Stem Questions in Gujarati

(A) $\text{કેળ}$ $(Banana)$, $\text{અનાનસ}$ $(pineapple)$ અને $\text{ક્રાયસેન્થેમમ}$ $(Chrysanthemum)$ માં, પાર્શ્વ શાખાઓ મુખ્ય પ્રકાંડના તલસ્થ અને ભૂગર્ભ ભાગમાંથી ઉદ્ભવે છે, જે જમીનની નીચે આડી વૃદ્ધિ પામે છે અને ત્યારબાદ ત્રાંસી ઉપરની તરફ આવીને પર્ણયુક્ત પ્રરોહ બનાવે છે。
$\text{ફુદીનો}$ $(Mint)$ અને $\text{ચમેલી}$ $(jasmine)$ માં પાતળી પાર્શ્વ શાખા જોવા મળે છે જે મુખ્ય ધરીના આધારમાંથી ઉદ્ભવે છે; આ પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે જેને $\text{સ્ટોલોન}$ $(stolon)$ કહેવાય છે。
$\text{પિસ્ટિયા}$ $(Pistia)$ અને $\text{આઈકોર્નિયા}$ $(Eichhornia)$ (જળકુંભી) એ જલીય વનસ્પતિઓ છે જે પ્રકાંડનું $\text{ઓફસેટ}$ $(offset)$ તરીકે ઓળખાતું રૂપાંતરણ દર્શાવે છે, જે ટૂંકા આંતરગાંઠ ધરાવતી પાર્શ્વ શાખા છે。
$\text{ઘાસ}$ $(Grass)$ અને $\text{સ્ટ્રોબેરી}$ $(strawberry)$ માં પ્રકાંડનું $\text{રનર}$ $(runner)$ તરીકે ઓળખાતું રૂપાંતરણ જોવા મળે છે, જેમાં પ્રકાંડ જમીનની સપાટી પર પથરાય છે。
તેથી, શાખાઓના ઉદ્ભવ અંગેનું સાચું વિધાન વિકલ્પ $A$ છે。

(D) ફુદીનામાં $(Mentha)$, વાનસ્પતિક પ્રજનન ભૂગર્ભીય પ્રકાંડના વિશિષ્ટ રૂપાંતરણ દ્વારા થાય છે જેને $Sucker$ (અધોભૂસ્તારી) કહેવામાં આવે છે। $Sucker$ એ મુખ્ય પ્રકાંડના તલસ્થ ભૂગર્ભીય ભાગમાંથી ઉદ્ભવતી પાર્શ્વ શાખા છે, જે જમીનની અંદર થોડા અંતર સુધી આડી વૃદ્ધિ પામે છે અને ત્યારબાદ ઉપરની તરફ વળીને નવો પર્ણયુક્ત છોડ ઉત્પન્ન કરે છે।

(C) બટાકાનું ગ્રંથિલ એ ભૂગર્ભીય પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે.
બટાકાની સપાટી પર નાના ખાડાઓ જોવા મળે છે જેને 'આંખ' કહેવામાં આવે છે.
આ 'આંખ' પ્રકાંડની ગાંઠોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
દરેક 'આંખ' એ કક્ષકલિકા ધરાવે છે,જે અનુકૂળ પરિસ્થિતિમાં નવા પ્રકાંડમાં વિકાસ પામવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

(D) બટાટા ($Solanum$ $tuberosum$) એ ભૂમિગત પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે જેને કંદ (tuber) કહેવામાં આવે છે.
તે સ્ટાર્ચના સ્વરૂપમાં ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે અને તેમાં 'આંખ' હોય છે જે કક્ષકલિકાઓ (axillary buds) છે.
તેની સામે,ગાજર અને શક્કરિયા એ મૂળના રૂપાંતરણો છે (અનુક્રમે સોટીમૂળ અને અસ્થાનિક મૂળ),અને મગફળી એ ફળ છે જે જમીનની અંદર વિકાસ પામે છે.

(D) પ્રકાંડ સંગ્રહ,આધાર,રક્ષણ અને વાનસ્પતિક પ્રજનન જેવા કાર્યો કરવા માટે વિવિધ રૂપાંતરણો દર્શાવે છે.
$1$. લીંબુના પ્રકાંડ કંટક $(A)$ એ કક્ષકલિકાનું રૂપાંતર છે,જે પ્રકાંડની રચના છે.
$2$. કાકડીનાં પ્રકાંડ સૂત્રો $(B)$ એ પણ કક્ષકલિકાનું રૂપાંતર છે,જે પ્રકાંડની રચના છે.
$3$. ફાફડાથોર (Opuntia) ની ચપટી રચના $(C)$ એ પ્રકાંડનું રૂપાંતર (પર્ણસદશ પ્રકાંડ - Phylloclade) છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણ અને પાણીના સંગ્રહ માટે હોય છે.
$4$. નીપેન્થસ (કળશપર્ણ) માં પર્ણકળશ $(D)$ એ પર્ણનું રૂપાંતર છે,પ્રકાંડનું નહીં. કળશપર્ણ વનસ્પતિમાં,પર્ણપત્ર કીટકોને પકડવા માટે કળશ જેવી રચનામાં રૂપાંતરિત થાય છે.

(A) કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાંડ ચપટાં,લીલાં અને માંસલ અંગમાં રૂપાંતરિત થાય છે જે પર્ણની જેમ પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે. આ રચનાને $Phylloclade$ (પર્ણકાર્યસ્તંભ) કહેવામાં આવે છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Opuntia$ (નાગફણી) અને $Euphorbia$ નો સમાવેશ થાય છે. આનાથી વિપરીત,$Phyllode$ એ પર્ણદંડ અથવા પર્ણના મધ્યશિરાનું પર્ણ જેવી રચનામાં રૂપાંતરણ છે.

