Seeds Questions in Gujarati

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
અનાજ જેવા એકદળી બીજમાં,ભ્રૂણ એક મોટા,ઢાલ આકારના બીજપત્રનો બનેલો હોય છે જેને $Scutellum$ (વરુથિકા) કહેવામાં આવે છે.
$Scutellum$ ભ્રૂણપોષની નજીક ગોઠવાયેલું હોય છે અને અંકુરણ દરમિયાન ભ્રૂણપોષમાંથી પોષક તત્વોનું શોષણ કરી વિકસતા ભ્રૂણ સુધી પહોંચાડવાનું કાર્ય કરે છે.

(B) દિવેલા (એરંડા) માં,હાયપોકોટીલની ઝડપી વૃદ્ધિ અને લંબાઈને કારણે બીજપત્રો જમીનની સપાટીની ઉપર હવા અને પ્રકાશમાં આવે છે.
બીજપત્રો લીલા બને છે અને અંતે સુકાઈને ખરી પડે છે,અને રોપો એક સ્વતંત્ર છોડ બની જાય છે.
આ એક પ્રકારનું ઉપરીભૂમિકસ્થ (epigeal) અંકુરણ છે,જેમાં બીજપત્રો પ્રથમ પ્રકાશસંશ્લેષી પાંદડાઓની જોડી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$Rhizophora$ (રાઈઝોફોરા) એ એક પ્રકારની મેન્ગ્રોવ વનસ્પતિ છે જે 'અપત્યપ્રસવી' (vivipary) તરીકે ઓળખાતી ઘટના દર્શાવે છે.
અપત્યપ્રસવીમાં,બીજ પિતૃ છોડ સાથે જોડાયેલું હોય ત્યારે જ અંકુરિત થાય છે.
આ અનુકૂલન ક્ષારયુક્ત,કાદવવાળી અથવા દલદલવાળી જગ્યાએ ઉગતી વનસ્પતિઓમાં સામાન્ય છે,જેથી મુશ્કેલ વાતાવરણમાં પણ નવા છોડનું અસ્તિત્વ ટકી રહે.

(D) . $Arachis \text{ } hypogea$ (મગફળી) ના બીજના બીજપત્રો મગફળીના તેલનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
આ બીજ તેલ $(43-50\%)$ અને પ્રોટીન $(31\%)$ થી સમૃદ્ધ હોય છે.

(C) બીજ અંકુરણ દરમિયાન,ભ્રૂણીય ધરી (embryonic axis) બે મુખ્ય ભાગોમાં વિભાજિત થાય છે: ભ્રૂણમૂળ અને ભ્રૂણાગ્ર.
ભ્રૂણમૂળ એ ભ્રૂણીય ધરીનો તે ભાગ છે જે જમીનમાં નીચેની તરફ વૃદ્ધિ પામીને મૂળ તંત્ર બનાવે છે.
ભ્રૂણાગ્ર એ તે ભાગ છે જે ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામીને પ્રરોહ તંત્ર બનાવે છે.
તેથી,મૂળ તંત્રમાં વિકસતો સાચો ભાગ ભ્રૂણમૂળ છે.

(B) કપાસ અને આંકડા (Calotropis) ના બીજ વજનમાં હલકા હોય છે અને તેની આસપાસ રૂંવાટી અથવા વાળ જેવી રચનાઓ હોય છે. આ વાળ પેરાશૂટ જેવું કાર્ય કરે છે,જેના કારણે બીજ પવનના પ્રવાહ સાથે સરળતાથી દૂરના સ્થળોએ ફેલાઈ શકે છે.

(B) . $Calotropis$ (આંકડો) ના બીજનું વિકિરણ પવન દ્વારા થાય છે. આ બીજ પર વાળનો ગુચ્છો (coma) હોય છે જે તેને હલકું બનાવે છે અને પવન દ્વારા ફેલાવવામાં મદદ કરે છે.
જોકે $Calotropis$ ના પુષ્પોમાં પરાગનયન કીટકો દ્વારા પોલિનિયા (pollinia) ની મદદથી થાય છે,પરંતુ તેના બીજ પવન દ્વારા વિકિરણ (anemochory) માટે અનુકૂલિત હોય છે.

