IIT JEE 2009 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

34 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ134 of 34 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
બિંદુ $P(1,8)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2-6x-4y-11=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વર્તુળને બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં સ્પર્શે છે. ત્રિકોણ $PAB$ ના પરિવર્તુળનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2+y^2+4x-6y+19=0$
B
$x^2+y^2-4x-10y+19=0$
C
$x^2+y^2-2x+6y-29=0$
D
$x^2+y^2-6x-4y+19=0$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-6x-4y-11=0$ છે. સામાન્ય સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને કેન્દ્ર $C(3, 2)$ મળે છે.
$PA$ અને $PB$ એ બિંદુ $P(1,8)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકો હોવાથી,ત્રિજ્યાઓ $CA$ અને $CB$ અનુક્રમે બિંદુઓ $A$ અને $B$ આગળ સ્પર્શકોને લંબ છે. તેથી,$\angle PAC = 90^\circ$ અને $\angle PBC = 90^\circ$.
આનો અર્થ એ છે કે બિંદુઓ $A$ અને $B$ એ $PC$ વ્યાસ ધરાવતા વર્તુળ પર આવેલા છે. ત્રિકોણ $PAB$ આ વર્તુળમાં અંતર્ગત છે,તેથી $\triangle PAB$ નું પરિવર્તુળ એ $PC$ વ્યાસ ધરાવતું વર્તુળ છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
$P(1,8)$ અને $C(3,2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(x-1)(x-3) + (y-8)(y-2) = 0$
$x^2 - 4x + 3 + y^2 - 10y + 16 = 0$
$x^2 + y^2 - 4x - 10y + 19 = 0$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
2
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ઉપવલય $x^2+9y^2=9$ ના મુખ્ય અક્ષના અંત્યબિંદુ $A$ અને ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુ $B$ માંથી પસાર થતી રેખા તેના સહાયક વર્તુળને બિંદુ $M$ માં મળે છે. તો $A$,$M$ અને ઉગમબિંદુ $O$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{31}{10}$
B
$\frac{29}{10}$
C
$\frac{21}{10}$
D
$\frac{27}{10}$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{9}+y^2=1$ છે.
અર્ધ-મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ $a=3$ અને અર્ધ-ગૌણ અક્ષની લંબાઈ $b=1$ છે.
બિંદુ $A$ ના યામ $(3,0)$ અને બિંદુ $B$ ના યામ $(0,1)$ છે.
$A$ અને $B$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{3} + \frac{y}{1} = 1$ છે,જે $x+3y=3$ તરીકે સરળ બને છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ના સહાયક વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=a^2$ છે,તેથી $x^2+y^2=9$.
રેખા $AB$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=9$ ને બિંદુ $M$ માં છેદે છે. વર્તુળના સમીકરણમાં $x=3-3y$ મૂકતા:
$(3-3y)^2+y^2=9$
$9-18y+9y^2+y^2=9$
$10y^2-18y=0$
$2y(5y-9)=0$.
$y=0$ એ બિંદુ $A(3,0)$ ને અનુરૂપ હોવાથી,બિંદુ $M$ માટે $y=\frac{9}{5}$ મળે.
તેથી $x=3-3(\frac{9}{5}) = 3-\frac{27}{5} = -\frac{12}{5}$.
આમ,$M = \left(-\frac{12}{5}, \frac{9}{5}\right)$.
$A(3,0)$,$M(-\frac{12}{5}, \frac{9}{5})$ અને $O(0,0)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણ $AMO$ નું ક્ષેત્રફળ:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_A(y_M-y_O) + x_M(y_O-y_A) + x_O(y_A-y_M)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |3(\frac{9}{5}-0) + (-\frac{12}{5})(0-0) + 0(0-\frac{9}{5})|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\frac{27}{5}| = \frac{27}{10}$.
Solution diagram
3
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
$1, 2$ અને $3$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવતી સાત અંકની એવી પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ કેટલી છે જેમના અંકોનો સરવાળો $10$ થાય?
A
$55$
B
$66$
C
$77$
D
$88$

Solution

(C) ધારો કે સાત અંકો $x_1, x_2, \dots, x_7$ છે જ્યાં $x_i \in \{1, 2, 3\}$ છે.
આપણે $x_1 + x_2 + \dots + x_7 = 10$ ના ઉકેલોની સંખ્યા શોધવાની છે.
આ $(x + x^2 + x^3)^7$ માં $x^{10}$ નો સહગુણક શોધવા સમાન છે.
$(x + x^2 + x^3)^7 = x^7(1 + x + x^2)^7 = x^7 \left(\frac{1 - x^3}{1 - x}\right)^7 = x^7(1 - x^3)^7(1 - x)^{-7}$.
આપણે $x^7(1 - x^3)^7(1 - x)^{-7}$ માં $x^{10}$ નો સહગુણક શોધવો છે,જે $(1 - x^3)^7(1 - x)^{-7}$ માં $x^3$ નો સહગુણક છે.
$(1 - x^3)^7(1 - x)^{-7} = (1 - 7x^3 + \dots)(1 + 7x + \frac{7 \times 8}{2}x^2 + \frac{7 \times 8 \times 9}{6}x^3 + \dots)$.
$x^3$ નો સહગુણક $1 \times \binom{7+3-1}{3} - 7 \times 1 = \binom{9}{3} - 7 = 84 - 7 = 77$ છે.
વૈકલ્પિક રીતે,અંકોના શક્ય સેટ:
$1, 1, 1, 1, 1, 2, 3$ (સરવાળો $= 10$): ગોઠવણીની સંખ્યા $= \frac{7!}{5!} = 42$.
$1, 1, 1, 1, 2, 2, 2$ (સરવાળો $= 10$): ગોઠવણીની સંખ્યા $= \frac{7!}{4!3!} = 35$.
કુલ $= 42 + 35 = 77$.
4
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $L = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{a - \sqrt{a^2 - x^2} - \frac{x^2}{4}}{x^4}$,જ્યાં $a > 0$. જો $L$ શાંત (finite) હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$(A, B)$
B
$(A, C)$
C
$(B, D)$
D
$(B, C)$

Solution

(B) આપણી પાસે $L = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{a - a(1 - \frac{x^2}{a^2})^{1/2} - \frac{x^2}{4}}{x^4}$ છે.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1 - u)^{1/2} = 1 - \frac{1}{2}u - \frac{1}{8}u^2 - \dots$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $u = \frac{x^2}{a^2}$:
$L = \lim_{x}$ ${\rightarrow 0} \frac{a - a(1 - \frac{1}{2}(\frac{x^2}{a^2}) - \frac{1}{8}(\frac{x^2}{a^2})^2) - \frac{x^2}{4}}{x^4}$
$L = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{a - a + \frac{x^2}{2a} + \frac{x^4}{8a^3} - \frac{x^2}{4}}{x^4}$
$L = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{x^2(\frac{1}{2a} - \frac{1}{4}) + \frac{x^4}{8a^3}}{x^4}$.
સીમા શાંત રહે તે માટે,$x^2$ નો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\frac{1}{2a} - \frac{1}{4} = 0 \implies a = 2$.
$a = 2$ મૂકતા:
$L = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{\frac{x^4}{8(2)^3}}{x^4} = \frac{1}{8 \times 8} = \frac{1}{64}$.
આમ,$a = 2$ અને $L = \frac{1}{64}$.
તેથી,વિકલ્પો $(A)$ અને $(C)$ સાચા છે.
5
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
ત્રિકોણ $ABC$ માં નિશ્ચિત પાયા $BC$ સાથે,શિરોબિંદુ $A$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $\cos B + \cos C = 4 \sin^2 \frac{A}{2}$ થાય. જો $a, b$ અને $c$ એ અનુક્રમે ખૂણા $A, B$ અને $C$ ની સામેની બાજુઓની લંબાઈ દર્શાવતા હોય,તો:
$(A) b+c=4a$
$(B) b+c=2a$
$(C) \text{બિંદુ } A \text{ નો બિંદુપથ ઉપવલય છે}$
$(D) \text{બિંદુ } A \text{ નો બિંદુપથ બે સીધી રેખાઓ છે}$
A
$(B, C)$
B
$(B, D)$
C
$(A, C)$
D
$(A, D)$