(C) $Bougainvillea$ (બોગનવેલ) માં,પ્રકાંડની કક્ષકલિકાઓ કાષ્ઠમય,સીધી અને અણીદાર રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને કંટકો કહેવામાં આવે છે. આ કંટકો વનસ્પતિને તૃણાહારી પ્રાણીઓ સામે રક્ષણ આપે છે. તેથી,તેઓ પ્રકાંડના રૂપાંતરણ તરીકે ગણવામાં આવે છે.

(C) ફૂદીનામાં $(Mentha)$,વાનસ્પતિક પ્રજનન એક વિશિષ્ટ ભૂગર્ભ શાખા દ્વારા થાય છે જેને $Sucker$ (અધોભૂસ્તારી) કહેવામાં આવે છે.
$Sucker$ એ મુખ્ય પ્રકાંડના તલસ્થ ભાગમાંથી ઉદ્ભવતી પાર્શ્વ શાખા છે,જે જમીનની સપાટીની નીચે થોડા અંતર સુધી આડી વૃદ્ધિ પામે છે અને ત્યારબાદ ઉપરની તરફ વળીને નવો પર્ણયુક્ત છોડ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) રણ પ્રદેશની વનસ્પતિઓ,જેને $Xerophytes$ (મરુદભિદ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે પાણીની અછતવાળા વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે વિશિષ્ટ અનુકૂલનો ધરાવે છે.
સૌથી સામાન્ય અનુકૂલન પૈકીનું એક $Succulent$ (રસદાર) પેશીઓની હાજરી છે,જે તેમના પ્રકાંડ,પર્ણ અથવા મૂળમાં પાણીનો સંગ્રહ કરે છે.
આ તેમને દુષ્કાળના લાંબા સમયગાળા દરમિયાન જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) ગુલાબના કાંટા માત્ર બાહ્યક (cortex) અને અધિસ્તર (epidermis) માંથી વિકસે છે અને તે ગાંઠો કે આંતરગાંઠો પર જોવા મળે છે.
તેઓ આરોહણ અને રક્ષણમાં મદદ કરે છે.
તેઓ સપાટીના સ્તરો (બાહ્યક અને અધિસ્તર) માંથી ઉદ્ભવતા હોવાથી,તે ઉદ્ભવમાં બાહ્ય (exogenous) હોય છે.

(B) કંટક (Thorns) એ સખત,લાકડા જેવા અને તીક્ષ્ણ અણીદાર બંધારણો છે જે પ્રકાંડની કક્ષકલિકાઓમાંથી વિકસે છે. તે વનસ્પતિઓને ચરતા પ્રાણીઓથી બચાવવા માટે રક્ષણાત્મક રચના તરીકે કાર્ય કરે છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Citrus$ (લીંબુ) અને $Bougainvillea$ (બુગનવેલ) નો સમાવેશ થાય છે.

(C) આદુ $(Zingiber officinale)$ એ પ્રકાંડકંદ (rhizome) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે એક રૂપાંતરિત ભૂગર્ભ પ્રકાંડ છે જે જમીનની સપાટીની નીચે આડું (પથરાયેલું) વૃદ્ધિ પામે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે.
કારણના સંદર્ભમાં,પ્રરોહની વૃદ્ધિ ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે (ગુરુત્વાનુવર્તન - gravitropism/geotropism). પ્રરોહ સામાન્ય રીતે ઋણ ગુરુત્વાનુવર્તન દર્શાવે છે (ગુરુત્વાકર્ષણથી દૂર વૃદ્ધિ પામે છે),જ્યારે મૂળ ધન ગુરુત્વાનુવર્તન દર્શાવે છે.
આથી,'પ્રરોહની વૃદ્ધિ પર ગુરુત્વાકર્ષણની અસર થતી નથી' તે વિધાન વૈજ્ઞાનિક રીતે ખોટું છે,તેથી કારણ ખોટું છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(N/A) વિવિધ વનસ્પતિઓના પ્રકાંડ આધાર અને વહન સિવાયના અન્ય કાર્યો કરવા માટે રૂપાંતરણ પામે છે.
$1$. ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ (સંગ્રહ): આ પ્રકાંડ ખોરાક સંગ્રહ અને વાનસ્પતિક પ્રજનન માટે રૂપાંતરિત થાય છે. ઉદાહરણોમાં રાઈઝોમ (આદુ,કેળ),વજ્રકંદ (અરવી/કોલોકેસિયા) અને કંદ (બટાટા) નો સમાવેશ થાય છે. બટાટામાં,ભૂગર્ભીય શાખાઓના છેડા ખોરાક સંગ્રહને કારણે ફૂલે છે,જે 'આંખ' બનાવે છે જે નવા છોડ માટે કલિકા તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. આધાર આપતા પ્રકાંડ (પ્રકાંડ સૂત્ર): નબળા પ્રકાંડ ધરાવતી વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાંડ પાતળી,લાંબી અને કુંતલાકાર રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને પ્રકાંડ સૂત્ર કહેવાય છે. આ વનસ્પતિને ઉપર ચઢવામાં અને આધાર સાથે જોડાવામાં મદદ કરે છે. ઉદાહરણોમાં કાકડી,કોળું અને તરબૂચ (કુકરબિટેસી કુળ) નો સમાવેશ થાય છે.
$3$. રક્ષણાત્મક પ્રકાંડ (કંટક): બુગનવેલિયા અને સાઇટ્રસ (લીંબુ,નારંગી) જેવી વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાંડની કક્ષકલિકાઓ લાકડા જેવી,સીધી અને અણીદાર રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને કંટક કહેવાય છે. આ વનસ્પતિને તૃણાહારી પ્રાણીઓથી બચાવે છે.
$4$. પ્રકાશસંશ્લેષી પ્રકાંડ (પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ): ઓપન્ટિયા (થોર) જેવી કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાંડ ચપટું અથવા માંસલ અને લીલું બને છે જેથી પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકાય,કારણ કે પાણીનો વ્યય ઘટાડવા માટે પર્ણો ઘણીવાર કંટકમાં રૂપાંતરિત થઈ જાય છે.
$5$. વાનસ્પતિક પ્રજનન કરતા પ્રકાંડ: ભૂસ્તારી (દા.ત.,ઘાસ) જમીનમાં આડા ફેલાય છે અને જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે. ભૂસ્તારિકા (દા.ત.,આઈકોર્નિયા) એ ટૂંકી,જાડી,પાર્શ્વ શાખાઓ છે જે જલીય વાતાવરણમાં નવા છોડ ઉત્પન્ન કરે છે.