(B) ઘણી વનસ્પતિઓમાં,બીજાવરણ (testa) પાંખ જેવી રચનાઓ બનાવવા માટે રૂપાંતરિત થાય છે જે પવન દ્વારા બીજના ફેલાવામાં મદદ કરે છે.
પાંખવાળા બીજ ધરાવતી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણોમાં $Cinchona$,$Oroxylum$,$Moringa$,$Swietenia$ અને $Lagerstroemia$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Moringa$ (સરગવો) સાચો જવાબ છે.

(C) કેરન્કલ એ એરંડાના $(Ricinus \text{ } communis)$ બીજમાં બીજછિદ્રની નજીક જોવા મળતી માંસલ, તેલયુક્ત રચના છે.
તે મુખ્યત્વે બે કાર્યો કરે છે:
$1$. તે પાણીના શોષણમાં મદદ કરે છે, જે બીજના અંકુરણ માટે આવશ્યક છે.
$2$. તે કીડીઓને આકર્ષે છે, જે બીજના વિકિરણમાં મદદ કરે છે, આ ઘટનાને માયર્મેકોફિલી (Myrmecophily) કહેવામાં આવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. $Calotropis$ (આંકડો) માં,બીજના એક છેડે રેશમી વાળનો ગુચ્છો હોય છે,જેને તકનીકી રીતે 'કોમા' $(coma)$ કહેવામાં આવે છે. આ રચના પેરાશૂટ જેવું કાર્ય કરે છે,જેનાથી બીજ પવન દ્વારા સરળતાથી દૂર સુધી ફેલાઈ શકે છે. તેથી,કોમા એ બીજ સાથે જોડાયેલા વાળનો એક ગુચ્છો છે.

(B) બીજ વિકિરણની પેરાશૂટ પદ્ધતિ $Calotropis$ (આંકડો) જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
આ વનસ્પતિઓમાં,બીજ પર વાળ જેવી રચનાઓ હોય છે જેને પેપસ (pappus) અથવા વાળના ગુચ્છા કહેવામાં આવે છે,જે પેરાશૂટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ રચનાઓ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે અને બીજનું વજન ઘટાડે છે,જેના કારણે તે લાંબા સમય સુધી હવામાં રહી શકે છે અને પવનના પ્રવાહની મદદથી લાંબા અંતર સુધી ફેલાઈ શકે છે.

(B) ભ્રૂણ એક ભ્રૂણીય ધરી અથવા મુખ્ય ધરી ધરાવે છે જેને $Tigellum$ કહેવામાં આવે છે.
$Tigellum$ ના એક છેડે $Radicle$ (ભ્રૂણમૂળ) હોય છે,જ્યારે બીજા છેડે $Plumule$ (ભ્રૂણાગ્ર) હોય છે.

(C) માલપિઘિયન કોષો એ વિશિષ્ટ,લાંબા,સ્તંભાકાર કોષો છે જે $Fabaceae$ કુળની કેટલીક કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના બીજાવરણ (testa) માં જોવા મળે છે (દા.ત.,$Crotalaria$).
આ કોષો સ્ક્લેરિડ્સનો એક પ્રકાર છે,જેને ખાસ કરીને મેક્રો-સ્ક્લેરિડ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ તેમની જાડી,લિગ્નિનયુક્ત કોષદીવાલ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે અને બીજાવરણની સખ્તાઈ અને અભેદ્યતા માટે જવાબદાર છે.

(C) કપાસના વ્યાપારી રીતે મહત્વના રેસાઓ બીજના અધિસ્તરીય રોમમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ રોમ એકકોષીય,લાંબી રચનાઓ છે જે કપાસના છોડ $(Gossypium)$ ના બીજાવરણ (testa) માંથી વિકસે છે.
તેઓ પ્રકાંડ કે મૂળના પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવતા નથી,પરંતુ બીજના અધિસ્તરીય કોષોના વિશિષ્ટ વૃદ્ધિ પામેલા ભાગો છે.

