Leaf Questions in Gujarati

(D) એકદળી અને દ્વિદળી વનસ્પતિને અલગ પાડતી મુખ્ય બાહ્યાકાર લાક્ષણિકતા પર્ણમાં રહેલી શિરાઓની ગોઠવણી છે,જેને શિરાવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
એકદળી વનસ્પતિઓમાં,પર્ણપત્રમાં શિરાઓ એકબીજાને સમાંતર ગોઠવાયેલી હોય છે,જેને સમાંતર શિરાવિન્યાસ કહેવાય છે.
દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં,શિરાઓ પર્ણપત્રમાં જાળી જેવી રચના બનાવે છે,જેને જાલાકાર શિરાવિન્યાસ કહેવાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $(d)$ સાચો જવાબ છે.

(D) પર્ણતલની બંને બાજુએ મુક્ત રીતે ગોઠવાયેલા ઉપપર્ણોની જોડને મુક્ત પાર્શ્વીય ઉપપર્ણો કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારના ઉપપર્ણો સામાન્ય રીતે $Hibiscus$ (જાસૂદ) અને $Gossypium$ (કપાસ) જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(C) પર્ણને ઓળખવા માટેનું સૌથી ચોક્કસ લક્ષણ તેના કક્ષમાં કક્ષકલિકા (axillary bud) ની હાજરી છે.
$(c)$ પર્ણ એ પ્રકાંડ પર ઉદ્ભવતી પાર્શ્વિય,સામાન્ય રીતે ચપટી રચના છે. તે ગાંઠ (node) પર વિકસે છે અને તેના કક્ષમાં કલિકા ધરાવે છે. આ કક્ષકલિકા પાછળથી શાખામાં વિકસે છે.

(C) ઝીણા વિભાજિત પર્ણો એ નિમ્નસ્થ (પાણીમાં ડૂબેલી) વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક અનુકૂલનશીલ લાક્ષણિકતા છે,જે પાણીના પ્રવાહ સામે અવરોધ ઘટાડવા અને વાયુ વિનિમય તેમજ પ્રકાશના શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવામાં મદદ કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે $Hydrilla$ અને $Ceratophyllum$ જેવી વનસ્પતિઓ.

(C) જે પર્ણોમાં પર્ણિકાઓની સંખ્યા બેકી હોય તેને સમ-પિચ્છાકાર $(Paripinnate)$ કહેવામાં આવે છે.
સમ-પિચ્છાકાર પર્ણમાં, પર્ણદંડ $(Rachis)$ પર્ણિકાઓની જોડીમાં અંત પામે છે અને તેમાં કોઈ અગ્રસ્થ પર્ણિકા હોતી નથી.
આમલી $(Tamarindus \text{ } indica)$ અને કેસિયા $(Cassia)$ એ સમ-પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણો ધરાવતી વનસ્પતિઓના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
ઘાસ અને ઘણા એકદળી વનસ્પતિઓમાં,પર્ણતલ પહોળું હોય છે અને પ્રકાંડને એક કવચની જેમ ઘેરી લે છે,જેને પર્ણતલનું આવરણ (sheathing leaf base) કહેવામાં આવે છે.
વધારામાં,પર્ણતલ અને પર્ણપત્રની વચ્ચે એક નાની રચના જોવા મળે છે,જેને લિગ્યુલ (ligule) કહેવાય છે.
આ લક્ષણો $Poaceae$ કુળ (ઘાસ) ની લાક્ષણિકતા છે.

(B) $Victoria \ amazonica$ (અગાઉ $Victoria \ regia$ તરીકે ઓળખાતું) એક જલીય વનસ્પતિ છે જે તેના વિશાળ તરતા પાંદડાઓ માટે જાણીતી છે. આ પાંદડાઓનો વ્યાસ આશરે $1.5 \ m$ થી $3 \ m$ સુધી પહોંચી શકે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$1.3 \ m$ એ તેના પુખ્ત કદની નીચલી મર્યાદાની સૌથી નજીકની અંદાજિત કિંમત છે.

