથી $4$ એકમના અંતરે $Y-$અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્ર $C(\pm r, 4)$ છે,જ્યાં $r$ એ ત્રિજ્યા છે.
તેથી,વર્તુળનું સમીકરણ $(x \mp r)^2 + (y - 4)^2 = r^2$ છે.
આ વર્તુળ $X-$અક્ષ પર $6$ એકમનો અંતઃખંડ કાપે છે. $X-$અક્ષ પરના અંતઃખંડની લંબાઈ $2\sqrt{r^2 - k^2}$ છે,જ્યાં $k=4$.
આપેલ છે કે $2\sqrt{r^2 - 4^2} = 6$,તેથી $\sqrt{r^2 - 16} = 3$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$r^2 - 16 = 9$,જે $r^2 = 25$ આપે છે,તેથી $r = 5$.
કેન્દ્ર $C(\pm 5, 4)$ છે.
સમીકરણ $(x \mp 5)^2 + (y - 4)^2 = 25$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2 \mp 10x + 25 + y^2 - 8y + 16 = 25$.
$x^2 + y^2 \mp 10x - 8y + 16 = 0$.
Solution diagram
308
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-6x+12y+15=0$ સાથે સમકેન્દ્રી અને આપેલ વર્તુળના ક્ષેત્રફળ કરતા બમણું ક્ષેત્રફળ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-6x+12y-15=0$
B
$x^2+y^2-6x+12y-30=0$
C
$x^2+y^2-6x+12y-60=0$
D
$x^2+y^2-6x+12y+15=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ: $x^2+y^2-6x+12y+15=0$.
કેન્દ્ર $(3, -6)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{30}$ છે.
આપેલ વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A = 30\pi$ છે.
નવા વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $60\pi$ છે,તેથી $R^2 = 60$.
નવા વર્તુળનું સમીકરણ: $(x-3)^2 + (y+6)^2 = 60$.
$x^2+y^2-6x+12y-15=0$.
309
EasyMCQ
$5$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ જે બીજા વર્તુળ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ ને $(5,5)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે,તે શોધો.
A
$x^2+y^2+18x+16y-220=0$
B
$x^2+y^2-x-y-40=0$
C
$x^2+y^2+2x-3y-45=0$
D
$x^2+y^2-18x-16y+120=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ છે.
તેનું કેન્દ્ર $(1, 2)$ છે.
ધારો કે માંગેલ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r=5$ છે.
વર્તુળો $(5, 5)$ બિંદુએ સ્પર્શતા હોવાથી,$(5, 5)$ એ કેન્દ્રો $(h, k)$ અને $(1, 2)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$\frac{h+1}{2} = 5 \Rightarrow h = 9$.
અને $\frac{k+2}{2} = 5 \Rightarrow k = 8$.
માટે,માંગેલ વર્તુળનું સમીકરણ $(x-9)^2 + (y-8)^2 = 5^2$ થશે.
જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 18x - 16y + 120 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
310
MediumMCQ
બિંદુ $(0,1)$ માંથી પસાર થતા અને વક્ર $y=x^2$ ને $(2,4)$ આગળ સ્પર્શતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{16}{5}, \frac{53}{10}\right)$
B
$\left(\frac{-2}{3}, \frac{-4}{3}\right)$
C
$\left(\frac{-4}{3}, \frac{2}{3}\right)$
D
$\left(\frac{-16}{5}, \frac{53}{10}\right)$

Solution

(D) વક્ર $y=x^2$ માટે $(2,4)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{y+4}{2} = 2x$ છે,જે $4x - y - 4 = 0$ થાય છે.
$(2,4)$ આગળ સ્પર્શતા અને $4x - y - 4 = 0$ સ્પર્શક ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-2)^2 + (y-4)^2 + \lambda(4x - y - 4) = 0$ છે.
વર્તુળ $(0,1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(0-2)^2 + (1-4)^2 + \lambda(0-1-4) = 0$.
આથી $4 + 9 - 5\lambda = 0$,એટલે કે $\lambda = \frac{13}{5}$.
$\lambda$ ની કિંમત મૂકતા,વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + x(\frac{52}{5} - 4) - y(8 + \frac{13}{5}) + (20 - \frac{52}{5}) = 0$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-\frac{1}{2}(\frac{52}{5} - 4), \frac{1}{2}(8 + \frac{13}{5})) = (-\frac{16}{5}, \frac{53}{10})$ છે.
311
MediumMCQ
જો $x = \frac{2at}{1+t^2}$ અને $y = \frac{a(1-t^2)}{1+t^2}$,જ્યાં $t$ એક પ્રાચલ (parameter) છે,તો $a$ શું દર્શાવે છે?
A
પરવલયની નાભિલંબની લંબાઈ
B
વર્તુળની ત્રિજ્યા
C
અતિવલયની અનુપ્રસ્થ અક્ષની લંબાઈ
D
ઉપવલયની અર્ધ-મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ

Solution

(B) આપેલ પ્રાચલ સમીકરણો:
$x = \frac{2at}{1+t^2}$
$y = \frac{a(1-t^2)}{1+t^2}$
$t = \tan \theta$ લેતા:
$x = a \sin 2\theta$
$y = a \cos 2\theta$
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$x^2 + y^2 = a^2 \sin^2 2\theta + a^2 \cos^2 2\theta$
$x^2 + y^2 = a^2(\sin^2 2\theta + \cos^2 2\theta)$
$x^2 + y^2 = a^2$
આ $a$ ત્રિજ્યાવાળા વર્તુળનું સમીકરણ છે.
તેથી,$a$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે.
312
EasyMCQ
વર્તુળ $r=12 \cos \theta+5 \sin \theta$ ની ત્રિજ્યા કેટલી છે?
A
$\frac{5}{12}$
B
$\frac{17}{2}$
C
$\frac{15}{2}$
D
$\frac{13}{2}$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $r=12 \cos \theta+5 \sin \theta$ છે.
$\cos \theta=\frac{x}{r}$ અને $\sin \theta=\frac{y}{r}$ મૂકતા:
$r = 12 \left(\frac{x}{r}\right) + 5 \left(\frac{y}{r}\right)$
$r^2 = 12x + 5y$
કારણ કે $r^2 = x^2 + y^2$,તેથી:
$x^2 + y^2 - 12x - 5y = 0$
આને વ્યાપક સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = -6$ અને $f = -\frac{5}{2}$ મળે છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $\sqrt{g^2 + f^2 - c}$ દ્વારા મળે છે:
ત્રિજ્યા $= \sqrt{(-6)^2 + \left(-\frac{5}{2}\right)^2 - 0}$
ત્રિજ્યા $= \sqrt{36 + \frac{25}{4}}$
ત્રિજ્યા $= \sqrt{\frac{144 + 25}{4}} = \sqrt{\frac{169}{4}} = \frac{13}{2}$.
313
DifficultMCQ
$x^2+y^2-6x+12y+15=0$ વર્તુળ સાથે સમકેન્દ્રી અને તેનાથી બમણું ક્ષેત્રફળ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2+y^2-6x+12y-15=0$
B
$x^2+y^2-6x+12y-30=0$
C
$x^2+y^2-6x+12y-25=0$
D
$x^2+y^2-6x+12y-20=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-6x+12y+15=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-3, f=6, c=15$ મળે છે.
ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-3)^2+6^2-15} = \sqrt{9+36-15} = \sqrt{30}$.
આપેલ વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A_1 = \pi r_1^2 = 30\pi$ છે.
ધારો કે સમકેન્દ્રી વર્તુળ $x^2+y^2-6x+12y+k=0$ છે.
તેની ત્રિજ્યા $r_2$ માટે $r_2^2 = g^2+f^2-k = 45-k$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,નવા વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A_2 = 2A_1 = 60\pi$ છે.
તેથી,$\pi r_2^2 = 60\pi$,જેનો અર્થ છે કે $r_2^2 = 60$.
$r_2^2 = 45-k$ મૂકતા,$45-k = 60$,તેથી $k = -15$.
આમ,વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x+12y-15=0$ છે.
314
EasyMCQ
એક વર્તુળના વ્યાસ $2x + y - 7 = 0$ અને $x + 3y - 11 = 0$ રેખાઓ પર આવેલા છે. તો,આ વર્તુળનું સમીકરણ,જે $(5, 7)$ માંથી પણ પસાર થાય છે,તે શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 4x - 6y - 16 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 4x - 6y - 20 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 4x - 6y - 12 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 4x + 6y - 12 = 0$