(C) સ્ટાર્ચના કણો એમાયલોપ્લાસ્ટમાં સંગ્રહિત થાય છે।
બટાટા $(Solanum tuberosum)$ માં, સ્ટાર્ચના કણો લાક્ષણિક રીતે અંડાકાર હોય છે અને તેમાં કેન્દ્રત્યાગી (eccentric) હિલમ (તે બિંદુ જેની આસપાસ સ્ટાર્ચના સ્તરો જમા થાય છે) જોવા મળે છે।
ઘઉંમાં, સ્ટાર્ચના કણો મસૂર આકારના (lenticular) હોય છે।
મકાઈમાં, તે બહુકોણીય (polyhedral) હોય છે।
ચોખામાં, તે સંયુક્ત અને કોણીય હોય છે।

(C) સૂર્યમુખી $(Helianthus \ annuus)$ એ એસ્ટરેસી $(Asteraceae)$ કુળની વનસ્પતિ છે,જે દ્વિદળી વનસ્પતિઓનો એક સમૂહ છે.
દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણ સામાન્ય રીતે બે બીજપત્રો ધરાવે છે.
તેથી,સૂર્યમુખીના બીજમાં રહેલા ભ્રૂણમાં બે બીજપત્રો હોય છે.

(A) $Cuscuta$ (અમરવેલ) એ દ્વિદળી વર્ગની પરોપજીવી વનસ્પતિ છે.
તે એક સંપૂર્ણ પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જેમાં હરિતદ્રવ્યનો અભાવ હોય છે અને તેના પરિપક્વ ભ્રૂણ બંધારણમાં સાચા પર્ણો કે બીજપત્રો હોતા નથી,કારણ કે તે પોષણ માટે સંપૂર્ણપણે યજમાન વનસ્પતિ પર આધાર રાખે છે.

(D) ઘણી દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં, જેમ કે $\text{વાલ}$ ($Phaseolus$ $vulgaris$) અને $\text{દિવેલા}$ ($Ricinus$ $communis$), અંકુરણ દરમિયાન બીજપત્રો જમીનની ઉપર આવે છે (ઉપરિભૂમિક અંકુરણ).
એકવાર તે બહાર આવ્યા પછી, તે લીલા થઈ જાય છે અને પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે, જે સાચા પર્ણો વિકસે તે પહેલાં રોપા માટે પાંદડાની પ્રથમ જોડી તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેનાથી વિપરીત, $\text{મકાઈ}$ અને $\text{ડાંગર}$ જેવી એકદળી વનસ્પતિઓમાં સામાન્ય રીતે અધોભૂમિક અંકુરણ જોવા મળે છે, જેમાં બીજપત્ર જમીનની નીચે રહે છે.

(C) મગફળી $(Arachis \text{ } hypogaea)$ એ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે. કઠોળમાં, પ્રોટીન અને તેલ (ચરબી) સહિતના ખોરાકનો સંગ્રહ મુખ્યત્વે બીજના બીજપત્રોમાં થાય છે. તેથી, મગફળીના છોડમાં તેલનો સંગ્રહ બીજપત્રોમાં થાય છે.

(C) સપાટીય રેસાઓ એવા રેસાઓ છે જે બીજ અથવા ફળની સપાટી પરથી ઉદ્ભવે છે. $Gossypium$ (કપાસ) એ વ્યાપારિક સપાટીય રેસાઓનો સૌથી મહત્વનો સ્ત્રોત છે. આ રેસાઓ બીજાવરણના અધિસ્તરીય પ્રવર્ધો છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) કપાસના રેસાઓ એ બીજના આવરણના અધિસ્તરીય પ્રવર્ધો છે. આ રેસાઓ કપાસના બીજની સપાટી પરથી મેળવવામાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ (બીજ) છે.

(C) કપાસના રેસાને તેમની લંબાઈના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $1$. લિન્ટ: આ લાંબા અને જાડા રેસા છે જેનો ઉપયોગ કાપડ બનાવવા માટે થાય છે. $2$. ફઝ: આ ટૂંકા અને ઝીણા રેસા છે જે જીનિંગ પ્રક્રિયા પછી બીજ સાથે જોડાયેલા રહે છે. તેથી,લિન્ટ અને ફઝ એ કપાસના રેસાના લાક્ષણિક પ્રકારો છે.