Solution

(C) $\triangle ABC$ માં,$A + B + C = 180^{\circ}$ હોવાથી,$\frac{B+C}{2} = 90^{\circ} - \frac{A}{2}$ થાય.
આપેલ છે કે $\cos B + \cos C = 4 \sin^2 \frac{A}{2}$.
સરવાળાથી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $2 \cos \frac{B+C}{2} \cos \frac{B-C}{2} = 4 \sin^2 \frac{A}{2}$.
$\cos \frac{B+C}{2} = \sin \frac{A}{2}$ હોવાથી,$2 \sin \frac{A}{2} \cos \frac{B-C}{2} = 4 \sin^2 \frac{A}{2}$ મળે.
$2 \sin \frac{A}{2}$ વડે ભાગતા,$\cos \frac{B-C}{2} = 2 \sin \frac{A}{2}$ મળે.
બંને બાજુ $2 \cos \frac{A}{2}$ વડે ગુણતા,$2 \cos \frac{A}{2} \cos \frac{B-C}{2} = 4 \sin \frac{A}{2} \cos \frac{A}{2}$ મળે.
$2 \cos \frac{A}{2} = 2 \sin \frac{B+C}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$2 \sin \frac{B+C}{2} \cos \frac{B-C}{2} = 2 \sin A$ મળે.
આથી $\sin B + \sin C = 2 \sin A$ મળે.
સાઇનના નિયમ મુજબ,$b + c = 2a$ થાય.
અહીં $b + c = AB + AC = 2BC$ હોવાથી,બિંદુ $A$ નો બિંદુપથ ઉપવલય છે.
6
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
જો $\frac{\sin ^4 x}{2}+\frac{\cos ^4 x}{3}=\frac{1}{5}$ હોય,તો
$(A) \tan ^2 x=\frac{2}{3}$ $(B) \frac{\sin ^8 x}{8}+\frac{\cos ^8 x}{27}=\frac{1}{125}$
$(C) \tan ^2 x=\frac{1}{3}$ $(D) \frac{\sin ^8 x}{8}+\frac{\cos ^8 x}{27}=\frac{2}{125}$
A
$(A, B)$
B
$(A, C)$
C
$(B, C)$
D
$(D, B)$

Solution

(B) આપેલ છે $\frac{\sin ^4 x}{2}+\frac{\cos ^4 x}{3}=\frac{1}{5}$.
ધારો કે $\sin ^2 x = t$,તો $\cos ^2 x = 1-t$. જ્યાં $t \in [0, 1]$.
સમીકરણ $\frac{t^2}{2} + \frac{(1-t)^2}{3} = \frac{1}{5}$ બને છે.
$30$ વડે ગુણતા: $15t^2 + 10(1-2t+t^2) = 6$.
$25t^2 - 20t + 4 = 0$.
$(5t-2)^2 = 0$,તેથી $t = \frac{2}{5}$.
આમ,$\sin ^2 x = \frac{2}{5}$ અને $\cos ^2 x = \frac{3}{5}$.
તેથી,$\tan ^2 x = \frac{2/5}{3/5} = \frac{2}{3}$. આથી $(A)$ સાચું છે.
હવે $(B)$ ચકાસો: $\frac{\sin ^8 x}{8} + \frac{\cos ^8 x}{27} = \frac{(2/5)^4}{8} + \frac{(3/5)^4}{27} = \frac{2}{625} + \frac{3}{625} = \frac{5}{625} = \frac{1}{125}$. આથી $(B)$ સાચું છે.
તેથી,સાચા વિકલ્પો $(A)$ અને $(B)$ છે.
7
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
સ્તંભ $I$ માં આપેલા શંકુઓને સ્તંભ $II$ માં આપેલા વિધાનો/પદાવલિઓ સાથે જોડો.
સ્તંભ $I$ સ્તંભ $II$
$(A)$ વર્તુળ $(p)$ બિંદુ $(h, k)$ નો બિંદુપથ જેના માટે રેખા $h x+k y=1$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ને સ્પર્શે છે
$(B)$ પરવલય $(q)$ સંકર સમતલમાં બિંદુઓ $z$ જે $|z+2|-|z-2|= \pm 3$ નું સમાધાન કરે છે
$(C)$ ઉપવલય $(r)$ શંકુના બિંદુઓનું પ્રચલ સ્વરૂપ $x=\sqrt{3}\left(\frac{1-t^2}{1+t^2}\right), y=\frac{2 t}{1+t^2}$ છે
$(D)$ અતિવલય $(s)$ શંકુની ઉત્કેન્દ્રતા $1 \leq x < \infty$ અંતરાલમાં છે
$(t)$ સંકર સમતલમાં બિંદુઓ $z$ જે $\operatorname{Re}(z+1)^2=|z|^2+1$ નું સમાધાન કરે છે
A
$A-p, B-s, t, C-r, D-q, s$
B
$A-r, B-q, t, C-r, D-p, s$
C
$A-q, B-s, p, C-q, D-q, p$
D
$A-p, B-s, t, C-t, D-q, t$

Solution

(A) $(p)$ રેખા $hx+ky=1$ એ $x^2+y^2=4$ ને સ્પર્શે છે જો ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $2$ જેટલું હોય.
$\frac{|h(0)+k(0)-1|}{\sqrt{h^2+k^2}}=2 \Rightarrow \frac{1}{\sqrt{h^2+k^2}}=2 \Rightarrow h^2+k^2=\frac{1}{4}$. આ એક વર્તુળ છે.
$(q)$ $|z+2|-|z-2|=\pm 3$. આ બે નિશ્ચિત બિંદુઓ $(\pm 2, 0)$ થી અંતરનો તફાવત અચળ $3$ દર્શાવે છે. $3 < 4$ હોવાથી,આ એક અતિવલય છે.
$(r)$ $x=\sqrt{3}\left(\frac{1-t^2}{1+t^2}\right), y=\frac{2 t}{1+t^2}$. ધારો કે $t=\tan \theta$. તો $x=\sqrt{3}\cos 2\theta$ અને $y=\sin 2\theta$. આમ,$\frac{x^2}{3}+y^2=1$,જે એક ઉપવલય છે.
$(s)$ પરવલય માટે ઉત્કેન્દ્રતા $e=1$ અને અતિવલય માટે $e>1$ હોય છે. તેથી,$1 \leq e < \infty$ એ પરવલય અને અતિવલય બંનેને આવરી લે છે.
$(t)$ ધારો કે $z=x+iy$. $\operatorname{Re}(z+1)^2 = \operatorname{Re}((x+1+iy)^2) = (x+1)^2-y^2$. આપેલ છે કે $(x+1)^2-y^2 = x^2+y^2+1 \Rightarrow x^2+2x+1-y^2 = x^2+y^2+1 \Rightarrow 2x = 2y^2 \Rightarrow x=y^2$. આ એક પરવલય છે.
જોડકાં: $A-p, B-s, t, C-r, D-q, s$.
8
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
જો $A.P.$ ના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $c n^2$ હોય,તો આ $n$ પદોના વર્ગોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{n(4 n^2-1) c^2}{6}$
B
$\frac{n(4 n^2+1) c^2}{3}$
C
$\frac{n(4 n^2-1) c^2}{3}$
D
$\frac{n(4 n^2+1) c^2}{6}$

Solution

(C) આપેલ છે કે પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = c n^2$ છે.
$n$-મું પદ $T_n = S_n - S_{n-1} = c n^2 - c(n-1)^2 = 2cn - c$ થાય.
આપણે $n$ પદોના વર્ગોનો સરવાળો $\sum_{k=1}^n T_k^2$ શોધવો છે.
$T_k^2 = (2ck - c)^2 = c^2(4k^2 - 4k + 1)$ થાય.
સરવાળો $= \sum_{k=1}^n c^2(4k^2 - 4k + 1) = c^2 [4 \sum k^2 - 4 \sum k + \sum 1]$.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$= c^2 [4 \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} - 4 \frac{n(n+1)}{2} + n]$.
$= \frac{n c^2(4n^2 - 1)}{3}$ મળે.
9
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ઉપવલય $x^2+4y^2=16$ પરના બિંદુ $P$ આગળનો અભિલંબ $x$-અક્ષને $Q$ માં મળે છે. જો $M$ એ રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $M$ નો બિંદુપથ આપેલ ઉપવલયના નાભિલંબને જે બિંદુઓમાં છેદે છે તે બિંદુઓ શોધો.
A
$\left( \pm \frac{3 \sqrt{5}}{2}, \pm \frac{2}{7}\right)$
B
$\left( \pm \frac{3 \sqrt{5}}{2}, \pm \frac{\sqrt{19}}{4}\right)$
C
$\left( \pm 2 \sqrt{3}, \pm \frac{1}{7}\right)$
D
$\left( \pm 2 \sqrt{3}, \pm \frac{4 \sqrt{3}}{7}\right)$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{4} = 1$ છે. અહીં $a^2 = 16$ અને $b^2 = 4$ છે.
ધારો કે $P = (4 \cos \theta, 2 \sin \theta)$ એ ઉપવલય પરનું બિંદુ છે.
$P$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{ax}{\cos \theta} - \frac{by}{\sin \theta} = a^2 - b^2$ છે.
$a=4, b=2$ મૂકતા: $\frac{4x}{\cos \theta} - \frac{2y}{\sin \theta} = 12$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x}{\cos \theta} - \frac{y}{2 \sin \theta} = 3$ થાય.
આ અભિલંબ $x$-અક્ષ $(y=0)$ ને $Q(3 \cos \theta, 0)$ માં મળે છે.
ધારો કે $M(x, y)$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી $x = \frac{4 \cos \theta + 3 \cos \theta}{2} = \frac{7}{2} \cos \theta$ અને $y = \frac{2 \sin \theta + 0}{2} = \sin \theta$ થાય.
આમ,$\cos \theta = \frac{2x}{7}$ અને $\sin \theta = y$. $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$M$ નો બિંદુપથ $\frac{4x^2}{49} + y^2 = 1$ મળે.
મૂળ ઉપવલયનો નાભિલંબ $x = \pm ae = \pm \sqrt{a^2 - b^2} = \pm \sqrt{16 - 4} = \pm \sqrt{12} = \pm 2 \sqrt{3}$ છે.
બિંદુપથના સમીકરણમાં $x^2 = 12$ મૂકતા: $\frac{4(12)}{49} + y^2 = 1 \Rightarrow y^2 = 1 - \frac{48}{49} = \frac{1}{49}$.
તેથી,$y = \pm \frac{1}{7}$. આમ,બિંદુઓ $\left( \pm 2 \sqrt{3}, \pm \frac{1}{7} \right)$ મળે.
10
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
રેખાઓ $(1+p) x-p y+p(1+p)=0$,$(1+q) x-q y+q(1+q)=0$,અને $y=0$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના લંબકેન્દ્રનો બિંદુપથ,જ્યાં $p \neq q$,તે છે
A
અતિવલય
B
પરવલય
C
ઉપવલય
D
એક સીધી રેખા