Solution

(C) વ્યાસની રેખાઓનું છેદબિંદુ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે. $2x + y = 7$ અને $x + 3y = 11$ સમીકરણો ઉકેલતા:
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$y = 7 - 2x$.
બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $x + 3(7 - 2x) = 11$ $\Rightarrow x + 21 - 6x = 11$ $\Rightarrow -5x = -10$ $\Rightarrow x = 2$.
તેથી $y = 7 - 2(2) = 3$. આમ,કેન્દ્ર $(h, k) = (2, 3)$ છે.
વર્તુળ $(5, 7)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી ત્રિજ્યા $r$ એ $(2, 3)$ અને $(5, 7)$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$r = \sqrt{(5 - 2)^2 + (7 - 3)^2} = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9 + 16} = 5$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે:
$(x - 2)^2 + (y - 3)^2 = 5^2$
$x^2 - 4x + 4 + y^2 - 6y + 9 = 25$
$x^2 + y^2 - 4x - 6y - 12 = 0$.
315
EasyMCQ
વર્તુળના સમીકરણો જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને અનુક્રમે $x$ અને $y$-અક્ષ પર $4$ અને $8$ લંબાઈના અંતઃખંડ બનાવે છે તે શોધો.
A
$x^2+y^2 \pm 4x \pm 8y=0$
B
$x^2+y^2 \pm 2x \pm 4y=0$
C
$x^2+y^2 \pm 8x \pm 16y=0$
D
$x^2+y^2 \pm x \pm y=0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy=0$ છે કારણ કે તે ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે.
$x$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $2|g|=4$ $\Rightarrow |g|=2$ $\Rightarrow g = \pm 2$ છે.
$y$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $2|f|=8$ $\Rightarrow |f|=4$ $\Rightarrow f = \pm 4$ છે.
આ કિંમતોને સામાન્ય સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $x^2+y^2 \pm 2(2)x \pm 2(4)y=0$ મળે છે.
આમ,જરૂરી સમીકરણો $x^2+y^2 \pm 4x \pm 8y=0$ છે.
Solution diagram
316
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $2x - 3y = 5$ અને $3x - 4y = 7$ એ $7$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના બે વ્યાસ હોય,તો વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 + 2x - 4y - 47 = 0$
B
$x^2 + y^2 = 49$
C
$x^2 + y^2 - 2x + 2y - 47 = 0$
D
$x^2 + y^2 = 17$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓ $2x - 3y = 5$ અને $3x - 4y = 7$ વર્તુળના વ્યાસ હોવાથી,તેમનું છેદબિંદુ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ થશે.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$2x - 3y = 5$ $(i)$
$3x - 4y = 7$ (ii)
સમીકરણ $(i)$ ને $3$ વડે અને (ii) ને $2$ વડે ગુણતા:
$6x - 9y = 15$
$6x - 8y = 14$
બાદબાકી કરતા $y = -1$ મળે છે.
$y = -1$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $2x - 3(-1) = 5$ $\Rightarrow 2x + 3 = 5$ $\Rightarrow x = 1$.
તેથી,કેન્દ્ર $(1, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r = 7$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ મુજબ:
$(x - 1)^2 + (y + 1)^2 = 7^2$
$x^2 - 2x + 1 + y^2 + 2y + 1 = 49$
$x^2 + y^2 - 2x + 2y - 47 = 0$.
317
MediumMCQ
$3$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ જે ચોથા ચરણમાં આવેલું છે અને રેખાઓ $x=0$ અને $y=0$ ને સ્પર્શે છે તે શોધો.
A
$x^2+y^2-6x+6y+9=0$
B
$x^2+y^2-6x-6y+9=0$
C
$x^2+y^2+6x-6y+9=0$
D
$x^2+y^2+6x+6y+9=0$

Solution

(A) આપેલ છે,ત્રિજ્યા $r = 3$.
વર્તુળ ચોથા ચરણમાં છે અને બંને અક્ષોને સ્પર્શે છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $(h, k) = (3, -3)$ થશે.
વર્તુળનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(x-3)^2 + (y+3)^2 = 3^2$.
$(x-3)^2 + (y+3)^2 = 9$.
વિસ્તરણ કરતા: $(x^2 - 6x + 9) + (y^2 + 6y + 9) = 9$.
$x^2 + y^2 - 6x + 6y + 18 = 9$.
$x^2 + y^2 - 6x + 6y + 9 = 0$.
318
DifficultMCQ
કેન્દ્ર $\left(2, \frac{\pi}{2}\right)$ અને ત્રિજ્યા $3$ એકમ ધરાવતા વર્તુળનું ધ્રુવીય સમીકરણ શું છે?
A
$r^2+4r \cos \theta=5$
B
$r^2+4r \sin \theta=5$
C
$r^2-4r \sin \theta=5$
D
$r^2-4r \cos \theta=5$