(B) ચણા $(Cicer \text{ } arietinum)$ એ દ્વિદળી વનસ્પતિ છે।
ચણા જેવા દ્વિદળી બીજમાં, ભ્રૂણના વિકાસ દરમિયાન ભ્રૂણપોષ વપરાઈ જાય છે, તેથી તે અભ્રૂણપોષી (Non-albuminous) બીજ છે।
અંકુરણની વાત કરીએ તો, ચણાના બીજ અધોભૂમિક (Hypogeal) અંકુરણ દર્શાવે છે, જેમાં બીજપત્રો જમીનની સપાટીની નીચે રહે છે જ્યારે પ્રરોહાગ્ર ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામે છે।

(D) ઉપરીભૂમિક અંકુરણમાં,$hypocotyl$ (બીજપત્રો અને આદિમૂળ વચ્ચેનો ભ્રૂણધરીનો ભાગ) ઝડપથી લંબાય છે. આ ઝડપી લંબાઈ બીજપત્રોને જમીનની સપાટીની ઉપર ધકેલે છે. તેથી,આ પ્રક્રિયા દરમિયાન $hypocotyl$ સૌથી વધુ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

(B) $Poaceae$ (ઘાસ) કુળની વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણ માત્ર એક જ બીજપત્ર ધરાવે છે.
આ એકમાત્ર બીજપત્ર ભ્રૂણીય ધરીની એક બાજુએ આવેલું હોય છે,જેને વરુથિકા (scutellum) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,વરુથિકા એ અન્ય એકદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતા બીજપત્ર સાથે સામ્યતા ધરાવે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) અધોભૂમિક અંકુરણમાં,ભ્રૂણાગ્રધરી (epicotyl) લંબાય છે જ્યારે ભ્રૂણમૂળધરી (hypocotyl) ટૂંકી રહે છે. પરિણામે,બીજપત્રો જમીનની સપાટીની નીચે જ રહે છે. સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં ન આવવાને કારણે,તેમાં હરિતકણનો વિકાસ થતો નથી અને તેથી તે લીલા રંગના બનતા નથી.

(A) સૂર્યમુખી $(Helianthus \text{ } annuus)$ એ $Asteraceae$ કુળની વનસ્પતિ છે, જે $Dicotyledonae$ (દ્વિદળી) વર્ગનો સભ્ય છે。
$Dicotyledonae$ વર્ગની વનસ્પતિઓની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમના ભ્રૂણમાં બે બીજપત્ર હોય છે。
તેથી, સૂર્યમુખીનું ભ્રૂણ બે બીજપત્ર ધરાવે છે。

(D) અમરવેલ $(Cuscuta)$ અને ચંદન $(Santalum)$ જેવી પરોપજીવી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણ ઘણીવાર અલ્પવિકસિત હોય છે અને તેમાં સુવિકસિત બીજપત્રોનો અભાવ હોય છે,કારણ કે આ વનસ્પતિઓ પ્રારંભિક વિકાસ દરમિયાન પોષણ માટે યજમાન પર આધાર રાખે છે. તેથી,$Cuscuta$ અને $Santalum$ બંને આ લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે.

(B) અંકુરણ મુખ્યત્વે બે પ્રકારના હોય છે: $1.$ ઉપરીભૂમિક (Epigeal) અંકુરણ અને $2.$ અધોભૂમિક (Hypogeal) અંકુરણ.
$1.$ ઉપરીભૂમિક અંકુરણમાં, હાયપોકોટીલની લંબાઈ વધવાને કારણે બીજપત્રો જમીનની સપાટીની ઉપર આવે છે (દા.ત., એરંડ, વાલ).
$2.$ અધોભૂમિક અંકુરણમાં, બીજપત્રો જમીનની અંદર જ રહે છે કારણ કે એપિકોટીલ લંબાય છે જ્યારે હાયપોકોટીલ લંબાતું નથી (દા.ત., ચણા, વટાણા, મકાઈ).
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી, ચણા $(Cicer \text{ } arietinum)$ અધોભૂમિક અંકુરણ દર્શાવે છે જેમાં બીજપત્રો જમીનની અંદર રહે છે.