Solution

(D) ધારો કે રેખાઓ $L_1: (1+p)x - py + p(1+p) = 0$,$L_2: (1+q)x - qy + q(1+q) = 0$,અને $L_3: y = 0$ છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ નીચે મુજબ છે:
$A = (-p, 0)$,$B = (-q, 0)$,અને $C = (pq, (1+p)(1+q))$.
$C$ માંથી પસાર થતા વેધનું સમીકરણ $x = pq$ છે.
$B(-q, 0)$ માંથી પસાર થતા વેધનું સમીકરણ $px + (1+p)y + pq = 0$ મળે છે.
આ બંને સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $y = -pq$ મળે છે.
આમ,લંબકેન્દ્ર $(h, k) = (pq, -pq)$ છે.
તેથી,$k = -h$,જે રેખા $y = -x$ દર્શાવે છે.
Solution diagram
11
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
એક ઉપવલય,અતિવલય $2x^2 - 2y^2 = 1$ ને લંબરૂપે છેદે છે. ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા એ અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતાનો વ્યસ્ત છે. જો ઉપવલયના અક્ષો યામ અક્ષો પર હોય,તો:
$(A)$ ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2 + 2y^2 = 2$ છે
$(B)$ ઉપવલયના નાભિઓ $(\pm 1, 0)$ છે
$(C)$ ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2 + 2y^2 = 4$ છે
$(D)$ ઉપવલયના નાભિઓ $(\pm \sqrt{2}, 0)$ છે
A
$(B, C)$
B
$(A, D)$
C
$(A, C)$
D
$(A, B)$

Solution

(D) આપેલ અતિવલય: $2x^2 - 2y^2 = 1 \Rightarrow \frac{x^2}{1/2} - \frac{y^2}{1/2} = 1$.
અહીં,$a^2 = 1/2, b^2 = 1/2$. ઉત્કેન્દ્રતા $e_h = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + 1} = \sqrt{2}$.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{1}{e_h} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે. $e^2 = 1 - \frac{b^2}{a^2} = \frac{1}{2}$ હોવાથી,$\frac{b^2}{a^2} = \frac{1}{2} \Rightarrow a^2 = 2b^2$.
ઉપવલયનું સમીકરણ: $x^2 + 2y^2 = 2b^2$.
લંબરૂપે છેદવા માટે,છેદબિંદુ $(x_0, y_0)$ પર સ્પર્શકોના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
અતિવલય માટે: $4x - 4y y' = 0 \Rightarrow y' = \frac{x}{y}$.
ઉપવલય માટે: $2x + 4y y' = 0 \Rightarrow y' = -\frac{x}{2y}$.
ગુણાકાર: $(\frac{x_0}{y_0})(-\frac{x_0}{2y_0}) = -1 \Rightarrow x_0^2 = 2y_0^2$.
$x_0^2 = 2y_0^2$ ને અતિવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $2(2y_0^2) - 2y_0^2 = 1$ $\Rightarrow 2y_0^2 = 1$ $\Rightarrow y_0^2 = 1/2$ અને $x_0^2 = 1$.
$(x_0^2, y_0^2) = (1, 1/2)$ ને ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $1 + 2(1/2) = 2b^2$ $\Rightarrow 2b^2 = 2$ $\Rightarrow b^2 = 1$.
આમ,$a^2 = 2(1) = 2$. સમીકરણ $x^2 + 2y^2 = 2$ છે.
નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm \sqrt{2} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}}, 0) = (\pm 1, 0)$ છે.
તેથી,વિકલ્પો $(A)$ અને $(B)$ સાચા છે.
12
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
પરવલય $y^2=4ax$ પરના બિંદુ $P$ આગળ દોરેલ સ્પર્શક $PT$ અને અભિલંબ $PN$ તેના અક્ષને અનુક્રમે $T$ અને $N$ બિંદુઓમાં મળે છે. ત્રિકોણ $PTN$ ના મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ એક પરવલય છે જેનો/જેની:
A
$(B, D)$
B
$(A, C)$
C
$(A, D)$
D
$(A, B)$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(at^2, 2at)$ છે.
$P$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^2$ છે. તે અક્ષ $(y=0)$ ને $T(-at^2, 0)$ માં મળે છે.
$P$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે. તે અક્ષ $(y=0)$ ને $N(2a + at^2, 0)$ માં મળે છે.
ધારો કે $\triangle PTN$ નું મધ્યકેન્દ્ર $R(h, k)$ છે.
$h = \frac{at^2 - at^2 + 2a + at^2}{3} = \frac{2a + at^2}{3}$
$k = \frac{2at + 0 + 0}{3} = \frac{2at}{3} \Rightarrow t = \frac{3k}{2a}$.
$h$ ના સમીકરણમાં $t$ ની કિંમત મૂકતા:
$3h = 2a + a\left(\frac{3k}{2a}\right)^2 = 2a + \frac{9k^2}{4a}$.
$9k^2 = 4a(3h - 2a) \Rightarrow k^2 = \frac{4a}{3}\left(h - \frac{2a}{3}\right)$.
બિંદુપથ $y^2 = \frac{4a}{3}\left(x - \frac{2a}{3}\right)$ છે.
$Y^2 = 4AX$ સાથે સરખાવતા,$4A = \frac{4a}{3} \Rightarrow A = \frac{a}{3}$.
શિરોબિંદુ $\left(\frac{2a}{3}, 0\right)$ છે.
નાભિ $\left(\frac{2a}{3} + A, 0\right) = \left(\frac{2a}{3} + \frac{a}{3}, 0\right) = (a, 0)$ છે.
આમ,$(A)$ અને $(D)$ સાચા છે.
Solution diagram
13
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
$0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ માટે,$\sum_{m=1}^6 \operatorname{cosec}\left(\theta+\frac{(m-1) \pi}{4}\right) \operatorname{cosec}\left(\theta+\frac{m \pi}{4}\right) = 4 \sqrt{2}$ ના ઉકેલ(ઓ) છે:
A
$(B, D)$
B
$(C, D)$
C
$(A, D)$
D
$(A, B)$