Solution

(C) કેન્દ્ર $(h, k)$ ના કાર્તેઝિયન યામ $h = r_0 \cos \theta_0$ અને $k = r_0 \sin \theta_0$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $(r_0, \theta_0) = (2, \frac{\pi}{2})$ છે.
આમ,$h = 2 \cos(\frac{\pi}{2}) = 0$ અને $k = 2 \sin(\frac{\pi}{2}) = 2$ થાય.
કેન્દ્ર $(0, 2)$ છે અને ત્રિજ્યા $a = 3$ છે.
વર્તુળનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = a^2$ છે,જે $(x - 0)^2 + (y - 2)^2 = 3^2$ બને છે.
આનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 4y + 4 = 9$ અથવા $x^2 + y^2 - 4y = 5$ થાય છે.
ધ્રુવીય રૂપાંતરણો $x^2 + y^2 = r^2$ અને $y = r \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણને મળે છે:
$r^2 - 4(r \sin \theta) = 5$.
તેથી,ધ્રુવીય સમીકરણ $r^2 - 4r \sin \theta = 5$ છે.
319
DifficultMCQ
વર્તુળ $r = \sqrt{3} \sin \theta + \cos \theta$ ની ત્રિજ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $r = \sqrt{3} \sin \theta + \cos \theta$ છે.
બંને બાજુ $r$ વડે ગુણતા,આપણને $r^2 = \sqrt{3} (r \sin \theta) + (r \cos \theta)$ મળે છે.
ધ્રુવીયથી કાર્તેઝિયન રૂપાંતરણ $x = r \cos \theta$ અને $y = r \sin \theta$ તથા $r^2 = x^2 + y^2$ નો ઉપયોગ કરતા,સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$x^2 + y^2 = x + \sqrt{3} y$.
પદોને ગોઠવતા,$x^2 - x + y^2 - \sqrt{3} y = 0$.
આને સામાન્ય સ્વરૂપ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$2g = -1 \Rightarrow g = -\frac{1}{2}$ અને $2f = -\sqrt{3} \Rightarrow f = -\frac{\sqrt{3}}{2}$,જ્યાં $c = 0$.
ત્રિજ્યા $\sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{(-\frac{1}{2})^2 + (-\frac{\sqrt{3}}{2})^2 - 0}$ દ્વારા મળે છે.
ત્રિજ્યા $= \sqrt{\frac{1}{4} + \frac{3}{4}} = \sqrt{1} = 1$.
320
MediumMCQ
વર્તુળ $r^2-4r(\cos \theta+\sin \theta)-4=0$ નું કાર્તેઝિયન યામમાં કેન્દ્ર શોધો.
A
$(1,1)$
B
$(-1,-1)$
C
$(2,2)$
D
$(-2,-2)$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળનું ધ્રુવીય સમીકરણ $r^2-4r(\cos \theta+\sin \theta)-4=0$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $x=r \cos \theta$,$y=r \sin \theta$,અને $r^2=x^2+y^2$.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^2+y^2-4(x+y)-4=0$
$x^2+y^2-4x-4y-4=0$
આને વર્તુળના સામાન્ય સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $2g=-4 \Rightarrow g=-2$ અને $2f=-4 \Rightarrow f=-2$ મળે છે.
તેથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (2, 2)$ છે.
321
DifficultMCQ
જો રેખા $3x - 2y + 6 = 0$ એ $X$-અક્ષ અને $Y$-અક્ષને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં મળે,તો $AB$ ત્રિજ્યા અને $A$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 + y^2 + 4x + 9 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 4x - 9 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 4x + 4 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 4x - 4 = 0$

Solution

(B) રેખાનું સમીકરણ $3x - 2y + 6 = 0$ છે.
$X$-અંતઃખંડ $(A)$ શોધવા માટે,$y = 0$ મૂકતા: $3x + 6 = 0 \Rightarrow x = -2$. તેથી,$A = (-2, 0)$.
$Y$-અંતઃખંડ $(B)$ શોધવા માટે,$x = 0$ મૂકતા: $-2y + 6 = 0 \Rightarrow y = 3$. તેથી,$B = (0, 3)$.
ત્રિજ્યા $r = AB = \sqrt{(0 - (-2))^2 + (3 - 0)^2} = \sqrt{2^2 + 3^2} = \sqrt{4 + 9} = \sqrt{13}$.
કેન્દ્ર $(h, k) = (-2, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{13}$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
$(x - (-2))^2 + (y - 0)^2 = (\sqrt{13})^2$
$(x + 2)^2 + y^2 = 13$
$x^2 + 4x + 4 + y^2 = 13$
$x^2 + y^2 + 4x - 9 = 0$.
322
MediumMCQ
પ્રથમ ચરણમાં આવેલ અને $4x + 3y - 12 = 0$ રેખા તથા યામ અક્ષોને સ્પર્શતા મોટા વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી છે?
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે. વર્તુળ પ્રથમ ચરણમાં છે અને બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $(r, r)$ થાય.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - r)^2 + (y - r)^2 = r^2$ છે.
વર્તુળ રેખા $4x + 3y - 12 = 0$ ને સ્પર્શે છે. કેન્દ્ર $(r, r)$ થી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોવું જોઈએ:
$\frac{|4r + 3r - 12|}{\sqrt{4^2 + 3^2}} = r$
$\frac{|7r - 12|}{5} = r$
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે:
$1) 7r - 12 = 5r$ $\Rightarrow 2r = 12$ $\Rightarrow r = 6$
$2) 7r - 12 = -5r$ $\Rightarrow 12r = 12$ $\Rightarrow r = 1$
આપણે મોટા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધવાની હોવાથી,ત્રિજ્યા $6$ છે.
323
EasyMCQ
$5$ ત્રિજ્યા ધરાવતા અને ત્રીજા ચરણમાં યામ અક્ષોને સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$(x-5)^2+(y+5)^2=25$
B
$(x+5)^2+(y+5)^2=25$
C
$(x+4)^2+(y+4)^2=25$
D
$(x+6)^2+(y+6)^2=25$