(C) ચણાનું બીજ એ દ્વિદળી બીજ છે. જ્યારે પલાળેલા ચણાના બીજમાંથી બાહ્યબીજાવરણ (બીજાવારણ) દૂર કરવામાં આવે છે,ત્યારે બાકી રહેલી રચનામાં બે માંસલ બીજપત્રો અને ભ્રૂણધરી (ભ્રૂણાગ્ર અને ભ્રૂણમૂળ) હોય છે. ચણાના બીજમાં બીજપત્રો એ સ્ટાર્ચથી ભરેલા મુખ્ય સંગ્રહ અંગો છે અને ભ્રૂણ તેમની વચ્ચે જોડાયેલ હોય છે. તેથી,બાકી રહેલી રચના મુખ્યત્વે તેના બીજપત્રો સાથેનો ભ્રૂણ છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,બાકી રહેલી રચનાનું સૌથી સચોટ વર્ણન સ્ટાર્ચથી ભરેલા બીજપત્રો છે. તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) એકદળી બીજમાં,જેમ કે ઘાસમાં,પ્રરોહાગ્ર (plumule) એક કવચ જેવી રચના દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને ભ્રૂણધર (coleoptile) કહેવામાં આવે છે. મૂલાગ્ર (radicle) એ ભ્રૂણમૂલચોલ (coleorhiza) દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે. જો પ્રરોહાગ્ર ભ્રૂણધરની અંદર પરિવેષ્ટિત હોય,તો તે જમીનમાંથી અંકુર બહાર નીકળતી વખતે યાંત્રિક ઈજાથી સુરક્ષિત રહે છે. તેથી,પ્રાથમિક પ્રરોહ મૃત્યુ પામતું નથી; તેના બદલે,તે સુરક્ષિત રહે છે અને વૃદ્ધિ પામે છે. આમ,સાચો જવાબ એ છે કે એકપણ મૃત્યુ પામતું નથી.

(B) $Gossypium$ (કપાસ) ના તંતુઓ એ બીજાવરણની એકકોષીય બાહ્યવૃદ્ધિ છે,જે મુખ્યત્વે બીજના અધિસ્તરીય કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે. આ તંતુઓને બીજ રોમ અથવા ટ્રાયકોમ્સ (Trichomes) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે ફલાવરણ કે અન્નવાહક પેશીમાંથી ઉદ્ભવતા નથી.

(C) એરંડીયાનું તેલ $Ricinus \text{ } communis$ વનસ્પતિના બીજમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$Brassica \text{ } campestris$ એ રાઈનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Sesamum \text{ } indicum$ એ તલનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Cocos \text{ } nucifera$ એ નાળિયેરનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) બીજ અંકુરણ દરમિયાન,ભ્રૂણમાં ભ્રૂણમૂળ અને ભ્રૂણાગ્ર આવેલા હોય છે.
ભ્રૂણમૂળ એ ભ્રૂણનો એવો ભાગ છે જેમાંથી મૂળતંત્રનો વિકાસ થાય છે.
ભ્રૂણાગ્ર એ ભ્રૂણનો એવો ભાગ છે જેમાંથી પ્રરોહતંત્ર (પ્રકાંડ અને પર્ણો) નો વિકાસ થાય છે.
તેથી,પ્રરોહનો વિકાસ ભ્રૂણાગ્રમાંથી થાય છે.

(D) દાડમ $(Punica \, granatum)$ માં, ખાવાલાયક ભાગ એ માંસલ બીજાવરણ છે, જેને $aril$ (બીજચોલ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। બીજ, જેમાં બીજપત્રો હોય છે, તે પણ ખાવામાં આવે છે। મગફળી $(Arachis \, hypogaea)$ માં, બીજપત્રો મુખ્ય ખાવાલાયક ભાગ છે, અને પાતળું, કાગળ જેવું બીજાવરણ $(testa)$ પણ ઘણીવાર બીજપત્રો સાથે ખાવામાં આવે છે। તેથી, આ કિસ્સાઓમાં બીજપત્રો અને બીજાવરણ બંને ખાવાલાયક છે।

(C) કપાસના રેસા કપાસના છોડ $(Gossypium)$ ના બીજના આવરણમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ રેસાઓને તેમની લંબાઈના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. $Lint$ (લિન્ટ): આ લાંબા અને જાડા રેસા છે જેનો ઉપયોગ કાપડ વણવા માટે થાય છે.
$2$. $Fuzz$ (ફઝ): આ ટૂંકા અને ઝીણા રેસા છે જે જીનિંગ પ્રક્રિયા પછી પણ બીજ સાથે જોડાયેલા રહે છે.
તેથી,લિન્ટ અને ફઝ એ કપાસના રેસાના લાક્ષણિક પ્રકારો છે.