(C) સમાંતર શિરાવિન્યાસ એ સામાન્ય રીતે એકદળી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
જોકે,કેટલીક અપવાદરૂપ દ્વિદળી વનસ્પતિઓ છે જે સમાંતર શિરાવિન્યાસ દર્શાવે છે.
$Calophyllum$ અને $Eryngium$ એ દ્વિદળી વનસ્પતિઓના જાણીતા ઉદાહરણો છે જે સમાંતર શિરાવિન્યાસ દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) દ્વિ-પક્ષવત પર્ણોમાં,મુખ્ય ધરી (rachis) એકવાર વિભાજિત થઈને ગૌણ ધરી બનાવે છે.
પર્ણિકાઓ ગૌણ ધરી પર વિકાસ પામે છે.
આ પ્રકારની પર્ણ ગોઠવણી સામાન્ય રીતે $Mimosoideae$ ઉપકુળમાં જોવા મળે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Mimosa \ pudica$ (લજામણી).

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
$Lathyrus$ $aphaca$ (જંગલી વટાણા) માં,સમગ્ર પર્ણ પાતળી,તાર જેવી અને ગૂંચળાદાર રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને પર્ણ પ્રતાન કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રતાન નબળા પ્રકાંડને આધાર આપીને વનસ્પતિને ઉપર ચઢવામાં મદદ કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. કેટલીક શિંબીકુળની વનસ્પતિઓમાં પર્ણનો નીચેનો ભાગ ફૂલેલો હોય છે,જેને પર્ણતલ ગાદી (Pulvinus) કહેવામાં આવે છે. આ રચના પર્ણના હલનચલનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જેમ કે લજામણી ($Mimosa$ $pudica$) અને વટાણા કે ચણા જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(B) મીઠા વટાણા $(Lathyrus\ odoratus)$ માં,સંયુક્ત પર્ણની અગ્રસ્થ પર્ણિકાઓ (terminal leaflets) પ્રતાન (tendrils) માં રૂપાંતરિત થાય છે,જે વનસ્પતિને આધાર આપવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(B) ઉપપર્ણો એ પર્ણતલની બંને બાજુએ આવેલા નાના પાર્શ્વ ઉપાંગો છે.
$Ficus$ (વડ) માં,કલિકા ભીંગડા એ રૂપાંતરિત ઉપપર્ણો છે. આ ભીંગડા જેવી રચનાઓ છે જે પર્ણ કલિકાઓને ઘેરીને તેનું રક્ષણ કરે છે. અન્ય ઉદાહરણોમાં $Artocarpus$ (ફણસી) નો સમાવેશ થાય છે.

(D) અયુગ્મ-પક્ષવત પર્ણ એ પક્ષવત સંયુક્ત પર્ણનો એક પ્રકાર છે જેમાં પર્ણદંડ (Rachis) ના છેડે એક એકલી, અયુગ્મ પર્ણિકા હોય છે.
આના પરિણામે પર્ણિકાઓની કુલ સંખ્યા એકી (odd) હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે લીમડો $(Azadirachta \, indica)$, ગુલાબ અને કઢી લીમડો $(Murraya)$.

(A) $Allium$ (ડુંગળી) માં,ખોરાકનો સંગ્રહ થવાને કારણે પર્ણો માંસલ અને જાડા બને છે. આવા રૂપાંતરિત પર્ણોને સંગ્રહિત પર્ણો કહેવામાં આવે છે,જે પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં વનસ્પતિને જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે.

$(A)$ સાદું પર્ણ એટલે એવું પર્ણ કે જેમાં પર્ણપત્ર એક જ હોય અને તે વિભાજિત થયેલું ન હોય।
પીપળા $(Ficus \text{ } religiosa)$ માં પર્ણપત્ર અખંડિત હોય છે, તેથી તે સાદું પર્ણ છે।
જ્યારે લાજવંતી $(Mimosa)$ અને લીમડામાં સંયુક્ત પર્ણ જોવા મળે છે, જેમાં પર્ણપત્ર નાની પર્ણિકાઓમાં વિભાજિત થયેલું હોય છે।

(A) પર્ણવિન્યાસ એટલે પ્રકાંડ કે શાખા પર પર્ણોની ગોઠવણીની ભાત અથવા પ્રકાર. પર્ણવિન્યાસ મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના હોય છે: એકાંતરિત,સન્મુખ અને ભ્રમીરૂપ.