Solution

(B) વર્તુળ ત્રીજા ચરણમાં બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર બંને અક્ષોથી ઋણ દિશામાં $5$ એકમ દૂર હોવું જોઈએ.
તેથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-5, -5)$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = 5$ આપેલી છે.
કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ ધરાવતા વર્તુળનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ છે.
$h = -5$,$k = -5$,અને $r = 5$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$(x - (-5))^2 + (y - (-5))^2 = 5^2$
$(x+5)^2 + (y+5)^2 = 25$.
Solution diagram
324
DifficultMCQ
$(1, 1)$ અને $(2, 0)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતું એક વર્તુળ રેખા $3x - y - 1 = 0$ ને સ્પર્શે છે. જો આ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ હોય,તો $g$ ની શક્ય કિંમત છે
A
$-\frac{5}{2}$
B
$-\frac{3}{2}$
C
$6$
D
$-5$

Solution

(A) બિંદુઓ $(1, 1)$ અને $(2, 0)$ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ પર આવેલા છે.
$(1, 1)$ મૂકતા: $1 + 1 + 2g + 2f + c = 0 \Rightarrow 2g + 2f + c = -2$ ...$(i)$
$(2, 0)$ મૂકતા: $4 + 0 + 4g + 0 + c = 0 \Rightarrow 4g + c = -4$ ...$(ii)$
$(ii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા: $(4g + c) - (2g + 2f + c) = -4 - (-2)$ $\Rightarrow 2g - 2f = -2$ $\Rightarrow f = g + 1$.
$(ii)$ પરથી,$c = -4 - 4g$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-g, -(g + 1))$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{2g^2 + 6g + 5}$ છે.
કેન્દ્ર $(-g, -g - 1)$ થી રેખા $3x - y - 1 = 0$ નું અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું છે:
$\left|\frac{3(-g) - (-g - 1) - 1}{\sqrt{3^2 + (-1)^2}}\right| = r$ $\Rightarrow \left|\frac{-2g}{\sqrt{10}}\right| = \sqrt{2g^2 + 6g + 5}$.
$\frac{4g^2}{10} = 2g^2 + 6g + 5 \Rightarrow 8g^2 + 30g + 25 = 0$.
$(4g + 5)(2g + 5) = 0 \Rightarrow g = -\frac{5}{4}$ અથવા $g = -\frac{5}{2}$.
325
MediumMCQ
$P$ અને $Q$ એ $(3, -7)$ અને $(-5, 3)$ બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડના ત્રિભાજન બિંદુઓ છે. જો $PQ$ એ ચલ બિંદુ $R$ પર કાટખૂણો આંતરે,તો $R$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$\frac{\sqrt{41}}{3}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
B
$\sqrt{409}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
C
$(-1, -2)$ માંથી પસાર થતી બે રેખાઓની જોડી
D
$(1, 2)$ માંથી પસાર થતી બે રેખાઓની જોડી