(C) મગફળીના છોડ $(Arachis hypogaea)$ માં તેલનો સંગ્રહ મુખ્યત્વે બીજમાં રહેલા બીજપત્રોમાં થાય છે। બીજપત્રો એ ભ્રૂણીય પર્ણો છે જે છોડના અંકુરણ અને પ્રારંભિક વિકાસ માટે જરૂરી પોષક તત્વોનો સંગ્રહ કરે છે।

(D) કપાસના રેસાઓ બીજના આવરણના અધિસ્તરીય પ્રવર્ધો (epidermal outgrowths) છે. આ રેસાઓ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝના બનેલા હોય છે અને તે કપાસના બીજની સપાટી પરથી મેળવવામાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) મકાઈ જેવા એકદળી બીજમાં, ભ્રૂણ એક મોટા ઢાલ આકારના બીજપત્ર ધરાવે છે જેને $\text{વરુથિકા}$ $(scutellum)$ કહેવામાં આવે છે।
$\text{ભ્રૂણાગ્ર ચોલ}$ $(coleoptile)$ એ આદિપ્રરોહને ઢાંકતું રક્ષણાત્મક આવરણ છે।
$\text{આદિપ્રરોહ}$ $(plumule)$ એ ભ્રૂણનો પ્રરોહ ભાગ છે।
$\text{ભ્રૂણમૂલાગ્ર ચોલ}$ $(coleorhiza)$ એ ભ્રૂણમૂળને ઢાંકતું રક્ષણાત્મક આવરણ છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે।

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
મગફળી $(Arachis hypogaea)$ માં, ખાવાલાયક ભાગ તેના બીજપત્રો અને ભ્રૂણ છે.
દાડમ $(Punica granatum)$ માં, ફળ 'બાલાઉસ્ટા' પ્રકારનું હોય છે, જેમાં બીજનું માંસલ અને ખાવાલાયક ભાગ તેનું બીજાવરણ (testa) છે.

(D) મોટાભાગના બીજમાં,બીજાવરણ પાતળું અને પટલમય હોય છે. જોકે,નાળિયેરમાં બીજાવરણ પાતળું અને પટલમય હોતું નથી; તેના બદલે,તે જાડું અને તંતુમય હોય છે. નાળિયેરનું ફળ એ અષ્ઠિફળ (drupe) છે,અને તેનો તંતુમય ભાગ મધ્ય ફલાવરણ (mesocarp) છે,જ્યારે બીજાવરણ એ સખત અંતઃ ફલાવરણ (endocarp) અને બીજનો ભાગ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. એકદળી બીજ જેવા કે અનાજના દાણા (દા.ત. મકાઈ,ઘઉં) માં,ભ્રૂણ એક જ બીજપત્ર ધરાવે છે,જે ઢાલ આકારનું હોય છે અને તેને $scutellum$ (વરુથિકા) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$1$. $scutellum$ ભ્રૂણીય ધરીની એક બાજુએ આવેલું હોય છે અને તેનું કાર્ય ભ્રૂણપોષમાંથી પોષક તત્વોનું શોષણ કરી તેને વિકાસ પામતા ભ્રૂણને સ્થાનાંતરિત કરવાનું છે.
$2$. $coleoptile$ (ભ્રૂણાગ્ર ચોલ) એ એક રક્ષણાત્મક આવરણ છે જે પ્રરોહાગ્ર (plumule) ને ઢાંકે છે.
$3$. $coleorhiza$ (ભ્રૂણમૂલાગ્ર ચોલ) એ એક રક્ષણાત્મક આવરણ છે જે ભ્રૂણમૂળ (radicle) ને ઢાંકે છે.
$4$. તેથી,અનાજના દાણામાં રહેલા એકમાત્ર બીજપત્રને $scutellum$ કહેવામાં આવે છે.

(D) મકાઈ એ એકદળી બીજ છે.
$1$. ભ્રૂણમાં એક મોટું ઢાલ આકારનું બીજપત્ર હોય છે જેને $Scutellum$ કહેવાય છે.
$2$. ભ્રૂણપોષનું બહારનું આવરણ એક પ્રોટીનયુક્ત સ્તર દ્વારા અલગ પડે છે જેને $Aleurone$ સ્તર કહે છે.
$3$. મકાઈમાં,બીજાવરણ પટલમય હોય છે અને સામાન્ય રીતે ફલાવરણ (pericarp) સાથે જોડાયેલું હોય છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો મકાઈના બીજની લાક્ષણિકતાઓ છે.