Solution

(B) $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ માટે આપેલ સમીકરણ:
$\sum_{m=1}^6 \operatorname{cosec}\left(\theta+\frac{(m-1) \pi}{4}\right) \operatorname{cosec}\left(\theta+\frac{m \pi}{4}\right) = 4 \sqrt{2}$
નિત્યસમ $\operatorname{cosec} A \operatorname{cosec} B = \frac{\cot A - \cot B}{\sin(B-A)}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $B-A = \frac{\pi}{4}$:
$\sum_{m=1}^6 \frac{\cot \left(\theta+\frac{(m-1) \pi}{4}\right) - \cot \left(\theta+\frac{m \pi}{4}\right)}{\sin(\pi/4)} = 4 \sqrt{2}$
$\sin(\pi/4) = \frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી:
$\sqrt{2} \sum_{m=1}^6 \left[ \cot \left(\theta+\frac{(m-1) \pi}{4}\right) - \cot \left(\theta+\frac{m \pi}{4}\right) \right] = 4 \sqrt{2}$
$\sum_{m=1}^6 \left[ \cot \left(\theta+\frac{(m-1) \pi}{4}\right) - \cot \left(\theta+\frac{m \pi}{4}\right) \right] = 4$
આ ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી છે:
$\cot \theta - \cot \left(\theta + \frac{3\pi}{2}\right) = 4$
$\cot \theta + \tan \theta = 4$
$\tan^2 \theta - 4 \tan \theta + 1 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા $\tan \theta = 2 \pm \sqrt{3}$ મળે.
$\tan \theta = 2 - \sqrt{3} \Rightarrow \theta = \frac{\pi}{12}$
$\tan \theta = 2 + \sqrt{3} \Rightarrow \theta = \frac{5\pi}{12}$
બંને કિંમતો $(0, \frac{\pi}{2})$ અંતરાલમાં છે.
14
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $ABC$ અને $ABC^{\prime}$ એ બે અરૂપ ત્રિકોણ છે જેની બાજુઓ $AB=4$,$AC=AC^{\prime}=2\sqrt{2}$ અને $\angle B=30^{\circ}$ છે. આ ત્રિકોણોના ક્ષેત્રફળો વચ્ચેના તફાવતનું નિરપેક્ષ મૂલ્ય શોધો.
A
$2$
B
$9$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) કોસાઇન નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\cos 30^{\circ} = \frac{a^2+c^2-b^2}{2ac} \Rightarrow \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{a^2+16-8}{2 \cdot a \cdot 4}$
$\Rightarrow a^2 - 4\sqrt{3}a + 8 = 0$
અહીં $a_1$ અને $a_2$ એ બાજુ $BC$ ની બે શક્ય લંબાઈઓ છે. તેથી $a_1+a_2 = 4\sqrt{3}$ અને $a_1a_2 = 8$.
તફાવત $|a_1-a_2| = \sqrt{(a_1+a_2)^2 - 4a_1a_2} = \sqrt{48-32} = 4$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2}ac \sin B$ છે.
ક્ષેત્રફળોનો તફાવત $|\Delta_1 - \Delta_2| = \frac{1}{2}c \sin B |a_1-a_2| = \frac{1}{2} \cdot 4 \cdot \frac{1}{2} \cdot 4 = 4$.
15
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
$1$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે વર્તુળો $C_1$ અને $C_2$ ના કેન્દ્રો એકબીજાથી $6$ એકમ અંતરે છે. ધારો કે $P$ એ $C_1$ અને $C_2$ ના કેન્દ્રોને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે અને $C$ એવું વર્તુળ છે જે $C_1$ અને $C_2$ ને બહારથી સ્પર્શે છે. જો $P$ માંથી પસાર થતો $C_1$ અને $C$ નો સામાન્ય સ્પર્શક એ $C_2$ અને $C$ નો પણ સામાન્ય સ્પર્શક હોય,તો વર્તુળ $C$ ની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) ધારો કે $A_1$ અને $A_2$ એ વર્તુળો $C_1$ અને $C_2$ ના કેન્દ્રો છે અને $M$ એ $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર છે. $A_1A_2 = 6$ હોવાથી,$A_1P = PA_2 = 3$. $P$ માંથી પસાર થતો સામાન્ય સ્પર્શક $C_1$ ને $B_1$ માં અને $C$ ને $B_2$ માં સ્પર્શે છે. સમપ્રમાણતા મુજબ,તે $C_2$ ને પણ $B_1$ માં સ્પર્શે છે.
$\triangle A_1B_1P$ માં,$\angle A_1B_1P = 90^\circ$. $A_1B_1 = 1$ અને $A_1P = 3$. તેથી,$\sin \alpha = \frac{A_1B_1}{A_1P} = \frac{1}{3}$,જ્યાં $\alpha = \angle A_1PB_1$.
તેથી $\cos \alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3}$.
$\triangle MPB_2$ માં,$\angle MB_2P = 90^\circ$. $MP = r + 1$. $\angle MPB_2 = 90^\circ - \alpha$. તેથી,$\cos \alpha = \frac{r}{r+1} = \frac{2\sqrt{2}}{3}$.
આ સમીકરણ ઉકેલતા $r = 8$ મળે છે.
Solution diagram
16
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
$k$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો,જેના માટે સમીકરણ $x^2-8kx+16(k^2-k+1)=0$ ના બંને બીજ વાસ્તવિક,ભિન્ન અને ઓછામાં ઓછા $4$ હોય.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2-8kx+16(k^2-k+1)=0$ છે.
બીજ વાસ્તવિક અને ભિન્ન હોવા માટે,વિવેચક $D > 0$:
$D = (-8k)^2 - 4(1)(16(k^2-k+1)) > 0$
$64k - 64 > 0 \Rightarrow k > 1 \cdots (1)$
બંને બીજ ઓછામાં ઓછા $4$ હોવા માટે,શિરોબિંદુ $-\frac{b}{2a} \geq 4$:
$4k \geq 4 \Rightarrow k \geq 1 \cdots (2)$
વધુમાં,$f(4) \geq 0$:
$16k^2 - 48k + 32 \geq 0$
$k^2 - 3k + 2 \geq 0 \Rightarrow k \leq 1 \text{ અથવા } k \geq 2 \cdots (3)$
$(1)$,$(2)$ અને $(3)$ ને જોડતા:
$k \geq 2$ મળે છે.
તેથી,$k$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $2$ છે.
17
MathematicsMediumMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $z=x+iy$ એક સંકર સંખ્યા છે,જ્યાં $x$ અને $y$ પૂર્ણાંક છે અને $i=\sqrt{-1}$. તો સમીકરણ $z\bar{z}^3+\bar{z}z^3=350$ ના ઉકેલો દ્વારા બનતા લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$48$
B
$32$
C
$40$
D
$80$

Solution

(A) આપેલ છે,$z\bar{z}^3+\bar{z}z^3=350$
$\Rightarrow z\bar{z}(\bar{z}^2+z^2)=350$
$\Rightarrow |z|^2(x-iy)^2+(x+iy)^2=350$
$\Rightarrow (x^2+y^2)(x^2-y^2-2ixy+x^2-y^2+2ixy)=350$
$\Rightarrow (x^2+y^2)(2x^2-2y^2)=350$
$\Rightarrow 2(x^2+y^2)(x^2-y^2)=350$
$\Rightarrow x^4-y^4=175$
$x$ અને $y$ પૂર્ણાંક હોવાથી,આપણે કિંમતો ચકાસીએ: $x^4-y^4=(x^2-y^2)(x^2+y^2)=175$.
$x=4, y=3$ માટે: $4^4-3^4=256-81=175$.
આમ,શિરોબિંદુઓ $(4,3), (-4,3), (-4,-3), (4,-3)$ છે.
લંબચોરસની લંબાઈ $|4-(-4)|=8$ અને પહોળાઈ $|3-(-3)|=6$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= 8 \times 6 = 48 \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
18
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $z = \cos \theta + i \sin \theta$. તો,$\theta = 2^{\circ}$ પર $\sum_{m=1}^{15} \text{Im}(z^{2m-1})$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{1}{\sin 2^{\circ}}$
B
$\frac{1}{3 \sin 2^{\circ}}$
C
$\frac{1}{2 \sin 2^{\circ}}$
D
$\frac{1}{4 \sin 2^{\circ}}$

Solution

(D) આપેલ છે $z = \cos \theta + i \sin \theta = e^{i \theta}$.
ડી મોઇવરના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$z^{2m-1} = \cos((2m-1)\theta) + i \sin((2m-1)\theta)$.
તેથી,$\text{Im}(z^{2m-1}) = \sin((2m-1)\theta)$.
આપણે $S = \sum_{m=1}^{15} \sin((2m-1)\theta) = \sin \theta + \sin 3\theta + \sin 5\theta + \dots + \sin 29\theta$ ની ગણતરી કરવાની છે.
આ સમાંતર શ્રેણીમાં સાઈનનો સરવાળો છે જ્યાં પ્રથમ પદ $a = \theta$,સામાન્ય તફાવત $d = 2\theta$,અને પદોની સંખ્યા $n = 15$ છે.
સરવાળા માટેનું સૂત્ર $S = \frac{\sin(n d / 2)}{\sin(d / 2)} \sin(a + (n-1)d / 2)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $S = \frac{\sin(15 \cdot 2\theta / 2)}{\sin(2\theta / 2)} \sin(\theta + (15-1)2\theta / 2) = \frac{\sin(15\theta)}{\sin \theta} \sin(\theta + 14\theta) = \frac{\sin^2(15\theta)}{\sin \theta}$.
$\theta = 2^{\circ}$ માટે,$15\theta = 30^{\circ}$.
$S = \frac{\sin^2(30^{\circ})}{\sin 2^{\circ}} = \frac{(1/2)^2}{\sin 2^{\circ}} = \frac{1/4}{\sin 2^{\circ}} = \frac{1}{4 \sin 2^{\circ}}$.
19
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ધન દિશા કોસાઇન ધરાવતી એક રેખા બિંદુ $P(2, -1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા બનાવે છે. જો આ રેખા સમતલ $2x + y + z = 9$ ને બિંદુ $Q$ પર મળે,તો લંબાઈ $PQ$ શોધો.
A
$\sqrt{2}$
B
$2$
C
$\sqrt{3}$
D
$1$