(C) જ્યારે ઉપપર્ણો પાતળા અને તાર જેવા બંધારણમાં રૂપાંતરિત થાય છે,ત્યારે તેને તંતુમય ઉપપર્ણો કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ વનસ્પતિને આરોહણ (climbing) કરવામાં મદદ કરે છે.
તંતુમય ઉપપર્ણો ધરાવતી વનસ્પતિનું ઉદાહરણ $Smilax$ છે.

(C) એડનેટ ઉપપર્ણો એવા પ્રકારના ઉપપર્ણો છે જેમાં બે પાર્શ્વીય ઉપપર્ણો પર્ણદંડ સાથે પાયાથી અમુક અંતર સુધી જોડાયેલા હોય છે,જ્યારે તેમનો ઉપરનો ભાગ મુક્ત રહે છે. આ સ્થિતિ લાક્ષણિક રીતે $Rosa$ (ગુલાબ) પ્રજાતિમાં જોવા મળે છે.

(A) પર્ણનું પ્રાથમિક કાર્ય પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા ખોરાક બનાવવાનું છે.
પર્ણોમાં હરિતદ્રવ્ય $(Chlorophyll)$ નામનું લીલું રંજકદ્રવ્ય હોય છે,જે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને પાણીમાંથી કાર્બનિક ખોરાક (ગ્લુકોઝ) બનાવવા માટે સૌર ઉર્જાનો ઉપયોગ કરે છે.

(C) પર્ણના પત્રપત્રમાં શિરાઓ અને શિરાિકાઓની ગોઠવણીને શિરાવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં ઝાલાકાર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે,જ્યારે એકદળી વનસ્પતિઓમાં સમાંતર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે. આમ,શિરાવિન્યાસ એ એકદળી અને દ્વિદળી વનસ્પતિઓને અલગ પાડવા માટેનું મુખ્ય બાહ્યાકાર લક્ષણ છે.

(D) કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,પર્ણદંડ (petiole) સૂત્ર (tendril) માં રૂપાંતરિત થાય છે જે વનસ્પતિને આરોહણ કરવામાં મદદ કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે $Clematis$ અને $Tropaeolum$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Passiflora$ માં,કક્ષકલિકા સૂત્રમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$Gloriosa$ માં,પર્ણાગ્રહ સૂત્રમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$Pisum$ (વટાણા) માં,પર્ણિકાઓ સૂત્રમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) સાચો જવાબ છે.
કેટલીક જલીય વનસ્પતિઓમાં, વાયુતક પેશી $(Aerenchyma)$ ના વિકાસને કારણે પર્ણદંડ ફૂલેલા અને વાદળી જેવા (spongy) બની જાય છે.
આ પ્રકારના પર્ણદંડમાં ઘણી હવા ભરાયેલી રહે છે, જે વનસ્પતિને પાણીની સપાટી પર તરવામાં મદદ કરે છે.
આ લક્ષણ ધરાવતી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણોમાં $Trapa \text{ } bispinosa$ (સિંગોડા) અને $Eichhornia$ (જળકુંભી) નો સમાવેશ થાય છે.

(C) પર્ણના લીલા અને વિસ્તૃત ભાગને પર્ણપત્ર અથવા $epipodium$ કહેવામાં આવે છે.
શિરાવિન્યાસ એટલે પર્ણના પર્ણપત્રમાં શિરાઓ અને શિરાિકાઓની ગોઠવણી.
તેથી,$epipodium$ એ પર્ણનો એવો ભાગ છે જે શિરાવિન્યાસ દર્શાવે છે.