(N/A) $\rightarrow$ પ્રકાંડ એ વનસ્પતિ અક્ષનો ઉપરની તરફ વધતો ભાગ છે જે શાખાઓ, પર્ણો, પુષ્પો અને ફળો ધરાવે છે। તે અંકુરિત બીજના ભ્રૂણના $\text{પ્રાંકુર}$ (plumule) માંથી વિકસે છે.
$\rightarrow$ પ્રકાંડની લાક્ષણિકતા તેમાં રહેલી $\text{ગાંઠ}$ (nodes) અને $\text{આંતરગાંઠ}$ (internodes) છે। પ્રકાંડનો જે ભાગ પર પર્ણો ઉદ્ભવે છે તેને $\text{ગાંઠ}$ કહેવાય છે, જ્યારે બે ગાંઠ વચ્ચેના ભાગને $\text{આંતરગાંઠ}$ કહે છે.
$\rightarrow$ પ્રકાંડ પર કલિકાઓ હોય છે, જે અગ્રીય અથવા કક્ષીય હોઈ શકે છે। તે સામાન્ય રીતે યુવાન અવસ્થામાં લીલું હોય છે અને પાછળથી ઘણીવાર કાષ્ઠમય અને ઘેરા બદામી રંગનું બને છે.
$\rightarrow$ પ્રકાંડના મુખ્ય કાર્યો:
$(i)$ પર્ણો, પુષ્પો અને ફળો ધરાવતી શાખાઓને ફેલાવવી.
$(ii)$ તે મૂળ અને પર્ણો વચ્ચે પાણી, ખનિજો અને પ્રકાશસંશ્લેષિત ખોરાકનું વહન કરે છે.
$(iii)$ કેટલાક પ્રકાંડ ખોરાકનો સંગ્રહ, આધાર, રક્ષણ અને વાનસ્પતિક પ્રજનન જેવા વિશિષ્ટ કાર્યો પણ કરે છે।

(N/A) પ્રકાંડ તેના આધાર અને વહન જેવા પ્રાથમિક કાર્યો ઉપરાંત અન્ય ઘણા કાર્યો કરે છે. આ વિશિષ્ટ કાર્યો માટે તે રૂપાંતરણ પામે છે:
$(A)$ ખોરાક સંગ્રહ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
$(i)$ ગાંઠામૂળી (Rhizome): આદુ,હળદર અને કેના જેવી વનસ્પતિઓમાં ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ આડા વધે છે. તે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે,તેમાં સ્પષ્ટ ગાંઠો અને આંતરગાંઠો હોય છે,અને તે શલ્કી પર્ણો તથા અસ્થાનિક મૂળ ધરાવે છે.
$(ii)$ ગ્રંથિલ (Tuber): બટાકામાં,ભૂગર્ભીય શાખાઓના ટોચના ભાગમાં ખોરાકનો સંગ્રહ થવાથી તે ફૂલીને ગ્રંથિલ બનાવે છે. તેની સપાટી પર ખાડાઓ હોય છે જેને 'આંખ' કહે છે,જે ગાંઠો દર્શાવે છે અને તેમાં કક્ષકલિકાઓ હોય છે જે વાનસ્પતિક પ્રજનનમાં મદદ કરે છે.
$(iii)$ વજ્રકંદ (Corm): સૂરણ (Amorphophallus) અને અળવી (Colocasia) માં ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ ટૂંકું અને ઊભું વધે છે,જેને વજ્રકંદ કહે છે,જે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.
$(B)$ આરોહણ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
દૂધી,કાકડી,તરબૂચ અને દ્રાક્ષ જેવી વનસ્પતિઓમાં કક્ષકલિકાઓમાંથી પ્રકાંડ સૂત્ર (stem tendrils) વિકસે છે. આ પાતળી અને કુંતલાકાર રચનાઓ છે જે વનસ્પતિને ઉપર ચઢવામાં મદદ કરે છે.
$(C)$ રક્ષણ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
લીંબુ અને બોગનવેલિયા જેવી વનસ્પતિઓમાં કક્ષકલિકાઓ કાષ્ઠમય,સીધા અને અણીદાર કંટકોમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે પ્રાણીઓ સામે રક્ષણ આપે છે.