Solution

(C) રેખા યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા બનાવે છે,તેથી તેના દિશા કોસાઇન સમાન છે. ધારો કે દિશા કોસાઇન $(l, l, l)$ છે. $l^2 + l^2 + l^2 = 1$ હોવાથી,$3l^2 = 1,$ એટલે કે $l = \frac{1}{\sqrt{3}}$ (કારણ કે દિશા કોસાઇન ધન છે).
રેખાના દિશા ગુણોત્તર $(1, 1, 1)$ ના પ્રમાણમાં છે.
બિંદુ $P(2, -1, 2)$ માંથી પસાર થતી અને $(1, 1, 1)$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-2}{1} = \frac{y+1}{1} = \frac{z-2}{1} = r$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q$ એ $(r+2, r-1, r+2)$ સ્વરૂપમાં છે.
$Q$ એ સમતલ $2x + y + z = 9$ પર હોવાથી,$Q$ ના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(r+2) + (r-1) + (r+2) = 9$
$2r + 4 + r - 1 + r + 2 = 9$
$4r + 5 = 9$
$4r = 4 \Rightarrow r = 1.$
આમ,બિંદુ $Q$ એ $(1+2, 1-1, 1+2) = (3, 0, 3)$ છે.
અંતર $PQ = \sqrt{(3-2)^2 + (0 - (-1))^2 + (3-2)^2} = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}.$
20
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $f$ એ $[0,1]$ અંતરાલ પર વ્યાખ્યાયિત એક અ-ઋણ વિધેય છે. જો $\int_0^x \sqrt{1-\left(f^{\prime}(t)\right)^2} dt = \int_0^x f(t) dt$ એ $0 \leq x \leq 1$ માટે હોય અને $f(0)=0$ હોય,તો:
A
$f\left(\frac{1}{2}\right) < \frac{1}{2}$ અને $f\left(\frac{1}{3}\right) > \frac{1}{3}$
B
$f\left(\frac{1}{2}\right) > \frac{1}{2}$ અને $f\left(\frac{1}{3}\right) > \frac{1}{3}$
C
$f\left(\frac{1}{2}\right) < \frac{1}{2}$ અને $f\left(\frac{1}{3}\right) < \frac{1}{3}$
D
$f\left(\frac{1}{2}\right) > \frac{1}{2}$ અને $f\left(\frac{1}{3}\right) < \frac{1}{3}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $\int_0^x \sqrt{1-(f'(t))^2} dt = \int_0^x f(t) dt$ છે,જ્યાં $0 \leq x \leq 1$.
લેબનિઝના નિયમનો ઉપયોગ કરીને બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\sqrt{1-(f'(x))^2} = f(x)$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$1-(f'(x))^2 = f^2(x)$
$(f'(x))^2 = 1 - f^2(x)$
$f'(x) = \pm \sqrt{1 - f^2(x)}$
ધારો કે $y = f(x)$,તો $\frac{dy}{dx} = \pm \sqrt{1 - y^2}$.
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{dy}{\sqrt{1 - y^2}} = \pm dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\sin^{-1}(y) = \pm x + C$
$f(0) = 0$ હોવાથી,$\sin^{-1}(0) = 0 + C$,તેથી $C = 0$.
આમ,$y = \pm \sin(x)$. $f$ એ અ-ઋણ વિધેય હોવાથી,$f(x) = \sin(x)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $x > 0$ માટે,$\sin(x) < x$.
તેથી,$\sin\left(\frac{1}{2}\right) < \frac{1}{2}$ અને $\sin\left(\frac{1}{3}\right) < \frac{1}{3}$.
આમ,$f\left(\frac{1}{2}\right) < \frac{1}{2}$ અને $f\left(\frac{1}{3}\right) < \frac{1}{3}$.
21
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ અને $\vec{d}$ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot (\vec{c} \times \vec{d}) = 1$ અને $\vec{a} \cdot \vec{c} = \frac{1}{2}$ થાય,તો:
A
$\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ અસમતલીય છે
B
$\vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ અસમતલીય છે
C
$\vec{b}, \vec{d}$ સમાંતર નથી
D
$\vec{a}, \vec{d}$ સમાંતર છે અને $\vec{b}, \vec{c}$ સમાંતર છે

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\vec{a}| = |\vec{b}| = |\vec{c}| = |\vec{d}| = 1$.
આપેલ શરત $(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot (\vec{c} \times \vec{d}) = 1$ છે.
ડોટ ગુણાકારના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$|(\vec{a} \times \vec{b})| |(\vec{c} \times \vec{d})| \cos \phi = 1$,જ્યાં $\phi$ એ સદિશો $(\vec{a} \times \vec{b})$ અને $(\vec{c} \times \vec{d})$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
કારણ કે $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sin \theta_1 \le 1$ અને $|\vec{c} \times \vec{d}| = \sin \theta_2 \le 1$,તેથી ગુણાકાર $\sin \theta_1 \sin \theta_2 \cos \phi = 1$ ત્યારે જ શક્ય છે જો $\sin \theta_1 = 1$,$\sin \theta_2 = 1$ અને $\cos \phi = 1$ હોય.
આનો અર્થ એ છે કે $\theta_1 = \frac{\pi}{2}$,$\theta_2 = \frac{\pi}{2}$ અને $\phi = 0$.
$\phi = 0$ હોવાથી,સદિશો $(\vec{a} \times \vec{b})$ અને $(\vec{c} \times \vec{d})$ સમાંતર છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ સમતલીય છે.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = \frac{1}{2}$,તેથી $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે.
બધા સદિશો સમતલીય અને એકમ સદિશો હોવાથી,ભૌમિતિક ગોઠવણી મુજબ $\vec{b}$ અને $\vec{d}$ સમાંતર નથી.
22
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
વક્ર $y=e^x$ અને રેખાઓ $x=0$ તથા $y=e$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$(A), (B), (C)$
B
$(B), (A), (C)$
C
$(B), (D), (A)$
D
$(B), (C), (D)$

Solution

(D) વક્ર $y=e^x$ છે,જેનો અર્થ છે $x=\ln y$.
પ્રદેશ $x=0$ ($y$-અક્ષ),$y=e^x$ અને $y=e$ દ્વારા સીમિત છે.
$y=e^x$ અને $y=e$ નું છેદબિંદુ $x=1$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ બે રીતે ગણી શકાય:
$1$. $x$ ની સાપેક્ષ સંકલન કરતા: ક્ષેત્રફળ $\int_0^1 (e - e^x) dx = e - \int_0^1 e^x dx$ થાય. આ વિકલ્પ $(C)$ સાથે મેળ ખાય છે.
$2$. $y$ ની સાપેક્ષ સંકલન કરતા: પ્રદેશ $y=1$ થી $y=e$ સુધી વિસ્તરેલો છે. ક્ષેત્રફળ $= \int_1^e \ln y dy$. આ વિકલ્પ $(D)$ સાથે મેળ ખાય છે.
વિકલ્પ $(B)$ માં $\int_1^e \ln(e+1-y) dy$ છે,જેનું મૂલ્ય પણ $1$ થાય છે.
આમ,$(B), (C), (D)$ સાચા છે.
23
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $\Omega$ એ તમામ $3 \times 3$ સંમિત શ્રેણિકોનો ગણ છે જેના તમામ ઘટકો $0$ અથવા $1$ છે. આમાંથી પાંચ ઘટકો $1$ છે અને ચાર ઘટકો $0$ છે.
$1.$ $\Omega$ માં શ્રેણિકોની સંખ્યા કેટલી છે?
$(A) 12$ $(B) 6$ $(C) 9$ $(D) 3$
$2.$ $\Omega$ માં એવા શ્રેણિકો $A$ ની સંખ્યા કેટલી છે જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $A\begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix}$ નો ઉકેલ અનન્ય છે?
$(A) 4$ થી ઓછી $(B) 4$ કે તેથી વધુ પણ $7$ થી ઓછી $(C) 7$ કે તેથી વધુ પણ $10$ થી ઓછી $(D) 10$ કે તેથી વધુ
$3.$ $\Omega$ માં એવા શ્રેણિકો $A$ ની સંખ્યા કેટલી છે જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $A\begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix}$ સુસંગત નથી?
$(A) 0$ $(B) 2$ થી વધુ $(C) 2$ $(D) 1$
A
$(A, B, B)$
B
$(A, D, C)$
C
$(A, D, C)$
D
$(D, B, A)$