(B) પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણમાં,પર્ણિકાઓ એક સામાન્ય ધરી પર ગોઠવાયેલી હોય છે જેને પર્ણદંડ (rachis) કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે પર્ણિકાઓ સીધી રીતે પર્ણદંડ સાથે જોડાયેલી હોય,ત્યારે તે પર્ણને એક-પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણ કહેવામાં આવે છે.
આ રચનામાં,વ્યક્તિગત પર્ણિકાઓને ખાસ કરીને પિન્નુલ્સ (pinnules) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) નિપત્ર એ એક રૂપાંતરિત અથવા વિશિષ્ટ પર્ણ છે,જે સામાન્ય રીતે નાનું હોય છે અને તેના કક્ષમાંથી પુષ્પ અથવા પુષ્પવિન્યાસ ઉદ્ભવે છે. આને $Hypsophylls$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેનાથી વિપરીત,$Scutellum$ એ એકદળી વનસ્પતિઓમાં રૂપાંતરિત બીજપત્ર છે,$Cataphylls$ એ શલ્કી પર્ણો છે,અને $Sporophylls$ એ પર્ણો છે જે બીજાણુધાની ધરાવે છે.

(D) $1/3$ સર્પિલ પર્ણવિન્યાસમાં,પર્ણો $3$ ઊભી હરોળમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે એક ચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે $3$ પર્ણોની જરૂર પડે છે.
બે ક્રમિક પર્ણો વચ્ચેનું કોણીય વિચલન $360^o / 3 = 120^o$ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે।
સંયુક્ત પર્ણમાં, પર્ણપત્રનો છેદ મધ્યશિરા અથવા પર્ણદંડ સુધી પહોંચે છે, જેના કારણે પર્ણપત્ર ઘણા નાના, અલગ ભાગોમાં વિભાજિત થાય છે જેને પર્ણિકાઓ $(Leaflets)$ કહેવામાં આવે છે।
સાચા પર્ણોથી વિપરીત, પર્ણિકાઓના કક્ષમાં $axillary \text{ bud}$ હોતી નથી, અને તેમના પાયા પર $stipules$ પણ હોતા નથી.

(B) પર્ણદંડ (Phyllode) એ પર્ણદંડ અથવા પર્ણધરીનું રૂપાંતરણ છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવા માટે ચપટું અને લીલું બને છે.
તેને પર્ણનું રૂપાંતરણ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે પર્ણના કક્ષમાંથી ઉદ્ભવે છે અને તેના કક્ષમાં કલિકા ધરાવે છે,જે પર્ણની લાક્ષણિકતા છે.
વધુમાં,પર્ણદંડની સ્થિતિ ઉભી હોય છે,જે સીધા સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કને ઘટાડીને બાષ્પોત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

(B) પિનેટલી સંયુક્ત અથવા ખંડિત પર્ણમાં,કાપની ઊંડાઈના આધારે નીચે મુજબના શબ્દો વપરાય છે:
$1$. $Pinnatifid$: કાપ મધ્યશિરા સુધી અડધા ભાગ સુધી વિસ્તરેલો હોય છે.
$2$. $Pinnatipartite$: કાપ મધ્યશિરા તરફ અડધા ભાગથી વધુ વિસ્તરેલો હોય છે પરંતુ મધ્યશિરાને સ્પર્શતો નથી.
$3$. $Pinnatisect$: કાપ મધ્યશિરા સુધી પહોંચે છે,જેનાથી પર્ણના ખંડો અલગ દેખાય છે.

(D) જ્યારે પર્ણનો અગ્રભાગ સખત,તીક્ષ્ણ અને કાંટા જેવી અણીમાં પરિણમે છે,જેમ કે ખજૂરી ($Phoenix$ $dactylifera$) ના પર્ણોમાં જોવા મળે છે,ત્યારે તેને $Mucronate$ (કંટકીય અણીદાર) કહેવામાં આવે છે.
$Emarginate$ એટલે એવો અગ્રભાગ જેમાં છીછરી ખાંચ હોય છે.
$Cuspidate$ એટલે એવો અગ્રભાગ જે તીક્ષ્ણ અને સખત અણીમાં અંત પામે છે પરંતુ તે $Mucronate$ કરતા સામાન્ય રીતે પહોળો હોય છે.
$Retuse$ એટલે એવો અગ્રભાગ જે ગોળાકાર અથવા બુઠ્ઠો હોય અને તેની મધ્યમાં છીછરી ખાંચ હોય છે.