(D) પ્રકાંડ એ વનસ્પતિનો ઉર્ધ્વગામી ભાગ છે જે શાખાઓ,પર્ણો,પુષ્પો અને ફળોને ધારણ કરે છે. તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. આધાર: તે વનસ્પતિને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે,જે પર્ણો,પુષ્પો અને ફળોને સૂર્યપ્રકાશ અને પરાગવાહકો માટે મહત્તમ સંપર્કમાં રહે તે રીતે ગોઠવે છે.
$2$. વહન: તે મૂળમાંથી પર્ણો સુધી પાણી અને ખનિજોના વહન (જલવાહક પેશી દ્વારા) અને પર્ણોમાંથી વનસ્પતિના અન્ય ભાગો સુધી ખોરાકના વહન (અન્નવાહક પેશી દ્વારા) માટે માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$3$. સંગ્રહ: ઘણા પ્રકાંડ ખોરાકનો સંગ્રહ કરવા માટે રૂપાંતરિત થાય છે (દા.ત.,બટાટા,આદુ).
$4$. પ્રજનન: પ્રકાંડ વાનસ્પતિક પ્રજનનમાં મદદ કરી શકે છે (દા.ત.,ભૂસ્તારી,ભૂસ્તારિકા).
$5$. રક્ષણ: કેટલાક પ્રકાંડ વનસ્પતિને તૃણાહારીઓથી બચાવવા માટે કંટકમાં રૂપાંતરિત થાય છે.

(N/A) પ્રકાંડ ખોરાકસંગ્રહ જેવા વિવિધ કાર્યો કરવા માટે રૂપાંતરિત થાય છે. તેના મુખ્ય ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ગાંઠામૂળી (Rhizome): આદું $(Zingiber officinale)$ અને હળદર $(Curcuma longa)$ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે. આ ભૂમિગત પ્રકાંડ છે જે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે અને ક્ષૈતિજ રીતે વૃદ્ધિ પામે છે. તેમાં ગાંઠો,આંતરગાંઠો,શલ્કપર્ણો અને અસ્થાનિક મૂળ હોય છે.
$(ii)$ ગ્રંથિલ (Tuber): બટાટા $(Solanum tuberosum)$ માં જોવા મળે છે. ભૂમિગત શાખાઓના ટોચના ભાગે સ્ટાર્ચના સંગ્રહને કારણે તે ફૂલી જાય છે. ગ્રંથિલની સપાટી પર 'આંખ' હોય છે,જે કક્ષકલિકાઓ છે અને તે વાનસ્પતિક પ્રજનન માટે સક્ષમ છે.
$(iii)$ વજકંદ (Corm): સૂરણ $(Amorphophallus)$ અને અળવી $(Colocasia)$ માં જોવા મળે છે. તે ગાંઠામૂળીનું સંઘનિત અને ઊર્ધ્વ સ્વરૂપ છે,જે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે અને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) કૃષ્ણકમળ (Passion flower), કોળું (Cucurbita), કારેલાં (Bitter gourd), તુંબડા (Gourd), કાકડી (Cucumber), તરબૂચ (Watermelon) અને દ્રાક્ષ (Grape vines) જેવી વનસ્પતિઓમાં કક્ષકલિકા વિકાસ પામીને પાતળી, લાંબી અને કુંતલાકાર (spirally coiled) રચનામાં ફેરવાય છે, જેને પ્રકાંડ સૂત્ર (stem tendril) કહે છે.
આ સૂત્રો વનસ્પતિને આધાર સાથે વીંટળાઈને ઉપર ચઢવામાં મદદ કરે છે.
આવી વનસ્પતિઓને આરોહી (climbers) વનસ્પતિઓ કહેવામાં આવે છે.

(N/A) પ્રકાંડની કક્ષકલિકાઓ ઘણીવાર કાષ્ઠીય,સીધી અને તીક્ષ્ણ અણીદાર રચનાઓમાં ફેરવાય છે,જેને પ્રકાંડ કંટક (thorns) કહે છે. તેઓ ચરતાં પ્રાણીઓ સામે વનસ્પતિને રક્ષણ આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે,લીંબુ (Citrus) અને બોગનવેલ (Bougainvillea).

(N/A) શુષ્ક પ્રદેશની કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાંડ ચપટા (દા.ત.,$Opuntia$) અથવા માંસલ નળાકાર (દા.ત.,$Euphorbia$) રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે. તેમાં હરિતદ્રવ્ય હોય છે અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણ $(Photosynthesis)$ કરવા માટે સક્ષમ હોય છે. આવા રૂપાંતરિત પ્રકાંડને પર્ણકાર્ય સ્તંભ $(Phylloclade)$ કહેવામાં આવે છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Opuntia$,$Euphorbia$ અને $Muehlenbeckia$ નો સમાવેશ થાય છે.

(N/A) $\rightarrow$ $Opuntia$ એ મરુનિવાસી (xerophytic) વનસ્પતિ છે. શુષ્ક વાતાવરણને કારણે જમીનમાંથી પાણી ઓછું પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી પાણીનો વ્યય અટકાવવા માટે,પર્ણો ખરી પડે છે,નાના થઈ જાય છે અથવા કંટકમાં રૂપાંતરિત થાય છે. પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવા માટે પર્ણોના અભાવે,પ્રકાંડ પહોળું,ચપટું,લીલું અને હરિતદ્રવ્યયુક્ત બને છે,જે પર્ણની જેમ કાર્ય કરે છે. પ્રકાંડનું આ પર્ણ જેવી રચનામાં રૂપાંતર થવાની પ્રક્રિયાને પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ (phylloclade) કહેવામાં આવે છે.