Solution

(A, D, C) $3 \times 3$ સંમિત શ્રેણિક $A$ તેના $6$ ઘટકો દ્વારા નક્કી થાય છે: $a_{11}, a_{22}, a_{33}, a_{12}, a_{13}, a_{23}$.
$1.$ કુલ $9$ ઘટકો છે. $5$ એકડા અને $4$ શૂન્ય આપેલા છે. શ્રેણિક સંમિત હોવાથી,$a_{12}=a_{21}, a_{13}=a_{31}, a_{23}=a_{32}$.
ધારો કે વિકર્ણ પર $1$ ની સંખ્યા $k$ છે. વિકર્ણની બહાર $1$ ની સંખ્યા $(5-k)$ હોવી જોઈએ. વિકર્ણની બહારના ઘટકો જોડીમાં હોવાથી,$(5-k)$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ. તેથી $k$ એકી સંખ્યા ($1$ અથવા $3$) હોવી જોઈએ.
જો $k=3$ હોય,તો બધા વિકર્ણ ઘટકો $1$ છે. આપણે વિકર્ણની બહાર $5-3=2$ એકડા જોઈએ. આપણે $3$ જોડીમાંથી $1$ જોડી પસંદ કરીએ છીએ (એટલે કે $3$ શ્રેણિકો).
જો $k=1$ હોય,તો એક વિકર્ણ ઘટક $1$ છે. આપણે વિકર્ણની બહાર $5-1=4$ એકડા જોઈએ. આપણે $3$ જોડીમાંથી $2$ જોડી પસંદ કરીએ છીએ (એટલે કે $3 \times 3 = 9$ શ્રેણિકો).
કુલ શ્રેણિકો $= 3 + 9 = 12$.
$2.$ જો $|A| \neq 0$ હોય તો અનન્ય ઉકેલ મળે છે. $12$ શ્રેણિકો તપાસતા,આપણને મળે છે કે $6$ શ્રેણિકો માટે $|A| \neq 0$ છે.
$3.$ બાકીના $6$ શ્રેણિકો માટે જ્યાં $|A| = 0$ છે,આપણે અસંગતતા તપાસીએ છીએ. ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિક $[A|B]$ તપાસતા,આપણને મળે છે કે $2$ શ્રેણિકો અસંગત છે.
24
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
કૉલમ $I$ માં આપેલા વિધાનો/પદાવલિઓને કૉલમ $II$ માં આપેલા વિવૃત અંતરાલો સાથે જોડો.
કૉલમ $I$ કૉલમ $II$
$(A)$ વિકલ સમીકરણ $(x-3)^2 y^{\prime}+y=0$ ના શૂન્યતર ઉકેલોના પ્રદેશમાં સમાવિષ્ટ અંતરાલ $(p)$ $(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$
$(B)$ સંકલન $\int_1^5(x-1)(x-2)(x-3)(x-4)(x-5) dx$ ની કિંમત ધરાવતો અંતરાલ $(q)$ $(0, \frac{\pi}{2})$
$(C)$ અંતરાલ જેમાં $\cos^2 x+\sin x$ ના સ્થાનિક મહત્તમ બિંદુઓમાંથી ઓછામાં ઓછું એક બિંદુ આવેલું હોય $(r)$ $(\frac{\pi}{8}, \frac{5\pi}{4})$
$(D)$ અંતરાલ જેમાં $\tan^{-1}(\sin x+\cos x)$ વધતું વિધેય છે $(s)$ $(0, \frac{\pi}{8})$
$(t)$ $(-\pi, \pi)$
A
$(A) \rightarrow p, q, s; (B) \rightarrow q, t; (C) \rightarrow p, q, r, t; (D) \rightarrow s$
B
$(A) \rightarrow r, t, s; (B) \rightarrow r, t; (C) \rightarrow s, t, r, t; (D) \rightarrow t$
C
$(A) \rightarrow q, t, s; (B) \rightarrow q, t; (C) \rightarrow p, q, r, t; (D) \rightarrow p$
D
$(A) \rightarrow p, q, s; (B) \rightarrow p, t; (C) \rightarrow p, q, r, t; (D) \rightarrow p$

Solution

(A) વિકલ સમીકરણ $(x-3)^2 \frac{dy}{dx} + y = 0$ છે. ચલ અલગ કરતા,$\int \frac{dy}{y} = -\int \frac{dx}{(x-3)^2}$ મળે. સંકલન કરતા,$\ln|y| = \frac{1}{x-3} + C$. ઉકેલ $x \neq 3$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે. તેથી,અંતરાલો $(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$,$(0, \frac{\pi}{2})$,અને $(0, \frac{\pi}{8})$ એ પ્રદેશ $R - \{3\}$ માં સમાવિષ્ટ છે.
$(B)$ ધારો કે $I = \int_1^5 (x-1)(x-2)(x-3)(x-4)(x-5) dx$. $x-3 = t$ લેતા,$dx = dt$. સીમાઓ $x=1, 5$ થી બદલાઈને $t=-2, 2$ થાય છે. $I = \int_{-2}^2 (t+2)(t+1)t(t-1)(t-2) dt = \int_{-2}^2 t(t^2-1)(t^2-4) dt$. સંકલ્ય અયુગ્મ વિધેય હોવાથી,$I = 0$. કિંમત $0$ એ $(0, \frac{\pi}{2})$ અને $(-\pi, \pi)$ માં સમાવિષ્ટ છે.
$(C)$ ધારો કે $f(x) = \cos^2 x + \sin x = 1 - \sin^2 x + \sin x = \frac{5}{4} - (\sin x - \frac{1}{2})^2$. મહત્તમ કિંમત ત્યારે મળે જ્યારે $\sin x = \frac{1}{2}$,એટલે કે $x = \frac{\pi}{6}, \frac{5\pi}{6}$. આ બિંદુઓ $(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$,$(0, \frac{\pi}{2})$,$(\frac{\pi}{8}, \frac{5\pi}{4})$,અને $(-\pi, \pi)$ માં આવેલા છે.
$(D)$ ધારો કે $g(x) = \tan^{-1}(\sin x + \cos x)$. $g'(x) = \frac{\cos x - \sin x}{1 + (\sin x + \cos x)^2}$. $g(x)$ વધતું વિધેય છે જ્યારે $\cos x - \sin x > 0$,એટલે કે $\cos x > \sin x$,જે $x \in (0, \frac{\pi}{4})$ માટે સાચું છે. આ અંતરાલ $(0, \frac{\pi}{8})$ માં સમાવિષ્ટ છે.
25
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
જો $I_n = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{\sin(nx)}{(1+\pi^x) \sin x} dx$,$n=0, 1, 2, \ldots$,હોય,તો
$(A)$ $I_n = I_{n+2}$
$(B)$ $\sum_{m=1}^{10} I_{2m+1} = 10\pi$
$(C)$ $\sum_{m=1}^{10} I_{2m} = 0$
$(D)$ $I_n = I_{n+1}$
A
$(A, B, C)$
B
$(A, B, D)$
C
$(A, C, D)$
D
$(B, C, D)$

Solution

(A) આપેલ છે $I_n = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{\sin(nx)}{(1+\pi^x) \sin x} dx \quad \ldots (i)$
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) dx = \int_a^b f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,
$I_n = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{\pi^x \sin(nx)}{(1+\pi^x) \sin x} dx \quad \ldots (ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I_n = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{\sin(nx)}{\sin x} dx = 2 \int_0^{\pi} \frac{\sin(nx)}{\sin x} dx$ (કારણ કે વિધેય યુગ્મ છે).
આમ,$I_n = \int_0^{\pi} \frac{\sin(nx)}{\sin x} dx$.
હવે,$I_{n+2} - I_n = \int_0^{\pi} \frac{\sin((n+2)x) - \sin(nx)}{\sin x} dx = \int_0^{\pi} \frac{2 \cos((n+1)x) \sin x}{\sin x} dx = 2 \int_0^{\pi} \cos((n+1)x) dx = 0$.
તેથી,$I_{n+2} = I_n$.
$n=1$ માટે,$I_1 = \int_0^{\pi} \frac{\sin x}{\sin x} dx = \pi$.
$n=2$ માટે,$I_2 = \int_0^{\pi} \frac{\sin(2x)}{\sin x} dx = \int_0^{\pi} 2 \cos x dx = 0$.
$I_{n+2} = I_n$ હોવાથી,બધા એકી પદો $I_{2m+1} = \pi$ અને બધા બેકી પદો $I_{2m} = 0$ થાય.
તેથી,$\sum_{m=1}^{10} I_{2m+1} = 10\pi$ અને $\sum_{m=1}^{10} I_{2m} = 0$.
આમ,વિકલ્પો $(A)$,$(B)$,અને $(C)$ સાચા છે.
26
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
વિધેય $f(x) = x \cos \frac{1}{x}, \quad x \geq 1$ માટે,નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(A)$ અંતરાલ $[1, \infty)$ માં ઓછામાં ઓછા એક $x$ માટે,$f(x+2)-f(x) < 2$
$(B)$ $\lim _{x \rightarrow \infty} f^{\prime}(x) = 1$
$(C)$ અંતરાલ $[1, \infty)$ માં બધા $x$ માટે,$f(x+2)-f(x) > 2$
$(D)$ અંતરાલ $[1, \infty)$ માં $f^{\prime}(x)$ ચુસ્ત રીતે ઘટતું વિધેય છે
નીચેનામાંથી કયું વિધાનોનું સંયોજન સાચું છે?
A
$(B, C, D)$
B
$(A, C, D)$
C
$(A, B, D)$
D
$(A, B, C)$