Solution

(A) $(3, -7)$ અને $(-5, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડના ત્રિભાજન બિંદુઓ $P$ અને $Q$ છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$P = \left( \frac{1}{3}, -\frac{11}{3} \right)$
$Q = \left( -\frac{7}{3}, -\frac{1}{3} \right)$
$PQ$ એ $R$ પર $90^{\circ}$ નો ખૂણો આંતરે છે,તેથી $PQ$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ: $(x - \frac{1}{3})(x + \frac{7}{3}) + (y + \frac{11}{3})(y + \frac{1}{3}) = 0$
$x^2 + y^2 + 2x + 4y + \frac{4}{9} = 0$
ત્રિજ્યા $= \sqrt{1^2 + 2^2 - \frac{4}{9}} = \frac{\sqrt{41}}{3}$.
326
MediumMCQ
ધારો કે વર્તુળ $S = x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ એ ધન $X$-અક્ષ અને ધન $Y$-અક્ષને સ્પર્શે છે. ધારો કે $(2, 4)$ એ વર્તુળ $S = 0$ પરનું એક બિંદુ છે. જો આવા બે વર્તુળો અસ્તિત્વ ધરાવતા હોય, તો તેમના ક્ષેત્રફળનો તફાવત કેટલો થાય ($\pi$ માં)?
A
$104$
B
$96$
C
$9$
D
$41$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે।
વર્તુળ ધન $X$ અને $Y$ અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી, તેનું કેન્દ્ર $(r, r)$ અને ત્રિજ્યા $r$ હશે, જ્યાં $r > 0$.
તેથી, સમીકરણ $(x - r)^2 + (y - r)^2 = r^2$ બને છે, જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 2rx - 2ry + r^2 = 0$ થાય છે।
$x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા, આપણને $g = -r$ અને $f = -r$ મળે છે।
બિંદુ $(2, 4)$ વર્તુળ પર હોવાથી, આપણે તેને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(2 - r)^2 + (4 - r)^2 = r^2$
$4 - 4r + r^2 + 16 - 8r + r^2 = r^2$
$r^2 - 12r + 20 = 0$
$(r - 10)(r - 2) = 0$
તેથી, બે શક્ય ત્રિજ્યાઓ $r_1 = 10$ અને $r_2 = 2$ છે।
બે વર્તુળોના ક્ષેત્રફળ $A_1 = \pi(10)^2 = 100\pi$ અને $A_2 = \pi(2)^2 = 4\pi$ છે।
તેમના ક્ષેત્રફળનો તફાવત $100\pi - 4\pi = 96\pi$ છે।
327
DifficultMCQ
$r^2-8r(\sqrt{3} \cos \theta + \sin \theta) + 15 = 0$ ધ્રુવીય સમીકરણ ધરાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી છે?
A
$8$
B
$7$
C
$6$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું ધ્રુવીય સમીકરણ $r^2-8r(\sqrt{3} \cos \theta + \sin \theta) + 15 = 0$ છે.
$r \cos \theta = x$ અને $r \sin \theta = y$ મૂકતા,અને $r^2 = x^2 + y^2$ હોવાથી,સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$x^2 + y^2 - 8(\sqrt{3}x + y) + 15 = 0$
$x^2 + y^2 - 8\sqrt{3}x - 8y + 15 = 0$.
આને વર્તુળના સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = -4\sqrt{3}$,$f = -4$,અને $c = 15$ મળે છે.
ત્રિજ્યા $R = \sqrt{g^2 + f^2 - c}$ દ્વારા મળે છે.
$R = \sqrt{(-4\sqrt{3})^2 + (-4)^2 - 15} = \sqrt{48 + 16 - 15} = \sqrt{49} = 7$.
328
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ વર્તુળ દર્શાવે છે?
A
$r = 2 \sin \theta$
B
$r^2 \cos 2 \theta = 1$
C
$r(4 \cos \theta + 5 \sin \theta) = 3$
D
$5 = r(1 + \sqrt{2} \cos \theta)$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ શોધવા માટે,આપણે ધ્રુવીય યામોને કાર્તેઝિયન યામોમાં ફેરવીએ છીએ,જ્યાં $x = r \cos \theta$,$y = r \sin \theta$ અને $r^2 = x^2 + y^2$ છે.
વિકલ્પ $A$ માટે: $r = 2 \sin \theta$.
બંને બાજુ $r$ વડે ગુણતા,$r^2 = 2r \sin \theta$ મળે.
$r^2 = x^2 + y^2$ અને $r \sin \theta = y$ મૂકતા,$x^2 + y^2 = 2y$ મળે.
આ સમીકરણ $x^2 + (y - 1)^2 = 1$ તરીકે લખી શકાય,જે એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
329
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^{2}+y^{2}-10x+21=0$ ના વાસ્તવિક બીજ $x=\alpha$ અને $y=\beta$ હોય,તો
A
$3 \leq x \leq 7$
B
$3 \leq y \leq 7$
C
$-2 \leq y \leq 2$
D
$-2 \leq x \leq 2$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x^{2} - 10x + y^{2} + 21 = 0$.
$x$ ના વાસ્તવિક બીજ માટે,વિવેચક $D \geq 0$ હોવો જોઈએ.
સમીકરણને $x$ માં દ્વિઘાત તરીકે લેતા: $x^{2} - 10x + (y^{2} + 21) = 0$.
$D = (-10)^{2} - 4(1)(y^{2} + 21) \geq 0$.
$100 - 4y^{2} - 84 \geq 0$ $\Rightarrow 16 - 4y^{2} \geq 0$ $\Rightarrow y^{2} \leq 4$.
તેથી,$-2 \leq y \leq 2$.
તે જ રીતે,$y$ ના વાસ્તવિક બીજ માટે,સમીકરણને $y$ માં દ્વિઘાત તરીકે લેતા: $y^{2} + (x^{2} - 10x + 21) = 0$.
કારણ કે $y^{2} = -x^{2} + 10x - 21$,$y$ વાસ્તવિક હોવા માટે $y^{2} \geq 0$.
$-x^{2} + 10x - 21 \geq 0 \Rightarrow x^{2} - 10x + 21 \leq 0$.
$(x-7)(x-3) \leq 0 \Rightarrow 3 \leq x \leq 7$.
330
EasyMCQ
$\sqrt{17}$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો,જેનું કેન્દ્ર $x$-અક્ષની ધન બાજુ પર હોય અને જે $(0, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતું હોય.
A
$x^{2} + y^{2} - 8x - 1 = 0$
B
$x^{2} + y^{2} + 8x - 1 = 0$
C
$x^{2} + y^{2} - 9y + 1 = 0$
D
$2x^{2} + 2y^{2} - 3x + 2y = 4$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(a, 0)$ છે જ્યાં $a > 0$ છે કારણ કે તે $x$-અક્ષની ધન બાજુ પર છે.
આપેલ ત્રિજ્યા $r = \sqrt{17}$ હોવાથી,વર્તુળનું સમીકરણ $(x - a)^{2} + (y - 0)^{2} = r^{2}$ થશે.
કિંમતો મૂકતા,$(x - a)^{2} + y^{2} = 17$ મળે.
વર્તુળ $(0, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 0$ અને $y = 1$ મૂકતા:
$(0 - a)^{2} + 1^{2} = 17$
$a^{2} + 1 = 17$
$a^{2} = 16$
$a > 0$ હોવાથી,$a = 4$ મળે.
$a = 4$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x - 4)^{2} + y^{2} = 17$
$x^{2} - 8x + 16 + y^{2} = 17$
$x^{2} + y^{2} - 8x - 1 = 0$.
331
MediumMCQ
જો ચાર ભિન્ન બિંદુઓ $(2k, 3k)$,$(2,0)$,$(0,3)$,અને $(0,0)$ એક વર્તુળ પર આવેલા હોય,તો:
A
$k < 0$
B
$0 < k < 1$
C
$k = 1$
D
$k > 1$