(C) ચતુઃપર્ણી પંજાકાર સંયુક્ત પર્ણ એ એક પ્રકારનું પર્ણ છે જેમાં ચાર પર્ણિકાઓ પર્ણદંડના સામાન્ય છેડા સાથે જોડાયેલી હોય છે,જે હાથની આંગળીઓ જેવું દેખાય છે.
$Marsilea$ એ આ વિશિષ્ટ પર્ણ રચના દર્શાવતી વનસ્પતિનું જાણીતું ઉદાહરણ છે.
તેની સામે,$Trifolium$ (ક્લોવર) સામાન્ય રીતે ત્રિપર્ણી હોય છે,અને $Bombax$ પંજાકાર સંયુક્ત હોય છે પરંતુ તેમાં સામાન્ય રીતે ચારથી વધુ પર્ણિકાઓ હોય છે.

(C) ઘાસમાં,પર્ણતલ પ્રકાંડને આંશિક અથવા સંપૂર્ણ રીતે આવરી લે છે.
પર્ણતલ અને પર્ણપત્રના જોડાણ સ્થાને,એક પાતળી,પટલમય,જીભ જેવી વૃદ્ધિ જોવા મળે છે જેને $Ligule$ કહેવામાં આવે છે.
આ રચના પર્ણતલ અને પ્રકાંડ વચ્ચેની જગ્યામાં પાણી અને રોગકારકોના પ્રવેશને અટકાવવામાં મદદ કરે છે.

(C) ઉપપર્ણો એ પર્ણતલની બંને બાજુએ આવેલા નાના પાર્શ્વ ઉપાંગો છે.
$Lathyrus \text{ } sativus$ માં, લીલા અને વિસ્તૃત પર્ણ જેવા ઉપપર્ણો જોવા મળે છે, જેને પર્ણસદશ ઉપપર્ણો (foliaceous stipules) કહેવામાં આવે છે.
તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા કરે છે, તેથી તેમને પ્રકાશસંશ્લેષી ઉપપર્ણો (assimilatory stipules) કહેવામાં આવે છે.

(B) સંયુક્ત પર્ણમાં,પર્ણપત્ર મધ્યશિરા સુધી કપાયેલું હોય છે,જે તેને અનેક પર્ણિકાઓમાં વિભાજિત કરે છે.
પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણમાં,એક સામાન્ય અક્ષ (રાચિસ) પર ઘણી પર્ણિકાઓ હાજર હોય છે,જે પર્ણની મધ્યશિરાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
ગલગોટા $(Tagetes)$ ના પર્ણો આ પ્રકારની રચના દર્શાવે છે જ્યાં પર્ણપત્ર રાચિસ પર ગોઠવાયેલી પર્ણિકાઓમાં વિભાજિત થયેલું હોય છે,તેથી તેને પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,પર્ણદંડ લીલો,ચપટો અને પર્ણ જેવો બની જાય છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણનું કાર્ય કરે છે,જેને પાંખવાળો પર્ણદંડ (winged petiole) કહેવામાં આવે છે.
પાંખવાળા પર્ણદંડ ધરાવતી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણોમાં $Citrus$ (લીંબુ) અને $Dionaea$ (વીનસ ફ્લાયટ્રેપ) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(B) વિષમપર્ણીતા એટલે એક જ વનસ્પતિ પર એક કરતાં વધુ પ્રકારના પર્ણોનું હોવું.
આ ઘટના સામાન્ય રીતે $Buttercup$ ($Ranunculus$ $sceleratus$) જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે,જ્યાં હવામાં રહેલા પર્ણો અને પાણીમાં રહેલા પર્ણોના આકારમાં તફાવત હોય છે.
આ વિવિધતા વનસ્પતિને અલગ-અલગ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ,જેમ કે પાણીની ઉપલબ્ધતા અથવા પ્રકાશની તીવ્રતામાં અનુકૂલન સાધવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,વિષમપર્ણીતા અનુકૂલનશીલ મહત્વ ધરાવે છે.