Solution

(A) આપેલ છે $f(x) = x \cos \frac{1}{x}, x \geq 1$.
પ્રથમ,વિકલિત $f^{\prime}(x)$ શોધો:
$f^{\prime}(x) = \cos \frac{1}{x} + x \left( -\sin \frac{1}{x} \right) \left( -\frac{1}{x^2} \right) = \cos \frac{1}{x} + \frac{1}{x} \sin \frac{1}{x}$.
હવે,$\lim _{x \rightarrow \infty} f^{\prime}(x)$ ની કિંમત શોધો:
$\lim _{x \rightarrow \infty} \left( \cos \frac{1}{x} + \frac{1}{x} \sin \frac{1}{x} \right) = \cos(0) + 0 \cdot \sin(0) = 1 + 0 = 1$. આમ,વિધાન $(B)$ સાચું છે.
હવે,દ્વિતીય વિકલિત $f^{\prime \prime}(x)$ શોધો:
$f^{\prime \prime}(x) = -\sin \frac{1}{x} \left( -\frac{1}{x^2} \right) + \left( -\frac{1}{x^2} \right) \sin \frac{1}{x} + \frac{1}{x} \cos \frac{1}{x} \left( -\frac{1}{x^2} \right) = -\frac{1}{x^3} \cos \frac{1}{x}$.
$x \in [1, \infty)$ માટે,$\frac{1}{x} \in (0, 1]$. કારણ કે $\cos \theta > 0$ જ્યારે $\theta \in (0, 1]$,તેથી $f^{\prime \prime}(x) = -\frac{1}{x^3} \cos \frac{1}{x} < 0$. આમ,$f^{\prime}(x)$ ચુસ્ત રીતે ઘટતું વિધેય છે,તેથી વિધાન $(D)$ સાચું છે.
અંતરાલ $[x, x+2]$ પર મધ્યકમાન પ્રમેય $(LMVT)$ મુજબ,એવો $c \in (x, x+2)$ મળે કે જેથી $\frac{f(x+2)-f(x)}{2} = f^{\prime}(c)$.
કારણ કે $f^{\prime}(x)$ ચુસ્ત રીતે ઘટતું વિધેય છે અને $\lim _{x \rightarrow \infty} f^{\prime}(x) = 1$,તેથી બધા $x \in [1, \infty)$ માટે $f^{\prime}(x) > 1$ થાય.
તેથી,$f^{\prime}(c) > 1$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{f(x+2)-f(x)}{2} > 1$,અથવા $f(x+2)-f(x) > 2$. આમ,વિધાન $(C)$ સાચું છે અને $(A)$ ખોટું છે.
સાચું સંયોજન $(B, C, D)$ છે.
Solution diagram
27
MathematicsAdvancedMCQIIT JEE · 2009
કૉલમ $I$ માં આપેલા વિધાનો/પદાવલિઓને કૉલમ $II$ માં આપેલા મૂલ્યો સાથે જોડો.
કૉલમ $I$ કૉલમ $II$
$(A)$ સમીકરણ $2 \sin ^2 \theta + \sin ^2 2 \theta = 2$ ના ઉકેલ(ઓ) $(p)$ $\frac{\pi}{6}$
$(B)$ વિધેય $f(x) = [\frac{6x}{\pi}] \cos [\frac{3x}{\pi}]$ ના અસાતત્યના બિંદુઓ,જ્યાં $[y]$ એ $y$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો સૌથી મોટો પૂર્ણાંક દર્શાવે છે $(q)$ $\frac{\pi}{4}$
$(C)$ સમાંતરબાજુ ષટ્ફલકનું ઘનફળ,જેના ધાર સદિશો $\hat{i}+\hat{j}, \hat{i}+2\hat{j}$ અને $\hat{i}+\hat{j}+\pi\hat{k}$ દ્વારા દર્શાવેલ છે $(r)$ $\frac{\pi}{3}$
$(D)$ સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો,જ્યાં $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ એ એકમ સદિશો છે જે $\vec{a}+\vec{b}+\sqrt{3}\vec{c}=\overrightarrow{0}$ નું પાલન કરે છે $(s)$ $\frac{\pi}{2}$
$(t)$ $\pi$
A
$A-q, s; B-p, r, s, t; C-t; D-r$
B
$A-q, s; B-p, r, s, t; C-t; D-r$
C
$A-q, p; B-p, q, s, t; C-p; D-q$
D
$A-t, s; B-q, r, s, t; C-t; D-t$

Solution

(A) આપેલ છે $2 \sin ^2 \theta + \sin ^2 2 \theta = 2$. $\sin 2 \theta = 2 \sin \theta \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $2 \sin ^2 \theta + 4 \sin ^2 \theta \cos ^2 \theta = 2$.
$2$ વડે ભાગતા,$\sin ^2 \theta + 2 \sin ^2 \theta (1 - \sin ^2 \theta) = 1$.
$3 \sin ^2 \theta - 2 \sin ^4 \theta - 1 = 0 \Rightarrow 2 \sin ^4 \theta - 3 \sin ^2 \theta + 1 = 0$.
$(2 \sin ^2 \theta - 1)(\sin ^2 \theta - 1) = 0$.
તેથી $\sin ^2 \theta = \frac{1}{2}$ અથવા $\sin ^2 \theta = 1$.
આમ $\theta = \frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{2}$.
$(B)$ ધારો કે $y = \frac{3x}{\pi}$. તો $f(x) = [2y] \cos [y]$. વિધેય $[2y]$ એ $2y = k \in \mathbb{Z}$ પર અસાતત્ય ધરાવે છે,એટલે કે $y = \frac{k}{2}$. વિધેય $\cos [y]$ એ $y = k \in \mathbb{Z}$ પર અસાતત્ય ધરાવે છે.
$x \in [0, \pi]$ માટે,$y \in [0, 3]$.
અસાતત્ય બિંદુઓ $y \in \{0.5, 1, 1.5, 2, 2.5, 3\}$ પર મળે છે.
$x = \frac{y\pi}{3}$ માં રૂપાંતર કરતા,આપણને $x \in \{\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{3}, \frac{\pi}{2}, \frac{2\pi}{3}, \frac{5\pi}{6}, \pi\}$ મળે છે.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,બિંદુઓનો ગણ $\{\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{3}, \frac{\pi}{2}, \pi\}$ છે.
$(C)$ ઘનફળ = $|(\hat{i}+\hat{j}) \cdot ((\hat{i}+2\hat{j}) \times (\hat{i}+\hat{j}+\pi\hat{k}))| = |\det \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 1 & 2 & 0 \\ 1 & 1 & \pi \end{bmatrix}| = |\pi(2-1)| = \pi$.
$(D)$ $\vec{a} + \vec{b} = -\sqrt{3}\vec{c}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 2\vec{a} \cdot \vec{b} = 3|\vec{c}|^2$.
$1 + 1 + 2 \cos \alpha = 3(1) \Rightarrow 2 \cos \alpha = 1 \Rightarrow \cos \alpha = \frac{1}{2} \Rightarrow \alpha = \frac{\pi}{3}$.
28
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
સ્તંભ $I$ માં આપેલા વિધાનો/પદાવલિઓને સ્તંભ $II$ માં આપેલા મૂલ્યો સાથે જોડો.
સ્તંભ $I$ સ્તંભ $II$
$(A)$ અંતરાલ $(0, \frac{\pi}{2})$ માં સમીકરણ $x e^{\sin x}-\cos x=0$ ના ઉકેલોની સંખ્યા $(p)$ $1$
$(B)$ $k$ ના મૂલ્યો જેના માટે સમતલો $k x+4 y+z=0, 4 x+k y+2 z=0$ અને $2 x+2 y+z=0$ એક સીધી રેખામાં છેદે છે $(q)$ $2$
$(C)$ $k$ ના મૂલ્યો જેના માટે $|x-1|+|x-2|+|x+1|+|x+2|=4 k$ ના પૂર્ણાંક ઉકેલો મળે $(r)$ $3$
$(D)$ જો $y^{\prime}=y+1$ અને $y(0)=1$ હોય,તો $y(\ln 2)$ નું મૂલ્ય $(s)$ $4$
$(t)$ $5$
A
$A-p, B-q, s, C-q, r, s, t, D-r$
B
$A-r, B-q, r, C-p, r, s, t, D-s$
C
$A-p, B-q, t, C-q, r, q, t, D-t$
D
$A-s, B-t, s, C-q, r, s, q, D-r$