Solution

(C) બિંદુઓ $(2,0)$,$(0,3)$,અને $(0,0)$ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ પર કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે કારણ કે $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
$(2,0)$ અને $(0,3)$ ને જોડતા રેખાખંડ દ્વારા $(0,0)$ આગળ બનતો ખૂણો $90^{\circ}$ હોવાથી,આ રેખાખંડ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
$(2,0)$ અને $(0,3)$ બિંદુઓ મૂકતા,આપણને મળે:
$(x-2)(x-0) + (y-0)(y-3) = 0$
$x^2 - 2x + y^2 - 3y = 0$
$x^2 + y^2 - 2x - 3y = 0$
બિંદુ $(2k, 3k)$ આ વર્તુળ પર આવેલું હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$(2k)^2 + (3k)^2 - 2(2k) - 3(3k) = 0$
$4k^2 + 9k^2 - 4k - 9k = 0$
$13k^2 - 13k = 0$
$13k(k - 1) = 0$
આથી $k = 0$ અથવા $k = 1$ મળે.
જો $k = 0$ હોય,તો બિંદુ $(2k, 3k)$ એ $(0,0)$ બને,જે આપેલ બિંદુ $(0,0)$ થી ભિન્ન નથી.
તેથી,ચાર બિંદુઓ ભિન્ન રહે તે માટે $k = 1$ હોવું જોઈએ.
Solution diagram
332
MediumMCQ
$(0,0)$,$(2,6)$,અને $(6,2)$ માંથી પસાર થતું એક વર્તુળ $x$-અક્ષને $P \neq (0,0)$ બિંદુએ છેદે છે. તો,$OP$ ની લંબાઈ શોધો,જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ છે.
A
$2.5$
B
$\frac{5}{\sqrt{2}}$
C
$5$
D
$10$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
વર્તુળ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $c = 0$.
તે $(2,6)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $4 + 36 + 4g + 12f = 0$,જે $g + 3f = -10$ માં પરિણમે છે.
તે $(6,2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $36 + 4 + 12g + 4f = 0$,જે $3g + f = -10$ માં પરિણમે છે.
સમીકરણો $g + 3f = -10$ અને $3g + f = -10$ ને ઉકેલતા,આપણને $g = f = -2.5$ મળે છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 5x - 5y = 0$ છે.
$x$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે,$y = 0$ મૂકતા: $x^2 - 5x = 0$,જે $x(x - 5) = 0$ આપે છે.
આમ,છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(5,0)$ છે.
$P \neq (0,0)$ હોવાથી,$P$ એ $(5,0)$ છે.
$OP$ ની લંબાઈ $5$ છે.
333
MediumMCQ
એક સમબાજુ ત્રિકોણનું અંતઃકેન્દ્ર $(1, 1)$ છે અને તેની એક બાજુનું સમીકરણ $3x + 4y + 3 = 0$ છે. તો,ત્રિકોણના પરિવર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} - 2x - 2y - 2 = 0$
B
$x^{2} + y^{2} - 2x - 2y - 14 = 0$
C
$x^{2} + y^{2} - 2x - 2y + 2 = 0$
D
$x^{2} + y^{2} - 2x - 2y + 14 = 0$