(A) આદુ એ પ્રકાંડનું ભૂગર્ભીય રૂપાંતરણ છે જેને 'રાઈઝોમ' (વજ્રકંદ) કહેવામાં આવે છે.
$1$. તેમાં સ્પષ્ટ ગાંઠો અને આંતરગાંઠો જોવા મળે છે,જે પ્રકાંડના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.
$2$. તેની ગાંઠો પર શલ્કી પર્ણો આવેલા હોય છે.
$3$. તેમાં કક્ષકલિકાઓ હોય છે જે નવા પ્રરોહમાં વિકાસ પામી શકે છે.
$4$. મૂળથી વિપરીત,તેમાં મૂળટોપ કે મૂળરોમ હોતા નથી.
તેથી,જમીનની અંદર ઉગવા છતાં,આદુને પ્રકાંડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(N/A) $(i)$ શુષ્ક પ્રદેશની વનસ્પતિઓમાં બાષ્પોત્સર્જનને નિયંત્રિત કરવા માટે પર્ણો ખરી પડે છે. પર્ણોની ગેરહાજરીમાં,પ્રકાંડ લીલું,માંસલ અને ચપટું બનીને પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે. આવા પ્રકાશસંશ્લેષી પ્રકાંડને પર્ણકાય પ્રકાંડ (Phylloclade) કહેવામાં આવે છે (દા.ત.,ઓપન્શિયા).
$(ii)$ ભૂસ્તારી (Stolon) એ મુખ્ય પ્રકાંડના તલસ્થ ભાગમાંથી ઉદ્ભવતી એક પાતળી,આડી શાખા છે. તે જમીનની ઉપર વૃદ્ધિ પામે છે અને તેના અગ્રભાગ અથવા ગાંઠો પર રહેલી કલિકાઓમાંથી નવી વનસ્પતિઓ ઉત્પન્ન કરે છે (દા.ત.,નેફ્રોલેપિસ,સ્ટ્રોબેરી).

(N/A) $(i)$ કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,અગ્રકલિકા અથવા કક્ષકલિકા અણીદાર,સખત અને કાષ્ઠમય રક્ષણાત્મક રચનામાં વિકસે છે,જેને કંટક કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે: દાડમ,કરમદા વગેરે.
$(ii)$ વજ્રકંદ એ પ્રકાંડનું રૂપાંતર છે. ડુંગળી એ વજ્રકંદનું ઉદાહરણ છે,જેમાં પ્રકાંડ ટૂંકું હોય છે અને તે માંસલ અથવા શુષ્ક ભીંગડાં જેવા પર્ણોથી ઘેરાયેલું હોય છે.

(N/A) વજ્રકંદ $(Bulb)$ એ એક પ્રકારનું રૂપાંતરિત ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ છે જે અમુક વનસ્પતિઓમાં સંગ્રહસ્થાન અને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં જીવંત રહેવા માટેના અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેમાં ટૂંકું, તકતી જેવું પ્રકાંડ (આધાર પ્લેટ) હોય છે, જેમાંથી માંસલ, ભીંગડા જેવા પર્ણો ઉદ્ભવે છે.
આ ભીંગડા જેવા પર્ણો ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે, જે વનસ્પતિને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં ટકી રહેવામાં મદદ કરે છે.
આધાર પ્લેટની નીચેની સપાટી પરથી અસ્થાનિક મૂળ ઉદ્ભવે છે.
ઉદાહરણોમાં $Allium \text{ } cepa$ (ડુંગળી) અને $Allium \text{ } sativum$ (લસણ) નો સમાવેશ થાય છે.

(N/A) બટાકાના કંદને પ્રકાંડ ગણવામાં આવે છે કારણ કે:
$(a)$ તેમાં ગાંઠો (જેને 'આંખ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) અને આંતરગાંઠો હોય છે,જે પ્રકાંડના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.
$(b)$ 'આંખો' માં કક્ષકલિકાઓ (axillary buds) હોય છે જે નવા પર્ણયુક્ત પ્રરોહમાં વિકસી શકે છે,જે પ્રકાંડની લાક્ષણિક વાનસ્પતિક પ્રજનન ક્ષમતા દર્શાવે છે.

(N/A) કાકડી ($Cucumis$ $sativus$): કક્ષકલિકાનું પ્રકાંડ પ્રતાનમાં રૂપાંતરણ.
$(b)$ વટાણા ($Pisum$ $sativum$): આરોહણ માટે પર્ણનું પ્રતાનમાં રૂપાંતરણ.
$(c)$ કોળું ($Cucurbita$ $pepo$): કક્ષકલિકાનું પ્રકાંડ પ્રતાનમાં રૂપાંતરણ.
$(d)$ દ્રાક્ષ ($Vitis$ $vinifera$): કક્ષકલિકાનું પ્રકાંડ પ્રતાનમાં રૂપાંતરણ.
$(e)$ તરબૂચ ($Citrullus$ $lanatus$): કક્ષકલિકાનું પ્રકાંડ પ્રતાનમાં રૂપાંતરણ.

આદુને મૂળને બદલે પ્રકાંડ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં નીચે મુજબના લક્ષણો જોવા મળે છે:
$1$. ગાંઠ અને આંતરગાંઠની હાજરી: આદુમાં સ્પષ્ટ ગાંઠો અને આંતરગાંઠો જોવા મળે છે,જે પ્રકાંડની લાક્ષણિકતા છે. મૂળમાં ગાંઠો કે આંતરગાંઠો હોતી નથી.
$2$. કલિકાની હાજરી: આદુની ગાંઠો પર કલિકાઓ (કક્ષકલિકાઓ) હોય છે,જેમાંથી નવા હવાઈ પ્રકાંડ ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. મૂળમાં આવી કલિકાઓનો અભાવ હોય છે.
$3$. અસ્થાનિક મૂળ: આદુની ગાંઠામૂળીમાંથી ઉગતા મૂળ એ અસ્થાનિક મૂળ છે,જે પ્રકાંડની ગાંઠોમાંથી ઉદ્ભવે છે,ભ્રૂણમૂળમાંથી નહીં.
$4$. કાર્ય: મૂળ મુખ્યત્વે જમીનમાં જકડી રાખવાનું અને શોષણનું કાર્ય કરે છે,જ્યારે આદુની ગાંઠામૂળી ખોરાક સંગ્રહ કરવાનું કાર્ય કરે છે,જે ભૂગર્ભીય પ્રકાંડનું સામાન્ય રૂપાંતરણ છે.