Solution

(A) ધારો કે $f(x) = x e^{\sin x} - \cos x$. તો $f'(x) = e^{\sin x} + x e^{\sin x} \cos x + \sin x > 0$ તમામ $x \in (0, \frac{\pi}{2})$ માટે.
કારણ કે $f(0) = -1 < 0$ અને $f(\frac{\pi}{2}) = \frac{\pi}{2} e^1 - 0 > 0$,તેથી બરાબર $1$ ઉકેલ મળે છે.
$(B)$ સમતલો એક રેખામાં છેદે છે જો સહગુણકોનો નિશ્ચાયક $0$ હોય અને તેઓ સમાંતર ન હોય. નિશ્ચાયક $k(k-4) - 4(4-4) + 1(8-2k) = k^2 - 6k + 8 = 0$ છે,જે $k=2, 4$ આપે છે. $k=2$ માટે,સમતલો $2x+4y+z=0, 4x+2y+2z=0, 2x+2y+z=0$ છે. પ્રથમ અને ત્રીજું સમતલ સમાંતર નથી,તેથી તેઓ એક રેખામાં છેદે છે.
$(C)$ ધારો કે $f(x) = |x+2|+|x+1|+|x-1|+|x-2|$. $f(x)$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય $6$ છે (જ્યારે $x \in [-1, 1]$). $f(x) = 4k$ ના પૂર્ણાંક ઉકેલો માટે,$4k \ge 6$,તેથી $k \ge 1.5$. $k=2, 3, 4, 5$ માટે,$4k$ એ $8, 12, 16, 20$ છે,જે તમામ પૂર્ણાંક ઉકેલોની મંજૂરી આપે છે.
$(D)$ $\frac{dy}{y+1} = dx \implies \ln|y+1| = x + C$. $y(0)=1$ હોવાથી,$\ln 2 = C$. આમ $y+1 = 2e^x$,તેથી $y = 2e^x - 1$. તેથી $y(\ln 2) = 2(2) - 1 = 3$.
Solution diagram
29
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ગણ $A=\{x \mid x^2+20 \leq 9x\}$ પર વિધેય $f(x)=2x^3-15x^2+36x-48$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$7$
C
$5$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ ગણ $A = \{x \mid x^2+20 \leq 9x\}$ છે.
અસમતા $x^2-9x+20 \leq 0$ ઉકેલતા:
$(x-4)(x-5) \leq 0$,જેનો અર્થ છે કે $x \in [4, 5]$.
હવે,વિધેય $f(x) = 2x^3-15x^2+36x-48$ ધ્યાનમાં લો.
વિકલન કરતા $f'(x) = 6x^2-30x+36 = 6(x^2-5x+6) = 6(x-2)(x-3)$.
અંતરાલ $x \in [4, 5]$ માટે,$f'(x) > 0$ છે કારણ કે $(x-2)$ અને $(x-3)$ બંને આ અંતરાલમાં ધન છે.
તેથી,$f(x)$ એ અંતરાલ $[4, 5]$ પર સતત વધતું વિધેય છે.
તેથી,મહત્તમ કિંમત અંતિમ બિંદુ $x = 5$ પર મળે છે.
$f(5) = 2(5)^3 - 15(5)^2 + 36(5) - 48$
$f(5) = 250 - 375 + 180 - 48 = 7$.
30
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $(x, y, z)$ એ પૂર્ણાંક યામ ધરાવતા બિંદુઓ છે જે સમપરિમાણીય સમીકરણોની સિસ્ટમનું પાલન કરે છે:
$3x - y - z = 0$,$-3x + z = 0$,$-3x + 2y + z = 0$.
તો આવા બિંદુઓની સંખ્યા કેટલી છે જેના માટે $x^2 + y^2 + z^2 \leq 100$ થાય?
A
$3$
B
$9$
C
$5$
D
$7$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણોની સિસ્ટમ:
$1) 3x - y - z = 0$
$2) -3x + z = 0$
$3) -3x + 2y + z = 0$
સમીકરણ $(2)$ પરથી,આપણને $z = 3x$ મળે છે.
$z = 3x$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$3x - y - 3x = 0 \Rightarrow y = 0$.
સમીકરણ $(3)$ સાથે ચકાસતા:
$-3x + 2(0) + 3x = 0$,જે $0 = 0$ છે. આ સુસંગત છે.
આમ,સિસ્ટમનું પાલન કરતું કોઈપણ બિંદુ $(x, y, z)$ એ $(a, 0, 3a)$ સ્વરૂપનું છે જ્યાં $a$ એક પૂર્ણાંક છે.
આપણને શરત $x^2 + y^2 + z^2 \leq 100$ આપેલ છે.
બિંદુ $(a, 0, 3a)$ મૂકતા:
$a^2 + 0^2 + (3a)^2 \leq 100$
$a^2 + 9a^2 \leq 100$
$10a^2 \leq 100$
$a^2 \leq 10$
કારણ કે $a$ પૂર્ણાંક છે,તેથી $a$ ની શક્ય કિંમતો $a \in \{-3, -2, -1, 0, 1, 2, 3\}$ છે.
આ કિંમતો ગણતા,આપણને $7$ શક્ય બિંદુઓ મળે છે.
31
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $p(x)$ એ $4$ ઘાત ધરાવતી બહુપદી છે જે $x=1$ અને $x=2$ આગળ અંતિમ મૂલ્યો (extrema) ધરાવે છે અને $\lim_{x \rightarrow 0} \left(1+\frac{p(x)}{x^2}\right) = 2$ છે. તો $p(2)$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$5$
B
$0$
C
$2$
D
$9$

Solution

(B) ધારો કે $p(x) = ax^4 + bx^3 + cx^2 + dx + e$.
$\lim_{x \rightarrow 0} (1 + \frac{p(x)}{x^2}) = 2$ હોવાથી,$\lim_{x \rightarrow 0} \frac{p(x)}{x^2} = 1$ મળે. આનો અર્થ એ છે કે $e = 0$ અને $d = 0$,અને $c = 1$.
તેથી,$p(x) = ax^4 + bx^3 + x^2$.
વિકલન કરતા,$p'(x) = 4ax^3 + 3bx^2 + 2x$.
$x=1$ અને $x=2$ આગળ અંતિમ મૂલ્યો હોવાથી,$p'(1) = 0$ અને $p'(2) = 0$.
$p'(1) = 4a + 3b + 2 = 0 \implies 4a + 3b = -2$ (સમીકરણ $1$).
$p'(2) = 4a(8) + 3b(4) + 2(2) = 32a + 12b + 4 = 0 \implies 8a + 3b = -1$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(8a - 4a) = -1 - (-2) \implies 4a = 1 \implies a = \frac{1}{4}$.
$a = \frac{1}{4}$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $4(\frac{1}{4}) + 3b = -2 \implies 1 + 3b = -2 \implies 3b = -3 \implies b = -1$.
તેથી,$p(x) = \frac{1}{4}x^4 - x^3 + x^2$.
$p(2)$ ની ગણતરી કરતા: $p(2) = \frac{1}{4}(16) - (8) + (4) = 4 - 8 + 4 = 0$.
32
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $f: \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}$ એક સતત વિધેય છે જે $f(x) = \int_0^x f(t) \, dt$ નું પાલન કરે છે. તો $f(\ln 5)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$5$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) આપેલ સંકલન સમીકરણ: $f(x) = \int_0^x f(t) \, dt$.
કલનશાસ્ત્રના મૂળભૂત પ્રમેય મુજબ,બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $f'(x) = f(x)$.
આ એક પ્રથમ ક્રમનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે: $\frac{dy}{dx} = y$.
ચલને અલગ કરતા: $\int \frac{dy}{y} = \int dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\ln |y| = x + C$,જેનો અર્થ થાય છે $y = Ae^x$.
આપેલ સમીકરણ પરથી,$f(0) = \int_0^0 f(t) \, dt = 0$.
$y = Ae^x$ માં $x = 0$ અને $y = 0$ મુકતા,આપણને $0 = Ae^0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $A = 0$.
તેથી,તમામ $x \in \mathbb{R}$ માટે $f(x) = 0$ થાય છે.
આમ,$f(\ln 5) = 0$.
33
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
જો વિધેય $f(x) = x^3 + e^{x/2}$ અને $g(x) = f^{-1}(x)$ હોય,તો $g^{\prime}(1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = x^3 + e^{x/2}$.
આપણે $g^{\prime}(1)$ શોધવાનું છે જ્યાં $g = f^{-1}$ છે.
પ્રથમ,$x$ શોધો જેથી $f(x) = 1$ થાય.
$x^3 + e^{x/2} = 1$.
નિરીક્ષણ દ્વારા,જો $x = 0$ લઈએ,તો $f(0) = 0^3 + e^0 = 0 + 1 = 1$ મળે છે.
આમ,$f(0) = 1$,જેનો અર્થ છે કે $g(1) = 0$.
વ્યસ્ત વિધેયના વિકલન માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $g^{\prime}(y) = \frac{1}{f^{\prime}(x)}$ જ્યાં $y = f(x)$ છે.
અહીં $y = 1$ છે,તેથી $x = 0$ મળે.
$f^{\prime}(x) = \frac{d}{dx}(x^3 + e^{x/2}) = 3x^2 + \frac{1}{2}e^{x/2}$.
$x = 0$ આગળ,$f^{\prime}(0) = 3(0)^2 + \frac{1}{2}e^0 = 0 + \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$g^{\prime}(1) = \frac{1}{f^{\prime}(0)} = \frac{1}{1/2} = 2$.
34
MathematicsDifficultMCQIIT JEE · 2009
ધારો કે $P(3, 2, 6)$ અવકાશમાં એક બિંદુ છે અને $Q$ એ રેખા $\vec{r} = (\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) + \mu(-3\hat{i} + \hat{j} + 5\hat{k})$ પરનું બિંદુ છે. તો $\mu$ ની કઈ કિંમત માટે સદિશ $\vec{PQ}$ એ સમતલ $x - 4y + 3z = 1$ ને સમાંતર થાય?
A
$\frac{1}{4}$
B
$-\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$-\frac{1}{8}$

Solution

(A) રેખા પરના બિંદુ $Q$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{q} = (1 - 3\mu)\hat{i} + (-1 + \mu)\hat{j} + (2 + 5\mu)\hat{k}$ છે.
આપેલ બિંદુ $P$ એ $(3, 2, 6)$ છે,તેથી તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{p} = 3\hat{i} + 2\hat{j} + 6\hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = \vec{q} - \vec{p} = (-3\mu - 2)\hat{i} + (\mu - 3)\hat{j} + (5\mu - 4)\hat{k}$ થાય.
સમતલ $x - 4y + 3z = 1$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \hat{i} - 4\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
જેহেতু $\vec{PQ}$ સમતલને સમાંતર છે,તે અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ ને લંબ હોવો જોઈએ,તેથી $\vec{PQ} \cdot \vec{n} = 0$.
$(-3\mu - 2)(1) + (\mu - 3)(-4) + (5\mu - 4)(3) = 0$.
$-3\mu - 2 - 4\mu + 12 + 15\mu - 12 = 0$.
$8\mu - 2 = 0$.
$8\mu = 2 \Rightarrow \mu = \frac{2}{8} = \frac{1}{4}$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real IIT JEE style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live IIT JEE mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in IIT JEE 2009?

There are 34 Mathematics questions from the IIT JEE 2009 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are IIT JEE 2009 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice IIT JEE 2009 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full IIT JEE mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from IIT JEE previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix IIT JEE Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick IIT JEE 2009 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.