ખોરાક સંગ્રહ,આરોહણ (climbing) અને રક્ષણ માટે પ્રકાંડના વિવિધ રૂપાંતરણોનું વર્ણન કરો.

(N/A) પ્રકાંડ તેના સામાન્ય કાર્યો ઉપરાંત કેટલાક વધારાના કાર્યો પણ કરે છે. આ કાર્યો માટે તે રૂપાંતરિત થાય છે:
$(A)$ ખોરાક સંગ્રહ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
$(i)$ અધોભૂસ્તારી (Rhizome): આદુ,હળદર અને સુરણ જેવા ભૂગર્ભીય પ્રકાંડ ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે અને માંસલ બને છે. તેમાં ગાંઠો,આંતરગાંઠો,શલ્કી પર્ણો અને અસ્થાનિક મૂળ હોય છે.
$(ii)$ ગ્રંથિલ (Tuber): બટાકામાં,ભૂગર્ભીય શાખાઓના અગ્રભાગ ખોરાક સંગ્રહને કારણે ફૂલીને ગોળાકાર કે અંડાકાર રચના બનાવે છે,જેને ગ્રંથિલ કહે છે. તેની સપાટી પર ખાડાઓ હોય છે જેને 'આંખ' કહે છે,જેમાં કલિકાઓ હોય છે જે વાનસ્પતિક પ્રજનન કરે છે.
$(iii)$ વજ્રકંદ (Corm): અમોર્ફોફેલસ (સુરણ) એ રાઈઝોમનું સંઘનિત સ્વરૂપ છે.
$(B)$ આરોહણ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
પ્રકાંડ સૂત્ર (Stem tendrils): કાકડી,કોળું,તરબૂચ અને દ્રાક્ષ જેવી વનસ્પતિઓમાં,કક્ષકલિકાઓ પાતળી અને કુંતલાકાર રચનાઓમાં વિકસે છે જેને પ્રકાંડ સૂત્ર કહે છે,જે વનસ્પતિને ઉપર ચઢવામાં મદદ કરે છે.
$(C)$ રક્ષણ માટે પ્રકાંડના રૂપાંતરણો:
કંટક (Thorns): સાઇટ્રસ (લીંબુ) અને બુગનવેલિયા જેવી વનસ્પતિઓમાં,કક્ષકલિકાઓ કાષ્ઠમય,સીધી અને અણીદાર રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને કંટક કહે છે,જે વનસ્પતિને ચરતા પ્રાણીઓથી રક્ષણ આપે છે.