(N/A) પ્રકાંડ તેના સામાન્ય કાર્યો ઉપરાંત કેટલાક વધારાના કાર્યો પણ કરે છે. આ કાર્યો માટે તે રૂપાંતરિત થાય છે:
$(A)$ ખોરાક સંગ્રહ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
$(i)$ અધોભૂસ્તારી (Rhizome): આદુ,હળદર અને સુરણ જેવા ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે અને માંસલ બને છે. તેમાં ગાંઠો,આંતરગાંઠો,શલ્કી પર્ણો અને અસ્થાનિક મૂળ હોય છે.
$(ii)$ ગ્રંથિલ (Tuber): બટાકામાં,ભૂગર્ભીય શાખાઓના અગ્રભાગ ખોરાક સંગ્રહને કારણે ફૂલીને ગોળાકાર કે અંડાકાર રચના બનાવે છે,જેને ગ્રંથિલ કહે છે. તેની સપાટી પર ખાડાઓ હોય છે જેને 'આંખ' કહે છે,જેમાં કલિકાઓ હોય છે જે વાનસ્પતિક પ્રજનન કરે છે.
$(iii)$ વજ્રકંદ (Corm): અમોર્ફોફેલસ (સુરણ) એ રાઈઝોમનું સંઘનિત સ્વરૂપ છે.
$(B)$ આરોહણ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
પ્રકાંડ સૂત્ર (Stem tendrils): કાકડી,કોળું,તરબૂચ અને દ્રાક્ષ જેવી વનસ્પતિઓમાં,કક્ષકલિકાઓ પાતળી અને કુંતલાકાર રચનાઓમાં વિકસે છે જેને પ્રકાંડ સૂત્ર કહે છે,જે વનસ્પતિને ઉપર ચઢવામાં મદદ કરે છે.
$(C)$ રક્ષણ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
કંટક (Thorns): સાઇટ્રસ (લીંબુ) અને બુગનવેલિયા જેવી વનસ્પતિઓમાં,કક્ષકલિકાઓ કાષ્ઠમય,સીધી અને અણીદાર રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને કંટક કહે છે,જે વનસ્પતિને ચરતા પ્રાણીઓથી રક્ષણ આપે છે.

(N/A) પ્રકાંડના રૂપાંતરણો જેવા કે વિરોહ,ભૂસ્તારિકા અને ગાંઠામૂળીને તેમની રચના અને નિવાસસ્થાનના આધારે નીચે મુજબ અલગ પાડી શકાય છે:
$1$. વિરોહ (Stolon): તે પાતળી પાર્શ્વિય શાખા છે જે મુખ્ય અક્ષના તળિયેથી ઉદ્ભવે છે. તે થોડા અંતર સુધી હવામાં વિકસે છે,કમાન આકારે નીચે નમે છે,જમીનને સ્પર્શે છે અને અગ્રકલિકાની મદદથી નવો છોડ ઉત્પન્ન કરે છે. ઉદાહરણ: સ્ટ્રોબેરી,જાઈ (Jasmine).
$2$. ભૂસ્તારિકા (Offset): તે એક આંતરગાંઠની લંબાઈ ધરાવતી ટૂંકી અને જાડી પાર્શ્વિય શાખા છે. તે જલીય વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે અને દરેક ગાંઠ પર પર્ણોનો ગુચ્છો અને મૂળનો સમૂહ ઉત્પન્ન કરે છે. ઉદાહરણ: પિસ્ટિયા (Pistia),આઈકોર્નિયા (Eichhornia).
$3$. ગાંઠામૂળી (Rhizome): તે માંસલ,ભૂમિગત પ્રકાંડ છે જે સમક્ષિતિજ રીતે વૃદ્ધિ પામે છે. તેમાં ગાંઠ,આંતરગાંઠ,શલ્કીપર્ણ અને કક્ષકલિકાઓ હોય છે. તે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે અને વાનસ્પતિક પ્રજનનમાં મદદ કરે છે. ઉદાહરણ: આદુ,હળદર.

(N/A) $\rightarrow$ $Opuntia$ એ મરુનિવાસી વનસ્પતિ છે,જેમાં પર્ણો બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઘટાડવા માટે કંટકમાં રૂપાંતરિત થાય છે અને તેથી તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકતા નથી. તેથી,$Opuntia$ માં પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય પ્રકાંડ દ્વારા કરવામાં આવે છે,જે જાડી,માંસલ અને ચપટી રચના છે. તેમાં હરિતદ્રવ્ય હોય છે અને તે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે. આવી રચનાને પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ (phylloclade) કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ ક્યારેક પ્રકાંડ આંતરગાંઠ જેવી રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે,દા.ત.,$Asparagus$ (શતાવરી). આ રચનાઓ ભીંગડા જેવા પર્ણોના સ્તરે હોય છે,જ્યારે સાચા પર્ણો ભીંગડા જેવા પર્ણો અથવા કંટકમાં રૂપાંતરિત થયેલા હોય છે.
$\rightarrow$ તેવી જ રીતે,કેટલીક વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશસંશ્લેષી મૂળ (assimilatory roots) જોવા મળે છે. દા.ત.,$Trapa$ (સિંગોડા) અને $Tinospora$ (ગળો).
$\rightarrow$ આ મૂળ જમીનની બહાર વિકસે છે,તેમાં હરિતકણ હોય છે અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે.