Solution

(B) સમબાજુ ત્રિકોણમાં,અંતઃકેન્દ્ર,મધ્યકેન્દ્ર,પરિકેન્દ્ર અને લંબકેન્દ્ર એક જ બિંદુ પર હોય છે. ધારો કે અંતઃકેન્દ્ર $G(1, 1)$ છે.
અંતઃકેન્દ્ર $G(1, 1)$ થી બાજુ $3x + 4y + 3 = 0$ નું લંબ અંતર એ અંતઃત્રિજ્યા $r$ છે:
$r = \frac{|3(1) + 4(1) + 3|}{\sqrt{3^{2} + 4^{2}}} = \frac{|3 + 4 + 3|}{\sqrt{9 + 16}} = \frac{10}{5} = 2$.
સમબાજુ ત્રિકોણમાં,પરિત્રિજ્યા $R$ એ અંતઃત્રિજ્યા $r$ કરતા બમણી હોય છે. તેથી,$R = 2r = 2(2) = 4$.
પરિવર્તુળનું કેન્દ્ર $(1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $R = 4$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 1)^{2} + (y - 1)^{2} = 4^{2}$ થશે.
$x^{2} - 2x + 1 + y^{2} - 2y + 1 = 16$.
$x^{2} + y^{2} - 2x - 2y + 2 = 16$.
$x^{2} + y^{2} - 2x - 2y - 14 = 0$.
Solution diagram
334
AdvancedMCQ
ધારો કે એક વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર પ્રથમ ચરણમાં છે,તે યામ અક્ષોને બરાબર ત્રણ બિંદુઓમાં છેદે છે અને યામ અક્ષો પર સમાન અંતઃખંડ કાપે છે. જો રેખા $x + y = 1$ પર $C$ ની જીવાની લંબાઈ $\sqrt{14}$ હોય,તો $C$ ની ત્રિજ્યાનો વર્ગ . . . . . . છે.
A
$8$
B
$10$
C
$12$
D
$14$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(r, r)$ છે કારણ કે તે પ્રથમ ચરણમાં છે અને અક્ષો પર સમાન અંતઃખંડ કાપે છે.
વર્તુળ યામ અક્ષોને બરાબર ત્રણ બિંદુઓમાં છેદે તે માટે,તે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થવું જોઈએ અને તેનું સમીકરણ $(x-r)^2 + (y-r)^2 = r^2$ થાય.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2 + y^2 - 2rx - 2ry + r^2 = 0$ મળે.
કેન્દ્ર $(r, r)$ થી રેખા $x + y - 1 = 0$ નું અંતર $d = \frac{|2r - 1|}{\sqrt{2}}$ છે.
જીવાની લંબાઈ $\sqrt{14}$ હોવાથી,$2\sqrt{r^2 - d^2} = \sqrt{14}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$4(r^2 - d^2) = 14$,એટલે કે $r^2 - d^2 = 3.5$.
$d^2 = \frac{(2r-1)^2}{2}$ મૂકતા,$r^2 - \frac{4r^2 - 4r + 1}{2} = 3.5$.
આ સમીકરણ ઉકેલતા $r=3$ મળે છે,તેથી $r^2 = 9$.

10-1.Circle and System of Circles — Equations of circle · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.