(A) $Ficus$ માં,કુમળા પાંદડા લાલ રંગની,શલ્ક જેવી રચનાઓ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને કલિકા શલ્ક (bud scales) કહેવામાં આવે છે.
આ કલિકા શલ્ક એ રૂપાંતરિત અનુપર્ણ (stipules) છે જે વિકાસ પામતી પર્ણ કલિકાને ઢાંકે છે.
જેમ જેમ કલિકા વિકસે છે અને ખુલે છે,તેમ આ અનુપર્ણ ખરી પડે છે,જે પ્રકાંડ પર ડાઘ છોડી જાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ (અનુપર્ણ) છે.

(A) પર્ણ એ પ્રકાંડનું લીલું,ચપટું,પાતળું અને વિસ્તૃત પાર્શ્વીય ઉપાંગ છે.
તે ગાંઠ (node) પર ઉદ્ભવે છે અને સામાન્ય રીતે તેના કક્ષમાં કલિકા ધરાવે છે.
પર્ણો ઉદ્ભવમાં બહિર્જાત (exogenous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે પ્રરોહાગ્રના વર્ધનશીલ પેશીના બહારના સ્તરો (પર્ણ આદિમૂળ) માંથી વિકસે છે.

(C) સંયુક્ત પર્ણમાં,પર્ણપત્રમાં કાપ એવી રીતે હોય છે કે તે મધ્યશિરા સુધી પહોંચે છે,જેનાથી તે ઘણી પર્ણિકાઓમાં વિભાજિત થાય છે.
પંજાકાર સંયુક્ત પર્ણમાં,પર્ણિકાઓ એક સામાન્ય બિંદુ પર જોડાયેલી હોય છે,એટલે કે પર્ણદંડના અગ્ર ભાગે,જે હાથની હથેળી પરની આંગળીઓ જેવું દેખાય છે.
તેથી,જ્યારે પર્ણદંડ તેના અગ્ર ભાગે પર્ણિકાઓ ધરાવે છે,ત્યારે તેને પંજાકાર સંયુક્ત પર્ણ કહેવામાં આવે છે.

(A) પર્ણદંડ (Rachis) એ સંયુક્ત પર્ણની મધ્ય ધરી છે જેના પર પર્ણિકાઓ ગોઠવાયેલી હોય છે.
પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણમાં,પર્ણદંડ લંબાયેલ હોય છે અને તેના પર બે હરોળમાં પર્ણિકાઓ આવેલી હોય છે,જે સાદી અથવા વિભાજિત હોઈ શકે છે.
આ પર્ણિકાઓ પર્ણદંડની સાથે એકાંતરે અથવા જોડીમાં ગોઠવાયેલી હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,પંજાકાર સંયુક્ત પર્ણમાં,પર્ણિકાઓ પર્ણદંડના ટોચના ભાગે એક સામાન્ય બિંદુ પર જોડાયેલી હોય છે,અને તેમાં પર્ણદંડ (Rachis) ગેરહાજર હોય છે.

(C) પર્ણવિન્યાસ એટલે પ્રકાંડ કે શાખા પર પર્ણોની ગોઠવણીની ભાત.
$\text{સન્મુખ}$ પર્ણવિન્યાસમાં, દરેક ગાંઠ પર પર્ણોની એક જોડી ઉદ્ભવે છે અને તે એકબીજાની સામસામે હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે $\text{આકડો}$ $(Calotropis)$ અને $\text{જામફળ}$ $(Guava)$ વનસ્પતિઓ.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
સરગવામાં $(Moringa)$,પર્ણો ત્રિ-પિચ્છાકાર (Tripinnate) હોય છે.
ત્રિ-પિચ્છાકાર પર્ણ એ અસંયુક્ત પર્ણનો એક પ્રકાર છે જેમાં મુખ્ય ધરી (rachis) બે વાર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી દ્વિતીયક અને તૃતીયક ધરીઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
પર્ણિકાઓ તૃતીયક ધરી પર વિકસે છે.
ઉદાહરણોમાં સરગવો $(Moringa)$ અને $Millingtonia$ નો સમાવેશ થાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
યુનિફોલિયેટ સંયુક્ત પર્ણમાં,પર્ણ એક જ અંતિમ પર્ણિકામાં ઘટાડો પામે છે,જે પર્ણદંડ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આ $Citrus$ (જેમ કે લીંબુ,નારંગી,ખાટું) પ્રજાતિનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(C) $Mimosa \text{ } pudica$ (લજામણી) માં દ્વિ-પિંછાકાર (Bipinnate) સંયુક્ત પર્ણ જોવા મળે છે.
દ્વિ-પિંછાકાર પર્ણમાં, મુખ્ય ધરી (rachis) એકવાર વિભાજિત થઈને ગૌણ ધરી (secondary rachis) બનાવે છે.
પર્ણિકાઓ (leaflets) આ ગૌણ ધરી પર વિકાસ પામે છે.
ઉદાહરણ તરીકે: $Mimosa \text{ } pudica$, $Delonix \text{ } regia$, $Acacia$ અને $Albizzia$.