(C) $Opuntia$ (ફાફડાથોર) એ રણનિવાસી (xerophytic) વનસ્પતિ છે જે પાણીની અછતવાળા વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે અનુકૂલિત થયેલી છે.
$1$. તેનું પ્રકાંડ ચપટું,લીલું અને માંસલ રચનામાં ફેરવાય છે જેને પર્ણસદશ પ્રકાંડ (Phylloclade) કહે છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે.
$2$. બાષ્પોત્સર્જનનો દર (પાણીનો વ્યય) ઘટાડવા માટે,પર્ણોનું રૂપાંતરણ તીક્ષ્ણ કંટકોમાં થાય છે.
$3$. તેથી,પર્ણસદશ પ્રકાંડની હાજરી અને પર્ણોનું કંટકમાં રૂપાંતરણ બંને $Opuntia$ ના મુખ્ય અનુકૂલનો છે.

(D) પ્રકાંડ ધન પ્રકાશાનુવર્તી (positively phototropic) છે કારણ કે તે પ્રકાશના સ્ત્રોત તરફ વૃદ્ધિ પામે છે.
તે ઋણ ભૂઆનુવર્તી (negatively geotropic) છે કારણ કે તે ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ દિશામાં વૃદ્ધિ પામે છે.
તે ઋણ જલાનુવર્તી (negatively hydrotropic) છે કારણ કે તે પાણીના સ્ત્રોતથી દૂર વૃદ્ધિ પામે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો પ્રકાંડના લાક્ષણિક ગુણધર્મો છે.

(A) પુષ્પો અને પાર્શ્વ શાખાઓ સામાન્ય રીતે પર્ણ અથવા પર્ણ જેવી રચના જેને નિપત્ર (bract) કહેવાય છે,તેના કક્ષમાં આવેલી કલિકામાંથી વિકાસ પામે છે. આવી કલિકાઓને પાર્શ્વ કલિકાઓ (lateral buds) અથવા કક્ષકલિકાઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે વનસ્પતિની વાનસ્પતિક અને પ્રજનન વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે.

(A) પ્રકાંડકંદ (Rhizome) એ પ્રકાંડનું એક ભૂગર્ભીય રૂપાંતરણ છે.
તે જમીનની સપાટીની નીચે આડી દિશામાં વૃદ્ધિ પામે છે.
તેમાં સ્પષ્ટ ગાંઠો અને આંતરગાંઠો હોય છે,જેમાં ગાંઠો પરથી ભીંગડાં જેવાં પર્ણો ઉદ્ભવે છે.
તેમાં સ્પષ્ટ અગ્રસ્થ અને કક્ષસ્થ કલિકાઓ પણ જોવા મળે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Canna$,$Zingiber$ (આદુ),$Curcuma$ વગેરે.

(C) પ્રકાંડકંદ (Rhizome) એ બહુવર્ષાયુ,માંસલ,પૃષ્ઠવક્ષીય અને ક્ષૈતિજ ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ છે જે જમીનની સપાટીની નીચે વૃદ્ધિ પામે છે.
આ મૂળના જથ્થા જેવા પ્રકાંડકંદ (દા.ત.,કેળ) અથવા ફેલાયેલા પ્રકાંડકંદ (દા.ત.,કમળ,આદુ,વગેરે) હોઈ શકે છે.

(B) $Oxalis$ (વુડ સોરેલ) એ ભૂસ્તારી (runners) નું ઉદાહરણ છે,જે પ્રકાંડના અર્ધ-હવાયવીય નબળા રૂપાંતરણનો એક પ્રકાર છે.
ભૂસ્તારી એવા વેલા છે જે જમીનની ઉપર બધી દિશાઓમાં આડા અથવા પથરાયેલા વધે છે.
તેઓ લાંબા આંતરગાંઠો ધરાવે છે અને ગાંઠો પર ભીંગડા જેવા પર્ણો અને નીચેની બાજુએ અસ્થાનિક મૂળ ધરાવે છે.

(B) પ્રકાંડ ગાંઠ અને આંતરગાંઠ ધરાવે છે.
પ્રકાંડનો જે ભાગ પર પર્ણો ઉદ્ભવે છે તેને ગાંઠ કહેવામાં આવે છે,જ્યારે બે ગાંઠ વચ્ચેના ભાગને આંતરગાંઠ કહે છે.
પ્રકાંડ કલિકાઓ પણ ધરાવે છે,જે અગ્રીય અથવા કક્ષીય હોઈ શકે છે.
તેથી,ગાંઠ એ પ્રકાંડ પરના તે વિશિષ્ટ સ્થાનો છે જ્યાંથી પર્ણોનો ઉદ્ભવ થાય છે.

(A) $Phylloclade$ (પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ) એ પ્રકાંડ અથવા શાખાનું રૂપાંતર છે જે અમર્યાદિત વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
તેમાં અનેક ગાંઠો અને આંતરગાંઠો હોય છે અને તે ચપટું અથવા નળાકાર,માંસલ અને પ્રકાશસંશ્લેષી હોઈ શકે છે,જે લીલા પર્ણની જેમ કાર્ય કરે છે.
$Opuntia$ એ $Phylloclade$ ધરાવતી વનસ્પતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(A) શુષ્ક પ્રદેશોની કેટલીક વનસ્પતિઓ તેમના પ્રકાંડને ચપટા (દા.ત.,$Opuntia$) અથવા માંસલ નળાકાર (દા.ત.,$Euphorbia$) રચનાઓમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જેને પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ (Phylloclades) કહેવામાં આવે છે.
તેમાં હરિતદ્રવ્ય હોય છે અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા કરે છે,જે સામાન્ય રીતે પર્ણોનું કાર્ય છે.
આ અનુકૂલન વનસ્પતિને શુષ્ક વાતાવરણમાં ટકી રહેવામાં મદદ કરે છે,કારણ કે તે પાણીનો વ્યય ઘટાડે છે અને સાથે સાથે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા પણ ચાલુ રાખે છે.