(C) સામાન્ય દ્વિદળી બીજ બીજાવરણ અને ભ્રૂણનું બનેલું હોય છે.
ભ્રૂણ એ ભ્રૂણીય ધરી અને બે બીજપત્રોનો બનેલો હોય છે.
બીજપત્રો ઘણીવાર માંસલ હોય છે અને તેમાં અનામત ખોરાકનો સંગ્રહ થયેલો હોય છે.
તેથી,'ભ્રૂણીય ધરીનો અભાવ' એ વિધાન ખોટું છે કારણ કે ભ્રૂણીય ધરી એ બીજના ભ્રૂણનો પાયાનો ભાગ છે,જે ભ્રૂણમૂળ અને ભ્રૂણાગ્રહનો બનેલો હોય છે.

(A) મકાઈ જેવા એકદળી બીજમાં,ભ્રૂણ એક મોટા અને ઢાલ આકારના બીજપત્ર ધરાવે છે જેને $Scutellum$ (વરુથિકા) કહેવામાં આવે છે.
વાલ એ દ્વિદળી બીજ છે,જેમાં બે બીજપત્રો હોય છે જે ઢાલ આકારના હોતા નથી.
તેથી,ઢાલ આકારનું બીજપત્ર ફક્ત મકાઈ (એકદળી) માં જોવા મળે છે,તેથી વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.

(C) આપેલ આકૃતિ મકાઈના દાણા (એકદળી બીજ) નો આયામ છેદ દર્શાવે છે.
મકાઈના દાણામાં,બીજનો મોટો ભાગ એક મોટા,સ્ટાર્ચયુક્ત પેશી દ્વારા રોકાયેલ હોય છે જે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે,જેને ભ્રૂણપોષ કહેવામાં આવે છે.
$X$ તરીકે દર્શાવેલ ભાગ આ મોટા,પોષક તત્વોનો સંગ્રહ કરતી પેશી તરફ નિર્દેશ કરે છે.
તેથી,$X$ એ ભ્રૂણપોષ દર્શાવે છે.

(D) અપત્ય પ્રસવતા (Vivipary) એ એક એવી ઘટના છે જેમાં બીજ પિતૃ વનસ્પતિ સાથે જોડાયેલા હોય ત્યારે જ અંકુરિત થાય છે.
આ ક્ષારયુક્ત દલદલ અથવા મેન્ગ્રોવ્સમાં ઉગતી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક સામાન્ય અનુકૂલન પદ્ધતિ છે (દા.ત.,$Rhizophora$ અને $Avicennia$).
આવા વાતાવરણમાં,જો બીજ ખારા પાણીમાં પડે તો તે અંકુરિત થઈ શકતા નથી,તેથી ભ્રૂણ પિતૃ વનસ્પતિ સાથે જોડાયેલ રહીને જ અંકુરિત થાય છે અને અંતે કાદવમાં પડીને પોતાનું મૂળ સ્થાપિત કરે છે.

(B) સૂર્યમુખી $(Helianthus \text{ } annuus)$ એ $Asteraceae$ (અથવા $Compositae$) કુળની વનસ્પતિ છે.
તે દ્વિદળી વનસ્પતિ છે.
દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં, ભ્રૂણ સામાન્ય રીતે ભ્રૂણધરી અને બે બીજપત્રોનો બનેલો હોય છે.
તેથી, સૂર્યમુખીના ભ્રૂણમાં બે બીજપત્રો હોય છે.

(B) ટોમેટો $(Solanum \text{ } lycopersicum)$ માં ખાદ્ય ભાગ ફલાવરણ અને જરાયુ છે. મકાઈ $(Zea \text{ } mays)$ માં ખાદ્ય ભાગ ભ્રૂણપોષ અને બીજપત્ર છે. જામફળ $(Psidium \text{ } guajava)$ માં ખાદ્ય ભાગ ફલાવરણ અને જરાયુ છે. ખજૂર $(Phoenix \text{ } dactylifera)$ માં ખાદ્ય ભાગ માંસલ ફલાવરણ છે. તેથી, સાચી જોડ $Maize - \text{Cotyledon}$ (સ્ક્યુટેલમ, જે એક બીજપત્ર છે) છે.

(A) અનાજ જેવા એકદળી બીજમાં (દા.ત.,ઘઉં,મકાઈ),ભ્રૂણ એક જ બીજપત્ર ધરાવે છે. આ મોટા,ઢાલ આકારના બીજપત્રને $Scutellum$ (વરૂથિકા) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે ભ્રૂણીય ધરીની એક બાજુએ આવેલું હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.