(B) યુનિકોસ્ટેટ શિરાવિન્યાસમાં,માત્ર એક જ મુખ્ય મધ્યશિરા હોય છે જેમાંથી પાર્શ્વ શિરાઓ ઉદ્ભવે છે,જે પર્ણની કિનારી તરફ ફેલાય છે. આ ગોઠવણી પીંછા જેવી રચના ધરાવે છે,તેથી તેને પિનેટ (Pinnate) શિરાવિન્યાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેની વિરુદ્ધ,પામેટ (Palmate) શિરાવિન્યાસમાં પર્ણના તળિયેથી એક જ બિંદુએથી ઘણી મુખ્ય શિરાઓ ઉદ્ભવે છે.

(C) પ્રકાંડ કે શાખા પર પર્ણોની ગોઠવણીને પર્ણવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે એક જ ગાંઠ પર બે કે તેથી વધુ પર્ણો ઉદ્ભવે અને એક ચક્ર બનાવે,ત્યારે તેને ભ્રમીરૂપ (whorled) પર્ણવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારના પર્ણવિન્યાસને ચક્રીય (cyclic) અથવા ચક્રાકાર (verticillate) પર્ણવિન્યાસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે $Nerium$ (કનેર),$Hydrilla$ અને $Alstonia$.

(B) એનિસોફિલી એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક ઘટના છે જેમાં એક જ ગાંઠ (node) પર આવેલા પર્ણો કદ અથવા આકારમાં અસમાન હોય છે. આ સામાન્ય રીતે સામસામે ગોઠવાયેલા પર્ણવિન્યાસ (opposite phyllotaxy) ધરાવતી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે,જ્યાં એક જ ગાંઠ પરના બે પર્ણો પરિમાણમાં સમાન હોતા નથી. તેથી,તે અસમાન કદના સામસામેના પર્ણોને દર્શાવે છે.

(D) પર્ણદંડ (Phyllode) એ પર્ણનો રૂપાંતરિત પર્ણદંડ અથવા ધરી છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવા માટે ચપટું અને લીલું બને છે.
તે મુખ્યત્વે મરુદભિદ (Xerophytic) વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું અનુકૂલન છે,જે પર્ણના ફલકની સાઈઝ ઘટાડીને બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડે છે.
ઉદાહરણ તરીકે $Acacia$ $melanoxylon$ અને $Parkinsonia$.

(A) એકપર્ણી સંયુક્ત પર્ણ એ સંયુક્ત પર્ણનો એક પ્રકાર છે જેમાં માત્ર એક જ પર્ણિકા હાજર હોય છે. એકપર્ણી સંયુક્ત પર્ણને સાદા પર્ણથી અલગ પાડતી મુખ્ય બાહ્યાકાર લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં પર્ણદંડ અને પર્ણપત્ર (પર્ણની તકતી) વચ્ચે સ્પષ્ટ સાંધો (articulation) જોવા મળે છે. સાદા પર્ણમાં,પર્ણપત્ર પર્ણદંડ સાથે કોઈ પણ સાંધા વગર જોડાયેલું હોય છે.