(B) આપેલ કાર્યો પ્રકાંડના લક્ષણો દર્શાવે છે.
$(i)$ પ્રકાંડ ભ્રૂણના $plumule$ (આદિમૂળ) માંથી વિકસે છે.
$(ii)$ પ્રકાંડ એ વનસ્પતિ ધરીનો ઉર્ધ્વગામી ભાગ છે જે શાખાઓ,પર્ણો,પુષ્પો અને ફળો ધારણ કરે છે.
$(iii)$ તે મૂળ અને પર્ણો વચ્ચે પાણી,ખનિજો અને પ્રકાશસંશ્લેષિત ખોરાકના વહન માટે જવાબદાર છે.
$(iv)$ ઘણી વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાંડ ખોરાકનો સંગ્રહ (દા.ત. બટાટા,આદુ),આધાર (પ્રકાંડ સૂત્ર) અને રક્ષણ (કંટક) માટે રૂપાંતરિત થાય છે.
$(v)$ તેથી,સાચો જવાબ $B$ (પ્રકાંડ) છે.

(C) કંટકને રૂપાંતરિત શાખા માનવામાં આવે છે કારણ કે તે કક્ષકલિકામાંથી વિકાસ પામે છે,જે પર્ણના કક્ષમાં આવેલી હોય છે. આ ઉદભવ તેને કંટિકા (જે રૂપાંતરિત પર્ણો છે) અને પ્રિકલ્સ (જે બાહ્યક અથવા અધિસ્તરની સપાટી પરની વૃદ્ધિ છે) થી અલગ પાડે છે.

(D) પ્રકાંડ હંમેશા આધાર આપવા કે વહન કરવાના સામાન્ય કાર્યો જ કરે તેવું જરૂરી નથી. તેઓ ઘણીવાર વિશિષ્ટ કાર્યો કરવા માટે રૂપાંતરિત થાય છે.
બટાટા,આદુ,હળદર,જમીકંદ અને અળવીના ભૂગર્ભ પ્રકાંડ ખોરાકનો સંગ્રહ કરવા માટે રૂપાંતરિત થયેલા હોય છે.
આ રૂપાંતરિત પ્રકાંડ પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં વનસ્પતિને જીવંત રાખવા માટે સંગ્રહસ્થાન તરીકે પણ કાર્ય કરે છે.

(A) પ્રકાંડ સૂત્રો એ પ્રકાંડના રૂપાંતરણો છે જે લાંબા,પાતળા અને સર્પાકાર રીતે ગૂંચળાદાર હોય છે. તે કક્ષકલિકામાંથી વિકસે છે અને આરોહી વનસ્પતિઓને આધાર પૂરો પાડે છે. આવી રચનાઓ દ્રાક્ષ અને વેલાવાળી વનસ્પતિઓ (જેમ કે કાકડી,કોળું,તરબૂચ) માં જોવા મળે છે.

(D) લીલા,પર્ણ જેવા રૂપાંતરિત હવાઈ પ્રકાંડ કે શાખા જે માત્ર એક જ આંતરગાંઠ ધરાવે છે,તેને ક્લેડોડ (Cladode) કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Asparagus$ અને $Ruscus$.
તેનાથી વિપરીત,પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ (Phylloclades) એ રૂપાંતરિત પ્રકાંડ છે જે ઘણી આંતરગાંઠો ધરાવે છે,જેમ કે $Opuntia$ માં જોવા મળે છે.

(B) ફુદીનો અને ચમેલી જેવા છોડમાં,મુખ્ય ધરીના પાયામાંથી એક પાતળી પાર્શ્વીય શાખા ઉદભવે છે. થોડો સમય હવામાં વૃદ્ધિ પામ્યા પછી,તે નીચેની તરફ વળીને જમીનને સ્પર્શે છે. વનસ્પતિ પ્રજનનની આ વિશિષ્ટ રચનાને $Stolon$ (ભૂસ્તારી) કહેવામાં આવે છે. $Stolons$ એ લાંબી આડી અથવા વળાંકવાળી શાખાઓ છે જે નાના અવરોધોને ઓળંગી શકે છે. દરેક $Stolon$ માં એક અથવા વધુ ગાંઠો હોય છે જેમાં શલ્કપત્રો અને કક્ષકલિકાઓ આવેલી હોય છે.

(B) પ્રકાંડનો વિકાસ અંકુરિત બીજના ભ્રૂણના $Plumule$ (આદિમૂળ) માંથી થાય છે. $Radicle$ (મૂલાગ્ર) માંથી મૂળતંત્રનો વિકાસ થાય છે,જ્યારે $Plumule$ (આદિમૂળ) માંથી પ્રરોહતંત્ર (પ્રકાંડ અને પર્ણો) નો વિકાસ થાય છે.

(B) પ્રકાંડ એ ધરીનો ઉપર તરફનો ભાગ છે જે શાખાઓ,પર્ણો,પુષ્પો અને ફળો ધરાવે છે. પ્રકાંડ ગાંઠ અને આંતરગાંઠ ધરાવે છે. ગાંઠ એ પ્રકાંડનો એવો વિસ્તાર છે જ્યાં પર્ણો ઉદ્ભવે છે,જ્યારે આંતરગાંઠ એ બે ગાંઠો વચ્ચેનો ભાગ છે.

(C) બટાકા,આદુ અને હળદરના પ્રકાંડ ભૂગર્ભીય રચનાઓ જેવી કે કંદ (tubers) અને પ્રકાંડકંદ (rhizomes) માં રૂપાંતરિત થાય છે. આ રૂપાંતરણો મુખ્યત્વે ખોરાકનો સંગ્રહ કરવાનું કાર્ય કરે છે,જે વનસ્પતિને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે અને વાનસ્પતિક પ્રજનનમાં સહાયક બને છે.